ΤΑ ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ

ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΚΑΡΥΠΙΔΟΥ

C

•  Η Αποκριά λεγόταν Εμπονέστα, που προέρχεται από τη λέξη απονήστια – Τα φαγητά που περίσσευαν από την προηγούμενη ημέρα της Αποκριάς, τα έδιναν σε φτωχές Τουρκάλες που τριγυρνούσαν στις Ελληνικές γειτονιές, για τον σκοπό αυτό.
• Πριν κοιμηθούν το βράδυ της Αποκριάς σφράγιζαν το στόμα τους, για την περίοδο της νηστείας, τρώγοντας ένα αυγό και λέγοντας:

Με τ’ ωβόν εβούλωσά το, με τ’ ωβόν θ’ ανοίγ’ ατό!

• «Με το αυγό το σφράγισα, με το αυγό θα το ανοίξω». Δηλαδή με το τέλος της νηστείας, μετά την Ανάσταση, το πρώτο μη νηστίσιμο που θα φάει θα είναι το κόκκινο αυγό.
• Δικαίωμα να φάνε από τα περισσεύματα είχαν μόνο όσοι ξενυχτούσαν διασκεδάζοντας, χωρίς να κοιμηθούν καθόλου. Αν κάποιος κοιμόταν, έχανε το δικαίωμα!

Τα καρναβάλια�

• Στα παλιά χρόνια, τα παιδιά των ποντίων και οι νέοι του χωριού ντύνονταν καρναβάλια μόνο το τελευταίο Σαββατοκύριακο του Τριωδίου. Δηλαδή της Τυροφάγου, και όχι όλες τις Ημέρες του Τριωδίου. Οι στολές των παιδιών ήταν απλές. Φορούσαν παλιά ρούχα του παππού και της γιαγιάς ανάποδα, σκεπάζοντας το πρόσωπό τους μ’ ένα τσεμπέρι.
• Έπαιρναν μια κουδούνα ή μια βέργα, την λύρα και γυρνούσαν στους δρόμους. Πηγαίναν σε όλα τα σπίτια του χωριού, χορεύοντας, τραγουδώντας και φωνάζοντας. ‘Εξω από κάθε σπίτι χόρευαν με τη συνοδεία της λύρας, χωρίς να μιλάνε. Ενώ οι νοικοκυραίοι προσπαθούσαν να τους αναγνωρίσουν! Αν δεν τους αναγνώριζαν έφευγαν γι’ άλλο σπίτι, ενώ αν αναγνώριζαν κάποιον, φανερωνόντουσαν και οι υπόλοιποι. Φεύγοντας τους έδιναν από μια καραμέλα και αυτή ήταν η χαρά των παιδιών…
• �

• Η νηστεία

Αφού γύριζαν όλα τα σπίτια του χωριού, στο τέλος πήγαιναν στο σπίτι της γιαγιάς και του παππού και ζητούσαν συγχώρεση, διότι την επόμενη ημέρα ξεκινούσε η νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής.

• Οι Πόντιοι ήταν πολύ αυστηροί με την νηστεία!

Ακόμη και η μύτη αν άνοιγε ενός παιδιού, του έλεγαν να φτύσει το αίμα και να μην το καταπιεί, για να μη χαλάσει τη νηστεία. Τις τρεις πρώτες ημέρες δεν τρώγανε τίποτα και δεν πίνανε ούτε νερό! Όσοι αντέχανε κρατούσανε νηστεία και τις 40 ημέρες…

​

Το γαϊτανάκι

• Στην ευρύτερη περιοχή του Πόντου τα έθιμα της Αποκριάς ήταν ιδιαίτερα και διέφεραν σε ορισμένα σημεία από αυτά της μητροπολιτικής Ελλάδας. Ένα από αυτά ήταν το γαϊτανάκι

​

Παράδοση στον Πόντο και στην ευρύτερη Μικρά Ασία ήταν ο χορός με το γαϊτανάκι. Έθιμο που έφεραν στην Ελλάδα με τον ξεριζωμό οι πρόσφυγες. Ο χορός αποτελείται από 13 άτομα. Είναι κυκλικός γύρω από ένα στύλο από τον οποίο είναι κρεμασμένες δώδεκα κορδέλες διαφορετικού χρώματος. Οι κορδέλες λέγοντα γαϊτάνια. Κάθε χορευτής κρατά από μία κορδέλα, από ένα γαϊτάνι και χορεύει με το ταίρι του δηλαδή εναλλάσσεται με αυτό στο γαϊτάνι. Καθώς γυρνούν γύρω από τον στύλο πλέκουν τις κορδέλες και δημιουργούν μια ξεχωριστής χρωματικής πανδαισίας πλεξούδα.

​

​