ΛΑΥΡΙΟ
Παρουσίαση:
Έλενα Κανιούρα
Κωνσταντίνα Καλλιτσουνάκη
Εύη Κουντουριώτη
Εργασία στο μάθημα «ΕΛΕΝΗ» (Γ΄γυμνασίου)
Λαύριο
Το Λαύριο είναι μια κωμόπολη στο νοτιοανατολικό μέρος της Αττικής, έδρα του Δήμου Λαυρεωτικής, περίπου 65 χλμ. από το κέντρο της Αθήνας.
Είναι το τρίτο μεγαλύτερο επιβατικό λιμάνι του νομού Αττικής και εξυπηρετεί περίπου 180 χιλιάδες επιβάτες ετησίως. προς τις Κυκλάδες και τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου.
Έχει πλούσια ιστορία που συνδέεται κυρίως με τη μεταλλευτική δραστηριότητα της περιοχής, που ξεκινά από την αρχαιότητα και εκτείνεται μέχρι τον 20ό αιώνα.
Ιστορικά στοιχεία
Η περιοχή παρουσιάζει ίχνη κατοίκησης ήδη από τη Νεολιθική περίοδο. Η εξόρυξη και επεξεργασία των μετάλλων ξεκίνησε ήδη από τη Μυκηναϊκή εποχή, αλλά η μεγαλύτερη ανάπτυξη σημειώθηκε τον 5ο αιώνα π.Χ., κατά τη Χρυσή Εποχή της Αθήνας.
Στη βυζαντινή και οθωμανική εποχή, το Λαύριο εγκαταλείφθηκε σε μεγάλο βαθμό, με λίγες αναφορές στη χρήση των μετάλλων.
Στην πραγματικότητα, η πόλη του Λαυρίου είναι μία σύγχρονη πόλη, η οποία ιδρύθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν ο Ιταλός επιχειρηματίας Ανδρέας Κορδέλλας και ο Τζιανμπατίστα Σερπιέρι επανεκκίνησαν την εκμετάλλευση των μεταλλείων.
Η εξόρυξη συνεχίστηκε μέχρι τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά σταδιακά μειώθηκε λόγω εξάντλησης των κοιτασμάτων. Στη συνέχεια, το Λαύριο μετατράπηκε σε αστικό κέντρο με έμφαση στον τουρισμό και την πολιτιστική κληρονομιά.
Σήμερα στο Λαύριο κατοικούν γύρω στις 10.000-11.000 ανθρώπους, ενώ το καλοκαίρι ο πληθυσμός της ευρύτερης περιοχής αυξάνεται σημαντικά λόγω των εξοχικών κατοικιών.
Α ξ ι ο θ έ α τ α
Το παλιό Ρολόι της Ελληνικής Εταιρείας Μεταλλουργείων
Το κτήριο, κατά την εποχή της λειτουργίας της Ελληνική Εταιρείας αποτέλεσε το θυρωρείο της, αφού από εκεί εισέρχονταν και εξέρχονταν οι υπάλληλοι και οι εργάτες της Εταιρείας. Εκείνη την εποχή, η χρήση των προσωπικών ρολογιών δεν ήταν εφικτή από την πλειονότητα των ανθρώπων, λόγω οικονομικής δυσκολίας, έτσι χρησιμοποιούνταν ευρέως τέτοιου τύπου ρολόγια, προκειμένου να υπάρχει ακρίβεια κατά την άφιξη και την αναχώρηση των εργατών. Το εν λόγω κτήριο βρίσκεται στο Λιμάνι Λαυρίου, απέναντι από το δημαρχείο της πόλης. Η επιμελημένη κατασκευή από πέτρα με κυρτή στέγη που διαθέτει, παρουσιάζει έντονο ενδιαφέρον. Έχει χαρακτηρισθεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο που χρειάζεται ειδική κρατική προστασία.
Το Τεχνολογικό και Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου
Ιδρύθηκε στη θέση της παλαιάς Γαλλικής Εταιρείας Λαυρίου (Compagnie Française des Mines du Laurium) το 1992, με πρωτοβουλία του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου για τη φιλοξενία και προώθηση ερευνητικών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
Οι εγκαταστάσεις του περιλαμβάνουν βιομηχανικούς, εργαστηριακούς και επαγγελματικούς χώρους μεγάλης αρχιτεκτονικής αξίας, οι οποίοι χτίσθηκαν, στην πλειονότητά τους, κατά τη χρονική περίοδο 1875-1940.
Αποτελείται από κτίρια διοίκησης και εγκαταστάσεις επεξεργασίας και εμπλουτισμού μεταλλευμάτων που εξακολούθησαν να στεγάζουν βιομηχανική δραστηριότητα μέχρι το 1988.
