2 of 25

Η τρίτη κλίση �

περιλαμβάνει ονόματα: αρσενικά, θηλυκά και ουδέτερα περιττοσύλλαβα
τα τριτόκλιτα ουσιαστικά λήγουν στην ονομαστική του ενικού σ' ένα από τα φωνήεντα: α, ι, υ, ω

ή σ' ένα από τα σύμφωνα ν, ρ, ς, (ξ, ψ).

στη γενική του ενικού λήγουν σε -ος, -ως, -ους

3 of 25

Κατηγορίες ουσιαστικών γ΄ κλίσης

5 of 25

χιτών, χιτῶν-ος

Θέμα: χιτων-

ὁ ἡγεμών – τοῦ ἡγεμόνος

1^ο θέμα: ἡγεμων-

2^ο θέμα: ἡγεμον-

6 of 25

Παραδείγματα

Μονόθεμα

χιτών, χιτῶν-ος
Ἕλλην, Ἕλλην-ος

Διπλόθεμα

ἡ πόλι-ς, τῆς πόλε-ως
ὁ ποιμήν, τοῦ ποιμέν-ος

Το ισχυρό θέμα στα διπλόθεμα βρίσκεται από την ονομαστική του ενικού, π.χ. ὁ ἡγεμών, ὁ ποιμήν

Το αδύνατο θέμα στα διπλόθεμα βρίσκεται από τη γενική του ενικού, αφού αφαιρεθεί η κατάληξη, π.χ. τοῦ ἡγεμόν-ος > ἡγεμον, τοῦ ποιμένος > ποιμεν-

7 of 25

ἡ πόλι-ς

τῆς πόλε-ως

κόραξ

κόρακ-ος

φλέψ

φλεβ-ός

καῦμα

καύματ-ος

Ἕλλην

Ἕλλην-ος

ῥήτωρ

ῥήτορ-ος

βέλος

βέλους < βέλεσος

8 of 25

Καταλήξεις γ΄ κλίσης

	Αρσενικά και θηλυκά
	Ενικός αριθμός	Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική κλητική	-ς ή - -ος ή –ως -ι -α ή –ν -ς ή -	-ες -ων -σι(ν) -ας ή –ς -ες

9 of 25

	Ουδέτερα
	Ενικός αριθμός	Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική κλητική	- -ος ή -ως -ι - -	-α -ων -σι(ν) -α -α

11 of 25

Καταληκτικά διπλόθεμα φωνηεντόληκτα σε –ις (γεν. –εως)

	Ενικός αριθμός	Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	ἡ πόλι-ς τῆς πόλε-ως τῇ πόλει τήν πόλι-ν ὤ πόλι	αἱ πόλεις τῶν πόλε-ων ταῖς πόλε-σι(ν) τάς πόλεις ὤ πόλεις

Στα νέα ελληνικά έχουν κατάληξη –η (-ης). Συχνά όμως χρησιμοποιείται και η γενική σε –εως, π.χ. : σχέδιο πόλεως

12 of 25

Παρατηρήσεις

Τα φωνηεντόληκτα σε –ις:

έχουν δύο θέματα: ένα σε -ι από το οποίο σχηματίζονται η ονομαστική, η αιτιατική και η κλητική του ενικού, και άλλο σε -ε, από το οποίο σχηματίζονται οι άλλες πτώσεις.
στη γενική του ενικού έχουν κατάληξη -ως (αντί -ος) και τονίζονται στη γενική του ενικού και του πληθυντικού στην ΠΠΛ αντίθετα με τον κανόνα.
συναιρούν το χαρακτήρα ε με το ακόλουθο ε ή ι των καταλήξεων σε ει, π.χ. πόλεες > πόλεις
σχηματίζουν:

την αιτιατική του ενικού με την κατάληξη -ν (τὴν πόλι-ν),
την κλητική του ενικού χωρίς κατάληξη, π.χ. ὦ πόλι,
και την αιτιατική του πληθυντικού όμοια με την ονομαστική από αναλογία προς αυτή, π.χ. αἱ πόλεις, τὰς πόλεις

13 of 25

Καταληκτικά μονόθεμα φωνηεντόληκτα σε –εύς (γεν. –έως)

	Ενικός	πληθυντικός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	ὁ ἱππεύς τοῦ ἱππέως τῷ ἱππεῖ τόν ἱππέα ὤ ἱππεῦ	οἱ ἱππεῖς < ἱππέες τῶν ἱππέων τοῖς ἱππεῦσι(ν) τούς ἱππέας ὤ ἱππεῖς < ἱππέες

Στα ν.ε. τα ουσιαστικά αυτά έχουν κατάληξη –ας (-α αλλά και -έως)

π.χ.

ο γραφέας, του γραφέα (γραφέως)

14 of 25

Παρατηρήσεις

Το υ του χαρακτήρα αποβάλλεται πριν από φωνήεν: ἱππεὺς > ἱππέ-ως
Η κλητική του ενικού είναι όμοια με το θέμα (χωρίς κατάληξη): ὦ ἱππεῦ
Η γενική του ενικού έχει κατάληξη -ως (αντί -ος): τοῦ ἱππέ-ως
Η αιτιατική του πληθυντικού έχει κατάληξη -ας: τούς ἱππέ-ας
Το ε που απομένει στο θέμα μετά την αποβολή του υ συναιρείται με το ακόλουθο ε ή ι των καταλήξεων σε ει: οι ἱππέ-ες > ἱππεῖς

15 of 25

Ουδέτερα ακατάληκτα μονόθεμα οδοντικόληκτα σε –α (-ατος)

	Ενικός	πληθυντικός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	τό σῆμα τοῦ σήματος τῷ σήματι τό σῆμα ὤ σῆμα	τά σήματα τῶν σημάτων τοῖς σήμασι < σήματ-σι τά σήματα ὤ σήματα

Η ονομαστική, αιτιατική και κλητική ενικού σχηματίζονται από το θέμα χωρίς κατάληξη (σηματ-). Το –τ- αποβάλλεται, επειδή στην ελληνική ληκτικά σύμφωνα είναι μόνο τα –ν, -ρ, -ς. Έτσι φαίνεται σαν να έχουν 2 θέματα.

16 of 25

Ακατάληκτα διπλόθεμα οδοντικόληκτα σε –ων (-οντος)

	Ενικός	πληθυντικός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	ὁ γέρων τοῦ γέροντος τῷ γέροντι τόν γέροντα ὤ γέρον	οἱ γέροντες τῶν γερόντων τοῖς γέρουσι < γέροντ-σι τούς γέροντας ὤ γέροντες

Τα βαρύτονα οδοντικόληκτα σε -ων (γεν. -οντος) σχηματίζουν την κλητική του ενικού χωρίς κατάληξη με αφαίρεση του οδοντικού χαρακτήρα, π.χ. ὦ γέρον, ὦ δράκον,

17 of 25

σημαντικό

ὤν, οὖσα,ὄν

λύων

λύσων

18 of 25

Καταληκτικά μονόθεμα οδοντικόληκτα σε –ας (-αντος)

	Ενικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	ὁ γίγας τοῦ γίγαντος τῷ γίγαντι τόν γίγαντα ὤ γίγαν	ὁ ἀνδριάς τοῦ ἀνδριάντος τῷ ἀνδριάντι τόν ἀνδριάντα ὤ ἀνδριάς
	Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	οἱ γίγαντες τῶν γιγάντων τοῖς γίγασι < γίγαντ-σι τούς γίγαντας ὤ γίγαντες	οἱ ἀνδριάντες τῶν ἀνδριάντων τοῖς ἀνδριᾶσι < ἀνδριάντ-σι τούς ἀνδριάντας ὤ ἀνδριάντες

19 of 25

Παρατηρήσεις

Τα οδοντικόληκτα σε -ας (γεν. -αντος) που τονίζονται στη λήγουσα, σχηματίζουν την κλητική του ενικού ίδια με την ονομαστική, π.χ. ἀνδριάς.
Τα οδοντικόληκτα σε -ας (γεν. -αντος) που δεν τονίζονται στη λήγουσα (βαρύτονα), σχηματίζουν την κλητική του ενικού χωρίς κατάληξη με αφαίρεση του οδοντικού χαρακτήρα, π.χ. ὦ γίγαν.
Σύμφωνα με τα ουσιαστικά αυτά κλίνεται το αρσενικό της μετοχής αορίστου των βαρύτονων ρημάτων ε.φ. Αλλά η κλητική σχηματίζεται όμοια με την ονομαστική.

λύσας, λύσασα, λῦσαν

Κλητική: λύσας

20 of 25

Συμφωνόληκτα - αφωνόληκτα

	Ενικός αριθμός	Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	ἡ πατρίς (δ-ς) τῆς πατρίδος τῇ πατρίδι τὴν πατρίδα ὦ πατρίς	αἱ πατρίδες τῶν πατρίδων ταῖς πατρίσι (δ-σι) τὰς πατρίδας ὦ πατρίδες

23 of 25

Συμφωνόληκτα - ημιφωνόληκτα μονόθεμα

	Ενικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	ὁ Ἕλλην τοῦ Ἕλληνος τῷ Ἕλληνι τὸν Ἕλληνα ὦ Ἕλλην	ὁ ἀγών τοῦ ἀγῶνος τῷ ἀγῶνι τὸν ἀγῶνα ὦ ἀγών
	Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	οἱ Ἕλληνες τῶν Ἑλλήνων τοῖς Ἕλλησι(ν) τοὺς Ἕλληνας ὦ Ἕλληνες	οἱ ἀγῶνες τῶν ἀγώνων τοῖς ἀγῶσι (ν) τοὺς ἀγῶνας ὦ ἀγῶνες

24 of 25

Συμφωνόληκτα - ημιφωνόληκτα διπλόθεμα

	Ενικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	ὁ πυθμήν τοῦ πυθμένος τῷ πυθμένι τὸν πυθμένα ὦ πυθμήν	ὁ πνεύμων τοῦ πνεύμονος τῷ πνεύμονι τὸν πνεύμονα ὦ πνεῦμον
	Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	οἱ πυθμένες τῶν πυθμένων τοῖς πυθμέσι(ν) τοὺς πυθμένας ὦ πυθμένες	οἱ πνεύμονες τῶν πνευμόνων τοῖς πνεύμοσι(ν) τοὺς πνεύμονας ὦ πνεύμονες

25 of 25

Παρατηρήσεις

Τα οξύτονα διπλόθεμα ενρινόληκτα σε –ών, -όνος σχηματίζουν την κλητική ενικού όμοια με την ονομαστική σε –ών

π.χ.: ὁ ἡγεμών / ὦ ἡγεμών

Τα βαρύτονα διπλόθεμα ενρινόληκτα σε –ών, -όνος σχηματίζουν την κλητική ενικού σε –ον

π.χ.: ὁ πνεύμων / ὦ πνεῦμον

1 of 25

2 of 25

3 of 25

4 of 25

5 of 25

6 of 25

7 of 25

8 of 25

9 of 25

10 of 25

11 of 25

12 of 25

13 of 25

14 of 25

15 of 25

16 of 25

17 of 25

18 of 25

19 of 25

20 of 25

21 of 25

22 of 25

23 of 25

24 of 25

25 of 25