NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG CÁC EM�ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI
KHỞI ĐỘNG
Đường thẳng a trên mép hiên của toà nhà có điểm nào chung với mặt phẳng (P) của phố đi bộ Nguyễn Huệ không?
BÀI 3:�ĐƯỜNG THẲNG VÀ MẶT PHẲNG SONG SONG
01
NỘI DUNG BÀI HỌC
Đường thẳng song song với mặt phẳng
Điều kiện để một đường thẳng song song với một mặt phẳng
02
Tính chất cơ bản của đường thẳng và mặt phẳng song song
03
ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG VỚI MẶT PHẲNG
01
Thảo luận nhóm đôi thực hiện HĐKP1
HĐKP1
Cho hai hình bình hành ABCD và ABMN không đồng phẳng. Tìm số giao điểm của mặt phẳng (ABCD) lần lượt với các đường thẳng MN, MA và AC.
Số giao điểm của mặt phẳng (ABCD) với MN, MA, AC lần lượt là 0, 1, vô số giao điểm.
Giải
Đường thẳng a song song với mặt phẳng (P) nếu chúng không có điểm chung.
KẾT LUẬN
Ví dụ 1: SGK – tr.107
Trong HĐKP1, xác định vị trí tương đối của mặt phẳng (ABMN) lần lượt với các đường thẳng CD, BD và BN
Giải
Nếu CD có điểm chung O với (ABMN) thì O thuộc giao tuyến AB của hai mặt phẳng (ABCD) và (ABMN), suy ra CD cắt AB (mâu thuẫn với giả thiết ABCD là hình bình hành). Vậy CD // (ABMN).
Cho E và F lần lượt là trung điểm các cạnh AB và AC của tứ diện ABCD. Xác định vị trí tương đối của các đường thẳng BC, AD và EF với mặt phẳng (BCD).
Giải
Thực hành 1
ĐIỀU KIỆN ĐỂ MỘT ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG MỘT MẶT PHẲNG
02
HĐKP2
Cho đường thẳng a không nằm trong mặt phẳng (P) và song song với một đường thẳng b nằm trong (P). Đặt (Q) = mp(a, b).
a) Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng (P) và (Q).
b) Giả sử a có điểm chung M với (P) thì điểm M phải nằm trên đường thẳng nào? Điều này có trái ngược với giả thiết a // b hay không?
HĐKP2
a) Giao tuyến của hai mặt phẳng (P) và (Q) là b.
b) Nếu a có điểm chung M với (P) thì điểm M phải nằm trên đường thẳng b (Do hai mặt phẳng chỉ giao nhau tại 1 giao tuyến)
Điều này trái với giả thiết a//b.
Giải
ĐỊNH LÍ 1
Ví dụ 2: SGK – tr.108
Ví dụ 2: SGK – tr.108
Giải
Giải
Thực hành 2
Các đường thẳng SA, SB, SC cắt mặt phẳng (ABC).
Các đường thẳng AB, BC, CA nằm trong mặt phẳng (ABC).
Cho hình chóp S.ABC có A’, B’, C’ lần lượt là trung điểm của SA, SB, SC. Tìm các đường thẳng lần lượt nằm trong, cắt, song song với mặt phẳng (ABC).
Các đường thẳng A'B', B'C', C'A' song song với mặt phẳng (ABC).
Vận dụng 1
a nằm trong (P), c song song với (P); (b) cắt (P).
Hãy chỉ ra trong Hình 9 các đường thẳng lần lượt nằm trong, song song, cắt mặt phẳng sàn nhà.
Giải
TÍNH CHẤT CƠ BẢN CỦA ĐƯỜNG THẲNG VÀ MẶT PHẲNG SONG SONG
03
HĐKP3
Cho đường thẳng a song song với mặt phẳng (P), mặt phẳng (Q) chứa a và cắt (P) theo giao tuyết b (Hình 10). Trong (Q), hai đường thẳng a, b có bao nhiêu điểm chung?
