1 of 70

​

​

ლექტორი: ასოც. პროფ. ირინე დარჩია

​

​

მიკენური ცივილიზაცია - “ოქრომრავალი მიკენის აღზევება”

​

2 of 70

Anais Mitchell, Hadestown

​

https://www.youtube.com/watch?v=mcZPTp-F0nE

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

3 of 70

მიკენი

​

  • მიკენი – გმირთა ეპოქის ერთი მიზნით გაერთიანებული საბერძნეთის სიმბოლო

​

  • აგამემნონი – ძველ ბერძენთა ერთ–ერთი ყველაზე უფრო წარმატებული ლიდერი

​

  • უდიდესი გამარჯვება – ტროას აღება, ტროასა და მისი მოკავშირეების დამარცხება

​

  • დადასტურება – არქეოლოგიური მონაპოვარი; ხეთური დოკუმენტები: აქქიიავა (ძვ.წ.ა. მე–14 ს.–დან), ეგვიპტე, ხათი, ასირია; გაშიფრული B ხაზოვანი დოკუმენტები

​

​

​

​

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

4 of 70

ბერძენთა წარმომავლობა

  • ბერძნები – არაავტოხთონური, მაგრამ ინდოევროპული მოსახლეობა; დადასტურება: ლინგვისტური მასალა

​

  • ინდოევროპელების თავდაპირველი განსახლების არეალი – სხვადასხვა ვერსიები: ჩრდილოეთ შავისზღვისპირეთი; არალისა და კასპიის ზღვებს შორის; სამხრეთ ურალისა და ჩრდილოეთ ყაზახეთის სტეპები; წინა აზია (ამიერკავკასიის სამხრეთ ან სამხრეთ აღმოსავლეთით)

​

  • ბერძნების ეგეიდაში დასახლების თარიღი – სხვადასხვა ვერსიები: ნეოლითი; ძვ.წ.ა. მე–3 ათასწ. მეორე ნახევარი; ძვ. წ.ა. მე–2 ათასწ. დასაწყისი; გვიანბრინჯაოს ხანა (თავად ბერძნული ტრადიცია)

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

5 of 70

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

6 of 70

ეგეიდის ელინიზაცია (1)

​

  • თანდათანობითი, ეტაპობრივი, ხანგრძლივი პროცესი, ზოგან ძალის გამოყენებით, ზოგან მშვიდობიანად;

​

  • თავდაპირველად მინოსური კულტურის გავლენა; ბერძნული ენის შენარჩუნება, თუმცა წინაბერძნული სუბსტრატის შერევით;

​

  • დევკალიონის წარღვნის პერიოდი: ბერძნები უკვე მომძლავრებულები არიან და მინოსელების დასუსტების შემდეგ იწყებენ აღზევებას;

​

  • მინოსელთა ნაწილის ემიგრაცია კუნძულებზე, მცირე აზიაში, ნაწილის ასიმილაცია – აქეური ეთნიკური ერთიანობის შემადგენელი ნაწილი.

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

7 of 70

ლემნოსის სტელა

8 of 70

ეგეიდის ელინიზაცია (2)

​

  • ორენოვნება ⇨ ბერძნულის დამკვიდრება

​

  • კონტინენტურ საბერძნეთში და კუნძულებზე შედარებით ადრე, მცირე აზიის სანაპირო ზოლში – შედარებით გვიან

​

  • ძვ. წ. ა. მე–5 ს. – იონიაში კარიულ ენაზე ჯერ კიდევ ლაპარაკობენ (ჰეროდოტე)

​

  • ძვ. წ. ა. მე–6 ს. – კ. ლემნოსი, საფლავის სტელა რომელიღაც წინაბერძნული ენა

​

  • ძვ. წ. ა. მე–17 ს. – ბერძნები დანამდვილებით ჩანან ეგეიდაში; ძვ.წ.ა. მე–16 ს. – ბერძნები ხდებიან წამყვანნი; ძვ.წ.ა.მე–8 ს. – ბერძნების ძალაუფლება არის წამყვანი, მათ ემორჩილება, მისი კულტურული გავლენის ქვეშ იმყოფება თითქმის მთელი ეგეიდა

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

9 of 70

მიკენური საბერძნეთის რეგიონების

მმართველი დინასტიები

​

  • კეკროპსი (ატიკის პირველი მეფე) ⇦ ძვ. წ. ა. მე–15 ს. ეგვიპტე

​

  • ეგვიპტოსის ძე ლინკევსი და დანაოსის ასული ჰიპერმნესტრა (არგოსის მმართველთა დინასტიის ფუძემდებლები) ⇦ ძვ. წ. ა. მე–15 ს. ეგვიპტე

​

  • ევროპეს ძმა, კადმოსი (თებეს მმართველთა დინასტიის დამფუძნებელი) ⇦ ძვ. წ. ა. მე–14 ს. ფინიკია

​

  • ტანტალოსის ძე პელოპსი, ატრევსისა და აგამემნონის წინაპარი (მიკენის მმართველთა დინასტიის დამფუძნებელი) ⇦ ძვ. წ. ა. მე–14 ს. ფრიგია

​

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

10 of 70

​

 

​

​

​

მიკენური საბერძნეთი ჰომეროსის ეპოქაში

11 of 70

გეოპოლიტიკური ვითარება

​

  • მცირე აზია – ხეთების იმპერია

​

  • ეგვიპტე – ფარაონების ბოლო აღმავლობა

​

  • სამხრ. აღმ. ანატოლია – უგარიტულ–ფინიკიური კულტურა

​

  • ეგეიდა – მინოსური კულტურა

​

  • კულტურული ტრადიციების

მიმართ ორმხრივი დამოკი–

დებულება: მიახლოება–

დაშორების

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

12 of 70

მიკენი (1)

​

  • ძვ. წ. ა. მე–17–16 სს.–დან არსებობს

​

  • ფერდობზე, 280 მ. სიმაღლეზე განთავსებული ციხე–სიმაგრე (აკროპოლისი) მის ძირში განფენილი მჭიდრო დასახლებით

​

  • კედლები – დაუმუშავებელი ქვები, “კიკლოპები” (გიგანტები)

​

  • კედლების სისქე – 5.50–7.50 მ., სიმაღლე – 12 მ.

​

  • არქეოლოგიური გათხრები:

​

  • ათენის არქეოლოგიური საზოგადოება, ჰ. შლიმანი, 1876 წ. (ე.წ. A წრე, მაღაროვანი სამარხები)

​

  • 1952–1955 წწ. (ე.წ. B წრე, მაღაროვანი სამარხი)

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

13 of 70

მიკენი (2)

​

  • მეგარონი – ეზო, ვრცელი ვესტიბიული, პროპილეიონი, დიდი და მცირე კორიდორების სისტემა, საყარაულო სახლი, სასტუმრო დარბაზი, ფართოკიბიანი სხვადასხვა დანიშნულების სახლები

​

  • გალავნის გარეთ – უბრალო მოსახლეობა

​

  • მაღაროვანი სამარხები ⇨ გუმბათოვანი სამარხები (მდიდრული, 15 კილო ოქრო)

​

  • ატრევსის, კლიტემნესტრას, ეგისთოსის, ორესტესის და სხვ. სამარხები

​

  • მიკენი - პოლიტიკური, რელიგიური, სავაჭრო ცენტრი (გზები, ვაჭრობა: ეგვიპტე, მესოპოტამია, ანატოლია, სიცილია, კვიპროსი)

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

14 of 70

მიკენი

15 of 70

16 of 70

მიკენი

17 of 70

მიკენი

18 of 70

მიკენი

19 of 70

მიკენი

20 of 70

მიკენი

21 of 70

მიკენი

22 of 70

მიკენი

23 of 70

მიკენი, ლომების კარიბჭე

24 of 70

​

​

მიკენი, ლომების კარიბჭე

25 of 70

​

​

​

მიკენი, ლომების კარიბჭე

26 of 70

​

​

​

არქეოლოგები: ლევენდორი, დორპფელდი და შლიმანი მიკენში, 1885 წ.

