Экологиялық таза өндірістерді жобалау
Ресурсты үнемдеу мен қоршаған ортаны қорғауды бір жобада ұштастыру
Таза өндіріс · биотехнология · айналымды ресурс
Төрт жетекші ұғым бір жүйеге бірігеді
Әр ұғым өндірістің ресурсты қалай алып, қалай қайтаратынын түсіндіреді.
01
Қалдықсыз технология
Ресурсты толық пайдалануға ұмтылатын өндіріс.
02
Биотехнологиялық әдіс
Тірі ағзалар мен биологиялық процестерді қолдану.
03
Қайта өңдеу биотехнологиясы
Жанама өнімді жаңа шикізатқа айналдыру.
04
Анаэробтық ферментация
Оттегісіз ортада органикалық қалдықтарды өңдеу.
Ресурсты көп тұтынамыз, қалдықты аз қайтарамыз
Қазіргі өндіріс үшін негізгі мәселе — шикізат көлемінің өсуі мен оны қайта айналымға қайтарудың әлсіздігі.
20 тонна/адам/жыл — әлемдік шикізат тұтынуы.
100 млрд тонна — жинақталған қалдық көлемі.
90–98% — тамақ және өнеркәсіп секторларындағы қалдық шығымы.
Ауыл шаруашылығында қайта өңдеу мүмкіндігі жоғары.
Берілген көрсеткіштер салыстыру үшін бір диаграммада көрсетілді.
Қалдықсыз технология ресурсты тиімді пайдаланудан басталады
1979 жылғы Женевадағы Жалпыеуропалық кеңес декларациясындағы түсінік бойынша, қалдықсыз технология табиғи ресурстарды тиімді пайдаланып, өндіріс қалдығын азайтуды көздейді.
01
Шикізат
Кешенді пайдалану
Бір материалдың пайдалы бөліктерін барынша іске қосу.
02
Қайтару
Қалдық — ресурс
Қалдықты басқа процеске қайта енгізу.
03
Нәтиже
Жүктемені азайту
Қоршаған ортаға түсетін қысымды төмендету.
Таза өндірістің үш ұстанымы шешімнің бағытын анықтайды
Жоба таңдауы үш сұраққа жауап беруі керек: алдын ала қорғай ма, бірге жасала ма, жүйені тұтас көре ме?
1
Алдын алу ұстанымы
Ластануды пайда болғаннан кейін жою емес, алдын ала болдырмау.
2
Демократиялық ұстаным
Қоғам, мамандар және өндіріс шешімге бірге қатысады.
3
Жүйелілік ұстанымы
Өндіріс, ресурс, қалдық және табиғи орта байланысы тұтас қарастырылады.
Қорғау шаралары өндірістің барлық ізін қамтиды
1
Жоғары технологиялық тазарту
Шығарындылар мен ағын суларды тазарту.
2
Атмосфераны қорғау
Шаң, газ және басқа ластағыштарды бақылау.
3
Жер ресурстарын басқару
Топырақты сақтау және бүлінген аумақтарды қалпына келтіру.
4
Флора мен фаунаны қалпына келтіру
Тіршілік ортасын қорғау және қайта жаңғырту.
Экологиялық әрекет үш деңгейде іске асады
Тұрақты нәтиже басқару шешімінен басталып, технологиялық таңдауға және химиялық қауіпсіздікке дейін жалғасады.
1
Ұйымдастырушылық-басқарушылық
Саясат, мониторинг, жауапкершілік және оқыту.
2
Технологиялық
Таза жабдық, айналымды су жүйесі, ресурс үнемі.
3
Химиялық
Коррозиядан қорғау, төзімді материал, қауіпті реакцияны шектеу.
Биотехнология жанама өнімді жаңа шикізатқа айналдырады
Өнеркәсіптік және ауыл шаруашылығы жанама өнімдері басқа салаларға қажетті шикізат бола алады.
Органикалық қалдық
Анаэробтық ферментация
Биогаз және тыңайтқыш
Сұрақ-жауап: статистика мен 1979 жылғы декларация
Жауапты алдымен өзіңіз ойлап көріңіз, содан кейін панельдегі түсіндірмемен салыстырыңыз.
1-сұрақ
Бір адамға қанша шикізат?
Жауап: шамамен 20 тонна/адам/жыл.
2-сұрақ
Қалдық көлемі қандай?
Жауап: шамамен 100 млрд тонна.
3-сұрақ
1979 жылғы негізгі мақсат?
Жауап: ресурстарды тиімді пайдалану және қалдықты азайту.
Сұрақ-жауап және қорытынды: таза өндірісті жобала
1-сұрақ
Жаңа өндіріс жобасында үш ұстаным қалай көрінеді?
Жауап: ластануды алдын алу, шешімге мүдделі тараптарды қосу және бүкіл жүйе байланысын есептеу.
2-сұрақ
Қайта өңдеу биотехнологиясы қайда қолданылады?
Жауап: жергілікті өнеркәсіптік немесе ауыл шаруашылығы қалдығын басқа процеске шикізат ретінде қайтаруда.
Негізгі ой
Тұрақты өндіріс қалдықты соңында тазартумен шектелмейді; ол ресурсты жобалау кезеңінен бастап тиімді айналымға енгізеді.