Hai đường thẳng a và b không có điểm chung nào.
Giải
Cho đường thẳng a song song với mặt phẳng (P). Nếu mặt phẳng (Q) chứa a và cắt (P) theo giao tuyến b thì b song song với a.
ĐỊNH LÍ 2
Ví dụ 3: SGK – tr.107
Cho tứ diện ABCD có M và N lần lượt là trọng tâm của tam giác ACD và BCD. Chứng minh đường thẳng MN song song với các mặt phẳng (CAB) và (DAB)
Ví dụ 3: SGK – tr.107
Giải
Đường thẳng MN không nằm trong (CAB) và song song với đường thẳng AB nằm trong (CAB), suy ra MN // (CAB). Tương tự, ta cũng có MN // (DAB)
Cho đường thẳng a song song với mặt phẳng (P). Nếu qua điểm M thuộc (P) ta vẽ đường thẳng b song song với a thì b phải nằm trong (P).
HỆ QUẢ 1
Nếu hai mặt phẳng phân biệt cùng song song với một đường thẳng thì giao tuyến của chúng (nếu có) cũng song song với đường thẳng đó.
HỆ QUẢ 2
Ví dụ 4: SGK – tr.110
Cho hình chóp S.ABC có M là trung điểm của AB. Gọi (P) là mặt phẳng chứa CB và song song với SA, (Q) là mặt phẳng chứa CM và song song với SA.
a) Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng (P) và (Q)
Ví dụ 4: SGK – tr.110
Giải
a) Ta có hai mặt phẳng (P) và (Q) cùng có điểm chung C và cùng song song với SA, suy ra giao tuyến của (P) và (Q) là đường thẳng a đi qua C và a // SA
HĐKP2
Cho hai đường thẳng chéo nhau a, b. Lấy một điểm M trên a, vẽ đường thẳng b’ đi qua M và song song với b. Đặt (P) là mặt phẳng đi qua a, b’.
a) Có nhật xét gì về mối liên hệ giữa b và (P).
b) Gọi (P’) là mặt phẳng chứa a và song song với b. Có nhận xét gì về mối liên hệ giữa b’ và (P’); (P) và (P’)?
Mặt phẳng đi qua một trong hai đường thẳng chéo nhau và song song với đường còn lại
Thảo luận nhóm đôi thực hiện HĐKP2
HĐKP2
Giải
Nếu a và b là hai đường thẳng chéo nhau thì qua a, có một và chỉ một mặt phẳng song song với b.
ĐỊNH LÍ 3
Ví dụ 5: SGK – tr.111
Cho tứ diện ABCD
a) Nêu cách vẽ mặt phẳng (P) chứa AB và song song với CD. Ta có thể vẽ bao nhiêu mặt phẳng (P) như vậy?
b) Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng (P) và (BCD)
Ví dụ 5: SGK – tr.111
Giải
a) Vẽ đường thẳng a đi qua A và song song với CD. Đặt (P) = mp(a, AB). Ta có CD // a, suy ra CD // (P). Do AB và CD chéo nhau nên chỉ có môt mặt phẳng (P) duy nhất chứa AB và (P) // CD
Ta có B là điểm chung của hai mặt phẳng (P) và (BCD). Ta lại có (BCD) chứa CD và CD // (P), suy ra giao tuyến của (P) và (BCD) là đường thẳng b đi qua B và song song với CD.
Cho hình chóp S.ABC có ABCD là hình bình hành và M, N, E lần lượt là trung điểm của các đoạn thẳng AB, CD, SA (Hình 17). Chứng minh rằng:
a) MN song song với hai mặt phẳng (SBC) và (SAD);
b) SB và SC song song với mặt phẳng (MNE).
Thực hành 3
Giải
Thực hành 3
Giải
Thực hành 3
Vận dụng 2
Đặt mép thước kẻ a song song với đường thẳng gáy sách.
Làm thế nào để đặt cây thước kẻ a để nó song song với các trang của một cuốn sách?
