Evangelie naar Lucas

&

Handelingen der Apostelen

De bijbel is één geheel

• Oude en Nieuwe Testament: over één God, met één plan voor de wereld�
• In de "Theological Dictionary of the New Testament" �(Gerhard Kittel, Gerhard Friedrich eds.) staat het verhaal over �Melito, bischop van Sardis (nu West-Turkije). �Hij ging vòòr 180 nChr naar het oosten waar meer Joodse �synagogen waren, om de juiste boeken vast te stellen van de Joodse bijbel. Om onbekende redenen noemde hij deze boeken het Oude Testament, als onderscheid met de boeken van het zogenoemde Nieuwe Testament, die toen als canoniek werden beschouwd. Zijn keuze van de benaming "Oude Testament" zou wellicht veronderstellen dat een soort nieuwe start werd gemaakt in het Nieuwe Testament en zou mensen kunnen ontmoedigen de bijbel als een geheel te beschouwen.�
• Melito heeft de oud testamentische canon vastgesteld, die ons Oude Testament omvat zonder het boek Esther (en zonder de deutero-canonieke boeken).

“Al de raad Gods” (Hand 20:27)

• Ik heb er immers alles aan gedaan om u Gods bedoeling bekend te maken (NBV21)
• Want ik heb niet nagelaten u heel het raadsbesluit van God te verkondigen (HSV)
• Want ik heb niet nagelaten u al de raad Gods te verkondigen (NBG51)
• For I have not hesitated to proclaim to you the whole will of God (NIV)
• For I have not shunned to declare unto you all the counsel of God (KJV)
• For I never shrank (or) kept back (or) fell short from declaring to you the whole purpose (and) plan (and) counsel of God (AMPC)

​

​

• Wat is “heel het raadsbesluit van God”?

“Al de raad Gods” (Hand 20:27)

• Hand 20:27 Ik heb er immers alles aan gedaan om u Gods bedoeling bekend te maken (al de raad Gods - NBG51). Gedurende drie jaar dag en nacht aan de Efeziërs onderwezen.
• Hij heeft de hele boodschap gebracht in die drie jaar, al de raad Gods.
• Elementen daarvan staan in deze afscheidsboodschap:�1 de noodzaak om je tot God te keren en geloof hebben in de Heer Jezus (20:21)�2 de verantwoordelijkheid van de oudsten om zichzelf van kwaad te onthouden zodat ze goed kunnen onderscheiden en Gods volk kunnen beschermen tegen het geweld van de zonde (vs 28-31)�3 God die gelovigen heeft gekocht met Zijn eigen bloed (vs 28)�4 vooruitzicht op een erfenis voor hen die volharden door het houden van Gods woord van genade (vs 32)�5 Paulus die de liefde van Christus weerspiegelt in geld vergaren voor de zwakke (vs 35)�6 Jezus' onderwijs dat het zaliger is te geven dan te ontvangen (vs 35)
• In andere preken van Paulus zien we andere elementen van "het hele raadsbesluit van God", zoals in de preek in Antiochie (Hand 13:16-47): 7 Christus heeft de OT belofte vervuld aan Abraham, van redding nu voor de Israëlieten en de heidenen.
• zoals in de preek in Athene (Hand 17:22-31): �8 dat God niet is gediend door mensenhanden�9 dat iedereen zich moet bekeren want God heeft een oordeel besloten door Jezus van de dood op te wekken

Aramees (Peshita tekst) vs Grieks

• De oorspronkelijke tekst van heel het nieuwe testament was Aramees
• Kopieën van Aramese teksten van het OT en het NT zijn alle bewaard in de oosterse kerk
• Voorbeelden van mismatch tussen NBV21 en Aramese tekst in Lucas en Handelingen:
• Luc 13:33 “ Maar ik moet vandaag en morgen op weg blijven” (NBV21)�“Maar ik moet vandaag en morgen mijn werk doen” (Aramese tekst)
• Hand 20:28 “Hoed Gods gemeente die Hij verworven heeft door het bloed van Zijn eigen Zoon” (NBV21) (NB: in Griekse tekst staat: door Zijn eigen bloed)�Hoede Christus’ gemeente die Hij verworven heeft door Zijn eigen bloed” (Aramese tekst)
• Hand 8:33 “ wie zal van Zijn nakomelingen verhalen?” (NBV21)�“wie zal van Zijn strijd verhalen?” (Aramese tekst) (NB: Nakomelingen = Darey; Strijd = Darrey in Aramees)
• Hand 18:3 “ze waren leerbewerker van beroep” (NBV21) (NB: tentemakers in Grieks)�“ze waren zadelmakers van beroep” (Aramese tekst)
• Bron: New Testament Origin - George Lamsa

Wie was de auteur?

• Lucas (Gr) = Lucius (Romeins) =lichtgevend, licht
• Christen uit de heidenen (Kol 4:10-14); enige �heiden-schrijver van een bijbelboek
• Afkomstig uit Antiochië (Syrië) plaats van de eerste �heiden-gemeente. Overleden in Boeotia (Griekenland): 84 jr.
• Reisgenoot van Paulus (Hand 16:10, Col 4:14, 2 Tim 4:11, Philemon :24)
• De geliefde arts (Kol 4:14 e.a.)
• Historicus: zeer nauwkeurig relaas geschreven (Luc 1:3; Hand 1:1)
• Schrijver: grote woordenschat (schipbreuk op Malta is een meesterwerk)
• Evangelist: redding en verlossing zijn sleutelwoorden in beide boeken.�

Inleidende opmerkingen

• Net als de Penteteuch het begin van het OT vormen, vormen de vier�evangeliën en Handelingen (5 boeken) het begin van het NT.�
• Lucas beschrijft in het evangelie al wat Jezus op aarde deed en leerde, �en in Handelingen al wat Jezus door de Heilige Geest deed na hemelvaart.�
• 4 jaar lang geschreven aan beide boeken (rond jaar 60)

Lucas de geneesheer

• Geboorte van Jezus beschreven vanuit �Maria’s standpunt
• Jezus “in doeken gewikkeld”
• Details over de besnijdenis van Jezus
• “Hoge koorts” van de schoonmoeder van Petrus
• Maagdelijke geboorte, wonderlijke genezingen
• Zie tabel 1 in bijlage voor genezingen in de evangeliën

Voor wie bestemd?

• Aan één persoon: Luc 1:3, Hand 1:1 - �Theofilus: = “God-vriendelijk”, vriend van God
• “Hooggeachte”: een vooraanstaande Romein (jurist?)
• Een fictief persoon? (Allen die interesse hebben in God….)
• De advocaat van Paulus toen hij zich in Rome verdedigde?
• Evangelie aan mensen, verloren in zonden; universeel evangelie (het minst Joodse):
• Over het hoofd van Theofilus heen
• Thema’s: verlossing, redding, vergeving (zijn vanaf nu beschikbaar voor allen!!)
• Lukas richt zich tot: Samaritanen, heidenen, paria’s, vrouwen, armen, zondaren
• Lucas schreef voor de heidenen. Hij vermeed woorden als ‘rabbi’, ‘Abba’, gebruikte liever Griekse woorden. Het is het langste en meest complete geschiedenis over Jezus’ leven.
• Hier gaat een vrijwel uitsluitend Joodse godsdienst de grenzen over, en wordt een godsdienst die heidenen aanspreekt.

Referenties naar het OT

• Lucas citeert 22 x in het evangelie uit het OT: zie tabel 2 in bijlage.�
• Lucas citeert 27 x in Handelingen uit het OT: zie tabel 2 in bijlage.�
• Referenties in Handelingen zijn veelal in de toespraken.

(Alleen) te vinden in Lucas

• Voorgeschiedenis van de geboorte van Jezus en kinderjaren; (bv ook Simeon en Anna: zij verwachtten vurig de messias, ten eerste door een belofte, ten tweede door aanbidding, gebed en vasten in de tempel. Ze waren visionair, al deels levend in de "nieuwe" tijd.)
• Gelijkenissen: barmhartige Samaritaan; verloren zoon; weduwe die volhardt in gebed; farizeeër en de tollenaar; vriend in de nacht; onvruchtbare vijgenboom; onrechtvaardige rentmeester; rijke man en arme Lazarus; de twee schuldenaars (zie tabel 3 in bijlage).
• Gebeurtenissen: hemelvaart; wonderbaarlijke visvangst; uitzending van 70; prostituee die Jezus’ voeten zalft; Martha en Maria; Zacheüs; waterzuchtige; 10 melaatsen; offer van de weduwe; moordenaar aan het kruis; Emmaüsgangers�

