1.5 Ffotosynthesis TGAU

• Ffotosynthesis yw r broses sy n cynhyrchu bwyd mewn planhigion gwyrdd ac organebau ffotosynthetig eraill (e.e. algâu .
• Mae ffotosynthesis yn digwydd yn rhannau gwyrdd planhigion – yn y dail yn bennaf.

• Mae cloroffyl (yn y cloroplastau yn amsugno egni golau.
• Mae r egni hwn yn cael ei ddefnyddio i drawsnewid carbon deuocsid a dŵr yn glwcos.
• Mae ocsigen yn cael ei gynhyrchu fel sgil gynnyrch

Hafaliad geiriau ffotosynthesis:

Cofiwch – mae ffotosynthesis yn cael ei rheoli gan ensymau.

Defnydd o Glwcos mewn Planhigion

Troi i mewn i cellwlos i wneud cellfur

Glwcos

Rhyddhau egni drwy resbiradaeth

Storio fel starts

Storio fel lipid (braster

Defnyddio nitrad i wneud proteinau

Starts? Mae gen ni prawf am starts!!

• Adio iodin.
• Os yw yn troi o frown i ddu-las
• Mae yna starts!

Ond mae y starts tu fewn y ddeilen sydd yn wrthddwr

Profi Deilen am Bresenoldeb Startsh

• Does dim modd storio r glwcos sy n cael ei gynhyrchu yn ystod ffotosynthesis
• Gallwn ni brofi deilen i weld ydy ffotosynthesis wedi digwydd drwy brofi am bresenoldeb startsh.
• Rhaid cadw r planhigyn yn y tywyllwch am 24-48 awr cyn yr arbrawf. Mae hyn yn sicrhau bod y planhigyn yn defnyddio ei storfa startsh i gyd.
• Os caiff unrhyw startsh ei ganfod wedyn, mae n rhaid ei fod wedi cael ei ffurfio gan ffotosynthesis yn ystod yr arbrawf.

Mae angen i chi ddysgu sut mae r arbrawf hwn yn gweithio ac egluro pwysigrwydd pob cam.

Canfod yr Amodau sydd eu Hangen ar gyfer Ffotosynthesis

Gallwn ni brofi dail am bresenoldeb startsh i ddangos sut mae r ffactorau canlynol yn effeithio ar ffotosynthesis:

• presenoldeb cloroffyl yn y celloedd mewn deilen;
• y golau sy n cyrraedd deilen;
• carbon deuocsid yn yr atmosffer o gwmpas deilen.

Canlyniad:

• Mae r rhannau sy n cael golau yn staenio n las/du - startsh yn bresennol.
• Yn y rhannau sydd ddim yn cael golau mae r ïodin yn aros yn oren – dim startsh yn bresennol.

Casgliad:

Rhaid i r dail fod mewn golau er mwyn i ffotosynthesis ddigwydd.

Canlyniad:

• Dail planhigyn o r glochen â sodiwm deucarbonad (neu dwr - digonedd o garbon deuocsid yn staenio n las/du - startsh yn bresennol.
• Dail planhigyn o r glochen â sodiwm hydrocsid (dim carbon deuocsid yr ïodin yn aros yn oren - dim startsh yn bresennol.

Casgliad:

• Mae angen carbon deuocsid ar blanhigion i allu cyflawni ffotosynthesis.

Ymchwilio i'r Amodau sydd eu Hangen ar gyfer Ffotosynthesis

• Gan fod ocsigen yn cael ei ryddhau yn ystod ffotosynthesis, gallwn ni ddefnyddio cyfradd cynhyrchu ocsigen i fesur cyfradd ffotosynthesis.

Ymchwiliad – Effaith Arddwysedd Golau ar Gyfradd Ffotosynthesis

Ymchwiliad – Effaith Arddwysedd Golau ar Gyfradd Ffotosynthesis

• Mesur a chofnodi pellter y lamp oddi wrth y planhigyn (e.e. 10cm
• Cyfrif nifer y swigod sy’n cael eu rhyddhau bob munud.

NEU

• Mesur cyfaint y nwy sy'n cael ei gynhyrchu bob munud.
• Ailadrodd yr arbrawf i wirio pa mor ailadroddadwy yw'r canlyniadau.
• Ailwneud yr arbrawf ar wahanol bellteroedd drwy symud y lamp 10cm yn bellach oddi wrth y planhigyn bob tro.

Ffactorau Amgylcheddol sy’n Effeithio ar Gyfradd Ffotosynthesis

Tymheredd

• Mae hwn yn effeithio ar yr ensymau sy'n rheoli ffotosynthesis.

Ffactorau Amgylcheddol sy’n Effeithio ar Gyfradd Ffotosynthesis

​

• Ffactor gyfyngol yw'r ffactor sy'n rheoli cyfradd ffotosynthesis ar adeg benodol.
• Bydd cynyddu'r ffactor hon yn cynyddu cyfradd ffotosynthesis.
• Gallwn weld hyn gyda effaith arddwysedd golau a crynodiad carbon deuocsid ar ffotosynthesis.
• Mae i’w weld yn y graffiau canlynol.