1 of 30

BÀI 1: TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC VÀ NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH TÁC ĐỘNG CỦA PHÁT TRIỂN KINH TẾ ĐẾN MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN

2 of 30

MỞ ĐẦU

1/ Nội dung các hình ảnh trên phản ánh tình trạng tài nguyên thiên nhiên nước ta đang bị khai thác như thế nào?

2/ Theo em, tình trạng đó có ảnh hưởng thế nào đến môi trường tự nhiên?

- Những hình ảnh trên cho thấy, tài nguyên thiên nhiên ở nước ta đang bị khai thác quá mức, khai thác bừa bãi

- Việc khai thác này sẽ tác động tiêu cực tới môi trường tự nhiên gây nên những hậu quả to lớn đối với con người cũng như xa hội

3 of 30

KHÁM PHÁ

a) Ô nhiễm môi trường

Câu hỏi 1: Nội dung các hình ảnh và thông tin phản ánh tình trạng ô nhiễm môi trường ở nước ta dưới tác động của phát triển kinh tế như thế nào?

 - Hình ảnh 1: Ô nhiễm nước sông, hồ do nước thải chưa qua xử lí xả trực tiếp ra môi trường.

 - Hình ảnh 2: Ô nhiễm đất do sử dụng hóa chất trong nông nghiệp.

 - Hình ảnh 3: Ô nhiễm không khí do khí thải từ các nhà máy, khu công nghiệp.

 - Hình ảnh 4: Ô nhiêm nước biển, đại dương.

4 of 30

Câu hỏi 1: Nội dung các hình ảnh và thông tin phản ánh tình trạng ô nhiễm môi trường ở nước ta dưới tác động của phát triển kinh tế như thế nào?

Việt Nam là quốc gia đang phát triển, lượng rác thải nhựa, rác thải điện tử, rác thải xây dựng và rác thải nguy hại đang tăng rất nhanh. Chỉ tinh riêng rác thải nhựa, Việt Nam đứng thứ tư thế giới với hơn 1,8 triệu tần/năm, tuy nhiên: 

5 of 30

Câu 2: Em hãy nêu ví dụ về tình trạng ô nhiễm môi trường do tác động của phát triển kinh tế trong thực tiễn.

ô nhiễm formosa hà tĩnh

Nhà máy nhiệt điện Vĩnh Tân 2

6 of 30

Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi tính chất vật lí, hoá học, sinh học của thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kĩ thuật môi trường, tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ con người, sinh vật và tự nhiên.

7 of 30

b) Suy thoái môi trường

Câu hỏi 1: Các thông tin cho thấy sự suy giảm về số lượng và chất lượng các thành phần của môi trường ở nước ta như thế nào?

Tài nguyên nước đang có sự suy giảm, gây hạ thấp mực nước trên sông tại một số lưu vực sông Hồng - Thái Bình, sông Cả, sông Vu Gia, sông Trà Khúc,... ảnh hưởng đến khả năng lấy nước của các công trình khai thác, sử dụng nước dọc sông.

Chất lượng đất ở Việt Nam hiện nay khá tốt, tuy nhiên môi trường đất nông nghiệp xung quanh khu vực có hoạt động công nghiệp tập trung hay các vùng chuyên canh có đấu hiệu bị suy giảm

8 of 30

Câu hỏi 2: Em hãy nêu ví dụ về sự suy thoái môi trường khác do tác động của phát triển kinh tế ở nước ta hiện nay.

9 of 30

Suy thoái môi trường là sự suy giảm về chất lượng và số lượng của thành phần môi trường với nhiều cấp độ khác nhau, thể hiện ở mức độ giảm sút về chất lượng của thành phần môi trường đó hay số lượng các thành phần môi trường bị khai thác, bị tiêu huỷ so với trữ lượng của nó, gây ảnh hưởng xấu đến đời sống con người và sinh vật.

10 of 30

c) Suy giảm tài nguyên thiên nhiên

Câu hỏi 1: Các thông tin trên phản ánh những tác động của phát triển kinh tế đến việc làm suy giảm nguồn tài nguyên thiên nhiên ở nước ta như thế nào?

Sản lượng khai thác than sạch của nước ta tăng mạnh trong năm 2020, sản lượng khai thác quặng Apatit cũng tăng nhẹ qua các năm. Trong khi đó, sản lượng khai thác dầu thô, khai thác đá có xu hướng giảm.

