Astudiaethau Crefyddol A2
Athroniaeth
Nod ac Amcan
Seicoleg Crefydd – Sigmund Freud
Pwy oedd Sigmund Freud?
Llyfrau Freud am Grefydd
TOTEM AND TABOO (1913)
THE FUTURE OF AN ILLUSION (1927)
CIVILIZATION AND ITS DISCONTENTS (1930)
MOSES AND MONOTHEISM (1939)
Darllen ymhellach…
Tystiolaeth hanesyddol (???) – Totem and Taboo
Tystiolaeth wyddonol (???) – Damcaniaith Haid Wreiddiol
Crefydd/Duw yn alldafliad o ofnau/euogrwydd atgofion taboo yn yr Id
Rhydweithiol – y meddwl sydd wedi creu Duw
Yr ID - Dyma’r rhan anymwybodol o’r meddwl, dyma ble mae chwantau a dyheadau sydd yn sbarduno pobl e.e. yr awydd am bleser a awydd rhywiol (Libido). Dyma ran nad yw pobl eraill yn ei weld. Syniadau/greddf na fyddai cymdeithas yn eu derbyn. MAE’R MEDDWL CREFYDDOL YN DEILLIO O’R MEDDWL ANYMWYBODOL
Yr EGO - Dyma’r rhan ymwybodol o’r meddwl, mae’n delio gyda realiti; bod yn ymwybodol o’n ffurf gorfforol. Yr ego sydd yn creu ein personoliaeth, dyma mae pobl yn y gymdeithas yn ei weld yn y byd allanol. Mae’r ego yn ceisio cadw’r Id dan reolaeth.
“the main aim of id is pleasure and the main aim of the ego is safety” (Michael Palmer)
Yr Uwch Ego - mae’n cael ei gysylltu â agwedd unigolyn at ei rieni a chymdeithas/diwylliant. Yr uwch ego yw’r gwrthwyneb i’r id. Tra bod yr id yn anifeilaidd, yn reddfol ac yn hunanol (rhoi pleser i unigolyn), mae’r uwch ego yn ceisio ymddwyn yn berffaith - cydwybod (conscience) cryf am bopeth - ceisio ymddangos yn berffaith/dda. Mae gwerthoedd (values) rhieni, diwylliant ac addysg yn pasio normau/ymddygiad canmoladwy yn ei flaen.
Mae’r id, ego a’r uwch ego yn brwydro yn erbyn ei gilydd ac mae hyn yn gallu achosi dryswch (disorder) seicolegol. Mae’r ego yn ceisio atal yr id rhag ymddangos yn y byd tu allan. Mae’r uwch ego yn ceisio gweithio gyda’r id a’r ego drwy geisio gosod safonau sydd wedi eu dysgu gan rieni a chymdeithas.
“Thus the ego has to satisfy the instinctual demands of the id and the moral dictates of the super-ego” - Michael Palmer
Tyfodd Freud i fyny mewn teulu Iddewig, ond yr oedd ef ei hun yn anghrediniwr (atheist) ei hun.
Yr oedd yn gwrthod y syniad o dduw yn gyfangwbl. I Freud, yn y meddwl yn unig oedd crefydd yn bodoli.Dyma sy’n cael ei alw yn Rhydweithiol. Tydi crefydd ddim yn realiti allanol. Roedd yn gweld mai “rhith” (illusion) oedd crefydd, cynnyrch y meddwl yn unig. Tydi Duw ddim yn reality allanol.
• Rhydweithiol (Reductive) – cynnyrch y meddwl dynol yw crefydd. Mae'n achosi i bobl berfformio defodau crefyddol diystyr, sydd heb unrhyw sail mewn gwirionedd (maent yn ddibwrpas).
Mae Credinwyr Crefyddol yn Blentynaidd!!
Wrth dyfu i fyny, mae pobl yn aeddfedu ac yn mynd yn fwy annibynnol. Mae rhai pobl yn methu delio gyda hyn. Maent yn methu delio gyda realiti bywyd.
Nid ydynt yn gallu delio gyda bywyd creulon sy’n llawn dioddefaint. Nid ydynt yn gallu troi at eu rhieni OND mant angen rhywbeth i’w cysuro a’u helpu mewn bywyd
Beth yw cyfrifoldeb rhieni?
