TYT TÜRKÇE�DERS NOTLARI��CÜMLENİN ÖĞELERİ

Mustafa ŞAHİN / derskonum.com

2

CÜMLE

Bir duyguyu, düşünceyi, isteği anlatmak için kullanılan ve yargı bildiren söz veya söz dizisine cümle denir.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri}

3

• Gideceğim.
• Okula gideceğim.
• Okula sabah gideceğim.
• Okula sabah yürüyerek gideceğim.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

Örnekler

4

5

YÜKLEM

7

1) YÜKLEM

Yüklem, cümlenin temel ögesidir.

İş, oluş, hareket bildirir ve cümleyi bir yargıya bağlar.

Yüklemsiz cümle olmaz.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri ()}

Bu yıl sınavı kazanmak için çok çalışmalısın.

Yukarıdaki cümlede hangi sözcüğü çıkarırsak yargı ortadan kalkar ve anlam bozulur? …………..

• Bir cümlede yargı bildiren sözcüklere yüklem denir.
• Yüklem isim ya da fiil olabilir.

​

Yarın yağmur yağacakmış.

​

Askerler köprüyü onardı.

​

Şampiyon Galatasaray oldu.

​

​

9

Düşünüyorum.

Y.

Eve gitmeyi düşünüyorum.

Y.

Dersten sonra eve gitmeyi düşünüyorum.

Y.

Dersten sonra hemen eve gitmeyi düşünüyorum.

Y.

​

​

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

Örnekler

10

TÜRKÇE SÖZ DİZİMİ

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

Özne +

Tümleç +

Yüklem

11

Gel buraya!

Y.

Sakla samanı gelir zamanı .

Y. Y.

Kara bulutları kaldır aradan.

Y.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

Örnekler

12

Her sözcük ya da sözcük grubundan yüklem yapılabilir.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

!

13

Kar bir gün boyunca yağdı. FİİL

Y.

Suyun sesi gürül gürüldü. İKİLEME

Y.

Ona yardım eden kişi bendim. ZAMİR

Y.

Sevinçten etekleri zil çalıyordu. DEYİM

Y.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

Örnekler

14

Ankara'nın Gençlik Parkı,

Her sabah güneşle sulanan bir karanfildi.

Yukarıdaki ikili dize, bir cümle olarak düşünüldüğünde,

cümlenin yüklemi aşağıdakilerden hangisi

olur?

A) bir karanfildi

B) sulanan

C) sulanan bir karanfildi

D) güneşle sulanan bir karanfildi

E) her sabah güneşle sulanan bir karanfildi

15

16

Cümlenin en önemli ögesi yüklemdir.

Diğer ögeler yükleme sorular sorularak bulunur.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

!

17

18

2) ÖZNE

Yüklemin bildirdiği işi, hareketi yapan ögedir.

Özneyi bulmak için yükleme KİM, NE soruları sorulur.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

19

Arkadaşım yeni kıyafetimi çok beğendi.

Ö. Y.

Ben bu yüzden yalnızlığa hasretim.

Ö. Y.

Sulamayınca kurumuş çiçekler.

Y. Ö.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

Hasret olan kim?

Beğenen kim?

Kuruyan ne?

Örnekler

20

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

ÖZNE ÇEŞİTLERİ

Gerçek Özneler

21

1) GERÇEK ÖZNE

A) Açık Özne

Cümle içinde açık bir şekilde gösterilen öznedir.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

22

Kuşlar yuvalarına döndü.

Ö. Y.

 Çocuk ödevlerini bitirdi.

Ö . Y.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

Bitiren kim?

Dönen ne?

Örnekler

23

1) GERÇEK ÖZNE

B) Gizli Özne

Cümlede doğrudan yer almayan ancak yüklemin taşıdığı eklerden anlaşılan öznedir.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

24

Yemekleri beğenmedim.

Y.

Küçükken sürekli ağlardın.

Y.

Ben

G.Ö.

Sen

G.Ö.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

Ağlayan kim?

Beğenmeyen

kim?

Örnekler

25

2) SÖZDE ÖZNE

Cümlede, aslında nesne olan öge özne olarak kullanılır.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

26

 Çöpler atıldı. 

Ö. Y.