27 of 70

​

​

ატრევსის საგანძური

28 of 70

ატრევსის სამარხი

​

  • კარიბჭე – 10.50 მ., კარების სიმაღლე – 5.40 მ., სიგანე – 2.70 მ.

​

  • კორიდორი (სტომიონი) – ორი ქვით გადახურული, თითოეული 120 ტონა

​

  • გუმბათოვანი ოთახი: დიამეტრი – 14.6 მ., სიმაღლე 13.4 მ.

​

  • 33 რიგად დაწყობილი ქვები გუმბათისებურად გადახურული, კენწეროში შეკრული

​

  • საკუთრივ სამარხი – მიცვალებულისთვის, დანარჩენი სივრცე – მისი ინვენტარისთვის

​

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

29 of 70

​

​

​

ატრევსის საგანძური, რეკონსტრუქცია

30 of 70

ატრევსის საგანძური (შიგნიდან)

31 of 70

ოდესღაც ოქრომრავალი მიკენი დღეს... ☺

32 of 70

​

​

​

ოქროს ნიღბები

33 of 70

​

​

​

“აგამემნონის ნიღაბი”

34 of 70

​

​

​

ოქროს სამკაულები, ოქროს ნიღაბი

35 of 70

​

​

​

მიკენური ბეჭედი, ოქროს სამკაულები

36 of 70

​

​

ოქროს სამკაულები

37 of 70

​

​

​

ოქროს სამკაულები

38 of 70

ოქროს ჭურჭელი

39 of 70

​

​

​

ოქროს ფიალები ვაფიოდან: ხარის მოთვინიერება და ხარების გამოყენება მეურნეობაში

40 of 70

​

​

​

ხარისთავიანი ვერცხლის რიტონი

41 of 70

​

​

​

ხარისთავიანი რიტონი: კრეტა vs მიკენი

42 of 70

​

​

​

მიკენური ხანჯლები

43 of 70

​

​

​

მიკენური ვაზა მცენარეული დეკორით

44 of 70

​

​

​

მიკენური ვაზა მცენარეული დეკორითა და ორმაგი ცულებით

45 of 70

​

​

მიკენური ვაზა ზღვის დეკორით

46 of 70

​

​

მინოსური vs მიკენური ვაზა რვაფეხას გამოსახულებით

47 of 70

​

​

მიკენური ვაზა მეომრების გამოსახულებით

48 of 70

​

​

“ნესტორის ფიალა”, ოქროს ფიალა მტრედებით

49 of 70

​

​

მეომრის თავი (სპილოს ძვლის)

50 of 70

​

​

​

დემეტრე, პერსეფონე, მცირეწლოვანი იაკქოსი (?)

51 of 70

​

​

​

ქალის თავი ნავპლიოდან

52 of 70

ფრესკა ტირინსიდან, მომღერალი ღმერთი ან პოეტი

53 of 70

​

​

ფრესკა ტირინსიდან, ქალების გასეირნება ეტლით

54 of 70

​

​

​

ფრესკა ტირინსიდან, ნადირობა ტახებზე

55 of 70

​

​

​

​

პილოსის სასახლე (რეკონსტრუქცია)

56 of 70

მიკენური კულტურის რამდენიმე მახასიათებელი (1)

​

  • მინოსური კულტურის ძირითადი ტენდენციებისადმი ერთგულება

​

  • ოქროსა და იარაღისადმი განსაკუთრებული სიყვარული

​

  • ომის თემის ინტენსიფიკაცია

​

  • მინოსური A ხაზოვანის საფუძველზე საკუთარი დამწერლობის შექმნა

​

  • ნაკლები დინამიურობა, სიმსუბუქე, მეტი სქემატიზმი, სტატიკურობა, გეომეტრიულობა

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

57 of 70

მიკენური კულტურის რამდენიმე მახასიათებელი (2)

​

  • ზღვაოსნობის სიყვარული – მცირე აზიის სანაპირო ზოლი, იტალიის, ესპანეთის, შავი ზღვის სანაპიროები, ეგვიპტე, უგარიტი, ხეთები

​

  • ლაშქრობა ტროას წინააღმდეგ: 1000 ხომალდი, 10000 მეომარი

​

  • საზოგადოების სოციალური დიფერენციაცია: ანაქსი, ბასილევსი, დემოსი

​

  • რელიგია: ზევსი, პოსეიდონი, ჰერა, ათენა და სხვ. (აპოლონის გარდა)

​

  • ლიტერატურა: ორფევსი, მუსეოსი, ევმოლოსი, ლინოსი, პამფოსი, ოლენი, თამირის თრაკიელი...

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

58 of 70

მიკენური B ხაზოვანი დამწერლობა

​

  • მაიკლ ვენტრისი, არქიტექტორი, ჯ. ჩედვიკი, 1952–1953 წ.

​

  • კ. ბლეგენის გათხრები პილოსში, ფირფიტა ჭურჭლის გამოსახულებებით

​

  • ერთობლივი ნაშრომი “მიკენური ბერძნულის დოკუმენტები”

​

  • მარცვლოვანი ნიშნები (სილაბოგრამები) (90-ზე მეტი): ხმოვანი ან ხმოვანი + თანხმოვანი = იდეოგრამა (ტერმინი/რიცხვითი ნიშანი)

​

  • ნიშნების ნაწილი გამოიყენეს, ნაწილი – არა

​

  • დამწერლობა – საზოგადოების ვიწრო წრისთვის ხელმისაწვდომი

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

59 of 70

მიკენური B ხაზოვანი დამწერლობა

​

  • ათასობით ტექსტი (უძველესი: კნოსოსი, კრეტა)

​

  • საკანცელარიო შინაარსი (საკვები, სამეურნეო პროდუქტების ჩამონათვალი)

​

  • რელიგიური შინაარსი (წარწერები ღმერთებისადმი შესაწირის ჩამონათვალით. მაგ.: ღვინო, ზეითუნის ზეთი)

​

  • სამხედრო შინაარსი (მეომრები, იარაღი, საბრძოლო ეტლები და სხვ.)

​

  • სირთულეები: გრძელი და მოკლე ხმოვნები, თანხმოვანთა კომპლექსი, ρ და λ თანხმოვნების აღრევა

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

60 of 70

​

​

​

მაიკლ ვენტრისი და ჯონ ჩედვიკი

61 of 70

​

​

კარლ უილიამ ბლეგენი (არქეოლოგი) და ემეტ ბენეტი (კატალოგის შემქმნელი)

62 of 70

​

​

​

იდეოგრამების მნიშვნელობები

63 of 70

​

​

B ხაზოვანით დაწერილი რამდენიმე სიტყვა ბერძნული შესატყვისებით

64 of 70

​

​

​

მიკენური სილაბოგრამები

65 of 70

​

​

​

მიკენური ფირფიტები პილოსიდან

66 of 70

​

​

​

მიკენური წარწერები ფირფიტაზე

67 of 70

მიკენური ცივილიზაციის დაცემა

​

  • მიწისძვრა, ხანძარი;

​

  • მოსახლეობის სიჭარბე;

​

  • შიდა დაპირისპირება;

​

  • გარე მტრის შემოსევა;

​

  • „ზღვის ხალხების“ შემოსევა;

​

  • ე.წ. ბნელი წლები

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

68 of 70

​

მიკენელები

​

დიდი მასწავლებლების

​

ნიჭიერი მოსწავლეები...

​

სხვისგან ნასწავლის

​

განვითარების, გაუმჯობესების უნიკალური ნიჭი...

​

​

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

69 of 70

როგორ იშიფრება პაპირუსი დღეს

https://shorturl.at/fhkH6

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

70 of 70

​

​

​

​

გმადლობთ ყურადღებისთვის!

​

irine.darchia@tsu.ge

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University