I Freud, mae crefydd yn cwrdd â anghenion seicolegol bodau dynol mewn 2 ffordd
a) Ffordd o ddelio gyda bygythiadau naturiol sydd yn y byd trwy greu Duw sy’n rheoli dros y byd naturiol. Mae bygythiad grym natur mor bwerus ac ofnus – rhaid i ni greu Duw pwerus i’w reoli.
b) Ffordd o reoli greddf/chwant dynol – yn enwedig greddf rhywiol (libido) a greddf ymosodol i ladd (aggressive). Mae gan grefydd set o reolau sy’’n rheoli y greddfau hyn e.e.
Greddf | Enghreifftiau o reolau crefydd sy’n cadw trefn ar y greddfau |
Rhyw |
|
Ymosod a lladd |
|
Meddyliwch
Felly, beth mae’r pobl hyn yn ei wneud??????!!!!
SUPER RHIANT!!!!
DUW!!!
Duw = Y Rhiant Newydd
“Ein TAD yn y Nefoedd ……!!!!!”
Pa gredoau am Dduw sydd yn debyg i rôl rhiant?
___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Cysuro
Edrych ar ôl
Dysgu da a drwg
Cosbi
Helpu ni
Sicrwydd
Amddiffyn ni
Rhestr ddymuniadau (wish list)
Blanced Gysur (Safety Blanket)
Cred Grefyddol yn Blentynaidd
Mae Crefydd yn dangos� "Y Teimlad Cefnforol" (Oceanic Feeling)�
Teimlad cyfriniol (mystic) cryf mae pobl crefyddol yn ei gael o uno gyda Duw. Canlyniad y teimlad cefnforol oedd crefydd. Roedd hwn yn deimlad cyffredin mae pawb yn ei deimlo meddai ef. ..
Oherwydd ein ofnau, mae pobl eisiau teimlo’n ddiogel. Mae pob unigolyn yn cofio diogelwch pan yng ngroth ei fam – maent yn ysu am y diogelwch hwnnw.
Mae pobl felly yn cael teimlad o uno gyda “bod” pwerus i’w cadw yn ddiogel
Cefndir – Datblygiad y Seici (meddwl) dynol yn ôl Freud
Y 5 cam yn natblygiad personoliaeth yn ôl Freud ac maent yn ymwneud â sut mae libido (chwant rhywiol) yn datblygu,
1. Cam Geneuol (oral) 0-18 mis: y ceg yw prif ffynhonell pleser i’r plentyn. Mae’r plentyn yn chwilio am ddiogelwch e.e. bwyta, sugno bawd. Mae’r “id” yn bresennol gryf, mae’n cyflawni dyhead (urges) hunanol.
2.Cam Rhefrol (anal) - 2 i 4 oed. Yr anws yw prif ffynhonnell pleser. Mae’r babi yn dysgu rheolaeth dros ei gorff a’i anghenion ei hun. Dyma pryd mae babi yn deall nad yw yn gallu cael ei ddyhaeadau (urges) ac mae’r ego yn dechrau datblygu. Meddyliwch – mae dyheadau hunanol yn dechrau cael eu ffrwyno e.e. “potty training”
3. Cam Ffalig (phallic) 4 i 7 oed. Ystyried rhyw yn “anaeddfed”. Mae’r bachgen ifanc yn dyheu am berthynas rywiol gyda’i fam, ond nid yw hyn yn bosibl oherwydd y tad. Mae’r bachgen yn ofni y bydd y tad yn ei ysbaddu (castrate) ac felly yn dyheu am ladd y tad. Mae’r syniad hwn yn rhy
boenus, ac felly mae’r bachgen yn uniaethu gyda’r tad. Drwy wneud hyn mae’r bachgen yn mewnoli gwerthoedd y tad ac mae’r UWCHEGO (cydwybod) yn datblygu. Dyma’r cyfnod mwyaf tebygol sy’n ymwneud mwyaf â chrefydd. Ffrwyno arferion tabw/anerbyniol gan gymdeithas.