 Düğün için giysiler alındı.

Ö. Y.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

Alınan ne?

Atılan ne?

Örnekler

27

Cümlede“tarafından, nedeniyle, etkisiyle” gibi sözcükler ya da “-ca, -ce” eki getirerek gerçek özne cümleye sokulabilir. Böyle öznelere örtülü özne diyoruz.

Örtülü Özne 

Okullar valilik tarafından tatil edildi.�– Kar yağışı nedeniyle yollar kapandı.�– Bu ören yeri belediyemizce bakıma alınmıştır.�– Bu oyun beğenenlerin etkisiyle tüm dünyaya yayıldı..�– Yeni doğan bebek annesi tarafından terk edildi.�– Kıyılarımız düşman askerlerince işgal edilmiştir.

​

28

Her sözcük ya da sözcük grubu özne olabilir.

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

!

29

Okulun bahçesi temizlendi.

Ö. Y.

O konuya çalışan soruları çözer.

Ö. Y.

 Herkes söylenilenleri dikkatle dinledi.

Ö. Y.

İSİM TAMLAMASI

SIFAT – FİİL

GRUBU

ZAMİR

^{TÜRKÇE / Cümlenin Ögeleri (Yüklem-Özne)}

Örnekler

30

Aşağıdaki dizelerden hangisi özne ve yüklemden

oluşmuş bir cümledir?

A) Yüzümün yalnızlığını sunuyorum insanlara

B) Yüreğimi dağlayan günlerin sesini dinleyin

C) Kavak ve söğüt ağaçları, kerpiç evler tanıktı

D) Gençliğimize tutunarak kısa adımlarla yürüyoruz.

E) Yeniden yaratılmanın coşkusuyla koşacağız hayata

31

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne açıklayıcısıyla

birlikte verilmiştir?

A) Bir başka irade, fiillerin iradesi, benim aracılığımla

kendini var ediyordu.

B) İzi gördüğümde, durduğumda, biliyordum bu işin zor

olduğunu.

C) Çünkü ben hâlâ senin, yaşamayı dondurduğun anlarda

yaşıyorum.

D) Hayatımın en değerli anlarını senin bulunduğun vakitlerde

yaşadım.

E) Senin ihtişamın içinde başım dönüyor, yok oluyorum.

32

Yaz, İstanbul’un asıl rengi olan kül rengini silerken, deniz

de her şeyi yutan bir aydınlığı, onun berrak uğultusunu

geçirir.

Yukarıdaki cümlede temel cümleciğin öznesi aşağıdakilerden

hangisidir?

A) Yaz

B) İstanbul'un asıl rengi

C) deniz

D) her şeyi yaratan bir aydınlığı

E) kül rengini

33

Çocuk aynı paytak, ama uyumlu adımlarla kendisine

doğru yaklaşırken, adam toparlanarak, gözlerini çocuğun

gözlerinden ayırmaksızın, sandalyesi elverdiğince,

kenara doğru çekildi.

Yukarıdaki cümlede temel cümleciğin öznesi aşağıdakilerden

hangisidir?

A) Çocuk

B) kenara doğru

C) gözlerini

D) adam

E) Çocuk aynı paytak, ama uyumlu adımlarla

Her cümlenin öznesi olmak zorunda mı?

​

• Her cümlede özne olmak zorunda değil. Aşağıdaki cümlelerin öznesi yoktur.
• Bu vakitte yola çıkılmaz.
• Kasabaya bu giysilerle gidilmez.

​

Çalışmalar !!!!

• 1. Aşağıdaki ifadeleri, yargı bildirecek şekilde tamamlayınız.
• Ankara’nın hiç bilmediğim sokaklarında saatlerce.......................
• Düzce’nin en büyük mağazasının sahibi, dün akşam bizi.........................
• Fatih Sultan Mehmet, yirmi bir yaşındayken İstanbul’u............................
• Her gün aynı yoldan geçip en sevdiğim yere .....................
• İsmetpaşa Ortaokulunda birçok arkadaşım .................................
• Soğuk havada dışarıda çalıştığı için yine................................
• 8/D öğrencileri, Aydın Öğretmen’i dinledikleri iç

Çalışmalar !!!!

