1 of 42

TÜRKİYE’DE BİR ERKEN MÜDAHALE PROGRAMI ÖRNEĞİ:�BEBEK KÜTÜPHANESİ�

Prof. Dr. Şehnaz Ceylan

Karabük Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Çocuk Gelişimi Bölümü

​

E-mail:sehnazceylan@karabuk.edu.tr

2 of 42

NEDEN BEBEK VE ÇOCUK KÜTÜPHANELERİ?

3 of 42

Çocuk Haklarına Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (1989),

  • Yaşı ne olursa olsun her çocuğun eşit koşullar altında ücretsiz ve açık erişim hakkı olduğunu vurgulamaktadır.

​

4 of 42

IFLA Uzman Raporu

  • Kütüphaneler, bütün çocuklar için olmalıdır.
  • Bu nedenle de, kütüphane materyalleri ve diğer kütüphane hizmetleri, hiçbir engel gözetilmeksizin herkesin erişebileceği durumda olmalıdır

5 of 42

UNICEF RAPORU

  • Çocukların ilk 1000 gününde alınan eğitim, beyin gelişimini, okul başarısını ve hayat boyu öğrenme potansiyelini belirleyen en önemli faktördür.
  • Bu kritik fırsat penceresi açıkken beyin hücreleri her saniyede 1000 yeni bağlantı kurar ve bu hız insan yaşamında yalnızca bir kez, bu dönemde gerçekleşebilir. Bu bağlantılar beyin işlevlerine ve öğrenmeye katkıda bulunurken gelecekteki sağlığın ve mutluluğun da temelini oluşturur.

6 of 42

Bebek kütüphanelerinin amacı,

​

  • yaşamın ilk yıllarını içeren sıfır-üç yaş arası çocuklara erken desteğin sağlanması, zengin uyarıcı çevre sağlamasıdır.
  • Bu zaman diliminde, gelişimsel olarak toplumda risk altındaki bebeklere ve ailelere müdahale etmek için fırsat yaratmaktır.

7 of 42

Diğer amaçları;

  • Ailelere ve bebeğin bakımını üstlenen kişilere, bebek kütüphanelerindeki materyallerin ve kitapların yaş ve gelişim özelliğine uygunluğu ve kullanımı konusunda bilgilendirmektir.
  • Aynı zamanda ailelerin ihtiyaçları doğrultusunda etkileşimli kitap okuma konusunda rehberlik etmektir.

8 of 42

Diğer amaçları;

  • Bebek kütüphanesinde bebekler ve aileleri için sıcak ve güvenli alanlar sağlayarak, anne-bebek bağlanması güçlendirmektir.
  • Anne-bebek bağlanması, doğumdan itibaren ilk bir yıl içinde gelişen en önemli psikolojik süreçtir. Etkili ve doğru iletişim anne- bebek bağlanmasını olumlu etkileyecektir.

9 of 42

Diğer amaçları;

0-3 yaş grubu bebeklerin bulunduğu sahalarda görev yapmak üzere eğitim alan meslek gruplarının halk kütüphanelerinde çocuklar ve aileleri ile ortak hedefler kapsamında buluşturmaktadır.

10 of 42

BEBEK KÜTÜPHANESİ KURULDU.

  • Alan ve etkinlik düzenlemesi Doç. Dr. Şehnaz Ceylan rehberliğinde 16 Lisans, 6 Yüksek Lisans Çocuk Gelişimi öğrencileri tarafından gerçekleştirilmiştir.
  • Proje Karabük Zübeyde Hanım Halk kütüphanesi, Karabük Üniversitesi iş birliği ile 1 Kasım 2018’de kurulmuştur.

11 of 42

Kendi materyallerimizi üretiyoruz

12 of 42

13 of 42

14 of 42

15 of 42

Sayıların hikayesi de var!

16 of 42

17 of 42

18 of 42

19 of 42

20 of 42

21 of 42

VE SON HALİ…

22 of 42

Tüm çocukların kendi kitabını seçme hakları olmalı !

23 of 42

Bebekler için huzur dolu bir ortam

24 of 42

Artık bir çok ilde bebek kütüphanesi var.

25 of 42

Ailelerimiz ve biz….

