Νόμος που αναθεωρεί το νομικό πλαίσιο που διέπει την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών
Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως
22 Ιανουαρίου 2019
Σκοπός και πεδίο εφαρμογής
Σκοπός του παρόντος Νόμου είναι η λήψη μέτρων για την πρόληψη, καταστολή και καταπολέμηση των αδικημάτων της βίας κατά των γυναικών, η προστασία και στήριξη των θυμάτων των εν λόγω αδικημάτων, η δίωξη των δραστών και η προώθηση της διεθνούς συνεργασίας για την εφαρμογή των πιο πάνω μέτρων.
Η προστασία και προώθηση των δικαιωμάτων των θυμάτων διασφαλίζεται χωρίς καμία διάκριση λόγω φύλου, γένους, φυλής, χρώματος, γλώσσας, θρησκείας, πολιτικής ή άλλης άποψης, εθνικής ή κοινωνικής καταγωγής και άλλα.
Ο παρών Νόμος εφαρμόζεται για την πρόληψη, έρευνα και δίωξη των αδικημάτων, καθώς επίσης και για την προστασία των θυμάτων τέτοιων αδικημάτων, όπου-
(α) είναι διεθνικά στη φύση τους και στα οποία υπάρχει ανάμειξη οργανωμένης εγκληματικής ομάδας, όπως ορίζεται στο άρθρο 63Β του Ποινικού Κώδικα∙
(β) είναι διεθνικά ως εκ της φύσεως τους χωρίς να υπάρχει ανάμειξη οργανωμένης εγκληματικής ομάδας∙ ή
(γ) δεν είναι διεθνικά ως εκ της φύσεως τους και ανεξάρτητα από το κατά πόσο υπάρχει ή όχι ανάμειξη οργανωμένης εγκληματικής ομάδας.
Ποινικά Αδικήματα και Δικαιοδοσία Δικαστηρίων
Το Δικαστήριο, δύναται να επιβάλει τις αυξημένες ποινές αντί τις ποινές που προβλέπονται στα εν λόγω άρθρα του Ποινικού Κώδικα ως ακολούθως:
Αδικήματα | Νόμος- Άρθρο | Ποινή |
Βιασμός | Ποινικός Κώδικας άρθρα 144 και 145 | Ισόβια φυλάκιση (η ποινή παραμένει ως έχει). |
Απόπειρα βιασμού | Ποινικός Κώδικας 146 | Η φυλάκιση αυξάνεται από δέκα σε δεκαπέντνε χρόνια |
Άσεμνη επίθεση εναντίον γυναίκας | Ποινικός Κώδικας 151 | Η φυλάκιση αυξάνεται από δύο σε δέκα χρόνια. |
Διαφθορά νεαρής γυναίκας ηλικίας κάτω των δεκατριών χρόνων. | Ποινικός Κώδικας 153(1) | Ισόβια φυλάκιση (η ποινή παραμένει ως έχει). |
Απόπειρα διαφθοράς νεαρής γυναίκας ηλικίας κάτω των δεκατριών χρόνων | Ποινικός Κώδικας 153(2) | Η φυλάκιση αυξάνεται από τρία σε δεκαπέντε χρόνια. |
| ||
Διαφθορά νεαρής γυναίκας ηλικίας δεκατριών χρόνων μέχρι δεκαέξι | Ποινικός Κώδικας 154 | Η φυλάκιση αυξάνεται από δύο σε είκοσι χρόνια. |
Διαφθορά γυναίκας με νοητική ή/και�ψυχική αναπηρία | Ποινικός Κώδικας 155 | Η φυλάκιση αυξάνεται από δύο σε είκοσι χρόνια. |
Παράνομη κατακράτηση γυναίκας | Ποινικός Κώδικας 162 | Η φυλάκιση αυξάνεται από πέντε σε δέκα χρόνια. |
Άσεμνη Πράξη
| Ποινικός Κώδικας 176 | Η φυλάκιση αυξάνεται από δύο σε πέντε χρόνια |
Ανήθικες προβολές | Ποινικός Κώδικας 177 | Η φυλάκιση αυξάνεται από δύο σε τρία χρόνια ή επιβάλλεται η προβλεπόμενη χρηματική ποινή ή και οι δύο ποινές. |
Απόπειρες | Ποινικός Κώδικας 173(2) | Η φυλάκιση αυξάνεται από επτά σε δεκαπέντε χρόνια. |
Βαριά σωματική βλάβη | Ποινικός Κώδικας 231 | Η φυλάκιση αυξάνεται από επτά σε δώδεκα χρόνια. |
Τραυματισμός και ανάλογες πράξεις | Ποινικός Κώδικας 234 | Η φυλάκιση αυξάνεται από τρία σε επτά χρόνια. |
Κοινή επίθεση | Ποινικός Κώδικας 242 | Η φυλάκιση αυξάνεται από ένα σε τρία χρόνια και προβλεπόμενη χρηματική ποινή αυξάνεται από χίλιες λίρες σε πέντε χιλιάδες ευρώ ή και οι δύο ποινές. |
Παρενόχληση που συνίσταται σε φόβο άσκησης βίας
| Προστασίας από Παρενό-χληση και Παρενοχλητι-κή Παρακο-λούθηση Νόμος | Η φυλάκιση αυξάνεται από πέντε σε επτά χρόνια ή επιβάλλεται η προβλεπόμενη χρηματική ποινή ή και οι δύο ποινές. |
Παρενοχλητική Παρακολούθηση | Προστασίας από Παρενό-χληση και Παρενοχλητι-κή Παρακο-λούθηση Νόμος | Η φυλάκιση αυξάνεται από τρία σε πέντε χρόνια ή επιβάλλεται η προβλεπόμενη χρηματική ποινή ή και οι δύο ποινές. |
Σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία | Ίσης Μεταχείρισης στην Απασχόληση και Επαγγελματική Εκπαίδευση Νόμος | Η φυλάκιση αυξάνεται από έξι μήνες σε δύο χρόνια και η προβλεπόμενη χρηματική ποινή από τέσσερις χιλιάδες λίρες σε δέκα χιλιάδες ευρώ ή και οι δύο ποινές . |
Εξαναγκασμός σε γάμο | Ποινικός Κώδικας 150
| Η φυλάκιση αυξάνεται από δύο σε τρία χρόνια. |
Ακρωτηριασμός γυναικείων γεννητικών οργάνων | Ποινικός Κώδικας 233Α | Η φυλάκιση αυξάνεται από πέντε σε δέκα χρόνια. |
Αναγκαστική άμβλωση και στείρωση | Ποινικός Κώδικας 167 | Η φυλάκιση αυξάνεται από δεκατέσσερα χρόνια σε ισόβια |
Σε περίπτωση καταδίκης για οποιοδήποτε από τα αδικήματα που αναφέρονται στον Πίνακα, οποιαδήποτε από τις ακόλουθες περιστάσεις συνιστά επιβαρυντική περίσταση:
(α) γίνεται κατάχρηση θέσης εμπιστοσύνης, εξουσίας ή επιρροής επάνω στη γυναίκα,
(β) γίνεται κατάχρηση ευάλωτης θέσης της γυναίκας, κυρίως λόγω διανοητικής ή σωματικής αναπηρίας ή κατάστασης εξάρτησης,
(γ) γίνεται χρήση εξαναγκασμού, βίας ή απειλής
Όποιος προβεί σε σεξουαλική πράξη χωρίς διείσδυση και χωρίς συναίνεση έναντι γυναίκας είναι ένοχος κακουργήματος και υπόκειται σε ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα 20 χρόνια:
Όποιος εξασφαλίσει τη συναίνεση γυναίκας για την τέλεση σεξουαλικής πράξης ή σεξουαλικής πράξης χωρίς διείσδυση λόγω –
(α) κατάχρησης θέσης εμπιστοσύνης, εξουσίας ή επιρροής επάνω στη γυναίκα, είναι ένοχος κακουργήματος και, σε περίπτωση καταδίκης του, υπόκειται σε ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα 10 χρόνια.
(β) κατάχρησης ευάλωτης θέσης της γυναίκας, κυρίως λόγω διανοητικής ή σωματικής αναπηρίας ή κατάστασης εξάρτησης είναι ένοχος κακουργήματος και, σε περίπτωση καταδίκης του, υπόκειται σε ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα 20 χρόνια
(γ) εξαναγκασμού, βίας ή απειλής, είναι ένοχος κακουργήματος και, σε περίπτωση καταδίκης του, υπόκειται σε ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα 20 χρόνια
Όποιος προβαίνει σε πράξη σεξουαλικής παρενόχλησης γυναίκας είναι ένοχος αδικήματος και, σε περίπτωση καταδίκης του, υπόκειται σε ποινή φυλάκισης δύο χρόνια,
Το Δικαστήριο δύναται, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας ή κατά την επιβολή ποινής σε καταδικασθέν φυσικό ή νομικό πρόσωπο, να διατάξει ως επιπρόσθετη ποινή ή κύρωση-
Παράλειψη συμμόρφωσης με διάταγμα του Δικαστηρίου συνιστά ποινικό αδίκημα και τιμωρείται με ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα 5 έτη ή με χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις εκατόν εβδομήντα χιλιάδες ευρώ (€170.000) ή και με τις δύο αυτές ποινές.
Ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, ο Αρχηγός της Αστυνομίας και το Δικαστήριο, στο πλαίσιο των εξουσιών και αρμοδιοτήτων τους, λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να –
(α) ανταποκρίνονται εγκαίρως και καταλλήλως σε όλες τις μορφές βίας, προσφέροντας επαρκή και άμεση προστασία στα θύματα.
(β) διασφαλίσουν ότι η ποινική διαδικασία έχει προτεραιότητα και διεξάγεται χωρίς καθυστέρηση∙
(γ) διασφαλίσουν ότι η διεξαγωγή της ποινικής διαδικασίας δεν θα επιδεινώσει την τραυματική εμπειρία που βίωσε το θύμα∙
(δ) εξασφαλίσουν ότι τα πρόσωπα, οι μονάδες ή οι υπηρεσίες που είναι επιφορτισμένες με την ποινική έρευνα, δίωξη και προσαγωγή των αδικημάτων, τυγχάνουν της ανάλογης επιμόρφωσης αναφορικά με την εφαρμογή του παρόντος Νόμου∙
(ε) θέσουν στη διάθεση των προσώπων, μονάδων ή υπηρεσιών που είναι επιφορτισμένες με την ποινική έρευνα και δίωξη, αποτελεσματικά εργαλεία έρευνας καθώς και άλλων απαραίτητων μέσων και διευκολύνσεων∙
(στ) διασφαλίσουν ότι η αβεβαιότητα για την πραγματική ηλικία του θύματος δεν θα αποτρέψει την εκκίνηση των ποινικών ερευνών.
Δικαιώματα και Προστασία των Θυμάτων
Οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες καθώς και οι εμπλεκόμενοι μη κυβερνητικοί οργανισμοί μεταχειρίζονται τα θύματα με τον οφειλόμενο σεβασμό της αξιοπρέπειας τους, αναγνωρίζουν τα δικαιώματα και τα έννομα συμφέροντά τους, ιδίως στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας καθώς και διασφαλίζουν ότι τυγχάνουν ειδικής μεταχείρισης, που ανταποκρίνεται με τον καλύτερο τρόπο στο συμφέρον τους, την κατάστασή τους, την ηλικία και το βαθμό της ωριμότητάς τους.
Τα θύματα βίας δεν διώκονται ποινικά και δεν υπόκεινται σε κυρώσεις για τη συμμετοχή τους σε εγκληματικές δραστηριότητες, τις οποίες εξαναγκάστηκαν να διαπράξουν ως άμεση συνέπεια του γεγονότος ότι υπέστησαν οιαδήποτε των πράξεων οι οποίες αναφέρονται στο παρόντα νόμο.
Πρώτος χειρισμός θύματος βίας: Οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας ή και η Αστυνομία κατά την πρώτη τους επαφή με το θύμα ή/και τον κηδεμόνα του, ανάλογα με την ηλικία και το βαθμό ωριμότητας, παρέχουν όλες τις αναγκαίες πληροφορίες, σε γλώσσα που το θύμα κατανοεί, συμπεριλαμβανομένης της μορφής Braille και της νοηματικής γλώσσας, οι οποίες περιλαμβάνουν τουλάχιστον τις ακόλουθες πληροφορίες:
(α) σε ποιες υπηρεσίες ή οργανώσεις μπορεί να προσφεύγει για να της δοθεί υποστήριξη σε σχέση με την παροχή προστασίας, φροντίδας, ψυχολογικής στήριξης, νομικών ή άλλων συμβουλών·
(β) το είδος της υποστήριξης που μπορεί να λαμβάνει σε σχέση με την ποινική διαδικασία, την πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη, σε οποιαδήποτε ειδική υποστήριξη, συμπεριλαμβανομένης της ψυχολογικής ή κοινωνικής ή οικονομικής βοήθειας και σε εναλλακτική στέγαση·
(γ) πού και με ποιο τρόπο μπορεί να υποβάλει καταγγελία εναντίον του δράστη·
(δ) τις διαδικασίες που έπονται της καταγγελίας και το ρόλο της ως θύμα στα πλαίσια των διαδικασιών αυτών·
(ε) πώς και υπό ποιους όρους μπορεί να λάβει προστασία·
(στ) σε ποιο βαθμό και υπό ποιους όρους έχει πρόσβαση σε:
(i) νομικές συμβουλές, ή
(ii) νομική συνδρομή, ή
(iii) συμβουλές κάθε άλλου είδους, και στις περιπτώσεις (i) και (ii), κατά πόσο έχει το σχετικό δικαίωμα·
(ζ) ποιες προϋποθέσεις πρέπει να συντρέχουν για να δικαιούται αποζημίωσης·
(η) τον τρόπο και τους όρους υπό τους οποίους δικαιούται υπηρεσίες διερμηνείας και μετάφρασης·
(θ) τις διαθέσιμες διαδικασίες υποβολής καταγγελιών σε περίπτωση που τα δικαιώματα της δεν γίνονται σεβαστά από την εμπλεκόμενη υπηρεσία·
(ι) τα στοιχεία επαφής του αρμόδιου λειτουργού της εμπλεκόμενης υπηρεσίας, για σκοπούς επικοινωνίας σχετικά με την υπόθεσή της· και
(κ) εάν κατοικεί σε άλλο κράτος μέλος ή επιθυμεί να μεταβεί στο κράτος μέλος ή στην τρίτη χώρα καταγωγής της, ποιοι ιδιαίτεροι μηχανισμοί είναι διαθέσιμοι για την υπεράσπιση των συμφερόντων της.
Κάθε θύμα, ανεξάρτητα από την προθυμία της να συνεργαστεί με τις διωκτικές αρχές, για την ποινική έρευνα, δίωξη ή δίκη, έχει δικαίωμα άμεσης πρόσβασης σε νομικές συμβουλές και νομική εκπροσώπηση για την απαίτηση αποζημίωσης σύμφωνα με τον περί Δικηγόρων Νόμο και νομικής αρωγής κατά τα προβλεπόμενα στον περί Νομικής Αρωγής Νόμου.
Οι διωκτικές αρχές διασφαλίζουν ότι στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας των αδικημάτων που προβλέπονται στο παρόντα Νόμο –
(α) οι συνεντεύξεις με το θύμα πραγματοποιούνται χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση από τότε που τα γεγονότα έχουν αναφερθεί είτε στις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας είτε στις διωκτικές αρχές·
(β) οι συνεντεύξεις με το θύμα πραγματοποιούνται, εφόσον είναι δυνατό, σε χώρους σχεδιασμένους ή προσαρμοσμένους για τον σκοπό αυτό·
(γ) οι συνεντεύξεις με το θύμα διεξάγονται από επαγγελματίες εκπαιδευμένους προς τον σκοπό αυτό, ή με τη βοήθειά τους και όπου το θύμα αυτό επιθυμεί από άτομο του ιδίου φύλου με αυτό·
(δ) ο αριθμός των συνεντεύξεων με το θύμα είναι όσο το δυνατό περιορισμένος και οι συνεντεύξεις διεξάγονται αν είναι δυνατό από το ίδιο πρόσωπο και μόνον όπου αυτό είναι αυστηρά αναγκαίο για τους σκοπούς των ποινικών ερευνών και διαδικασιών·
(ε) το θύμα μπορεί να συνοδεύεται από τον εκπρόσωπό του, ο οποίος διορίζεται δυνάμει του παρόντος άρθρου, ή άτομο της επιλογής του, εκτός εάν έχει εκδοθεί αιτιολογημένη απόφαση δικαστηρίου για το αντίθετο, σχετικά με το συγκεκριμένο πρόσωπο.
Κατά την εκδίκαση της υπόθεσης, όπου θύμα εμφανίζεται στο δικαστήριο, το δικαστήριο δύναται να διατάξει όπως η ακροαματική διαδικασία ή μέρος αυτής διεξαχθεί κεκλεισμένων των θυρών.
Το Δικαστήριο υποχρεούται να διατάξει όπως το θύμα ή η γυναίκα μάρτυρας τύχει αντεξέτασης χωρίς να είναι παρούσα, με τη χρήση κατάλληλης τεχνολογίας επικοινωνιών, και σε περίπτωση που αποφασιστεί να γίνει στην παρουσία του θύματος μάρτυρα λαμβάνουν μέτρα για προστασία της ιδιωτικής ζωής, της ταυτότητας και της εικόνας των γυναικών, αποτρέπουν την κοινοποίηση πληροφοριών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ταυτοποίησή τους και λαμβάνουν κάθε άλλο αναγκαίο μέτρο για την προστασία του θύματος και της γυναίκας μάρτυρα.
Για σκοπούς προστασίας του θύματος το Δικαστήριο δύναται να εκδώσει τα ακόλουθα διατάγματα:
Πρόσωπο εναντίον του οποίου εκδόθηκε διάταγμα αποκλεισμού και το οποίο, ενώ το εν λόγω διάταγμα βρίσκεται σε ισχύ, παραβαίνει οποιοδήποτε από τους όρους που περιλαμβάνονται σ' αυτό διαπράττει αδίκημα και, σε περίπτωση καταδίκης του, υπόκειται σε ποινή φυλάκισης μέχρι 2 έτη.
Παροχή Συνδρομής και Στήριξης στα Θύματα
Οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, για να συνδράμουν και στηρίξουν τα θύματα βίας, βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στο πλαίσιο της σωματικής και ψυχοκοινωνικής αποκατάστασής τους, μετά από εξατομικευμένη αξιολόγηση της προσωπικής κατάστασης του θύματος, με σκοπό την εξεύρεση μόνιμων λύσεων για το θύμα .
Περαιτέρω, διασφαλίζουν ότι τα θύματα έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες, από κατάλληλα καταρτισμένο ή εξειδικευμένο προσωπικό, νομικές και ψυχολογικές συμβουλευτικές υπηρεσίες, οικονομική βοήθεια για κάλυψη των ιδιαίτερων αναγκών των θυμάτων βίας, στέγαση, εκπαίδευση, κατάρτιση και βοήθεια για εύρεση εργασίας.
Προληπτικά Προγράμματα και Μέτρα Παρέμβασης
Συνίσταται Συντονιστικός Φορέας για το συντονισμό, την παρακολούθηση της εφαρμογής και την αξιολόγηση των πολιτικών και των μέτρων για την πρόληψη και καταπολέμηση όλων των μορφών βίας κατά των γυναικών, ο οποίος, για τους σκοπούς του παρόντος Νόμου, θα έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες :
(α) Το σχεδιασμό της Εθνικής Στρατηγικής για την Πρόληψη και την Καταπολέμηση της Βίας κατά των Γυναικών και των σχετικών με αυτή σχεδίων δράσης, βάσει Ευρωπαϊκών και άλλων διεθνών στρατηγικών∙
(β) Το συντονισμό, την αξιολόγηση και την ευθύνη της παρακολούθησης της εφαρμογής των δραστηριοτήτων που απαιτείται να υλοποιηθούν για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών από τις διάφορες υπηρεσίες ή τμήματα του κυβερνητικού, ιδιωτικού και εθελοντικού τομέα·
(γ) την προώθηση νομοθετικών και άλλων μέτρων εναρμονισμένων με τις ευρωπαϊκές ή/και τις διεθνείς πολιτικές ή/και στρατηγικές ή/και με τις συμβάσεις των Ηνωμένων Εθνών·
(δ) την προώθηση σωστής πληροφόρησης, ενημέρωσης και διαφώτισης της κοινωνίας, για το πρόβλημα της βίας κατά των γυναικών
(ε) την παρακολούθηση όλων των σχετικών πολιτικών και στρατηγικών, περιλαμβανομένου του κυβερνητικού, ιδιωτικού και εθελοντικού τομέα·
(στ) την ανάπτυξη συνεργασίας με αντίστοιχους φορείς, σε όλους τους τομείς των αρμοδιοτήτων του Φορέα σε διεθνές επίπεδο·
(ζ) το σχεδιασμό και την προώθηση ειδικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων για την εκπαίδευση των επαγγελματιών του κυβερνητικού, ιδιωτικού και εθελοντικού τομέα σχετικά με τη βία κατά των γυναικών·
(η) το συντονισμό συλλογής, επεξεργασίας, μελέτης και διάχυσης στατιστικών δεδομένων σε σχέση με τη βία κατά των γυναικών στη Δημοκρατία·
(θ) το σχεδιασμό, ανάθεση ή πρόσκληση σε διαγωνισμό για ανάθεση υλοποίησης παρεμβάσεων ή προγραμμάτων·
Η βία, δεν κάνει διακρίσεις. Όλοι μπορούν να δεχθούν βία από κάποιον που έχει «μάθει» να τη χρησιμοποιεί για να επιβάλλεται. Όταν κανείς δεν τους σταματά, η βία μαθαίνεται από γενιά σε γενιά με καταστροφικά αποτελέσματα. Εύχομαι το παρόν νομοσχέδιο να αποτελέσει ένα πραγματικά χρηστικό όπλο για την πρόληψη, καταστολή και καταπολέμηση τέτοιου είδους αδικημάτων.
Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας!