1 of 35

1. ÜNİTE KUVVET VE HAREKET 10 SINIF

www.fizikpenceresi.com

1.2. SABİT İVMELİ HAREKET

2 of 35

9. Sınıfta Öğrendiklerimizi Hatırlayalım Hareket Temel Kavramları

Referans Noktası:

Bir cismin yeri tarif edilirken kullanılan bir nesne ya da noktaya denir. Bir cismin bulunduğu yeri tam olarak belirleyebilmek için mutlaka bir nokta veya nesne referans noktası olarak seçilir.

Konum:

0

+5

+10

+15

-15

-10

-5

Doğu(m)

Batı(m)

A

B

Ali

Bir cismin seçilen referans noktasına göre yönlü uzaklığına konum denir. Konum vektörel bir niceliktir.

semboli ile gösterilir. SI da birimi metredir.

Doğu yönünde = 10m dir

Ali’ nin B noktasına göre konumu;

Ali’ nin A noktasına göre konumu;

Batı yönünde = 20m dir

3 of 35

9. Sınıfta Öğrendiklerimizi Hatırlayalım Hareket Temel Kavramları

Alınan Yol:

Hareket eden bir cismin hareketi esnasında izlediği yörüngenin uzunluğuna alınan yol denir. Alınan yol skaler bir büyüklüktür. x sembolü ile gösterilir. Birimi SI da metredir.

Yer Değiştirme:

Bir cismin konumundaki değişime yer değiştirme denir. İki nokta arasındaki yer değiştirme; cismin son konumu ( ) ile ilk konumu ( ) ilk arasındaki yönlü uzaklıktır.

Yer değiştirme vektörel bir büyüklüktür. Δ sembolü ile gösterilir. Birimi SI da metredir.

Orijin

-

4 of 35

9. Sınıfta Öğrendiklerimizi Hatırlayalım Hareket Temel Kavramları

Sürat ve Hız:

Sürat, bir hareketlinin birim zamanda aldığı yola denir. Hız ise bir hareketlinin birim zamandaki yer değiştirmesidir. Sürat, skaler bir büyüklük, hız ise vektörel bir büyüklük tür.

A

B

Δx=20m

X=30m

A dan B ye 5 saniyede gelen bir hareketlinin

Hızı:4 m/s

Sürati: 6 m/s

Bilgi Kutusu

Hareket hâlindeki bir arabanın ön panelindeki gösterge, aracın anlık süratini gösterir.

Sürat birim zamandaki alınan yol olduğundan aşağıdaki bağıntıyla bulunur.

Hız birim zamandaki yer değiştirme olduğundan aşağıdaki bağıntıyla bulunur.

Sürat ve hızın birimi m/s dir

5 of 35

9. Sınıfta Öğrendiklerimizi Hatırlayalım Hareket Temel Kavramları

Ortalama Hız, Anlık Hız ve Ortalama Sürat

Hareket eden bir cismin belirli bir andaki hızına anlık hız denir. Aracın belirli bir zaman aralığındaki

Yer değiştirmesine ise ortalama hız adı verilir. Ortalama hız aşağıdaki matematiksel model ile bulunur.

Ortalama sürat, bir cismin belirli bir zaman aralığında aldığı toplam yolun geçen süreye oranıdır.

Ortalama sürat aşağıdaki matematiksel model ile bulunur.

Bilgi Kutusu

Doğrusal yolda yönünü değiştirmeden hareket eden bir aracın yer değiştirme büyüklüğü ile aldığı yol eşittir. Bu nedenle aracın ortalama hız büyüklüğü ve ortalama sürati eşit olur.

6 of 35

9. Sınıfta Öğrendiklerimizi Hatırlayalım Hareket Temel Kavramları

İvme:

Bilgi Kutusu

Hız büyüklüğü zamanla artan ya da azalan cisimler ivmeli hareket yapmış olur. Hız vektörel bir büyüklük olduğun dan zamanla hız büyüklüğü değişmeyen ancak yönü değişen cisimler de ivmeli hareket yapar.

Birim zamandaki hız değişimine ivme denir. İvme vektörel bir büyüklüktür,

sembolü ile gösterilir. Birimi SI da m/s² dir.

İvme aşağıdaki matematiksel bağıntıyla bulunur.

7 of 35

KUVVET VE HAREKET

1. Ünite

10. Sınıf

Sabit Hızlı Hareket

Doğrusal yol üzerinde eşit zaman aralıklarında eşit yollar alarak hareket eden cismin yaptığı harekete sabit hızlı hareket denir. Sabit hızlı hareketin bir başka ismi de düzgün doğrusal harekettir.

Sabit hızlı hareket yapan bir cisim eşit zaman aralıklarında eşit yer değiştirir.

Doğrusal yolda sabit hızla hareket eden K aracının hareketini inceleyelim.

K aracının konumunun zamana göre değişimi gösteren tablo aşağıdaki gibidir.

Yukarıdaki tabloya göre hareketlinin konum - zaman grafiğini çiziniz.