De liederen rond de geboorte van Jezus

Magnifcat (John Michael Talbot)

https://m.youtube.com/watch?v=pvlGQb3i3sM

• My soul proclaims the greatness of the Lord,�and my spirit exalts in God my Saviour.�For He has looked with mercy on my lowliness,�and my name will be forever exalted.�For the mighty God has done great things for me,�and His mercy will reach from age to age.�
• And holy, holy, holy is His name.�
• He has mercy in every generation,�He has revealed His power and His glory,�He has cast down the mighty in their arrogance�and has lifted up the meek and the lonely,�He has come to help His servant Israel,�He remembered His promise to our fathers.

Lucas - Opbouw

• Proloog 1:1-4 Plaatsing evangelie binnen de tijd van Theofilus
• Geboorte 1:5-2:39 Stemmen van engelen en profeten aan het begin getuigen van de hemelse toekomst
• Jeugd 2:40-52 Jezus’ jeugd verloopt in opvallende stilte
• Voorbereider 3:1-20 Johannes de doper als heraut van de Koning
• Galilea 3:21-9:50� Jezus treedt aan in de kracht van de Geest 3:21-4:44� Vergeving van de zonden (5:1-39)� Liefde voor de vijanden (6:1-49)� Geloof gevraagd (7:1-9:6)� Aankondiging van het lijden (9:7-50)
• Reis naar Jeruzalem 9:51-19:46� Voorbereiding voor de opneming� Zeer uitgebreid onderwijs over het naderend gericht en instructies met het oog op de komende periode
• Uittocht uit Jeruzalem 19:47-24:53� Het laatste onderwijs (19:47-21:38)� Het sterven van de Koning (22:1-23:48)� De werkelijkheid van de Levende (23:49-24:53)

Handelingen - tijdlijn en brieven

Laatste brief die Paulus schreef is die aan Timotheus.

Van discipelen naar apostelen

• Lucas ligt nadruk op het ambassadeurschap van de discipelen: Luc 9:1-6 (uitzending van de 12), Luc 10:1-20 (uitzending van de 70 naar “iedere plaats waar Hij komen zou”).
• Jezus na Zijn opstanding: “Er staat geschreven dat de messias zal lijden en sterven, maar dat Hij op de derde dag zal opstaan ui de dood, en dat in �Zijn naam alle volken opgeroepen zullen worden om tot inkeer �te komen, opdat hun zonden worden vergeven. �Jullie zullen hiervan getuigenis afleggen, te beginnen in �Jeruzalem.” (Luc 24:46-48)
• De evangeliën en Handelingen (Matth 28:18-20; Luc 24:44-49; �Hand 1:6-8) laten duidelijk zien dat het alleen de opgestane Jezus �was die deze kleine groep discipelen (bang tijdens de �gevangenneming en ze vluchtten!!) maakte tot een groep vol van �hoop en klaar voor actie. De opgestane Jezus vernieuwde de �opdracht van de discipelen naar die van apostelen.

Handelingen der apostelen

De Handelingen der apostelen lijkt een niet voor de hand liggende titel, gezien de prominente aandacht voor Petrus en Paulus. De andere apostelen komen nauwelijks of niet ter sprake terwijl zij ook het evangelie verspreidden in de wereld. �Hand 1:13 - De lijst van apostelen:�Petrus - Gewerkt in de gemeenten van Antiochië, Corinthe (en Rome. Gekruisigd in Rome?)�Johannes - Trok naar Efeze. Stierf waarschijnlijk op Pathmos op hoge leeftijd.�Jacobus - In 44 gedood door Herodus Agrippa.�Andreas - Gepredikt in Scythië, Thracië en Achaea, aan de Zwarte Zee en de Dnjepr tot aan �Kiev. Roemenië, Rusland, Georgië. Hij werd gekruisigd in Achaea. �Filipus - Gepredikt in Griekenland en het Nabije Oosten. In Frygië gekruisigd?�Thomas - Gepredikt in NW en ZW van India. Marteldood gestorven.�Bartholomeus - Gepredikt in Armenië, Mesopotamië en India. Levend gevilt.�Mattheus(Levi) - Gepredikt in Judea (en Ethiopië, Mesopotamië, Perzië?). Vermoord(?)�Jacobus (zoon van Alfeus) - In Jeruzalem gebleven? Van het tempeldak gegooid en daarna doodgeslagen. Zijn hoofd is in een Armeense kerk in Jeruzalem.�Simon de Zeloot - Samen met Judas. Werd doormidden gezaagd.�Judas (zoon van Jacobus) - Bracht evangelie naar Syrië, Libië, Mesopotamië en Perzië. Werd in Perzië doodgeslagen en onthoofd.

Drie rijtjes namen

Verkondig het evangelie

• Het is opvallend dat het woord “evangelie” maar tweemaal in Lucas en Handelingen wordt gebruikt:�1) in Hand 15:7: “boodschap van het evangelie”, en �2) in Hand 20:24: “getuigen van het evangelie van Gods genade. �
• Het evangelie is hier niet de boodschap van de redding, maar de redding zelf!

Verkondig het evangelie

• De wereld werd bereikt in vijf stappen:

Verkondig het evangelie

Verkondig het evangelie

Verkondig het evangelie

De eerste synode - de setting

• Wanneer: tussen Paulus’ eerste en tweede zendingsreis, 14 jaar na bekering van Paulus (Hand 15)
• Waarom: onenigheid tussen Joden-christen en heiden-christenen, veroorzaakt door enkele leerlingen die naar Antiochië kwamen en 1) het houden van de Mozaïsche wet (m.n. eten) en 2) de besnijdenis predikten als voorwaarde voor redding. Zij waren geen kerk-afgevaardigden zoals destijds Barnabas (11:22); waarschijnlijk oud-Farizeeën, een klein groepje, want het overgrote deel van de kerk was verheugd over de heiden-bekeerlingen. Dit werd niet gepredikt door Paulus en Barnabas, noch door Petrus bij Cornelius (10:44 ev; 11:16 ev). Lastige kwestie, want de wet van Mozes was ook Gods Woord. Vandaar dat ook deze beslissing van de Heilige Geest moest komen (15:28).
• Waar: in Jeruzalem, na verslag aan de gemeente, in de raad van apostelen (m.n. Petrus en Jacobus) en oudsten (m.n. Judas en Silas).
• Afvaardiging Antiochië: Paulus, Barnabas en Titus

De eerste synode - de uitkomst

• Probleem 1: het zitten aan een tafel als Joden en heidenen had verband met verboden spijzen volgens de wet van Mozes. Vgl de weerstand die Petrus had om naar Cornelius te gaan (onreine dieren in laken). Eigenlijk was dat toen al besproken en opgelost.
• Probleem 2: Besnijdenis is een meer principiëler probleem: het al of niet behoren bij Gods volk. Besnijdenis is teken van het verbond: het was wel logisch dat ze dat vroegen. Titus was met Paulus en Barnabas meegegaan, Titus was een onbesneden Griek die gedoopt was. De kerk in Antiochië was in verwarring; het was belangrijk dat niet Barnabas en Paulus de beslissing namen maar ermee naar Jeruzalem gingen (naar de apostelen, oudsten en de gehele gemeente!).
• Opvallend is dat Petrus de besnijdenis een juk noemt dat niemand kan dragen (15:10).
• Daarna komt Jacobus, de broeder des Heren, aan het woord (15:13). Hierna komt er een voorstel. Dit is ook in 1 Cor 8-10 wat Paulus later zou uitdragen.
• Gal 2:9 Petrus, Jacobus en Johannes (leiders) reikten Paulus en Barnabas de broederhand, daarmee verklarende dat ze volledig eens zijn met hen om het evangelie te verkondigen. Dit was belangrijk, omdat dit samen ging met het dopen van de onbesneden Titus. Dit was gevoelig voor de gemeente in Jeruzalem, maar werd dus volledig onderschreven door de leiders.

De Heilige Geest

• Het boek Lucas is het langste evangelie en bevat de meeste referenties naar de Heilige Geest: 15 x genoemd; zie tabel 4 in bijlage.
• Het boek “Handelingen der Apostelen” zou wellicht het boek “Handelingen van de Heilige Geest” genoemd kunnen worden: 40 x genoemd in de eerste 13 hoofdstukken en 70 x in het hele boek.
• Enkele belangrijke beslissingen die de apostelen nemen komen rechtstreeks van de Heilige Geest.
• De boodschap van Petrus in Cornelius’ huis wordt onderbroken door de Heilige Geest
• De Heilige Geest verhinderde de gelovigen door te stoten naar Azië en stuurde hen naar Troas.
• De Heilige Geest verschafte de energie voor de verkondiging: kracht om te getuigen.�
• In perspectief: “Jezus” wordt ook 40 x genoemd in de eerste 13 hoofdstukken (Hand 1:1: het gaat om Jezus). God wordt 100 x genoemd in de eerste 13 hoofdstukken! De Heilige Geest wijst ons op Jezus; Jezus brengt ons bij God.

Na 3-de reis: In Jeruzalem

• Turbulente tijd:
• Verslag aan Jacobus en oudsten (21:18-20).
• Issue: Paulus zou diaspora-Joden hebben gezegd dat besnijdenis niet nodig zou zijn (21:21).
• Oplossing: reiniging van 4 broeders (21:22-26).
• Dit werkte niet: Paulus wordt gevangen genomen door Joden uit Azië (21:27-29).
• Na bijna vermoord te zijn wordt hij door Romeinen gearresteerd (21:31-33).
• Vanaf toen is Paulus niet meer vrij geweest, hoewel hij wel vrijuit kon spreken.
• Hij krijgt toestemming een toespraak te houden tot de menigte met zijn getuigenis ((22:3-21).
• Daarna sprak hij de tribuun aan met juridische argumenten (22:24-29).
• Tenslotte sprak hij tot het Sanhedrin met theologische argumenten (23:6-8).
• De Heer bemoedigde Paulus, en vertelde hem dat hij in Rome zou getuigen (23:11)
• Na verijdelde aanslag, naar Caesarea overgebracht.

Caesarea, en dan naar Rome

• Lange tijd gevangen in Caesarea, in pretorium van Herodes (hfst 24, 25, 26), onderbroken door gesprekken met hoogwaardigheidsbekleders die geen van allen wisten wat te doen met Paulus:
• onder Procurator Felix: Ananias (hogepriester), enkele oudsten en een advocaat deden de (zwakke) aanklacht: geen bewijs, leugens een veronderstellingen (24:5-9). Paulus’ verdediging was eenvoudig en effectief. Niets gebeurde echter.
• onder Procurator Porcius Festus: zware, niet te bewijzen, beschuldigingen door de Joden (25:8). Festus biedt Paulus aan naar Jeruzalem te gaan, maar deze beroept zich op de keizer (25:10-12)
• Koning Herodes Agrippa II bij Festus: Paulus benadert hem als gelovige in de profeten (26:27). Paulus gebruikt zijn getuigenis (26:2-18), zijn eerste zendingsjaren (26:19-20) en zijn arrestatie 2 jaar geleden (26:21-23). Felix begrijpt dit niet: “wartaal” (26:24).
• Uiteindelijk wordt Paulus naar Rome gestuurd.

• Bewogen reis naar Rome: Paulus, als ervaren reiziger, waarschuwde voor slecht weer.
• Mooie bemoediging van de Heer (27:24), niet alleen zijn leven, maar dat van alle 275 opvarenden werd gespaard.
• Indrukwekkend hoe door één man allen werden gered: in crisistijd kun je een krachtig getuige zijn voor ongelovigen.
• Malta: wonderen en tekenen (28:3-9).
• Rome: na eerste gevangentijd, 2-3 jaren vrij, voor zijn 2-de gevangenneming.
• Paulus werd onthoofd onder Nero.
• Handelingen loopt tot zijn eerste gevangenneming.

Paulus was een ervaren reiziger

Genesis - Opbouw

• 1. opbouw

Dank voor jullie aandacht!!

Voor de volgende keer huiswerk:�

Lees map (Romeinen en Galaten)

Lees de brieven aan de Romeinen en Galaten

Bij Galaten - noteer wat je vindt over:

“WET” & “GELOOF”

“VLEES” & “GEEST”

​