• 3. Aşağıdaki cümlelerin yüklemlerinin altını çiziniz.
• a. Düzce, çalışma hayatımın en verimli yıllarını geçirdiğim şehirdir.
• b. Spor yapmak, vücudun en çok ihtiyacı olan etkinliklerinden biridir.
• c. Trafikteki birçok araç sürücüsü, deprem olduğunu çok sonradan fark etti.
• d. Okulumuzun Türkçe öğretmeniydi geçen yıl emekli olan Hüseyin Bey.
• e. Ünlü sporcu, olimpiyat müsabakalarına çok iyi şekilde hazırlanıyor.
• f. Yaşadığı şehirde mutsuz olan insan, hemen oradan ayrılmalıdır.
• g. Yaz aylarının gelmesiyle tüm sokaklar cıvıl cıvıl.

Çalışmalar !!!!

• 4. Yükleme sorulan “kim ve ne” soruları özneyi buldurur. Aşağıdaki cümlelerin öznelerini bulunuz.
• a. Düzce, çalışma hayatımın en verimli yıllarını geçirdiğim şehirdir.
• b. Spor yapmak, vücudun en çok ihtiyacı olan etkinliklerinden biridir.
• c. Trafikteki birçok araç sürücüsü, deprem olduğunu çok sonradan fark etti.
• d. Okulumuzun Türkçe öğretmeniydi geçen yıl emekli olan Hüseyin Bey.
• e. Ünlü sporcu, olimpiyat müsabakalarına çok iyi şekilde hazırlanıyor.
• f. Yaşadığı şehirde mutsuz olan insan, hemen oradan ayrılmalıdır.
• g. Yaz aylarının gelmesiyle tüm sokaklar cıvıl cıvıl.

Çalışmalar !!!!

• Aşağıdaki cümlelerin özne ve yüklemlerini bulunuz.
• Yaz aylarında tüm insanların tatile gitmesi, ekonomiye katkıda bulunuyor.
• Son film, sanatçının şimdiye kadar yaptığı çalışmaların en iyisidir.
• Sensin bana sürekli çalışmamam gerektiğini söyleyen.
• Önümüzdeki yaz, Kastamonu’da Sarımsak Festivali tekrar yapılacakmış.
• İzlediğimiz dizilerin birçoğunda insana faydası olan hiçbir şey yok.

TYT TÜRKÇE�DERS NOTLARI��CÜMLENİN ÖĞELERİ

Mustafa ŞAHİN / derskonum.com

41

NESNE ?

• Nesne: Cümlede yüklemin bildirdiği, öznenin yaptığı işten etkilenen öğedir.Nesne ikiye ayrılır.

​

1. Belirtili Nesne: Yükleme “kimi” ve “neyi” soruları sorularak bulunur.Belirtili nesne ismin belirtme halinde bulunur.

Hep birlikte sınıfı temizledik.

​

2. Belirtisiz Nesne: Yükleme ve “ne” soruları sorularak bulunur.

Arkadaşıma doğum gününde kazak aldım.

• Çiçek getirdi. (belirtisiz)
• Çiçekleri getirdi. (belirtili)
• Hediye aldı. (belirtisiz)
• Hediyeyi aldı. (belirtili)

​

Nesne türlerini bul ?

• Annesi çantasını hazırladı.
• Hoşgörülü insan, her davranışı saygıyla karşılar.
• Müdür Bey konuşmasını bitirdi.
• Saati kendisi tamir etmiş.
• Atalarımız ne demiş? "Otu çek, köküne bak."
• Bize uğramadan önce halasını ziyaret etti.
• Ay ışığını, geceleri gümüşe boğan bu ışığı- sevmişimdir.
• Babam her gün gazete okur.

​

DOLAYLI TÜMLEÇ

• Dolaylı Tümleç: Cümlede yer bildiröğedir.Yükleme;

Kime,kimde,kimden,nereye,nerede,nereden

vb. sorular sorularak bulunur.

​

​

• Yoldan geçenler bu ilginç arabaya bakıyordu.
• özne Dolaylı Tümleç Yüklem
• Çocukların sesi sınıfta çınlıyordu.
• Özne D.T. Yüklem
• Sokaktan geçen insanlardan yardım istemişti.
• Dolaylı Tümleç B.siz.n Yüklem

Noooooooootttttttt:

• Dolaylı tümleç, yükleme sorulan “–e, -de, -den” hal ekli soruların cevabıdır.

