Doğal Sistemler
Ekstrem Doğa Olayları
e-cografya.blogspot.com
1
EKSTREM
DOĞA OLAYLARI
Ekstrem Doğa Olayları
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Fırtınalar ve Tropikal Rüzgârlar
e-cografya.blogspot.com
2
Fırtınalar ve
Tropikal Rüzgârlar
Ekstrem Doğa Olayları
Saatteki hızları 62-117 km arasında değişen güçlü hava akımlarına fırtına denir.
Yağmur, kar (tipi), dolu, buz, toz ve kum fırtınası gibi türleri vardır.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Fırtınalar ve Tropikal Rüzgârlar
e-cografya.blogspot.com
3
Ekstrem Doğa Olayları
Şiddetli rüzgârlarla beraber şimşek, yıldırım, yağmur ve dolu yağışları bir arada görülür. Bu hava olayına boran denir.
Boran, kısa sürede oluşan ve geniş bir alanı etkileyen bir hava olayıdır.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Fırtınalar ve Tropikal Rüzgârlar
e-cografya.blogspot.com
4
Ekstrem Doğa Olayları
27 Temmuz 2017’de İstanbul’da oluşan boran sonucunda caddeler, sokaklar, alt geçitler, metro istasyonları, tüneller, konutlar ve iş yerleri sular altında kalmıştır.
Caddelerde suyun aşırı derecede yükselmesi insanların araçlar içerisinde mahsur kalmasına yol açmıştır.
Bölgelerde ağaçlar ve minareler devrilirken düşen yıldırımlar sonucunda yangın çıkmıştır.
Dolu yağışı ise evlerin ve araçların camlarının kırılmasına sebep olmuştur.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Fırtınalar ve Tropikal Rüzgârlar
e-cografya.blogspot.com
5
Ekstrem Doğa Olayları
Buz fırtınaları, yer yüzeyinin çok soğuk olduğu durumlarda yağan yağmurun yere düşer düşmez donmasıyla meydana gelir.
Buz fırtınası oluştuğunda her şeyin üzerini kalın bir buz tabakası kaplar.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Fırtınalar ve Tropikal Rüzgârlar / Buz Fırtınası
e-cografya.blogspot.com
6
Ekstrem Doğa Olayları
Şubat 2014’te Slovenya’da yaşanan buz fırtınasında tüm yüzeyler birkaç santimetre kalınlığındaki buzlarla örtülmüştür. Buz fırtınasının sonuçları;
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Fırtınalar ve Tropikal Rüzgârlar/ Buz Fırtınası
e-cografya.blogspot.com
7
Enerji nakil hatlarının kopmasına,
Ormanlarda ağaç dallarının kırılmasına ve ağaçların devrilmesine,
Araç yakıtları donar,
Evlerin ve arabalar kalın bir buz tabakasıyla örtülmesine
Ekstrem Doğa Olayları
Tropikal kuşaktaki okyanuslarda oluşan, saatte 118 km ve daha fazla hızla kendi etrafında dönerek esen rüzgârlara tropikal siklon denir.
Bu rüzgârlar yaklaşık olarak 5° ile 30° enlemleri arasında etkili olup bulundukları bölgeye göre farklı isimlerle anılırlar
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Fırtınalar ve Tropikal Rüzgârlar
e-cografya.blogspot.com
8
Ekstrem Doğa Olayları
Tropikal siklonlar, okyanus suyu sıcaklığının 27 °C ve üzerinde olduğu; Kuzey yarım küre’de haziran-ekim, Güney Yarım Küre’de kasım-mayıs ayları arasında oluşur.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Fırtınalar ve Tropikal Rüzgârlar
e-cografya.blogspot.com
9
Ekstrem Doğa Olayları
2017’nin Eylül ayında Atlas Okyanusu üzerinde oluşan İrma tropikal siklon, fırtına ölçeğine göre en yüksek seviyedeyken Karayip Adaları’nı ve ABD’de Florida’yı etkilemiştir.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Fırtınalar ve Tropikal Rüzgârlar
e-cografya.blogspot.com
10
Florida
Karaipler
Ekstrem Doğa Olayları
İrma tropikal siklonu okyanus sularının yükselmesine, sellere ve taşkınlara neden olurken doğaya da büyük zarar vermiş, etkilediği bölgeleri yaşanamaz hâle gelmiştir
ABD’de en fazla maddi zarara sebep olan tropikal rüzgâr olarak kayıtlara geçmiştir
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Fırtınalar ve Tropikal Rüzgârlar
e-cografya.blogspot.com
11
Ekstrem Doğa Olayları
Kümülonimbüs bulutları içerisinde oluşmuş, yeryüzüne kadar uzanan sarmal hareketlerle dönen rüzgârlara hortum denir.
