Sayfa 48-49-50-51-52-53-54-55
HAZIRLIK ÇALIŞMALARI
Çanakkale Zaferi yurdumuz için neden önemlidir?
Çanakkale Zaferi sayesinde yurdumuz düşman işgalinden kurtulmuştur. Çünkü Çanakkale geçilseydi önce İstanbul sonra bütün yurdumuz düşman tarafından zapt edilecekti. Bu sayede düşman durduruldu ve ülkemiz bağımsız kaldı.
Yandaki görseli inceleyiniz. Görselde gördüğünüz kişi Seyit Onbaşı’dır. Seyit Onbaşı, Çanakkale Savaşı’nın en önemli simgelerindendir. Son derece ağır top mermilerini tek başına sırtlamış ve topa yerleştirmiştir. Onun taşıdığı bu mermiler sayesinde düşman ilerleyememiş ve büyük kayıplar vermiştir. Seyit Onbaşı’yla karşılaşma ihtimaliniz olsaydı, ona ne söylemek isterdiniz?
Öncelikle onun o mübarek ellerini öper onun kahramanlığını minnetle ona sarılarak teşekkür şeklinde ödüllendirirdim.
GÖRSEL YORUMLAMA
OKUMA ÇALIŞMASI
Metnin ilk paragrafını okuduktan sonra ilk etkinliği yapınız. Ardından okumanıza kaldığınız yerden devam ediniz.
Aylardan Mayıs’tı. Gelibolu Yarımadası’m sarı katırtırnakları, kırmızı gelincikler, mor ballıbabalar sarmıştı. Fakat bu güzel manzara içinde kıyametler kopuyor; savaş bütün hızıyla sürüp gidiyordu. Devamlı çıkarma yapan İtilaf Kuvvetlerinden oluşan birlikler istedikleri yerleri bir türlü ele geçirememişlerdi. Ele geçirmeyi en çok istedikleri yer ise yarımadanın en üst noktası olan Alçıtepe’ydi. Burayı alırlarsa yarımadaya kolayca sahip olabileceklerdi. Bu yüzden en şiddetli çarpışmalar Alçıtepe yolu üzerinde bulunan Seddülbahir’de yapılıyordu. Düşman saldırıyor, Türk askerleri de onlara karşılık veriyordu.
(…)�İyice bastıran karanlıkta tüfeklerden çıkan alevler görülüyordu. Ortalık ara sıra patlayan top mermilerinden gündüz gibi aydınlanıyordu. İtilaf Kuvvetleri hızla ilerlemekteydi. Ön siperlerden birinde olan Er Mustafa, bir ara ne olup bittiğini merak ederek yerinden doğruldu. Her taraftan mermi yağıyordu ve düşman karşı tepeden aşağıya doğru hızla akıyordu. Hemen kendisini sipere atıverdi. Kendi kendine,
— Birazdan burada olurlar, dedi.�Hiç vakit kaybetmeden düşmanı çok iyi görebileceği bir yere mevzilendi. Bu sırada göğsünden göbeğine doğru bir şeylerin aktığını hissetti. Fakat aldırmadı. “Terimdir.”
dedi içinden. Elleri tetikte, gözü düşmanda beklemeye devam etti. Biraz sonra tam kalbinin üstünde bir sızı duydu. Hemen eliyle göğsünü yokladı. Eli kana bulanmıştı.
— Ben vurulmuşum!�Arkadaşı Erzurumlu Arif, hemen elbisesinin düğmelerini açtı. Gördükleri karşısında dehşete kapıldı. Çünkü Mustafa’nın vücudundan oluk oluk kan akıyordu.�— Vurulduğumu hiç anlayamadım.�— Taze yara böyledir. Kan henüz sıcak olduğu için bir şey anlamamışsın.�Mustafa üşüyordu. Demek ki acısı artacaktı.�— Arif kardeşim! Ya düşman?..�Arif:�— Geliyorlar, dedi. Hem de hızla…�— Bana tüfeğimi verir misin?�— Mustafa, senin tüfek tutacak hâlin mi var?�— Olsun, ölürsem de silahım elimde öleyim. Silahımı ancak ben öldükten sonra alsınlar Arif…�— Haydi, ölümü düşünme şimdi!
Mustafa bu sözleri duyamadı. Bayılmıştı. Bunun üzerine Erzurumlu Arif arkadaşını sırtladı. Onu biraz ileri götürüp siperin içine yatırdı. Hemen yerine döndü. Dönmesiyle bulundukları yere bir top mermisinin düşmesi bir oldu. Ortalık cehenneme döndü. Hızla gelen düşman gemilerinin bombardımanını görünce bekleyip yavaş yavaş geri çekilmeye başladılar. Çünkü kendi gemilerinin bombardımanında can vermek istemiyorlardı.