26 of 42

Gururluyuz…

27 of 42

Uluslararası Yayınlar

  • Ramos (2012) Portekiz kütüphanelerinde bebekler ve ebeveynleri için şarkı, vücut hareketi, kitap inceleme, tekerlemeler ve parmak oyunlarını dinleyerek ve tekrarlayarak sözcüklerle oynamayı içeren öykü zamanı programlarının olumlu etkisini vurgulamaktadır.

​

  • Willis (2014), New Jersey, ABD'deki Scotch Plains Halk Kütüphanesi tarafından yürütülen yaz okuma programının, doğumdan beş yaşına kadar genç okuyucuları destekleyecek şekilde nasıl uyarlandığını vurgulamıştır.

28 of 42

Uluslararası Yayınlar,

  • Chen, Rea, Shaw ve Bottino (2016) 6-18 aylık 200 bebeğin anneleriyle yaptıkları bir çalışmada, ailelerin halk kütüphanelerine üyeliği, kütüphaneyi kullanım sıklıkları ve kütüphane programlarına olan farkındalıklarını incelemişlerdir.
  • Ayda bir kez veya daha fazla kütüphaneye giden ve bebekleriyle sesli okuma yapan annelerin uygulanan yapılandırılmış görüşmelerden elde ettikleri puanlar kütüphane uygulamalarına katılmayanlardan daha yüksek bulunmuştur.
  • Kütüphanelerde uygulanan programlara katılan annelerin çocuklarıyla birlikte bu süreçten olumlu bir şekilde etkilendikleri söylenebilir. �

29 of 42

BEBEK KÜTÜPHANESİNDE YAPILAN MAKALELER,

  • Bebek Kütüphanesinde Uygulanan Baba-bebek Etkileşiminin Kitap Ve Oyun Aracılığıyla İncelenmesi (2023)
  • Bir erken müdahale programı olarak bebek kütüphanesi: Bebeklerin beceri gelişimlerinin desteklenmesi (2025)

​

​

30 of 42

Makale sonuçları;

  • Bu eğitimden ilk başta bir verim alabileceğimi düşünmüyordum. Ama verilen eğitim ve yapılan etkinlikler çocuğumun çok ilgisini çekti ve çok memnun kaldım. Oğlumun üç kelime dışında başka bir kelimesi yoktu. Buraya gelmeye başladığımızdan beri kelimeleri arttı. Bebek kütüphanesinin ve öğretmenimizin çok katkısı olduğunu düşünüyorum.” (A10)
  • “Çocuğumun dil gelişimi yönünden yaşadığı zorlanma ve yaşıtlarına oranla geride olması sebebiyle getirdiğimiz bebek kütüphanesinde dil gelişimi desteğinin yanı sıra sosyalleşmesi açısından da oldukça yarar sağladı.” (A12)
  • “Dil gelişimi açısından sorun yaşıyorduk.7 haftalık eğitim sayesinde bunları aştık. 3 kelimeli cümleler kurmaya başladı. Sorduğum sorulara cevap alabiliyorum. Evdeki oyunlarımız daha fazla konuşarak olmaya başladı.” (A13)

31 of 42

Anneler;

“Eğitim çocuğumun, kütüphaneyi erken yaşta tanıması için, çok güzel bir fırsat oldu. Böyle bir imkân olmasaydı kütüphaneyle tanışması, belki bizler gibi ilkokul, ortaokul yıllarına kadar gecikebilirdi.” (A24)

​

“Çocuğumun yeni arkadaşlıklar edinmesi, ekran süresindeki azalma ve bu şekilde çocuğumun farklı etkinliklere yönelmesine katkı sağladı. Eğitim süreci çocuğumun kendini daha iyi ifade etmesini, sosyalleşmesini ve davranış problemlerinin azalmasını sağladı.” (A16)

​

“Çocuğumla daha verimli vakit geçirmeyi öğrendim. Daha doğru kitap okumayı, çocuğuma bir şeyler verirken ben de almayı öğrendim.” (A22)

​

​

32 of 42

Kongre,

  • Bebekler Artık Kütüphanede: Karabük İli Örneği , 1. Uluslararası Çocuk Kütüphaneleri Sempozyumu, 2018.

33 of 42

ÖLÇEK,

  • Ebeveyn-Bebek Kitap Etkileşim Ölçeği (EBKE): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması (2025)

​

34 of 42

TEZLER,

  • Bebek kütüphanesinde verilen "Duyusal Deneyimler" eğitim programının bebeklerin gelişim alanlarına ve duyu gelişimine etkisinin incelenmesi , 2020, Hatice Beşir
  • Yaratıcı drama eğitiminin annelerin özyeterlik becerileri ve bebeklerinin sosyal-duygusal gelişimleri üzerindeki etkisinin incelenmesi 2020, Elif Tan
  • Baba Tükenmişliği Ve Baba-çocuk Etkileşimi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi, 2023, Esra Yazgan
  • Gelişimsel ebeveynlik eğitiminin anne çocuk etkileşimi ve tükenmişlik düzeyi üzerindeki etkisinin incelenmesi, 2024, Gülbahar Kızılboğa

​

​

35 of 42

Bebek Kütüphanesi Çalıştayı,

  • 6-8 Ekim 2019 tarihleri arasında Karabük Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Şehnaz Ceylan’ın öncülüğünde, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü ile alanında uzman akademisyenler, yazar ve çizerlerin katılımı ile yapılmıştır.

36 of 42

Bebek Kütüphanesi: Gelişen Bebeklerimizle Sonsuz Keşiflere Yolculuk Paneli;

  • 21.12.2023 tarihinde Karabük Üniversitesi Çocuk Gelişimi Araştırma ve Uygulama Merkezi ve Çocuk Gelişimi yüksek lisans öğrencilerinin desteğiyle gerçekleşmiştir.
  • Panelin içeriğinde;
  • “Yaşam Boyu Öğrenmede Temel Adımlar: Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğüne Bağlı Bebek Kütüphaneleri,
  • Ninniden Masallara Geleceğin Kütüphanelerine: Bebek Kütüphaneleri Üzerinde bir İnceleme,
  • Geliştiren Kütüphane: Bebek ve Çocuk Kütüphanelerinde Çocuk Gelişimci Olmak, Değişen Halk Kütüphaneleri”
  • konularına yer verilmiştir.

37 of 42

KİTAPLAR,

38 of 42

TÜBİTAK ÖĞRENCİ (2209)PROJESİ;

  • "24-36 AY BEBEKLERDE BİLGİSAYARSIZ KODLAMANIN ALGORİTMA ÖĞRENMEYE ETKİLERİ« (2023)

​

  • "BEBEK RUTİNLERİNİ DESTEKLEYİCİ EBEVEYN DİJİTAL EĞİTİM PROGRAMI« (2023)

39 of 42

Uyguladığımız Programlar

  • Duyusal Deneyimler Eğitim Programı (DDEP)
  • Gelişimsel Ebeveynlik Programı
  • Anneyle Mutlu Bebek Drama Eğitim Programı (AMBDEP)
  • Gelişimsel Destek Programı
  • Aile Eğitim Atölyeleri (Geleneksel Bağlamda Bebek Yetiştirmeye Dair Annelik Deneyim Çemberi, Güvenli Bağlanma Atölyesi, Bebeklik Döneminde Oyun Atölyesi)

​

​

​

40 of 42

Son yıllarda,

  • Erken çocukluk uygulamaları üzerinde önemli etkisi olan bir dizi politika girişimi olmuştur.
  • Çocuklara yönelik hizmetlerin iyileştirilmesi ve bütünleştirilmesi, erken çocukluk eğitim ve bakımına yönelik işgücünün geliştirilmesi, dezavantajlı çocukların erken müdahalesi ve gelişimsel olarak daha uygun erken çocukluk eğitimi programının sağlanması konusu vurgulanmaktadır (Crowley, 2020).

​

  • Türkiye’de bebek ve aileleri desteklemeyi hedef alan farklı politikalara gereksinim duyulmaktadır. Bu politikaların bebekleri ve aileleri kapsayacak şekilde ilgili çeşitli kurumların işbirliği içinde olması çok önemlidir. Bu işbirliği örneklerinin en önemlilerinden “Bebek Kütüphanesi” dir.

41 of 42

Bebek Kütüphanesi Uygulayıcı Sertifika Eğitim Programı

42 of 42

“Öylece” yaşayıp gitmemek için okumalı…. Elif Şahin Hamidi��

Dinlediğiniz için teşekkür ederim ☺