8 of 35

KUVVET VE HAREKET

1. Ünite

10. Sınıf

Sabit Hızlı Hareket

Konum - zaman grafiğinin eğiminden

hareketlinin hızının büyüklüğü bulunur.

Hız - zaman grafiğinin alanı yer değiştirmenin büyüklüğünü verir..

9 of 35

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

t=0

t=1

x=0

t=2

t=4

t=3

x=5

x=10

x=15

x=20

Doğrusal yolda hareket eden bir araç şekildeki başlangıç konumundan (0) geçerek sabit hızla hareketine devam ediyor. Bu aracın konum-zaman ve Hız –zaman grafiğini çiziniz.

0

hız

zaman

0

konum

zaman

10 of 35

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

Sabit v hızına sahip K aracı 1 s sonra 50. metreye geliyor. Hız büyüklüğü K’nin iki katına eşit olan L aracıda sabit hızla hareket ediyor.

Bu araçların (0-2) s aralığındaki konum- zaman ve Hız-Zaman grafiklerini birer grafik üzerinde gösteriniz.

x=20m

x=50m

x=80m

x=110m

x=140m

v

K

L

0

t(s)

x(m)

0

t(s)

V(m/s)

11 of 35

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

Sabit hızla hareket eden bir minibüsün eşit zaman aralıklarında aldığı yollar örnek tablolardaki gibi olabilir.

x

0

t(s)

x(m)

Buna göre aracın 0-4 saniye aralığındaki konum-zaman grafiklerini verilen eşit kareli bölmelere çiziniz.

0

t(s)

x(m)

0

t(s)

x(m)

12 of 35

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

Doğrusal bir yolda hareket eden bir bisikletliye

ait konum-zaman grafiği şekilde verilmiştir.

Buna göre aracın zaman ve konum verilerini

boş tabloya yazarak hız-zaman grafiğini verilen

eşit kare bölmeli düzlemde çiziniz.

0

t(s)

x(m)

3

4

5

6

2

1

20

40

60

80

0

t(s)

v(m/s)

Konum(m)
Zaman(s)

13 of 35

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

Bir hareketlinin konum-zaman grafiği verilmiştir.

Hareketlinin hızı kaçtır?

0

x(m)

t(s)

1

2

3

4

20

40

60

80

14 of 35

0

6

20

2

X(m)

t (s)

Konum-zaman grafiği verilen hareketlinin (0-2) saniye aralığındaki

hızı V₁ , (2-6) saniye aralığındaki hızı V₂ dir.

Buna göre, oranı kaçtır?

Hareketlinin (0-6) s aralığındaki Hız-Zaman grafiğini çiziniz.

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

0

t(s)

v(m/s)

15 of 35

Hız-zaman grafiği verilen hareketlinin

yer değiştirmesi kaç metredir?

0

Hız(m/s)

Zaman(s)

1

2

3

4

10

20

30

40

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

16 of 35

0

6

16

2

X(m)

t (s)

32

Konum-zaman grafiği verilen hareketlinin

hız-zaman grafiğini çiziniz.

0

Hız(m/s)

Zaman(s)

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

17 of 35

Doğrusal yolda x = 0 konumundan harekete başlayan

bir aracın hız - zaman grafiği şekildeki gibidir.

Aracın konum - zaman grafiğini çiziniz.

t (s)

4

0

6

-20

2

20

10

v (m/s)

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

0

t(s)

x(m)

18 of 35

B noktasından harekete başlayan adamın

hız-zaman grafiği şekilde verilmiştir.

Her bölme arası 20 metre olduğuna göre

4. saniyede adam hangi noktadadır?

0

V(m/s)

t(s)

1

2

3

4

-20

-40

20

40

D

E

F

G

A

B

C

+x(m)

-x(m)

H

20m

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

19 of 35

0

2

10

12

t(s)

v(m/s)

4

10

6

-10

8

20

Hız-zaman grafiği verilen hareketlinin

ortalama hızı kaçtır?

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

20 of 35

Bir otobüs bir doğru boyunca 80 km/h lik sabit hızla 3 saat hareket

ettikten sonra ters yöne 90 km/h sabit hızla 2 saat hareket ediyor.

a) Hareketin Konum-zaman grafiğini çiziniz.

b) Hareketlinin ortalama sürati kaç km/h tir.

c) Hareketlinin ortalama hızı kaç km/h tir.

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

0

t(s)

x(m)

21 of 35

0

t 2t

3t

x (m)

t (s)

-x

x

Doğrusal yolda ilerlemekte olan bir araca ait

konum - zaman grafiği şekildeki gibidir.

Buna göre;

Araç, hangi anlarda yön değiştirmiştir?
Araç, hangi anlarda başlangıç konumundadır?

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

22 of 35

Konum (m)

Zaman (s)

0

1 2 3

10

Şekilde konum - zaman grafiği verilen cisim için;

t = 1 s anında konumu 5 metredir.
Hızı 5 m/s dir.
3 s sürede 15 m yer değiştirir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

23 of 35

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

Bir hareketliye ait konum - zaman grafiği verilmiştir.

Grafikten yararlanarak hareketliye ait hız - zaman

grafiğini çiziniz.

0

t(s)

v(m/s)

24 of 35

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

Bir hareketliye ait hız - zaman grafiği verilmiştir. Grafikten yararlanarak hareketliye ait konum - zaman grafiğini çiziniz.

0

t(s)

x(m)

25 of 35

Doğrusal bir yolda hareket eden bir aracın konum-zaman grafiği şekildeki gibidir.

Buna göre, aracın hız- zaman grafiği yandakilerden hangisi olur?

t 2t 3t Zaman

Konum

0

x

-x

t 2t 3t Zaman

Hız

0

v

t 2t 3t Zaman

0

-v

Hız

v

t 2t 3t Zaman

Hız

0

v

t 2t 3t Zaman

Hız

0

v

-v

t 2t 3t Zaman

Hız

0

v

-v

C)

B)

A)

D)

E)

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

26 of 35

K noktasından harekete başlayan bir araç KL aralığını sabit ve 10 m/s,

LM aralığını da sabit ve 40 m/s hızla geçiyor.

Aracın KM aralığındaki ortalama hızı kaç m/s dir?

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

27 of 35

Şekilde hızları verilen K, L araçlarından K aracı L den 150 m geridedir.

Buna göre, K aracı L ye kaç saniye sonra yetişir?

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

28 of 35

d

2d

Tünel

Uzunlukları d ve 2d olan iki tren şekildeki konumdan itibaren sabit ve eşit

büyüklükteki hızlarla tüneli sırasıyla 3t ve 4t sürede geçiyorlar.

Buna göre, trenlerin karşılaşması kaç t süresi sonunda gerçekleşir?

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

29 of 35

X

8 m/s

3 m/s

Y

Doğrusal bir yolda hareket eden, uzunlukları sırasıyla 14 ve 8 m olan X ve Y kamyonları

şekildeki konumdan 8 m/s ve 3 m/s lik hızlarla geçiyor.

Kamyonların hızları sabit olduğuna göre, birbirlerini tamamen geçmeleri kaç saniye sürer?

Sabit Hızlı Hareket

Soru

10. Sınıf

30 of 35

2018 TYT

SINAVDA ÇIKMIŞ SORULAR

Cevap: C:

Bir hareketlinin zamana göre aldığı yol, aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Buna göre, bu hareketlinin sürat-zaman grafiği aşağıdakilerden hangisi gibi olabilir?

A) B) C)

D) E)

31 of 35

2017 YGS

SINAVDA ÇIKMIŞ SORULAR

Cevap: A:

Şehirler arası bir yolda hareket hâlinde olan iki farklı otomobilin ön panellerindeki

göstergeler, 90 km/h değerini göstermektedir.

Bu göstergelerin ikisi de doğru çalıştığına göre,

İki otomobilin de sürati aynıdır.
İki otomobil de aynı yönde gitmektedir.
İki otomobilin de hızı aynıdır.

yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III

32 of 35

2023 TYT

SINAVDA ÇIKMIŞ SORULAR

Cevap: D:

www.fizikpenceresi.com

Otoyolda hareket eden bir otomobilin 30 saniye boyunca yaptığı

toplam yer değiştirmenin büyüklüğü ile bu sürede aldığı toplam

yolun birbirine eşit olduğu gözlenmiştir.

Buna göre otomobil 30 saniye boyunca,

I. Sabit hızla hareket etmiştir.

II. Sürekli aynı yönde gitmiştir.

III. Doğrusal bir yolda hareket etmiştir.

yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

33 of 35

2016 YGS

SINAVDA ÇIKMIŞ SORULAR

Cevap: D:

www.fizikpenceresi.com

Bir sporcu, koşu parkurunda bulunduğu noktadan önce güneye doğru 35 m,

sonra doğuya doğru 60 m, sonra da kuzeye doğru 115 m koşuyor.

Bu sporcu hareketini toplam 20 s'de tamamladığına göre, sporcunun sürati ve hızının büyüklüğü kaç m/s'dir?

Sürat Hız

5 7
7 5
7 10,5
10,5 5
10,5 7

34 of 35

2017 LYS

SINAVDA ÇIKMIŞ SORULAR

Cevap: Sürat

www.fizikpenceresi.com

Selin, dairesel bir havuzun bir noktasından harekete başlayıp 100 metrelik

çembersel yörüngede ilerleyerek 50 saniyede başladığı noktaya geri dönmüştür.

Ahmet ise Selin'in yürüdüğü toplam yolu toplam zamana bölerek 2 m/s'lik

ortalama bir büyüklük hesaplamıştır.

Ahmet yaptığı bu ortalama değer hesabı ile hangi fiziksel büyüklüğü

bulmuştur?

35 of 35

Hazırlayan

Mustafa Ünver

www.fizikpenceresi.com

Doğayı kirleten, aslında kendi geleceğini kirletir.