11 of 30

Công bố hiện trạng tài nguyên rừng năm 2021 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho thấy: Diện tích đất có rừng bao gồm cả rừng trồng chưa khép tán là 14.745.201 ha, trong đó:

- Diện tích rừng tự nhiên: 10.171.757 ha, giảm 107.428 ha so với năm 2020.

- Diện tích rừng trồng là 4.573.444 ha, tăng 175.414 ha so với năm 2020.

- Diện tích đất có rừng đủ tiêu chuẩn để tính tỉ lệ che phủ toàn quốc là 13.923.108 ha, tỉ lệ che phủ là 42,02% (năm 2020 là 42,01%).

Câu hỏi 1: Các thông tin trên phản ánh những tác động của phát triển kinh tế đến việc làm suy giảm nguồn tài nguyên thiên nhiên ở nước ta như thế nào?

Diện tích rừng tự nhiên của nước ta đang bị suy giảm theo thời gian. Các hoạt động khai thác phục vụ phát triển kinh tế cũng như cá hoạt động khai thác gỗ trái phép đã khiến diện tích rừng bị thu hẹp. Tuy nhiên, nhờ có các chính sách phát triển rừng trồng, tỉ lệ che phủ rừng đang có xu hướng tăng lên.

12 of 30

Câu hỏi 2: Em hãy nêu những tác động tiêu cực khác của phát triển kinh tế dẫn đến suy giảm nguồn tài nguyên thiên nhiên ở nước ta hiện nay.

13 of 30

Suy giảm tài nguyên thiên nhiên

Suy giảm tài nguyên thiên nhiên là sự suy giảm về số lượng và chất lượng các nguồn tài nguyên thiên nhiên mà không thể hồi phục lại, giảm sức tải của môi trường, khiến môi trường mất đi một phần chức năng hỗ trợ sự sống, việc cung cấp nguồn lực của môi trường giảm sút, tạo nên những giới hạn cho sản xuất và tiêu dùng.

14 of 30

d) Suy giảm đa dạng sinh học

Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, ô nhiễm môi trường biển trong những năm gần đây đã làm cho nhiều loài sinh vật biển giảm mạnh về số lượng, có loài đã tuyệt chủng cục bộ. Có đến 236 loài thuỷ sinh quý hiếm bị đe doạ ở cấp độ khác nhau, trong đó, có hơn 70 loài sinh vật biển đã bị liệt kê trong Sách Đỏ Việt Nam. Nguồn lợi hải sản bị khai thác ngày càng cạn kiệt cả về số lượng và chất lượng. Các nguồn cá dự trữ bị suy giảm từ 4 triệu tấn vào năm 1990 xuống còn 3 triệu tấn như hiện nay. Kích thước trung bình của cá và tính đa dạng loài cũng giảm đáng kể.

Việt Nam được xếp là quốc gia đa dạng sinh học cao trên thế giới với 49.200 loài động vật. Tuy nhiên, một số loài, sản phẩm của loài thuộc Danh mục loài nguy cấp quỷ hiếm được ưu tiên bảo vệ như tê tê, gấu, sừng tê giác, ngà voi,... đang trở thành hàng hoá được tiêu thụ trong nước và vận chuyền xuyên biên giới. Nhiều loài động vật hoang dã đang đứng trước nguy cơ hoặc bên bờ tuyệt chủng bởi nạn khai thác, tiêu thụ động vật hoang dã bất hợp pháp như tê giác Java, bò xám, hồ, linh trưởng,...

Đa dạng sinh học Việt Nam đang phải đối diện với nhiều thách thức:

Việc khai thác tận diệt các cây thuốc quý, cây có giá trị kinh tế cao làm suy giảm tài nguyên sinh vật, hệ sinh thái tự nhiên và nơi cư trú của các loài bị chia cắt và suy thoái.

Nạn cháy rừng, xâm hại của sinh vật ngoại lai làm suy giảm nhiều loài sinh vật, động vật.

Danh sách đỏ các động vật quý hiểm sắp tuyệt chủng ngày càng gia tăng.