​

• Paketi bana verdi.
• Çocuğu evde bıraktık.
• Konya’dan ayrılacağız

• Paketi bana verdi.
• Çocuğu evde bıraktık.
• Konya’dan ayrılacağız

ZARF TÜMLECİ

• Zarf Tümleci: Cümlede, yüklemin anlamını durum, zaman, yer-yön, nicelik, soru yönlerinden tamamlayan öğelerdir.
• Yükleme;

Nasıl, neden, niçin, niye, ne zaman, nereye,

ne kadar vb. sorular sorularak bulunur.

​

• Geç yattığı için sabah kalkamamış.
• Zarf Tümleci Z.T. Yüklem
• Seninle çok eğleneceğiz.
• Z.T. Z.T. Yüklem
• İhtiyar adam merdivenleri yavaş yavaş çıktı.
• Özne B.li Nesne Zarf Tümleci Yüklem

ZARF TÜMLECİ BUL ?

• Lütfen, izin almadan içeri girmeyin.
• Şiirini hızlı okudu.
• Çoğu insan zamanını boş işlerle uğraşarak geçiriyor.
• Yaşlılıktan yürüyemiyor.
• Elbet, severim.
• Bunları şüphesiz gördüm.
• Başım yine çok ağrıyor.
• Kitaplarımın hepsini en kısa zamanda ciltleteceğim
• Onu geceleyin değil, öğleyin gördüm.
• Borcumu şimdi veriyorum.

​

Cümle dışı unsurlar

• Cümlede cümle öğelerinin dışında da bazı unsurlar bulunabilir. Cümle öğelerine dâhil edilemeyen bu gibi parçalara cümle dışı unsur denir. Cümle dışı unsurlar çeşitlidir.
• Bağlaçlardan oluşabilir.
• Seni severim; ama birlikte iş yapmayı istemem.
• nesne yüklem nesne yüklem
• Ünlemlerden oluşabilir
• Aman, bırak yakamı.
• yüklem nesne
• Ünlem gruplarından oluşabilir
• Vah vah, çok yazık oldu!
• zarf tümleci yüklem
• Hitaplardan oluşabilir
• Cenazemiz yerde kalmasın dostlar!
• özne dolaylı t. yüklem
• C. S. Tarancı

• Yazıyı güzel yazdı.
• Şiirini hızlı okudu.
• Yaşlılıktan yürüyemiyor.
• Elbet, severim.
• Bunları şüphesiz gördüm.
• Başım yine çok ağrıyor.
• Teker teker gelin.
• Onu geceleyin değil, öğleyin gördüm.
• Borcumu şimdi veriyorum.

EDAT TÜMLECİ

• Yüklemdeki işi kimle (birliktelik) -ne ile(araç) yapıldığının ifadesidir.
• Kim ile ? Ne ile ?
• Kim için ? Ne için?

​

​

• Okula servisle geliyorum.
• Yarın geziye babamla gidiyoruz.
• Bu şiiri senin için yazdım.

​

• Dün onunla oyun oynarken elini kapıya sıkıştırmış.

​

• Sen bu yere daha önce gitmiş miydin ?

​

• O bu okulun en kaliteli öğrencisidir.

​

• Edebiyat dersinde N.Fazıl’ın Çile şiirini severek işledik.

​

• Bu bayrak göklerde sonsuza dek özgürce dalgalanacak.

​

• Yaşanan olayları Ali duymamış ama annesi ona dün anlatmış.

• Sait Faik’in hikâyelerinde insanların ve çevrenin, herhangi bir kurala bağlı kalmadan özgürce ele alınmasını yazarın yaşayış biçimine bağlayabiliriz.
• Yukarıdaki altı çilli bölüm cümlenin hangi öğesidir? (1992 öys)
• A) Özne
• B) Nesne
• C) Durum bildiren zarf tümleci
• D) Yer bildiren zarf tümleci
• E) Dolaylı tümleç

​

• Aşağıdaki dizelerin hangisinde birden çok nesne vardır? (1993 öys)
• A) Sevdamın avucunu bastırıyorum geceye.
• B) Ben seni unutmak için sevmedim.
• C) Seni ben ellerin olsun diye mi sevdim?
• D) Gözlerinden içti gönlüm neşeyi.
• E) Seni, sesini, gözlerinin rengini unutabilsem!

​

• Genç yaşında öykü alanında isim yapmış ve türün parlak örneklerini vermiş olan yazar, kahramanlarını her gün karşılaşabileceğimiz kişiler arasından seçmiştir.
• Bu cümlenin öğeleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir? (1993 öys)
• A) Nesne, dolaylı tümleç, özne, yüklem
• B) Nesne, özne, dolaylı tümleç, yüklem
• C) Özne, zarf tümleci, nesne, yüklem
• D) Özne, nesne, dolaylı tümleç, yüklem
• E) Özne, nesne, zarf tümleci, yüklem

​

• Kişiyi, içinde yaşadığı toplumun değer yargıla r ı biçimlendirir.
• Bu cümlenin öğeleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir? (1997 öys)
• A) Özne – dolaylı tümleç – yüklem
• B) Nesne – özne – yüklem
• C) Nesne – dolaylı tümleç – yüklem
• D) Dolaylı tümleç – özne – yüklem
• E) Özne – zarf tümleci – yüklem

​

• 14. Sözlerinden çok, adının önem kazanması, bir eleştirmenin en büyük korkusudur.
• Bu cümlenin öğeleri, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla, doğru olarak verilmiştir?�(2003 öys)
• A) Nesne – yüklem
• B) Özne-yüklem
• C) Özne – zarf tümleci – yüklem
• D) Özne – zarf tümleci – nesne – yüklem
• E) Nesne – özne – zarf tümleci – yüklem

​

2019-tyt

• 1.Modern şehir hayatının gün içerisinde onlarca kişiyle iletişime geçmeyi zorunlu kılan ve kişileri binlerce mesaja maruz bırakan yapısı, insana daha önce deneyimlemediği bir uyum sürecini dayatıyor.
• Bu cümledeki ögelerin doğru sıralanışı, aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
• A) Özne - zarf tümleci - belirtisiz nesne - yüklem
• B) Belirtisiz nesne - özne - belirtili nesne – yüklem
• C) Zarf tümleci - yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) - özne - yüklem
• D) Özne - yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) - belirtili nesne - yüklem
• E) Belirtili nesne - zarf tümleci - özne – yüklem

• Aşağıdaki dizelerin hangisinde birden çok nesne vardır? (1993 öys)
• A) Sevdamın avucunu bastırıyorum geceye.
• B) Ben seni unutmak için sevmedim.
• C) Seni ben ellerin olsun diye mi sevdim?
• D) Gözlerinden içti gönlüm neşeyi.
• E) Seni, sesini, gözlerinin rengini unutabilsem!

• Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne ortaktır? (1993 öys)
• A) Hava soğumuştu, kar yağmaya başlamıştı.
• B) Yol çok uzundu, yürümekle bitecek gibi değildi.
• C) Aradan üç yıl geçmişti, kimse arayıp sormamıştı.
• D) Soluk benizliydi, başında eski bir kasket vardı.
• E) Yaşlı biriydi, mahallede onu herkes seviyordu.

​

• .  Ünlü yazar, söyleşimiz sırasında……..,…... Söyledi..
• .Bu cümle aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa, cümlenin öğeleri sırasıyla özne, zarf tümleci, dolaylı tümleç, nesne ve yüklemden oluşur? (2002 öys)
• A) son yapıtının ayrı bir değer taşıdığını söyledi
• B) yitirdiğimiz sanatçılardan söz ederken çok duygulandı
• C) topluma yapıtlarıyla ışık tutmaya çalıştığına değindi
• D) bana bugünlere nasıl geldiğini anlattı
• E) sanatçıların örnek alınması gereken kişiler olduğunu ayrıntılı bir biçimde açıklad

​

• (I) Yatılı olarak okuduğum ortaokul yıllarında, yaz tatillerinde Kozlu'ya, ailemin yanına özlemle dönerdim.�(II) O yaşlarda evden yedi-sekiz ay uzakta kalmak kolay değildi.
• (III) Arkadaşlarımı, okulumu çok seviyordum, bugün de süren dostlukların temeli o yıllarda atılmıştı ama aile özlemi bir başka şeydi.
• (IV) Evimiz,denizin hemen kıyısındaki bir tepenin yamacındaydı.�(V) Dalga sesleri odamda sürekli yankılandırdı ve ben doyamadığım o denizi, dalgaları büyük bir hazla izlerdim.
• (VI) Hâlâ Kozlu'yu, o evi ve o dalga seslerini, özlemin içimi sızlatan acısıyla anımsarım.�Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde ögeleri dizilişi "zarf tümleci, nesne, zarf tümleci ve yüklem" biçimindedir? (2011 YGS)�A) I.                   B) II.                  C) III.                      D) V.                    E) VI.

• Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne, açıklayıcısıyla birlikte verilmiştir? (1984 öys)
• A) Soğuk kış gecelerinde onları, geride bıraktıklarımızı, düşünüyorduk.
• B) Kalabalıktan biri, yaşlı bir adam, elini kaldırdı.
• C) Ülkemize, özlediğimiz yere, sonunda dönmüştük.
• D) Adam, istediği para verilirse, yapacağını söyledi.
• E) Çocuğun dudakları, susuzluktan olacak, iyice çatlamıştı.

​

•  Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru nesneye yöneliktir? (1985 öys)
• A) Ahmet dün akşam size saat kaçta uğradı?
• B) Bugün hava nasıl olacakmış?
• C) Odaya girdiğimde ne okuyordunuz?
• D) Bu otobüs Kızılay’dan geçer mi?
• E) Bu güzel haberi size kim verdi?

​

• Aşağıdaki cümlelerden hangisinde soru dolaylı tümleci bulmaya yöneliktir?
• A) Dün yanınızda gelen çocuk kimdi?
• B) Siz, dün akşamdan beri neredeydiniz?- )
• C) Sen, bu sabah okula ne ile geldin?
• D) Geçen yılın sınav soruları kimde varmış?- )
• E) Sokağa çıkarken neden üstüne bir şey almadın?-

​

• Aşağıdaki cümlelerden hangisinde soru dolaylı tümleci bulmaya yöneliktir?
• A) Dün yanınızda gelen çocuk kimdi? Dün yanınızda gelen çocuk AHMETTİ.
• B) Siz, dün akşamdan beri neredeydiniz?- Biz, dün akşamdan beri BAHÇEDEYDİK?
• C) Sen, bu sabah okula ne ile geldin? Ben, bu sabah okula SERVİSLE geldim?
• D) Geçen yılın sınav soruları kimde varmış?- ) Geçen yılın sınav soruları ONDA varmış
• E) Sokağa çıkarken neden üstüne bir şey almadın?- İSTEMEDİM.

​

• Aşağıdaki cümlelerden hangisinde soru dolaylı tümleci bulmaya yöneliktir?
• A) Dün yanınızda gelen çocuk kimdi? Dün yanınızda gelen çocuk AHMETTİ.
• B) Siz, dün akşamdan beri neredeydiniz?- ) Geçen yılın sınav soruları kimde varmış Biz, dün akşamdan beri BAHÇEDEYDİK?
• C) Sen, bu sabah okula ne ile geldin? Ben, bu sabah okula SERVİSLE geldim?
• D) Geçen yılın sınav soruları kimde varmış?- ) Geçen yılın sınav soruları ONDA varmış
• E) Sokağa çıkarken neden üstüne bir şey almadın?- İSTEMEDİM.

​

• 1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde, birden çok dolaylı tümleç vardır?
• A) Hafta sonunda geziye gitmek istediğini babasına söyledi.
• B) Geçen hafta okulda bu kitabı ben Arman'a vermiştim.
• C) Annesinin getirdiği yemekten sadece bir iki kaşık aldı.
• D) Ahmet'in nereye gittiğini sadece babasından öğrenebiliriz.
• E) Çocuğun anlattıklarına ilk anda kimse inanmadı.

​

• "Güzel sanatlardan hiçbirinin kullandığı malzeme, edebiyatın anlatım aracı olan söz kadar değişiklik geçirmemiştir."
• Bu cümlenin öğeleri aşağıdakilerin hangisinde doğru sıralanmıştır?
• A) Nesne – zarf tümleci – yüklem
• B) Özne – zarf tümleci – nesne – yüklem
• C) Özne – nesne – zarf tümleci – yüklem
• D) Nesne – dolaylı tümleç – özne – yüklem
• E) Özne – zarf tümleci – yüklem
•  

​

• 4. Aşağıdakilerden hangisi iki öğeli bir cümledir?
• A) Zenginlik, ona sahip olanın zihninde değer kazanır.
• B) Yapmayı öğrenmek zorunda olduğumuz her şeyi yaparak öğreniriz.
• C) Öğretilen şeyler unutulduktan sonra geriye kalan eğitimdir.
• D) Yanlış yolda olan, başkasına doğru yolu gösterir.
• E) İyi insanlar, kendilerini sürekli güçlendirirler.

​

​

• şağıdaki atasözlerinden hangisi öğelerinin sayısı bakımından ötekilerden farklıdır?
• A) Denizdeki balığın pazarlığı olmaz.
• B) Dilencinin torbası dolmaz.
• C) Su, başından kesilir.
• D) Beleş atın dişine bakılmaz.
• E) Rüzgârın önüne düşen yorulmaz.

​

• Aşağıdaki cümlelerden hangisinde öğelere ayırmada yanlışlık yapılmıştır?
• A) Suların çağıltısı / kulak zarlarımı / bıçakla kesilmiş gibi / acıtıyor.
• B) Tepeden köpürerek dökülen sular / göz kapaklarımı / açmamı / engelliyor.
• C) Yorucu, bir o kadar da heyecan verici bir mücadeleden sonra / şelalenin kıyısından geçip / arka tarafına / varıyoruz.
• D) Şelalenin arka tarafı / karanlık, derin ve korkunç bir mağara.
• E) Arkamızda tarifsiz gümbürtülerle akıp duran şelalenin sesi / burada / daha az / duyuluyor.

​

•  Yöre halkının bu ilginç çiçek yetiştirme merakını, ben, bugüne kadar gezdiğim yüze yakın kentin hiçbirinde görmedim.
• Bu cümlede aşağıdaki öğelerden hangisi yoktur?
• A) Özne
• B) Belirtili nesne
• C) Dolaylı tümleç
• D) Zarf tümleci
• E) Yüklem
•  

• Aşağıdaki dizelerden hangisinde, yalnız iki öğe vardır?
• A) Bütün sevgileri atıp içimden, / Varlığımı yalnız ona verdim ben.
• B) Ararım kaybolan çocukluğumun / Dünyadan habersiz şen günlerini.
• C) Yeryüzündeki bütün yalnızları, / Ufka çağırıyor, çağırıyorlar.
• D) Her akşam kanlarla batan bir güneşi, / Başında ağır bir taç gibi taşıyor.
• E) Serpilen aydınlıkta dalların arasından / Büyülenmiş bir ceylan gibi bakıyor zaman

​

• Hiç kimse kendi geçmişini satın alabilecek kadar zengin değildir.
• Bu cümleyle aşağıdakilerden hangisi arasında öğelerinin sıralanışı bakımından benzerlik vardır?
• A) Size yapılmasını istemediğiniz şeyi başkalarına yapmayın.
• B) Zenginlik, ona sahip olanın zihninde değer kazanır.
• C) Hayattan ne istediğini bilmeyen insan, sonsuza dek sürecek bir başka hayatı olsun ister.
• D) İnsanlar, yiyecek ekmek ve yatacak yer buldular mı, düşünmekten kaçınırlar.
• E) Çabuk verilmiş kararlar her zaman iyi kararlar değildir.

​

• Aşağıdaki atasözlerinden hangisinde birden çok zarf tümleci vardır?
• A) Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır.
• B) Deveye bindikten sonra çalı ardına gizlenilmez.
• C) Deli dostun olacağına akıllı düşmanın olsun.
• D) Babasından mal kalan, merteği içinden bitmiş sanır.
• E) Bayramda borç ödeyene ramazan kısa gelir.
•  

​

TYT TÜRKÇE�DERS NOTLARI��CÜMLENİN ÖĞELERİ

Mustafa ŞAHİN / derskonum.com