Το Τεχνολογικό και Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου
Σήμερα, το Πάρκο διαθέτει ενιαίο χώρο 245 στρεμμάτων, ο οποίος περιλαμβάνει 41 κτιριακές μονάδες και έχει κηρυχθεί ενιαίο διατηρητέο μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού. Μέχρι σήμερα, έχουν αποκατασταθεί αρκετά κτίρια, αναδεικνύοντας το ΤΠΠΛ ως μοναδικό μνημείο βιομηχανικής αρχαιολογίας και αρχιτεκτονικής.
Τα βιομηχανικά κτίρια στεγάζουν αρκετές νέες και καινοτόμες επιχειρήσεις, εργαστήρια του ΕΜΠ καθώς επίσης και ιδρύματα πολιτισμού και τέχνης.
Φιλοξενούνται και διοργανώνονται επιστημονικές, ερευνητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες, εκθέσεις και ποικίλες πολιτιστικές εκδηλώσεις και δρώμενα.
Η Γαλλική σκάλα φόρτωσης των μεταλλευμάτων στο λιμάνι
Στη βόρεια πλευρά του λιμανιού του Λαυρίου βρίσκεται η σιδερένια Σκάλα της Γαλλικής Εταιρείας. Κατασκευάστηκε το 1888 για την ευκολότερη φόρτωση στα πλοία των μεταλλευμάτων με σκοπό την εξαγωγή τους, κυρίως στη Γαλλία.
Χρησίμευε στην αποθήκευση και εκφόρτωση των προϊόντων μεταλλουργίας στα ατμόπλοια και στην παραλαβή καύσιμων υλών, κυρίως γαιάνθρακα.
Σήμερα σώζεται μόνο η Σκάλα, στη βορειοδυτική άκρη του λιμανιού, και ένας από τους μεγάλους λίθινους τοίχους της αποθήκης, αφού τα τελευταία σωζόμενα τμήματα των υπόλοιπων κατασκευών κατεδαφίστηκαν στο τέλος της προηγούμενης δεκαετίας.
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Λαυρίου
Πρόκειται για ισόγειο κτίριο της δεκαετίας του 1970. Περιλαμβάνει εκθέματα από τις μεταλλευτικές και μεταλλουργικές δραστηριότητες στη Λαυρεωτική κατά την αρχαιότητα αλλά και αγγεία, εργαλεία και λίθινα κοσμήματα από το σπήλαιο του Κίτσου, κτερίσματα από τα νεκροταφεία του Θορικού και της ευρύτερης περιοχής του Σουνίου.
Στο κτίριο στεγάζονται επίσης, αποθήκες και εργαστήριο συντήρησης αρχαιοτήτων.
Το ορυκτολογικό Μουσείο Λαυρίου
Στεγάζεται σε ένα κτίριο του 1873 που ανήκε στο βιομηχανικό συγκρότημα των Πλυντηρίων μεταλλεύματος της «Ελληνικής Εταιρείας». Όταν σταμάτησε η λειτουργία της «Ελληνικής εταιρείας», στο κτίριο στεγάστηκε, από το 1936 έως το 1957, η Ανώνυμη Κεραμική Εταιρεία Λαυρίου (ΑΚΕΛ). Το 1970 κατεδαφίστηκε για να κτιστούν τα κτίρια που στεγάζουν το Γυμνάσιο και το Λύκειο. Το Ορυκτολογικό Μουσείο ιδρύθηκε το 1986.
Τα ορυκτά τα οποία εκτίθενται είναι απερίγραπτης ομορφιάς, ενώ ορισμένα είναι μοναδικά στον κόσμο και φέρουν το όνομα αυτών που τα ανακάλυψαν. Επίσης, στο Μουσείο παρουσιάζονται όλα όσα διαδραματίστηκαν κατά τους προηγούμενους αιώνες στην ευρύτερη περιοχή γι' αυτά τα μεταλλεία.
Το Ορυκτολογικό και Μεταλλευτικό Μουσείο Καμάριζας και το Φρέαρ Σερπιέρι
Κοντά στον οικισμό του Αγ. Κωνσταντίνου βρίσκεται και το Ορυκτολογικό και Μεταλλευτικό Μουσείο Καμάριζας όπως επίσης και το Φρέαρ Σερπιέρι βάθους 165 μ. που κατασκευάστηκε από τη Γαλλική Εταιρεία Μεταλλείων Λαυρίου το 1880. Στο σημείο σώζεται ο ανυψωτικός πύργος και τα απομεινάρια κάποιων εγκαταστάσεων. Στην παρούσα φάση ο χώρος και το μουσείο είναι κλειστά καθώς γίνονται εργασίες αποκατάστασης.