15 of 30

d) Suy giảm đa dạng sinh học

Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, ô nhiễm môi trường biển trong những năm gần đây đã làm cho nhiều loài sinh vật biển giảm mạnh về số lượng, có loài đã tuyệt chủng cục bộ. Có đến 236 loài thuỷ sinh quý hiếm bị đe doạ ở cấp độ khác nhau, trong đó, có hơn 70 loài sinh vật biển đã bị liệt kê trong Sách Đỏ Việt Nam. Nguồn lợi hải sản bị khai thác ngày càng cạn kiệt cả về số lượng và chất lượng. Các nguồn cá dự trữ bị suy giảm từ 4 triệu tấn vào năm 1990 xuống còn 3 triệu tấn như hiện nay. Kích thước trung bình của cá và tính đa dạng loài cũng giảm đáng kể.

Việt Nam được xếp là quốc gia đa dạng sinh học cao trên thế giới với 49.200 loài động vật. Tuy nhiên, một số loài, sản phẩm của loài thuộc Danh mục loài nguy cấp quỷ hiếm được ưu tiên bảo vệ như tê tê, gấu, sừng tê giác, ngà voi,... đang trở thành hàng hoá được tiêu thụ trong nước và vận chuyền xuyên biên giới. Nhiều loài động vật hoang dã đang đứng trước nguy cơ hoặc bên bờ tuyệt chủng bởi nạn khai thác, tiêu thụ động vật hoang dã bất hợp pháp như tê giác Java, bò xám, hồ, linh trưởng,...

Câu hỏi 1: Các thông tin trên cho thấy phát triển kinh tế đang dẫn đến sự suy giảm đa dạng sinh học ở nước ta như thế nào?

16 of 30

Câu hỏi 2: Em hãy nêu thêm ví dụ về sự suy giảm đa dạng sinh học khác do tác động của phát triển kinh tế ở nước ta hiện nay.

17 of 30

Đa dạng sinh học Việt Nam đang phải đối diện vói nhiều thách thức. Việc khai thác tận diệt các cây thuốc quý, cây có giá trị kinh tế cao làm suy giảm tài nguyên sinh vật, hệ sinh thái tự nhiên và nơi cư trú của các loài bị chia cắt và suy thoái. Nạn cháy rừng, xâm hại của sinh vật ngoại lai làm suy giảm nhiều loài sinh vật, động vật. Danh sách đỏ các động vật quỷ hiếm sắp tuyệt chùng ngày càng gia tăng.

18 of 30

e) Biến đổi khí hậu

Câu hỏi 1: Thông tin và hình ảnh trên cho thấy thực trạng biến đổi khí hậu đang tác động tiêu cực đến đời sống xã hội như thế nào?

19 of 30

Biến đổi khí hậu là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại trong thế kỉ XXI. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như thiên tai, bão, lũ, hạn hán xảy ra ngày càng khốc liệt. 

Việt Nam là một trong 5 nước bị ảnh hưởng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu và nước biển dâng, trong đó, vùng đồng bằng sông Hồng và sông Mê Công bị ngập chìm nặng nhất.

20 of 30

Câu hỏi 2: Em hãy nêu những tác động khác của biến đổi khí hậu đến đời sống xã hội.

21 of 30

Trong quá trình phát triển kinh tế, hàng loạt nhà máy phun khí thải, chất thải trực tiếp ra môi trường, khói bụi của xe cộ thải phần lớn khí CO2 ngày càng dày đặc trong khí quyển nhưng không còn đủ cây xanh để phân giải do rừng bị tàn phá, các hiệu ứng nhà kính làm thủng tầng ô zôn đang là các tác nhân làm biến đổi khí hậu ngày càng nặng nề, tác động

22 of 30

2. Nguyên nhân phát sinh tác động tiêu cực tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên

Dân số ngày càng gia tăng và tỉ lệ dân cư sống ở đô thị ngày càng nhiều trong khi ở các đô thị hệ thống thoát nước không đồng bộ, hệ thống thu gom rác thải còn nhiều hạn chế,... là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường

23 of 30

Trình độ công nghệ khai tác tài nguyên và xử chất thải có tác động to lớn tới vấn đề bảo vệ môi trường sống, khi trình độ xử lý chất thải được nâng cao sẽ góp phần to lớn trong việc bảo vệ tài nguyên và môi trường

24 of 30

c) Gia tăng nhu cầu tiêu dùng và ý thức của các chủ thể kinh tế

Sự gia tăng nhu cầu sử dụng phương tiện giao thông cơ giới đã tác động tiêu cực đến môi trường như thế nào? Em hãy kể thêm sự gia tăng những nhu cầu tiêu dùng khác có tác động tiêu cực đến môi trường.

25 of 30

c) Gia tăng nhu cầu tiêu dùng và ý thức của các chủ thể kinh tế

Các phương tiện giao thông cơ giới sử dụng nhiên liệu là xăng và dầu diesel làm phát sinh nhiều chất ô nhiễm không khí như CO, chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC), SO2, NO, bụi,... Hiện nay, sự gia tăng các phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, đặc biệt là ô tô, xe máy cùng với chất lượng các tuyên đường chưa đáp ứng yêu cầu, chất lượng nhiên liệu sử dụng thấp là một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường không khí.

26 of 30

Nguyên nhân phát sinh tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên

Dân số tăng, đô thị hoá cao kẻo theo tốc độ tăng trưởng ngành xây dựng, lượng chất thải rắn tăng trên diện rộng, lượng phương tiện giao thông cơ giới gia tăng

Tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển công nghiệp còn dựa nhiều vào tài nguyên thiên nhiên

Trình độ công nghệ khai thác và xử lí chất thải thấp cùng với sự gia tăng tiêu dùng và ý thức bảo vệ môi trường của các chủ thể kinh tế chưa cao tất yếu dẫn đến suy thoái môi trường, suy giảm tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học.

27 of 30

LUYỆN TẬP

Câu hỏi 1. Em hãy cho biết các ý kiến sau đúng hay sai. Vì sao?

a. Biến đổi khí hậu có nguyên nhân chủ yếu từ sự phát triển kinh tế ở các nước phát triển.

a. Đồng tình, vì trong quá trình phát triển kinh tế, các nước phát triển đã tạo ra hiệu ứng nhà kính, phát thải khí làm cho bầu khí quyển nóng lên, nhưng phần lớn các nước này lại nằm ở xứ lạnh nên ít phải chịu tác động của biến đổi khí hậu.

b. Những tài nguyên thiên nhiên con người khai thác, sử dụng theo năm tháng được thiên nhiên tái tạo.

b. Không đồng tình, vì có những tài nguyên không thể tái tạo lại được, như các tài nguyên khoáng sản.

c. Các nước chậm phát triển phải gánh chịu hậu quả nặng nề của biến đổi khí hậu.

c. Đồng tình, vì các nước chậm phát triển có trình độ phát triền kinh tế thấp, trong khi để ứng phó với biến đổi khí hậu cần có nguồn tài chính dồi dào, trình độ công nghệ cao nên khả năng chống đỡ với biến đổi khí hậu của các nước chậm phát triển rất hạn chế, rất cần sự chung tay hỗ trợ của các nước phát triển.

28 of 30

Câu hỏi 2. Em hãy cho biết các hoạt động kinh tế dưới đây có ảnh hưởng như thế nào đến môi trường tự nhiên. Vì sao?

a. Tăng cường bón phân, thâm canh, tăng năng suất cây trồng.

a. Nếu sử dụng phân bón hợp lí, đúng quy định thì được coi là hành vi tác động tích cực đến môi trường tự nhiên nhưng nếu chạy theo năng suất, sản lượng cây trồng mà sử dụng phân bón hoá học quá múc, có thể làm cho đất bị ô nhiễm, bạc màu,... thì được coi là tác động tiêu cực đến môi trường.

b. Siêu thị T thực hiện gói các sản phẩm rau quả bằng lá chuối và túi giấy tái chế.

b. Đây là việc làm tác động tích cực đến môi trường vì lá chuối và túi giấy tái chế là những vật phẩm thân thiện với môi trường.

c. Tập đoàn V quyết định thay đổi chiến lược kinh doanh, chuyển từ sản xuất ô tô chạy bằng xăng sang ô tô chạy bằng điện.

c. Đây là việc làm tác động tích cực đến môi trường, giảm khí thải, giảm bớt sử dụng năng lượng có được từ khai thác tài nguyên thiên nhiên.

d. Một số gia đình đã đầu tư lắp đặt hệ thống pin năng lượng mặt trời trên mái nhà.

d. Đây là hành vi tác động tích cực đến môi trường vì hướng đến sử dụng năng lượng tự nhiên.

29 of 30

Câu hỏi 3. Xác định nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm, suy thoái môi trường do tác động của phát triển kinh tế.

30 of 30

VẬN DỤNG

Em hãy viết bài nói về nguyên nhân dẫn đến những tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến tài nguyên rừng ở nước ta và những bài học rút ra.