ĐẠI CƯƠNG�KIỂM SOÁT NHIỄM KHUẨN

Hà Tĩnh, tháng 11 năm 2023

Ths. Hoàng Việt Hà

Khoa KSNK – BVĐK tỉnh Hà Tĩnh

Giảm thiểu, ngăn ngừa nguy cơ, rủi ro lây nhiễm cho người bệnh, NVYT

• Đại cương KSNK
• Phòng ngừa chuẩn
• Vệ sinh tay
• Vệ sinh môi trường

​

TỔNG QUAN

• Phòng ngừa và KSNK đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong công tác KBCB.
• KSNK là một cấu phần của an toàn người bệnh.

NHIỆM VỤ CHUYÊN MÔN KSNK�(Thông tư 16/2018)

1. Xây dựng, phổ biến các hướng dẫn, quy định, quy trình, kế hoạch kiểm soát nhiễm khuẩn

2. Giám sát nhiễm khuẩn bệnh viện và các bệnh truyền nhiễm có nguy cơ gây dịch

3. Giám sát tuân thủ thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn

4. Vệ sinh tay

5. Phòng ngừa chuẩn, phòng ngừa dựa theo đường lây truyền và sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân

​

NHIỆM VỤ CHUYÊN MÔN KSNK�(Thông tư 16/2018)

6. Quản lý và xử lý thiết bị, dụng cụ y tế

7. Quản lý và xử lý đồ vải y tế

8. Quản lý chất thải y tế

9. Vệ sinh môi trường bệnh viện

10. An toàn thực phẩm

11. Phòng ngừa và xử trí phơi nhiễm liên quan đến vi sinh vật

12. Phòng chống dịch bệnh

13. Quản lý hóa chất, vật tư dùng trong kiểm soát nhiễm khuẩn

​

Hậu quả NKBV

Hậu quả NKBV

Hậu quả NKBV

KSNK TRỞ THÀNH MỤC TIÊU ƯU TIÊN?

Mật độ đông đúc

Vi khuẩn đa kháng

Sử dụng nhiều KS

Nhiều bệnh lây

Bệnh nhân nặng

NB nhiều thủ thuật

MẮT THƯỜNG KHÔNG NHÌN THẤY VSV GÂY BỆNH

XEM NHẸ NGUY CƠ, TÁC HẠI CỦA NKBV

Kiểm soát nhiễm khuẩn bắt đầu từ đâu?

THAY ĐỔI NHẬN THỨC

THAY ĐỔI HÀNH VI

XÁC ĐỊNH RỦI RO

HIỂU RÕ RỦI RO

LOẠI BỎ HOẶC GIẢM THIỂU RỦI RO

NGUỒN LÂY TRUYỀN NKBV

Nguồn nội sinh:

• Vi khuẩn gây NKBV xuất phát từ chính bệnh nhân.
• Nhiễm trùng nội sinh nói lên rằng, công tác chăm sóc vệ sinh và dinh dưỡng cho bệnh nhân là chưa đảm bảo.

Nội sinh

Nguồn ngoại sinh:

• Vi khuẩn gây bệnh không xuất phát từ bệnh nhân.
• Nhiễm trùng ngoại sinh nói lên rằng, công tác tiệt trùng/khử trùng, quy trình quản lý/xử lý nguồn lây/đường lây; kỹ thuật chuyên môn của cơ sở chưa đảm bảo.

​

​

​

​

​

​

​

Ngoại sinh

NGUỒN LÂY TRUYỀN NKBV

CƠ SỞ CỦA CÁC �BIỆN PHÁP DỰ PHÒNG KSNK

CƠ SỞ CỦA CÁC �BIỆN PHÁP DỰ PHÒNG KSNK

ĐƯỜNG LÂY TRUYỀN

Tiếp xúc

Giọt bắn

Hạt không khí (Aerosol)

• Chiếm >90% các NKBV
• Tiếp xúc trực tiếp, tiếp xúc gián tiếp
• Bàn tay, dụng cụ ô nhiễm

​

​

• Kích thước ≥ 5µm, không duy trì lâu trong không khí và không đi xa.
• Do ho, hắt hơi, nói hoặc trong khi làm thủ thuật.

​

• <5µm, lơ lửng trong không khí, đi xa được.
• Trong các quá trình thủ thuật.

KHÁI NIỆM PHÒNG NGỪA CHUẨN

• PNC là tập hợp các biện pháp phòng ngừa cơ bản dựa trên nguyên tắc mọi tiếp xúc lâm sàng đều có nguy cơ lan truyền VSV gây bệnh giữa các NB, từ NB tới NVYT và ngược lại.

• Coi tất cả máu, dịch sinh học, các chất tiết, chất bài tiết (trừ mồ hôi) đều có nguy cơ lây truyền bệnh.
• Được áp dụng ở mọi CSYT, mọi NVYT, mọi thời điểm có nguy cơ tiếp xúc với máu, dịch của cơ thể BN

NỘI DUNG PHÒNG NGỪA CHUẨN

Vệ sinh tay

Sử dụng phương tiện PHCN

Vệ sinh hô hấp

Phòng ngừa chuẩn

Xử lý dụng cụ, xử lý đồ vải

Tiêm an toàn và PN phơi nhiễm

Vệ sinh môi trường

Quản lý chất thải y tế

Sắp xếp người bệnh

SỰ KẾT HỢP 3H

Bàn tay vật trung gian truyền bệnh tiềm tàng.

BÀN TAY LÀ CÔNG CỤ ĐỂ KHÁM, ĐIỀU TRỊ, CSNB VÀ LÀM MỌI VIỆC NÊN BÀN TAY LÀ NGUỒN CHỨA CÁC TÁC NHÂN GÂY BỆNH

CƠ SỞ THỰC TIỄN

TẠI SAO VỆ SINH BÀN TAY QUAN TRỌNG ?

4 bước bàn tay phát tán mầm bệnh

​

VSV định cư trên da NB và

các đồ vật

​

VSV bám vào da tay NVYT

​

Da tay NVYT nhiễm khuẩn

​

TAY NVYT Phát tán VSV sang NB

BƯỚC 2

BƯỚC 3

BƯƠC 4

BƯỚC 1

NẾU KHÔNG VỆ SINH TAY

VỆ SINH TAY

Chà tay khử khuẩn: Chà tay bằng dung dịch VST chứa cồn

VST ngoại khoa

Rửa tay khử khuẩn: Rửa tay với nước và xà phòng khử khuẩn

Rửa tay: Rửa tay với nước và xà phòng thường

VST được dùng để chỉ các phương pháp làm sạch tay:

MỤC ĐÍCH VỆ SINH TAY

Loại bỏ vết bẩn nhìn thấy bằng mắt thường

​

Phòng ngừa lan truyền mầm bệnh

từ cộng đồng vào bệnh viện

​

Ngăn ngừa lan truyền mầm bệnh từ bệnh viện ra cộng đồng

​

Ngăn ngừa các nhiễm khuẩn liên quan tới chăm sóc y tế

Bàn tay ô nhiễm là nguyên nhân trực tiếp gây NK ở người bệnh!

Vệ sinh tay là biện pháp đơn giản nhất, rẻ tiền nhất và hiệu quả nhất trong KSNK!

Vấn đề?

Nếu VK nhìn thấy – Tuân thủ 100%?

Hiệu quả loại bỏ VSV trên tay của VST

Trước VST

30 giây sau VST

Hiệu quả diệt vi sinh vật bằng xà phòng kháng khuẩn hay dung dịch rửa tay chứa cồn

Hiệu quả loại bỏ VSV của một số hoá chất VST

0

1

2

Truớc VST

Cồn VST

XP KK

XP

thường

1.7

0.2

0.7

0.8

Nguyễn Việt Hùng (2008), “Nghiên cứu mức độ ô nhiễm VK trên bàn tay NVYT và hiệu quả của

một số hóa chất khử khuẩn bàn tay, Tập chí YHLS – Bệnh viện Bạch Mai

Số lượng khuẩn lạc trước và sau VST

KQ kiểm tra vi sinh bàn tay NVYT

KQ kiểm tra vi sinh bàn tay NVYT

• K. pneumoniae
• S.aureus
• S. epidermidis

• S. epidermidis

• S.aureus

VỆ SINH BÀN TAY! �CHÚNG TA ĐANG Ở ĐÂU ?

• RỬA TAY ÍT

• RỬA CHƯA ĐÚNG

NGUYÊN NHÂN NÀO?

• BN đông?!

• Thời điểm VST nhiều

​

• Thiếu nước, phương tiện VST

​

• Sản phẩm gây kích ứng

​

• Chưa có thói quen tốt, nhận thức chưa đúng

​

• Kiểm tra giám sát chưa hiệu quả

​

TUYÊN TRUYỀN VST

1. Thay đổi nhận thức về vai trò VST
2. Tuân thủ các quy định thực hành
3. Tăng cường đào tạo liên tục về VST
4. Tăng cường phương tiện rửa tay
5. Tăng cường kiểm tra, giám sát

5 GIẢI PHÁP

Khuyến cáo sử dụng các biện pháp tăng cường vệ sinh tay

Tốt

Tốt hơn

Nước+ Xà phòng

thường

Nước+ Xà phòng có chất sát khuẩn

Cùng nhau xây dựng các hướng dẫn, quy định, quy trình KSNK và tổ chức huấn luyện cho mọi NVYT