Τα νεοκλασικά κτίρια
Είναι διάσπαρτα στα στενά της πόλης χτισμένα κυρίως από τις εταιρείες μεταλλείων, όπως το Ά Δημοτικό Σχολείο, χτισμένο το 1901, το παλιό Δημαρχείο στην κεντρική πλατεία, ένα διώροφο κτίριο που αρχικά λειτουργούσε ως ξενοδοχείο με το όνομα «Η Αγγλία» αλλά και το νέο Δημαρχείο που στεγάζεται στην άλλοτε κατοικία του διευθυντή της εταιρείας «Roux – Serpieri – Fressynet C.E» το οποίο είναι ένα κτήριο του 1864.
Τα νεοκλασικά κτίρια: Το Α΄ Δημοτικό σχολείο
�
Βρίσκεται στα βόρεια της κεντρικής πλατείας και κτίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα (1901-02). Στην πραγματικότητα πρόκειται για δύο κτίρια όμοια που στέγασαν τη Δημοτική Σχολή Αρρένων και Θηλέων επί Δημαρχίας Ιωάννη Ρέλλιου.
Η αρχιτεκτονική του συγκροτήματος είναι άξια θαυμασμού και μελέτης, όπως και πολλών άλλων κτιρίων της ίδιας περιόδου στην πόλη του Λαυρίου. Ύστερα από πρόσφατη ανακαίνιση θα στεγάσει το ορυκτολογικό μουσείο Λαυρίου.
Τα νεοκλασικά κτίρια: Το Παλιό Δημαρχείο
�Το αξιόλογο αυτό οικοδόμημα, που βρίσκεται στην κεντρική πλατεία, είναι ένα από τα παλαιότερα του Λαυρίου.
Διώροφο κτίριο, εξαίρετο δείγμα της νεοκλασικής αρχιτεκτονικής του Λαυρίου, παρουσιάζει ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον. Χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως ξενοδοχείο με το όνομα «Η Αγγλία», ενώ στη συνέχεια, και για έναν αιώνα περίπου (1894-1987), είχε τη χρήση του Δημαρχείου της πόλης. Σήμερα στο ισόγειο στεγάζεται το Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών και στον 1ο όροφο βρίσκονται τα γραφεία της Εταιρείας Μελετών Λαυρεωτικής (ΕΜΕΛ).
Σήμερα στεγάζει το Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών.
Ο αρχαιολογικός χώρος του Θορικού
Ο Αρχαίου Δήμου του Θορικού βρισκόταν στο λόφο Βελατούρι, στην άκρη της πεδιάδας του σύγχρονου Θορικού, κοντά στη θάλασσα. Ο Θορικός ήταν ένας από τους 12 οικισμούς που συμμετείχαν στην πολιτική ενοποίηση της Αθήνας υπό τον Θησέα. Λόγω της εγγύτητάς του στα ορυχεία του Λαυρίου, ο Θορικός ήταν το εξορυκτικό κέντρο της περιοχής Λαυρεωτικών. Ο χώρος κατοικήθηκε από τη Νεολιθική εποχή (περίπου 4500 π.Χ.) αδιάκοπα μέχρι τον 1ο αιώνα π.Χ.
Οι ανασκαφές έφεραν στο φως μέρος του προϊστορικού οικισμού, καθώς και ένα εκτεταμένο μέρος του ιστορικού δήμου (κατοικημένες συνοικίες, νεκροταφεία, το θέατρο και τη λεγόμενη «βιομηχανική συνοικία», μαζί με τα αρχαία ορυχεία).
Ο αρχαιολογικός χώρος του Θορικού
Τα σημαντικότερα μνημεία και αρχιτεκτονικά κατάλοιπα του αρχαιολογικού χώρου είναι:
Ο αρχαιολογικός χώρος του Θορικού
Ο αρχαιολογικός χώρος του Θορικού
Οι εκκλησίες του Λαυρίου
Χ ώ ρ ο ι Ε σ τ ί α σ η ς
Χώροι εστίασης
Ε π ο χ ή τ ο υ Ε υ ρ υ π ί δ η
V S
Σ ή μ ε ρ α
Ιστορικό και Οικονομικό Πλαίσιο
Το Λαύριο αποτελούσε ζωτική οικονομική πηγή για την Αθηναϊκή Δημοκρατία λόγω των μεταλλείων του.
Η εξόρυξη ασημιού χρηματοδοτούσε τον αθηναϊκό στόλο και την Αθηναϊκή Συμμαχία.
Η εργασία στα μεταλλεία βασιζόταν κυρίως σε δούλους, υπογραμμίζοντας τις κοινωνικές ανισότητες της εποχής.
Το Λαύριο έχει περάσει από τη βιομηχανική εποχή στη μεταβιομηχανική ανάπτυξη, με έμφαση στον τουρισμό και τον πολιτισμό.