Hortumun zemine değen ucu, yerdeki her şeyi içine çeker. hortum; çok şiddetli biçimde dönen su, toz ve diğer yabancı maddelerden meydana gelen siyah renge yakın koyu renkli bir sütun hâlini alır. Denizlerin ya da karaların üzerinde oluşabilir.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Fırtınalar ve Tropikal Rüzgârlar
e-cografya.blogspot.com
12
Ekstrem Doğa Olayları
ABD, hortumlardan en fazla etkilenen ülkelerden biridir.
Hortum zaman zaman Türkiye’de de görülmektedir. 2017 yılı Kasım ayında Antalya’da yaşanan hortum nedeniyle tarım alanları, seralar ve evler hasar görürken birçok vatandaşımız da yaralanmıştır.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Fırtınalar ve Tropikal Rüzgârlar
e-cografya.blogspot.com
13
Ekstrem Doğa Olayları
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Şiddetli Yağışlar, Sel ve Taşkın
ŞİDDETLİ YAĞIŞLAR, SEL VE TAŞKIN
e-cografya.blogspot.com
14
Ekstrem Doğa Olayları
Yağış düzeni iklimlere göre farklılıklar gösterir.
Yağışın en fazla olduğu yerler ise muson ikliminin, ekvatoral ve okyanusal iklimin görüldüğü yerlerdir.
Yağışın en az olduğu bölgeler, yüksek basınç şartlarının yaşandığı tropikal çöller ile kutup bölgeleridir.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Şiddetli Yağışlar, Sel ve Taşkın
e-cografya.blogspot.com
15
Ekstrem Doğa Olayları
Dünya’nın en yağışlı yeri Hindistan’ın kuzeydoğusundaki Mawsynram (Masinram) bölgesidir. Bu bölgeye yılda ortalama 11.871 mm yağış düşer.
Birkaç kilometre doğudaki Cherrapunji (Çerapunçi) ise Dünya’nın en yağışlı ikinci bölgesidir. Buraya düşen ortalama yağmur miktarı Mawsynram’dan sadece 100 mm daha azdır.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Şiddetli Yağışlar, Sel ve Taşkın
e-cografya.blogspot.com
16
Ekstrem Doğa Olayları
Yağışların miktarı, mevsim normallerinin dışına çıktığında sorun oluşturur.
Afet ve Acil Durum (AFAD) verilerine göre sel, ülkemizde görülen doğal afetler içinde depremden sonra en fazla can ve mal kaybının görüldüğü doğa olayıdır.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Şiddetli Yağışlar, Sel ve Taşkın
e-cografya.blogspot.com
17
Ekstrem Doğa Olayları
Kar yağışları da beklenmedik zamanlarda ve uzun süreyle etkili olduğunda insan hayatını olumsuz etkileyen bir doğa olayıdır.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Şiddetli Yağışlar, Sel ve Taşkın
e-cografya.blogspot.com
18
Ekstrem Doğa Olayları
1987 yılının Mart ayında İstanbul’da yaşanmıştır. 4 Mart’ta başlayan kar yağışı 14 Mart’a kadar sürmüştür. İki hafta boyunca devam eden yağış sonucunda bazı bölgelerde kar kalınlığı bir metreyi geçmiş, İstanbul halkı bu süre boyunca işlerine gidememiştir. Ulaşımın aksamasına bağlı olarak İstanbul’da temel tüketim mallarının fiyatları yükselmiştir.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Şiddetli Yağışlar, Sel ve Taşkın
e-cografya.blogspot.com
19
Ekstrem Doğa Olayları
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Şiddetli Yağışlar, Sel ve Taşkın
e-cografya.blogspot.com
20
Şiddetli yağışlar ve kar erimeleri akarsularda,
fırtınalar denizlerde
Volkanik faaliyetler ve depremler sonucunda barajların yıkılmasıyla
Sellerin oluşum nedenleri
Ekstrem Doğa Olayları
Kuraklık, bir bölgedeki yağışların normal seviyesinin çok altına düşmesiyle toprak ile su kaynaklarının olumsuz bir şekilde etkilenmesine ve hidrolojik dengenin bozulmasına neden olan bir olaydır.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Kuraklık
e-cografya.blogspot.com
21
Aşırı sıcaklıklar
Bilinçsiz su tüketimi
Kuraklığın oluşumunu etkileyen nedenler
Ekstrem Doğa Olayları
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Kuraklık
e-cografya.blogspot.com
22
KURAKLIK
Meteorolojik Kuraklık
Yağışlarda görülen azalma
Tarımsal Kuraklık
Bitkilerin yetişme süresince ihtiyaç duyduğu suya ulaşamaması
Hidrolojik Kuraklık
Su rezervlerinde azalma
Ekstrem Doğa Olayları
Kuraklık çok yavaş gelişen ancak etkisi geniş olan bir olaydır. Uzun süreli kuru hava;
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Kuraklık
e-cografya.blogspot.com
23
Nem azlığı oluşturur
bitkilerde, ormanlarda azalmaya neden olur
Su kaynaklarında azalmaya sebep olur.
Çevresel, ekonomik ve sosyal problemler ortaya çıkar.
Ekstrem Doğa Olayları
Afrika Kıtası’nda Sahra Çölü’nün güneyi ile savanlar arasında kalan bölge, kuraklık açısından büyük risk altındadır.
Senegal, Çad, Burkina Faso, Mali, Nijerya, Moritanya ile Nijer’in içinde yer aldığı bölge Sahel diye adlandırılır
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Kuraklık
e-cografya.blogspot.com
24
Ekstrem Doğa Olayları
Kuraklık, hemen her iklim bölgesinde görülebilir.
Kurak iklim bölgeleri nem azlığı ve düzensiz yağışlar nedeniyle daha hassastır.
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Kuraklık
e-cografya.blogspot.com
25
Ekstrem Doğa Olayları
Sahel Bölgesi’nde belirli aralıklarla şiddetli kuraklıklar yaşanmıştır. Bu bölge de milyonlarca insan hayatının kaybetme nedenleri;
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Kuraklık
e-cografya.blogspot.com
26
Su miktarında azalma
Tarımsal verimlilik düşmüş,
Böcek istilaları
Salgın hastalıklar
Ekstrem Doğa Olayları
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Kuraklığın Ekonomik Sonuçları
e-cografya.blogspot.com
27
Enerji üretiminde azalma
Tarım ve hayvancılıkta verimin düşmesi
Tarıma dayalı endüstrilerde kayıplar
Ekstrem Doğa Olayları
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Kuraklığın İnsanlara etkisi
e-cografya.blogspot.com
28
Yiyecek kıtlığı
Yoksullukta artış
Kırsal alanlardaki yaşam seviyesinde düşüş
Göç
Salgın hastalıklar
Ekstrem Doğa Olayları
Meteoroloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Kuraklık Doğaya etkileri
e-cografya.blogspot.com
29
Erozyon
Hayvan türlerinde azalma
Bitki türlerinde azalma
Böcek istilaları
Doğal Sistemler
Jeoloji ve Jeomorfoloji Kökenli Ekstrem Doğa Olayları
Ekstrem Doğa Olayları
e-cografya.blogspot.com
30