4. Cam Cêl - 8 i 12 oed. Does fawr ddim datblygiad i bersonoliaeth person yn y cyfnod hwn medd Freud
5. Cam Rhywiol - 12 i 18 oed. Dyma ble mae awydd rhywiol yn cael ei ddatblygu a pherthnasau rhywiol yn cael eu gweithio allan. Bydd unigolyn yn ystyried y reddf rhywiol gyda phobl o’r un oed. Ystyried rhyw yn “aeddfed”
Erbyn 18 oed mae person wedi datblygu ei bersonoliaeth llawn yn ôl Freud.
Pam mae crefydd yn cael ei weld yn niwrosis?
ATCHWELIAD (Regression) - ble mae’r meddwl yn mynd nôl i gyfnod plentynaidd (nôl i un o’r 5 cam datblygiad personoliaeth)
ATALIAD/ATALNWYD (Repression) - stopio unrhyw feddyliau/atgofion anymwybodol (Id) gwrthgymdeithasol rhag amlygu eu hunain yn ein personoliaeth yn y gymdeithas tu allan. (Mae “blocio’r” meddyliau hyn yn achosi niwrosis yn ôl Freud)
ALLDAFLIAD (Projection) - Mae unrhyw atgof amhleserus/wrthgymdeithasol sydd yn y meddwl anymwybodol yn cael ei arddangos yn y byd tu allan trwy weithred; gwneud neu ddweud rhywbeth. Mae crefydd yn alldafliad oherwydd chwantau rhywiol, euogrwydd ac ofnau sydd yn y meddwl anymwybodol. Alldafliad o gynnwys yr Id yw crefydd yn ôl Freud. Mae pobl crefyddol yn gwrthod hyn ac yn ceisio gwrthbrofi mai alldafliad yw crefydd.
Ataliad meddyliau yw proses pan mae’r mae’r meddwl yn stopio atgof/teimlad o unrhyw ddigwyddiad amhleserus yn y gorffennol rhag pasio o’r meddwl anymwybodol i’r meddwl ymwybodol. “Blocio” atgofion trawmatig/meddyliau drwg! Mae ataliad meddyliau yn amddiffyn y meddwl ymwybodol rhag gorfod delio gyda’r digwyddiadau/emosiynau yn y gorffennol. Mae ataliad fel math o “bouncer” wrth ddrws y meddwl ymwybodol sydd yn cadw meddyliau amhleserus o’r gorffennol i ffwrdd!
ATALIAD/ATALNWYD = creu niwrosis obsesiynol
Crefydd yn Newrosis Obsesiynol
Roedd Freud yn gweld tebygrwydd rhwng ei gleifion oedd yn dioddef o OCD (Obsessive Compulsive Disorder) a phobl crefyddol
Gosod dillad neu glustogau mewn trefn arbennig
Cyffwrdd rhywbeth nifer arbennig o weithiau
Checio rhywbeth sawl tro
Obsesiwn glendid
Ofergoelion
Rhestrwch rhai o arferion Obsesiynnol Seicolegol
Allwch chi feddwl am arferion “obsesiynol” mewn crefyddau?
Rhaid ymolchi cyn gweddio
Rhaid mynd i Mecca unwaith yn eich bywyd
Dim bwyta yn ystod Ramadan
Rhaid gweddio 5 gwaith pob dydd…, nid 4 ac nid 6….ond 5!!!!
Peidio bwyta rhywbeth yn ystod Grawys (lent)
Dim bod yn berchen eiddo
Dim rhyw o gwbl
Rhaid gwisgo’r 5k
Rhaid i gig fod wedi cael ei ladd mewn ffordd arbennig
Dim cymysgu cig a llaeth!
Beth yw canlyniad torri un o’r rheolau hyn yn ôl credinwyr?
Pa emosiwn a achosir wrth beidio gwneud hyn?
EUOGRWYDD ac OFN!!!
Dechreuad Crefydd
- Totem and Taboo
Tystiolaeth Hanesyddol o Gymhlethdod Oedipws?
Tystiolaeth Hanesyddol - Dechreuad Crefydd -�Totem and Taboo�
O ble ddaeth y Totem?
Theori Freud oedd fod y llwythau wedi eu trefnu yn batriarchaidd (rheoli gan un dyn). Byddai gan y PATRIARCH (arweinydd gwrywaidd), bwer dros bawb a phopeth, rheolau rhywiol a phynciau tabw (rhywbeth sydd wedi ei wahardd neu yn cael ei anghymeradwyo (disapprove) gan y llwyth). Byddai angen ar bob llwyth i gael rheolau llym am ryw er mwyn sicrhau perthynas gywir rhwng aelodau’r llwyth. Mae’r rheolau hyn yn sail i’n diwylliant heddiw yn ôl Freud.
Byddai’r patriarch yn gwahardd y dynion ifanc rhag cael rhyw gyda’r merched yn eu llwyth eu hunain ac yn cadw’r merched i gyd iddo ei hun. Byddai’r dynion ifanc yn dod at ei gilydd oherwydd eu chwant rhywiol ac yn gwrthryfela a lladd y patriarch er mwyn gwireddu eu chwantau rhywiol o fewn y llwyth. Wedi hynny, byddent yn teimlo yn euog am ladd y patriarch ac angen rhywbeth i gymryd lle y patriarch. Byddent yn ffurfio totem allan o bren i gymryd ei le ac yn rhoi pwerau “duwiol”/”goruwchnaturiol” iddo. Byddent yn dewis anifail ar ben y totem i gynrychioli’r Patriarch. Byddent yn gwahardd hela yr anifail er mwyn ei barchu. Ond, ar un adeg o’r flwyddyn, byddent yn lladd yr anifail ac yn ei fwyta mewn gwledd (feast) er mwyn ceisio uniaethu gyda’r anifail/patriarch
MEDDYLIWCH - Ydych chi yn gallu gweld arfer Cristnogol tebyg?
Mae Freud yma yn gweld tebygrwydd/cysylltiad gyda stori/Cymhlethdod Oedipus, sy’n dweud fod pob dyn yn chwantu (to desire) am ei fam ac yn dyheu i ladd eu tad (Tipyn o taboo!!!). Cred Freud oedd fod ymddygiad y llwythau cyntefig yn arddangos Cymhlethdod Oedipws
Damcaniaeth Llu gwreiddiol
- Charles Darwin
O BLE Y CAFODD FREUD Y SYNIAD AM Y LLWYTHAU CYNNAR?
Tystiolaeth Wyddonol o Gymhlethdod Oedipws?
Mae Freud yn ail greu/addasu “Damcaniaeth Llu Gwreiddiol” gan Charles Darwin”. (Darwin’s Primal Horde Theory). Yn ôl Freud, byddai pobl gyntefig yn adlewyrchu ffordd o fyw yr epa (“apes”). Roedd y grŵp yn cael ei reoli gan un epa. Byddai’r prif epa anfon pob epa ifanc allan o’r grŵp i gael partner er mwyn atal llosgach. Byddai’r “tad” yn uchel ei barch, ond byddai “meibion” y grŵp yn genfigennus ohono ac yn ei gasau; byddent eisiau ei ladd! Byddai’r “meibion” yn dod at ei gilydd ac yn lladd y “tad” er mwyn cael pwer a dilyn eu dyheadau rhywiol. Wedi lladd y “tad” byddent yn teimlo EUOGRWYDD. Byddent yn gwasgaru allan i grwpiau epa eraill. Mae’r syniad o dduw yn gwneud iawn am deimladau rhywiol annerbyniol ac euogrwydd o ladd y tad. Ar ôl lladd y tad, byddai’r tad yn dod yn dduw drwy’r totem sy’n ei gynrychioli. Mae Freud yn awgrymu fod Cristnogaeth yn profi damcaniaeth Llu Gwreiddiol drwy stori Iesu – Iesu yw’r ffigwr tad sydd yn cael ei ladd ar y groes ac yn ddiweddarach yn cael ei goffau a’i anrhydeddu drwy addoliad! Mae Freud yn ceisio profi ei ddadl yn wyddonol.
MAE FREUD YN GWELD HYN YN DEBYG SUT OEDD Y LLWYTHAU CYNNAR YN BYW AC YN ARDDANGOS CYMHLETHDOD OEDIPWS!
Tystiolaeth hanesyddol (???) – Totem and Taboo
Tystiolaeth wyddonol (???) – Damcaniaith Haid Wreiddiol
Crefydd/Duw yn alldafliad o ofnau/euogrwydd atgofion taboo yn yr Id
Rhydweithiol – y meddwl sydd wedi creu Duw
Ydw i’n deall…?
2. Esboniwch safbwynt Freud ar gred grefyddol. [AA1 30] (2018).