Giải
LUYỆN TẬP
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 1. Cho hai đường thẳng a và b chéo nhau. Có bao nhiêu mặt phẳng chứa a và song song với b?
Câu 3. Cho hình chóp tứ giác S.ABCD. Gọi M và N lần lượt là trung điểm của SA và SC. Khẳng định nào sau đây đúng?
A. MN // (ABCD) B. MN // (SAB)
C. MN // (SCD) D. MN // (SBC)
Câu 4. Cho hình chóp S.ABCD đáy ABCD là hình bình hành. Gọi I, J lần lượt là trọng tâm của tam giác SAB và SAD. E, F lần lượt là trung điểm của AB và AD. Trong các mệnh đề sau, mệnh đề nào đúng?
A. IJ // (SBD) B. IJ // (SEF)
C. IJ // (SAB) D. IJ // (SAD)
Câu 5. Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình bình hành. Gọi G là trọng tâm của tam giác SAB, I là trung điểm của AB. Lấy điểm M trên đoạn AD sao cho AD = 3AM. Đường thẳng qua M và song song với AB cắt CI tại J. Đường thẳng JG không song song với mặt phẳng:
A. (SCD) B. (SAD)
C. (SBC) D. (SAC)
Bài tập 1: SGK – tr.111
Cho hình chóp S.ABCD, đáy ABCD là hình bình hành có O là giao điểm hai đường chéo. Gọi M là trung điểm của SC.
a) Chứng minh đường thẳng OM song song với hai mặt phẳng (SAD) và (SBD).
b) Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng (OMD) và (SAD).
Bài tập 1: SGK – tr.111
Giải
Bài tập 1: SGK – tr.111
Giải
Bài tập 2: SGK – tr.112
Cho hai hình bình hành ABCD và ABEF không nằm trong cùn một mặt phẳng. Gọi O và O’ lần lượt là tâm của ABCD và ABEF.
a) Chứng minh đường thẳng OO’ song song với các mặt phẳng (CDEF), (ADF) và (BCE).
b) Gọi M và N lần lượt là trung điểm của AF và BE. Chứng minh MN // (CDFE).
c) Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng (OMN) và (ABCD).
Bài tập 2: SGK – tr.112
Giải
Bài tập 2: SGK – tr.112
Giải
Bài tập 3: SGK – tr.112
Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình bình hành và một điểm M di động trên cạnh AD. Một mặt phẳng (α) qua M, song song với CD và SA, cắt BC, SC, SD lần lượt N, P, Q.
a) MNPQ là hình gì?
b) Gọi I = MQ ∩ NP. Chứng minh rằng I luôn luôn thuộc một đường thẳng cố định khi M di động trên AD.
Bài tập 3: SGK – tr.112
Giải
Bài tập 3: SGK – tr.112
Giải
VẬN DỤNG
Bài tập 4: SGK – tr.112
Cho tứ diện ABCD và điểm M thuộc cạnh AB. Gọi (α) là mặt phẳng qua M, song song với hai đường thẳng BC và AD. Gọi N, P, Q lần lượt là giao điểm của mặt phẳng (α) với các cạnh AC, CD và DB.
a) Chứng minh MNPQ là hình bình hành.
b) Trong trường hợp nào thì MNPQ là hình thoi?
Bài tập 4: SGK – tr.112
Giải
Bài tập 5: SGK – tr.112
Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình thang, đáy lớn AB. Gọi M là trung điểm của CD, (P) là mặt phẳng qua M song song với SA và BC. Tìm giao tuyến của (P) với các mặt của hình chóp S.ABCD.
Giải
Mô tả vị trí tương đối của các đường thẳng a, b, c, d, e với mặt phẳng (P) là mặt trước của tòa nhà.
Bài tập 6: SGK – tr.112
Giải
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Hoàn thành bài tập trong SBT
Ghi nhớ kiến thức trong bài
Chuẩn bị bài mới “Bài 4: Hai mặt phẳng song song”
BÀI HỌC KẾT THÚC, CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE