1 of 33

2 of 33

3 of 33

Yn y wers hon, byddwch chi'n dysgu am y canlynol:

​

​

AMCANION Y WERS

4 of 33

Beth yw elfen?

Beth yw atom?

Y gronyn lleiaf mewn elfen.

​

Fedrwch chi lunio diagram o atom?

5 of 33

ATOM

6 of 33

7 of 33

Adnabod Elfennau

Mae POB ELFEN yn cynnwys UN MATH O ATOM yn unig.

Pa elfennau sydd yn cael eu cynhyrchioli gan y symbolau canlynol?

​

​

​

​

​

Kr

​

​

Zn

As

P

Sn

Rn

Pb

Ar

8 of 33

Adnabod Elfennau

Beth yw symbolau yr elfennau canlynol?

Hydrogen

​

Clorin

​

Neon

​

Carbon

​

Nitrogen

​

Nicel

​

Fflworin

​

Magnesiwm

​

Manganis

​

Potasiwm

​

Calsiwm

​

Cobalt

​

Lithiwm

​

Sylffwr

​

Alwminiwm

​

Silicon

​

Heliwm

​

Bromin

​

9 of 33

Beth yw cyfansoddyn?

Dau neu fwy o atomau gwahanol wedi bondio`n gemegol gyda`i gilydd.

Mae ganddynt briodweddau gwahanol i`w elfennau.

+

Sodiwm

Clorin

Sodiwm clorid

10 of 33

Fformiwlau Cyfansoddion

Ffordd fer o gynhyrchioli cyfansoddion yn defnyddio fformiwla.

H2O

2 atom o Hydrogen

1 atom o Ocsigen

Cyfanswm atomau = 3

Mae fformwla cemegol yn dangos dau beth am gyfansoddyn sef :

.

11 of 33

Fformiwla Cyfansoddion

3 atom o Hydrogen

1 atom o ffosfforws

4 atom o Ocsigen

Cyfanswm atomau = 8

12 of 33

Fformiwla Cyfansoddion

1 atom o Calsiwm

2 atom o ocsigen

2 atom o Hydrogen

Cyfanswm atomau = 5

Ca(OH)2

13 of 33

Enw

Fformiwla

Mae’r molecwl o’r cyfansoddyn yn cynnwys:

Cyfanswm atomau

Amonia

NH3

…1….atom o nitrogen a …3… atom o hydrogen

4

Sodiwm clorid

NaCl

……….atom o sodiwm a ……… atom o clorin

 

Haearn (III) ocsid

Fe2O3

……….atom o haearn a ……… atom o ocsigen

 

Sodiwm ocsid

Na2O

………. atom o sodiwm a ……… atom o ocsigen

3

Sodiwm hydrocsid

NaOH

………. atom o sodiwm, a ……… atom o ocsigen a ……… atom o hydrogen

 

Sodiwm carbonad

Na2CO3

………. atom o sodiwm a ……… atom o carbon a ………. atom o ocsigen

 

Copr(II) sylffad

CuSO4

………. atom o copr a ……… atom o sylffwr a ………... atom o ocsigen

 

Sodiwm sylffad

Na2SO4

………. atom o sodiwm a ……… atom o sylffwr a …… atom o ocsigen

 

14 of 33

Enw y Cyfansoddyn

Fformiwla Cemegol

Elfennau sy`n bresennol a`r nifer o atomau

Haearn Hydrocsid

Fe(OH)3

Fe=__, O= ___, H= __

Magnesiwm Nitrad

Mg(NO3)2

​

Alwminiwm Carbonad

Al2(CO3)3

​

Amoniwm Carbonad

(NH4)2CO3

​

Haearn Sylffad

Fe2(SO4)2

​

15 of 33

Diagramau Allwedd

16 of 33

17 of 33

18 of 33

19 of 33

20 of 33

Yn y wers hon, byddwch chi'n dysgu am y canlynol:

​

​

AMCANION Y WERS

21 of 33

Llunio fformiwla Cyfansoddion Ionig

PWYSIG IAWN

22 of 33

Llunio fformiwla Cyfansoddion Ionig

Beth yw fformiwla haearn(III) ocsid?

Defnyddiwch y camau isod er mwyn llunio fformiwla ar gyfer haearn(III) ocsid?

​

23 of 33

Cyfansoddyn

Ionau sy’n bresennol

Fformiwla

1. Potasiwm hydrocsid

K+ a OH-

KOH

2. Lithiwm carbonad

 

 

3. Calsiwm hydrocsid

 

 

4. Potasiwm carbonad

 

 

5. Calsiwm nitrad

 

 

24 of 33

25 of 33

26 of 33

Yn y wers hon, byddwch chi'n dysgu am y canlynol:

​

​

AMCANION Y WERS

27 of 33

28 of 33

Cyfrifwch y Mas Molecwlaidd Cymharol

CaCl2

 

 

NH4NO3

 

 

MgCO3

 

 

Al2O3

 

 

Cu(OH)2

 

 

(NH4)2SO4

 

 

Al(OH)3

 

 

29 of 33

1. Cwblhewch y tabl canlynol:

Elfen

Ar (Mas atomig cymharol)

H

​

O

​

Ca

​

K

​

2. Beth yw ystyr Mr ? .............................................................................

*CYMORTH*

​

​

Ar lluosi gydag nifer yr atomau ar gyfer pob elfen

Adio yr atebion i rhoi Mr

30 of 33

Canran elfen mewn cyfansoddyn

% Ca mewn CaCO3 =

40 x 100

100

% Ca mewn CaCO3 =

40%

31 of 33

Cyfrifwch y canran elfen mewn cyfansoddyn

1. % Carbon mewn CO2

​

2. % Carbon mewn CO

​

3. % Potasiwm mewn KCl

​

4. % Sodiwm mewn NaF

​

​

32 of 33

*CYMORTH*

Ar (mas atomig cymharol) pob elfen

Ar lluosi nifer yr atomau ar gyfer pob elfen

Adio yr atebion

*CYMORTH*

Ar (mas atomig cymharol) pob elfen

Ar lluosi nifer yr atomau ar gyfer pob elfen

Adio yr atebion

16

12+1+1+1+1

12 x 100

16

75%

23+23+1+75+(16x4)

186

46 x 100

186

24.7/25

33 of 33