Η οικονομία της περιοχής στηρίζεται σε υπηρεσίες, αλιεία, τουρισμό και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως τα αιολικά πάρκα.
Η βιομηχανική κληρονομιά διατηρείται μέσω του Τεχνολογικού Πολιτιστικού Πάρκου Λαυρίου.
Κοινωνική Ζωή
Η ζωή επικεντρωνόταν γύρω από τη μεταλλευτική δραστηριότητα, με τους δούλους να αποτελούν τη μεγαλύτερη πληθυσμιακή ομάδα.
Οι ελεύθεροι πολίτες είχαν περιορισμένη κοινωνική ζωή λόγω της απομόνωσης της περιοχής και της σκληρής εργασίας.
Οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις ήταν κυρίως επαγγελματικές και βασίζονταν στις ανάγκες των μεταλλείων.
Το Λαύριο είναι μια ζωντανή πόλη με έντονη κοινωνική ζωή, που περιλαμβάνει καφετέριες, ταβέρνες, πολιτιστικές εκδηλώσεις και τουριστική δραστηριότητα.
Οι κάτοικοι ασχολούνται με επαγγέλματα που προσφέρουν καλύτερη ποιότητα ζωής, ενώ οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις είναι πιο ποικίλες και ευχάριστες.
Η περιοχή φιλοξενεί πληθυσμούς από διαφορετικές κουλτούρες λόγω της τουριστικής της φύσης..
Πολιτισμός
Η πολιτιστική ανάπτυξη του Λαυρίου συνδεόταν με την ακμή της Αθήνας.
Τα έσοδα από τα μεταλλεία χρηματοδοτούσαν έργα όπως ο Παρθενώνας και το Θέατρο του Διονύσου, όπου παρουσιάζονταν οι τραγωδίες του Ευριπίδη.
Το θέατρο αποτελούσε βασικό μέσο πολιτιστικής έκφρασης και κοινωνικής διαπαιδαγώγησης.
Το Λαύριο αναπτύσσει τη δική του πολιτιστική ταυτότητα μέσω φεστιβάλ, εκθέσεων και της ανάδειξης της βιομηχανικής του κληρονομιάς.
Ο πολιτιστικός τουρισμός και η ιστορική μνήμη προβάλλονται μέσα από το Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο και τα μουσεία.
Ο σύγχρονος πολιτισμός ενσωματώνει την ιστορία της περιοχής με νέες μορφές έκφρασης, όπως συναυλίες και εκδηλώσεις.
Περιβάλλον και Χρήση Γης
Το περιβάλλον υπέφερε από τη μεταλλευτική δραστηριότητα, με εκτεταμένη εξόρυξη και χρήση γης για την παραγωγή μεταλλευμάτων.
Οι φυσικοί πόροι εξαντλούνταν για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, ενώ η τοπική χλωρίδα και πανίδα επηρεάζονταν αρνητικά.
Η περιοχή προσπαθεί να αποκαταστήσει το περιβάλλον μέσω προγραμμάτων αναδάσωσης και βιώσιμης ανάπτυξης.
Η γη χρησιμοποιείται κυρίως για τουριστικές δραστηριότητες, υποδομές και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον για τη διατήρηση της φυσικής ομορφιάς της Λαυρεωτικής και τη δημιουργία χώρων αναψυχής.
Συμβολή στην Ιστορία
Το Λαύριο αποτέλεσε πυλώνα της οικονομικής και στρατιωτικής ισχύος της Αθήνας.
Η παραγωγή ασημιού και άλλων μετάλλων χρηματοδότησε την ακμή της Αθηναϊκής Δημοκρατίας και τις νίκες της, όπως στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας.
Έμμεσα, το Λαύριο συνέβαλε στην πολιτιστική κληρονομιά της κλασικής Ελλάδας.
Το Λαύριο αποτελεί ένα «ζωντανό μνημείο» της βιομηχανικής και ιστορικής κληρονομιάς της Ελλάδας.
Η ανάδειξη της ιστορίας της περιοχής ενισχύει τη σύνδεση του παρελθόντος με το παρόν, προβάλλοντας τη σημασία του Λαυρίου στον ελληνικό και διεθνή χώρο.
Η πόλη συνεχίζει να συμβάλλει ως κόμβος τουρισμού και πολιτισμού, προβάλλοντας την ιστορική και φυσική της ταυτότητα.
Το Λαύριο έχει περάσει από μια εποχή σκληρής εκμετάλλευσης των φυσικών και ανθρώπινων πόρων σε μια εποχή που σέβεται και προβάλλει την ιστορία του, ενώ επενδύει στη βιωσιμότητα και τον πολιτισμό.
Βιβλιογραφία
Ευχαριστούμε για την προσοχή σας!