BİYOLOJİYE GİRİŞ

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

• Her düzeydeki biyolojik organizasyon belirgin özelliklere sahiptir.

​

• Her türlü maddenin kimyasal yapıtaşları olan ve en alt düzeyde bulunan atomlar,

karmaşık biyolojik moleküller halinde düzenlenirler.

​

• Canlılığı kuran moleküllerin birçoğu organel adı verilen küçük yapıların içinde bir

araya gelirler.Organeller ise hücrelerin bileşenidir.

​

• Benzer hücreler dokular halinde gruplaşır, farklı dokular özel bir düzenle bir

araya gelmeleri organları oluşturur ve organlar sistemler içinde gruplaşır.

​

• Örneğin sinir sistemi , insan ve diğer kompleks hayvanlara özgü organ

sistemlerinden sadece birisidir.Sistemlerden oluşan organizmanın , diğer aynı

türe ait bireylerle oluşturduğu topluluk populasyon olarak adlandırılır.

​

• Aynı alandan yaşayan farklı türlere ait populasyonlar , biyolojik bir komüniteyi

oluşturur.Ortamın toprak ve su gibi cansız birimlerinide içeren komünite

etkileşimleri , bir ekosistemi kurar.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Canlılığın bazı özellikleri

• Düzen:Canlılığın bütün özellikleri ,organizmanın sahip olduğu üst düzeydeki

yapısal düzenden kaynaklanır.

​

• Üreme:Canlılar kendi benzeri olan bir canlı oluşturmak için çoğalırlar.

​

• Büyüme ve gelişme: DNA şeklindeki kalıtsal programlar , bir canlının ait olduğu

türe özgü özellikleri oluşturarak, onun büyüme ve gelişme şeklini yönetir.

​

• Enerji kullanımı: Canlılar enerjiyi dışarıdan alır ve onu değişik işlerde kullanırlar.

​

• Çevresel uyarılara tepki verme: Canlılardaki çeşitli alıcılar ,çevresel uyarılara karşı

canlının tepki vermesini sağlarlar.

​

• Homeostasis: Dış ortamdaki değişkenliğe karşılık , canlının iç ortamını belli sınırlar

içinde değişmez tutatn düzenleyici mekanizmalar bulunur.

​

• Evrimsel uyum: Evrim, canlılar ile onların çevreleri arasındaki etkileşimin bir

sonucudur.Bu süreçler canlının çevrelerine uyum sağlamaları ile sonuçlanır

ya da populasyonun ortadan kalkmasına neden olur.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Hücreler bir canlının yapısal ve işlevsel birimleridir

Organeller

• Bütün hücreler , madde giriş çıkışını

denetleyen bir zarla çevrilmiştir ve

hücre etkinliğini yöneten bir DNA

içerir.

​

• Prokaryotik ve Ökaryotik hücre

yapıları birbirinden farklıdır.

​

• Bakteri ve archea olarak mikroorga-

nizmalarda güçlü hücre duvarları

olmasına karşın sitoplazmik organel-

lerin birçoğu bulunmaz ayrıca

DNA larını çevreleyen bir çekirdek

zarına sahip değillerdir.

​

• Ökaryotik hücreler ise bitki ,hayvan ve diğer canlıların hücre yapısıdır.Çekirdek zarı

içinde kromozom adı verilen DNA ve Proteinden oluşmuş yapıyla birlikte sitoplazma

larında birçok gelişmiş organeller vardır.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Canlılığın devamlılığı DNA şeklindeki kalıtsal bilgiye dayanır

Çekirdek

DNA

Hücre

DNA çift sarmalı Tek zincir DNA

Nükleotid

• Her insan hücresinin çekirdeği 3 milyar

kimyasal harf uzunluğundaki bir genomu

paketler.

​

• Biyolojik bilgi DNA olarak bilinen molekül

içerisinde şifrelenmiştir.Her DNA molekülü

iki uzun sarmal şeklinde düzenlenir.

Zincirlerin her biri nükleotidler adı verilen

dört çeşit kimyasal yapıtaşından oluşur.

​

• Genler ise nükleoitdlerden oluşan belli bir

karaktere etki eden birimlerdir.Üreme ile

döllere aktarılır.

​

• Canlılar arasındaki farklılık onların nükleotid

dizilerindeki farklılıkdan kaynaklanır.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Canlılar sürekli olarak çevreleriyle etkileşen , açık sistemlerdir

• Herhangi bir ekosistemin dina

mikleri iki temel süreç içerir.

Birincisi besinlerin çevrimidir.

İkincisi enerjinin güneş ışığın

dan üreticilere ve bitkiler üzerin

den beslenen tüketicilere doğru

akışıdır.

​

• Bir canlı çevresi ile madde ve

enerji alışverişi yapan bir sistem

dir.Böyle bir birim açık sistem

olarak adlandırılır.

​

• Her enerji dönüşümü sırasında

ısı enerjisi oluşur.Bütün canlılar

çevrelerine ısı yayarlar.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Canlı sistemlerindeki dengenin sağlanması

• Hücrelerde kimyasal olayların

düzenlenmesi enzim adı verilen

protein molekülleri tarafından

gerçekleştirilir.

​

• Biyolojik süreçlerin bir çoğu

geri-beslemeli mekanizma adı

verilen bir işlemle kendi kendini

düzenler.

• Böylece bir süreç kendi çıktısı ya da ürünü tarafından düzenlenir.Negatif geri besleme

reaksiyonları yavaşlatır ya da durdurur.Pozitif geri besleme ise bir süreci hızlandırır.

Vücut sıcaklığının ayarlanması negatif geri beslemeye bir örnektir.Vücut sıcaklaığı

artınca derideki kan damarları çapı artar , terleme başlar vücut sıcaklığını düşürücü

uyumlar yapılır.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

• Pozitif geri besleme , negatif geri beslemeye göre canlılarda daha az görülür.Kanın

pıhtılaşması buna bir örnektir.Yaralanan bölgede kan pulcukları birikir ve bunların

yaydığı kimyasallar daha çok kan pulcuğunun burda birikmesine neden olur.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Sınıflandırma

Amerikan

siyah ayısı

Tür Cins Aile Takım Sınıf Şube Alem Bölüm

• Biyologlar yaklaşık

1.8 milyon tür tanımlamış

lardır.Bunlardan yaklaşık

5200 tanesi prokaryot,

100.000 mantar, 290.000

tanesi bitki ,52.000 tanesi omurgalı

ve 1 milyon kadarıda böcektir.

Tahmini tür çeşidinin 10 milyon ile

200 milyon arası olduğu tahmin

edilmektedir.

​

• Sınıflandırma birimleri canlıların belli

gruplar halinde incelenmesini sağlar

Sınıflandırma yapılırken türler arasındaki

genetik ve anatomik benzerlikler daha

çok dikkate alınır.Sınıflandırma tamamlanmış

bir çaba olmayıp, her yıl yeni türlerin tanımlan

masıyla devamlı değişkenlik arz etmektedir.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

ÜÇ BÖLÜMLÜ SINIFLANDIRMA

• On yıl öncesine kadar canlılar beş ana aleme ayrılırdı, günümüzde ise canlılar

alemden daha üst bir sınıflandırma birimi olan üç ana bölümde(Domain) toplanmıştır.

Bunlar Bakteriler , Arkealar ve Ökaryalardır.

​

• Bakteri ve Arkea domeynleri çoğu bir hücreli olan prokaryotik canlılar içerir.En son

kanıtlara göre arkea prokaryotları ökaryotlara daha yakındır ve zor ortam şartlarında

yaşarlar.

​

• Ökaryotlar ise dört aleme ayrılır.Protiata aleminin çoğu tek hücreli canlılardır.

Mantarlar ise çürükçül olarak beslenen canlılardır.

​

​

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Çeşitlilik içindeki benzerlik

• Canlılardaki çeşitliliğin altında ,hücresel

düzeyde büyük bir benzerlik bulunmaktadır.

​

• Tek hücreli Paramesyum ile insan nefes

borusu silleri arasında ortak yapısal

benzerlikler vardır.

​

• Hücresel benzerliklere karşın , hücrenin

üstündeki düzeylerde canlılar çok değişik

yaşama biçimlerine adapte olmuşlardır.

​

• Bu nedenle , biyolojik çeşitliliğin tanımlan

ması ve sınıflandırılması , biyolojinin

önemli amaçlarından bir tanesidir.

​

• Evrim olarak adlandırılan bu süreç

canlılardaki aynılık ve çeşitliliğin nedenleri

ni açıklar.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Evrim teması biyolojinin çekirdeğidir

• Gözlem 1: Bireylerin farklılığı: Herhangi bir türe ait populasyon içindeki bireyler

birçok kalıtsal özellik açısından değişkenlik gösterir.

​

• Gözlem 2: Hayatta kalış mücadelesi :Herheangi bir türe ait populasyon , çevrenin

kaldırabileceğinden (Besin , yaşama alanı gibi) çok daha fazla yavru oluşturur.Bu da

üyeler açısından birbirleri arasında hayatta kalma mücadelesi doğurur.

​

• Sonuç : Farklılaşmış üreme başarısı :Çevreye en iyi uyumu sağlayan özelliklere

sahip olan bireyler hayatta daha çok kalıp üreme açısından daha başarılıdrlar.

Bazı bireylerin diğerlerine oranla üreme başarısı açısından farklı olması , bazı

kalıtsal özelliklerin her yeni kuşakta ortaya çıkma olasılığının daha fazla olması

anlamına gelir.

​

• Darwin farklılaşmış üreme başarısını doğal ayıklanmas (Seçilim) olarak

adlandırdı ve bunu evrimin nedeni olarak görmüştür.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

• Böcek populasyonu rengi yapay olarak karartırılmış

bir toprak parçası üzerine yerleştirilmiştir.Populasyonda

bireyler başlangıçta çok açık griden kömür rengine

kadar değişen farklı renklere sahiptirler.

​

• Bu böcekleri yiyecek aç kuşlar için en açık renkli

böcekleri fark etmek çok kolay olacaktır.

​

• Seçici avlanma koyu renkli böceklerin daha çok hayatta

kalmalarına neden olur.Bu özelliliği sağlayan genler

daha çok bireyde kalmaya başlar ve açık renkliliği

sağlayan genlerin bulunma sıklığı azalır.

​

• Kuşaklar sonra böcek populasyonu , doğal seçilim ile

çevresine uyumlu hale gelir.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Doğal Ayıklanma ve Canlıların çeşitliliği

• Evrim düşüncesi doğal ayıklanmanın , çok uzun zaman sürecindeki gittikçe artan

etkileriyle , atasal türlerden yeni türler üreyebileceğini ileri sürmüştür.Bir populasyon

farklı çevrelerde izole olmuş birkaç populasyona bölündüğünde bu olay gerçekleşir.

​

• Değişerek üreme , canlılarda gözlemlediğimiz benzerlik ve çeşitliliğin her ikisininde

sebebini açıklar.Birçok durumda iki türün paylaştığı ortak özellikler onların ortak

atalarından kaynaklanır.

​

• Türler arasındaki farklılıklar ise , atasal özellikleri farklı çevresel koşullar altında

değiştiren doğal ayıklanmadan ileri gelir.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

• Üç farklı yer ispinozu

cinsi galapagosun

farklı adalarında

çeşitlenmiştir.

​

• Galapagostaki canlı

formlarının Güney

Amerika anakarasında

yaşayan türlerle akra

ba oldukları belli

olduğu halde , bu

adarlarda çok çeşitli

bitki ve hayvan türleri

vardır.

​

• Ana karadan gelen

ispinozlar farklı adalar

da değişik besin

kaynaklarına uyum

sağlamak üzere

özelleşmiş gagalara

sahiptirler

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Bilimsel süreç

• Bilim tekrarlanabilen gözlemleri ve test edilebilen hipotezleri içeren bir sorgulama

sürecidir.

​

• Doğrulanabilen gözlemler ve ölçümler buluş biliminin verileridir.Buluş bilimi tümeva

rımcı akıl yürütme olarak adlandırılan bir mantığa dayanan önemli önemli sonuçlara

yol açabilir.Tümevarımcı bir sonuç , eşzamanlı çok sayıda gözlemi özetleyen bir

genellemedir.”Bütün organizmalar hücrelerden oluşur “ ifadesi bir genellemedir.

​

• Bir sorgalama süreci olan bilimsel yöntem , bir seri basamağı içerir.

​

Gözlemler

​

Soru

​

Hipotez

​

Tahmin

Test hipotezi Test hipotezi destekler:

desteklemez: Hipotez Ek tahminler yapılır ve

gözden geçirilir ya da Test:Deney bunlar test edilir.

yeni hipotez kurulur. ya da ek gözlem

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI