�

Bàn về mục tiêu và

chương trình giáo dục

​

Trần Ngọc Giao

HV QLGD

​

• Chương trình GD PT : Quá tải, nặng nề, học nhiều thứ quá, HS để mất tuổi thơ…. ?

​

• Chương trình ĐT : chậm cải tiến, không đáp ứng nhu cầu xã hội, ĐH CĐ dạy thứ mình có chứ chưa phải là cái mà SV cần ….?

​

• Vài chục năm về trước : Âu Mĩ hiện đại hóa CT,Cải cách GD…nhưng nhiều nước cũng đã chua chát với các thất bại?

​

Kết luận 242 của BCT về Phương hướng PT GD&ĐT

đến 2020, NQ ĐH XI

GD&ĐT chưa thực sự là QS hàng đầu

Thay đổi CT GDPT sau 2015 và đổi mới ĐT ĐH

Thay đổi cái gì

& làm thế nào ?

• CH Pháp ( Edgar Morin) :

​

MỤC TIÊU?

HIỆN NAY

TRẺ CẦN CÁI GÌ?

1.Cần đầu óc được luyện

tập tốt hơn là kho tư liệu.

2. Sống phải hiểu

hoàn cảnh sống

3. Cái đáng học nhất là

cách sống

4. Trách nhiệm công dân

(BC mới)

(1, 2, 3, 4 là thứ tự ưu tiên)

I. Giáo dục PT ?

NỘI DUNG ?

HS Cần

1) Luyện

TƯ DUY

2) Hiểu

HC SỐNG

3) CÁCH SỐNG

MỤC TIÊU?

4) TN

C D

• CĐ 1: Nội dung nào là quan trong nhất cho luyện tập tư duy ?.
• Trả lời : Ngữ văn và Toán.

​

• CĐ2: Để hiểu hoàn cảnh sống HS cần học cái gì?
• Trả lời:HS biết về Vũ trụ, trái đất, vật chất, sự sống, CN &MT

• CĐ 3 : Để học cách sống cần gì ?
• Trả lời:Lịch sử,XH học, nghệ thuật (nhờ đó CN đến XH văn minh).

• CĐ 4:Cốt lõi nhất của TN công dân là gì ?
• Trả lời: Chấp nhận người khác để sống hòa hợp .

• Trung học?

​

​

​

​

​

​

​

​

+

​

​

∑ = 25 h/ tuần

-K1:9,5h (NV 5h;Toán 4,5)

- K2 : 7,5h(Tìm hiểu TN)

-K3 : 6h ( KHXH&NV)

-K4 : 2h (GD công dân)

​

​

​

​

​

Tránh : - Ai cũng cho môn mình là quan trọng, &

- Nhồi nhét sẽ dẫn đến vô cảm

Kiến thức?

xác định ?

KT xác định theo

khối các chủ đề 1,2,3,4

Khối KT K2; K3; K4 cần tích hơp bởi các chuyên gia và giáo viên

Canada và một số nước :

+ Tiểu học : (Sáng 4 môn:Tiếng mẹ đẻ; Toán; KH thường thức; Lịch sử; Chiều: Chơi mà học; phụ đạo cho nhóm HS gặp khó khăn.

+ Từ lớp 6 đến lớp 10 có các môn sau : 1. Ngữ văn; 2. Toán; 3. Khoa học tự nhiên (Tìm hiểu khoa hoc); 4. Khoa học xã hội & nhân văn; 5. GD công dân; & Cộng thêm các môn học tự chọn.

+ Lớp 11 và 12 phân môn nhỏ hơn(theo tự chọn) để phục vụ cho việc tiếp tục học tập và sự lựa chọn nghề nghiệp của HS.

Chúng ta nhiều phân môn quá

Tiểu học học qua tích lũy kinh nghiệm, kể cả tư duy ,

Khái niệm hình thành qua ví dụ đại diện

​

Trung học : Quay về cái cơ bản.

Mỹ : ỦB gồm AAC + NIE + NEH kêu gọi quay về cái cơ bản để thích ứng

CCGD Pháp : Hãy quay về cái cơ bản

• II. GD Đại học ?

Khi xây dựng chương trình :

• Ngành Toán : Đại số hay Xác suất quan trọng hơn?
• Ngành Hóa : Vô cơ hay Hữu cơ quan trọng hơn?
• Ngành Kinh tế : Vi mô hay Vĩ mô quan trọng hơn ? .........
• Và muốn biến một GS thông thái độ lượng thành một ông già khó tính ương gàn thì hãy bàn về xây dựng chương trình.

​

GD Đại học :

Cũng rất cần trở lại các câu hỏi gốc:

+ Đâu là những phẩm chất cần phát triển?

+ Loại tri thức nào là quan trọng nhất?

+ Những kĩ năng nào là cái cơ bản nhất?

​

• Câu trả lời rằng là SV ĐH cần :

i. Cởi mở, lắng nghe, nói, viết và phân tích.

ii. Tự tin, ham hiểu biết và những kĩ năng cơ bản để đạt được hai điều này.

iii. Có hiểu biết và có ý thức hài hòa về tự nhiên và xã hội.

iv.Có khả năng yêu thích để chấp nhận sự đa dạng, sự phong phú của những trải nghiệm và sự thể hiện của con người.

v. Tinh thông (ở một mức độ nhất định) và sự đam mê lĩnh vực chuyên môn đã lựa chọn (thể hiện qua hiểu biết về nội dung kiến thức, lối tư duy và mối liên hệ).

vi. Biết cam kết đối với trách nhiệm công dân ( quan trọng nhất của trách nhiệm công dân là tôn trọng và sống hòa hợp với người khác).

vii. Định hướng những giá trị cá nhân, có kỉ luật tự giác và niềm tin theo đuổi phương hướng đó.

• (Frank T. Rhodes) :

Những điều SV cần

Mục tiêu ĐT : Kĩ năng nhận thức; Kĩ năng xã hội; Kĩ năng nghề nghiệp

Mục tiêu ĐT

Chương trình ĐT có 2 phần :

+ GD kĩ năng nhân thức và kĩ năng XH

+ Đào tạo nghề nhiệp

Về GD nghề nghiệp :

• Trang bị nguyên lý chung và kiến thức nền tảng
• Kĩ năng và tính chuyên nghiệp được hoàn tiện tiếp ở bậc cao học ( EU ĐT ĐH : 3 năm)

Phương thức ĐT : Hướng đến cá nhân

(Mới có CL)

• Yêu cầu năng lực con người đầu thế kỉ 21 (www.21stcenturyskills.org).
• 1- Tư duy phê phán → Kĩ năng tư duy độc lập
• 2- Công nghệ thông tin → Kĩ năng học tập và lao động nhờ CNTT
• 3 - Sức khỏe → Kĩ năng biết chăm lo sức khỏe cá nhân để lo cho XH
• 4- Hợp tác → Kĩ năng thoả thuận,
• 5- Đổi mới → Kĩ năng thay đổi và tìm động lực thay đổi
• 6- Trách nhiệm CD và trách nhiệm tài chính cá nhân
• → Phần quan trọng của kĩ năng sống, biết lo cho mình mới có thể đóng góp cho XH.

• . Vấn đề các trường sư phạm ?

​

• Trong đổi mới , CC GD thì trường SP đi trước hay PT đi trước ?

​

• Đổi mới dạy học bắt đầu từ đâu ?, Sao mà khi nhắc đến các trường SP, GV, CBQL vẫn thấy băn khoăn

​

• Thay đổi chương trình SGK thì ĐT giáo viên sao đây?.......

​

​

​

• Thế giới hiện nay có ba mô hình đào tạo giáo viên :
• - Mô hình định hướng
• - Mô hình đào phi định hướng
• - Mô hình kết hợp,

​

Trung quốc đổi mới ĐTGV với định hướng cơ bản:

• i) Xác lập quan hệ mới về trường SP, phá vỡ thế khép kín, liên thông giữa các ngành nghề ĐT và ĐT theo mô hình kết hợp.
• ii) Đa dạng loại hình và mục tiêu, mở rộng đối tượng ĐT.
• iii) Đầu tư nâng cấp các trường SP. Từng bước hợp nhất các trường sư phạm. Nâng cấp các trường CĐ SP lên ĐH nhưng đặc biệt chú trọng đội ngũ GV.
• iv) Cải cách công tác quản lý : Quản lý nhà nước tập trung các yếu tố và yêu cầu vĩ mô, tạo sự chủ động cho nhà trường hướng vào nhu cầu xã hội tại các địa phương.

​

• - Âu, Mĩ thường ĐTGV theo mô hình phi định hướng và mô hình kết hợp.
• - Đức ĐT GV theo ngành chính và ngành phụ

​

• - Việt Nam:

+ ĐT GV theo mô hình định hướng,( ĐH QG theo MH kết hợp).

+ GV PT tương đối bảo hòa

+ GV lớn tuổi khó thích ứng với tác động của ICTs .....

• ...

​

Vấn đề ĐTGV cho chương trình mới ? .

Phải chăng :

- ĐT GV theo mô hình kết hợp?

- ĐT GV theo ngành chính và ngành phụ?...

- Đổi mới giảng dạy bắt đầu từ từng bài từng tình huống cụ thể và GV hãy dồn sự chủ động sự tận tâm vào mỗi bài day để “Dạy ít Học” nhiều........ ?

​

• III. Tiếp cận và cách làm

Đặt bài toán thì dễ hơn, nhưng giải bài toán? thường không đơn giản.

Phát hiện các vấn đề trong giáo dục thì dễ hơn, nhưng làm thế nào? Rất khó.

​

Và : Nói thì được nhưng làm thế nào?

• Tiếp cận và cách làm: ( một số ví dụ)
• Ví dụ 1 : Bungaria
• -Cải cách giáo dục ở Bulgaria 1990–2003 bị đổ bể hoàn toàn?” (Реформа образования в Болгарии 1990 - 2003 гг.: полный провал?).
• Nguyên nhân số 1 và chủ yếu nhất :Thiếu sự đồng thuận trong công luận và do nước đến chân mới nhảy
• -2004 băt tay vào làm lại và nay đã tạo ra 'Điều thần kỳ' trong cải cách giáo dục ở Bulgaria
• Bắt đầu từ thống nhất quyết tâm chính trị để tạo sự thống nhất& tạo sự đồng thuậnXH, chuẩn bị CS pháp lý quy định trách nhiệm, thông nhất nguyên tắc , cách làm từ CQ cao nhất sau đó mới tiến hành cụ thể..và đã bước đầu thành công

​

​

Ví dụ 2. Pháp :Cách lấy ý kiến để kết luận về: Trẻ hiện nay cần cái gì? Quay về cái cơ bản

Ví dụ 3. TT G. Buss ra QĐ số 13398(18.4.2006), thành lập Ủy ban TVQG về đánh giá GD Toán học PT:

• Nhiệm vụ :

+ Tìm chứng cứ tư vấn cho TT

+ Tìm chứng cứ để xem xét các phát biểu của chính khách và người nổi tiếng

+ Tìm chứng cứ để xem xét các tuyên bố chấn động công luận.

- Thành phần : 30; Chủ tich không phải là người của CP

- Các bước thực hiện : Thành lập các Tiểu ban

+ Tiểu ban về xác định các tiêu chí & PP làm căn cứ là quan trọng nhất (là Bộ tham mưu).

Phải chăng cần có Bộ tham mưu và Tổng công trình sư?

(1năm có báo cáo tổng thể ,tiếp nhận phản hồi;2 năm BC toàn văn)

​

• Thay lời kết luận :

​

Tiếp cận hệ thống đúng thì hành động cụ thể đỡ sai lầm.

​

​

• Cụ thể : i) CP có một ban Thường trực chỉ tao,:Xây dụng các văn bản pháp lý, Phổ biến chủ trương, quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, các nguyên tắc, khung kế hoạch lộ trình, quy định trách nhiệm cụ thể cho các bộ ban ngành thực hiện. Một công việc hết sức quan trọng là tạo sự quyết tâm chính trị của cả hệ thống, phổ biến tuyên truyền tiếp nhận ý kiến và tạo sự đồng thuận của xã hội.
• ii) Bộ GD&ĐT cần có HĐ chuyên môn, tổ chức hội thảo, lây và tổng hợp ý kiến, tạo sự đồng thuận trong và ngoài ngành về Mục tiêu, nội dung, chương trình và PP thực hiện.
• iii) Chương trình cần được XD thống nhất từ GD Tiểu học, THCS, THPT. Xác đinh nguyên tắc tiếp cận(Lý luận và thực tiễn) từ đầu cho cả hệ thống phổ thông.
• iv) Huy động sự tham gia chuẩn bị của hệ thống các trường SP và các Sở GD&ĐT.

Ác

• Tài liệu tham khảo
• 1. Edgar Morin, Thách đố của thế kỉ 21- Liên kết tri thức, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội (2004)
• 2. Frank H. T. Rhodes, The Creation of the Future, Cornell Univercity Press, 2001.
• 3. http://www.ed.gov/about/bdscomm/list/mathpanel/reports.html).
• 4. http://www.21stcenturyskills.org

​

​

​

​

• ( Xem bản cứng?)

​