Bombaların şiddetli gürültüsü az sonra yerini derin bir sessizliğe bıraktı. Mustafa kendine gelir gibi oldu. Yerinden güçlükle doğrularak etrafına bakındı. Silah arkadaşlarının hepsi yatıyordu. “Uyuyorlar herhâlde.”dedi. Sürünüp bakmak istedi. Yanı başında Elâzığlı Haşan Onbaşı’yı gördü. Eli tetikte, düşmanın olduğu tarafa bakıyordu. Yanına iki üç tüfek daha almıştı. Mustafa ona seslenmek istedi. Âdeta inler gibi konuştu.
— Onbaşı’m…�Mustafa dudaklarını bile aralayamadı. Konuşmak istiyordu ama konuşamıyordu. Hayal meyal gördüğü kadarıyla Haşan Onbaşı yanından hiç ayrılmıyordu. Mustafa’nın tam anlayamadığı bazı şeyler söylüyordu.�— Çok kan kaybediyorsun dostum. Konuşup kendini yorma. Şu düşmanın ne yapacağını bir anlayabilsem. İşte o zaman geri seni siperlere götürebilirim. (…)�Fakat Mustafa’nın kanaması artıyordu. Yarası gittikçe ağırlaşıyordu. Bir ara şuuru açılır gibi oldu.�— Karanlık olmuş Onbaşı’m, diyebildi.�(…)�Elâzığlı Haşan Onbaşı, Mustafa’yı omuzladı. Yavaş yavaş yürümeye başladı. Sonra yerde yatan şehitlere dönüp,
— Sizi yalnız bırakmayacağım canlarım, dedi. Mustafa’yı bırakıp hemen geleceğim.�Düşman beni öldürmeden siperlerimizi ele geçiremeyecek.�(…)�Mustafa yine bayılmıştı. Bu kez Haşan Onbaşı koşmaya başladı. Arkadaşını Sargı Yeri’ne bir an evvel yetiştirmeliydi. Mustafa’nın göğsünden kanlar akıyordu. Hızlı adımlarla bir süre daha gittikten sonra en gerideki siperlere ulaştı.�(…)
Mustafa’nın ceketini, gömleğini kestiler. Yarasını temizlediler. Vücudunda dört tane kurşun vardı. Durumu kritik olduğu için hemen orada kurşunları çakıyla çıkardılar. Yarayı tekrar temizleyip sardılar. Dışarıda beklemekte olan Haşan Onbaşı’ya Mustafa’nın durumu hakkında bilgi verdiler.
— Tehlikeyi atlattı sayılır. Kendisini daha sonra hastaneye götüreceğiz.�— Sağ ol kardeşim! Allah razı olsun! Haydi kalın sağlıcakla!�Haşan Onbaşı koşarak karanlığın içine daldı. Şehit arkadaşlarının yattığı siperlere geldi.�(…)�Hemen etrafına bakındı. Ne gelen vardı ne giden. Bunun üzerine arkadaşlarının silahlarını toplayıp yanına dizdi. Siperin önünü küreğiyle biraz düzeltti. Sonra ay ışığının aydınlattığı siperlerin arkasına mezarlar açmaya başladı. Arkadaşlarını tek tek defnetti. Mezarların başlarında durup uzun uzun dua etti.
Sabah güneşi mezarların üzerine düştüğünde Elâzığlı Haşan Onbaşı, siperde nöbetteydi. Dikkatle karşı tarafı gözetliyordu. Az sonra tepenin yamacındaki fundalıkların içinden düşman askerleri çıkmaya başladı. Gittikçe çoğalıyorlardı. Terk edilen ön siperlerden doğruca hücuma geçtiler.
Onların hücum ettiğini gören Haşan Onbaşı etrafına bakındı. Siperlerde tek başınaydı. (…)�Hemen tüfeğindeki mermileri kontrol etti. Gözleri düşman askerlerinde, kararlı bir şekilde bekliyordu. İlerlemekte olan düşman askerleri siperlerden karşılık verilmeyince durakladılar.�(…)
— Kimse yok buralarda, dedikleri anda Elâzığlı Haşan Onbaşı askerlere ateş etmeye başladı.�Bir düşman eri hemen yere yığıldı. O kadar sık ateş ediyordu ki tüfeğinin namlusu ısınmıştı. Mermisi bitince hemen yedek tüfeklerden birini alıyor, onunla ateş etmeye devam ediyordu. Bir yandan da devamlı söyleniyordu.,
— Gelin de gününüzü görün!�Siperlerden seri bir şekilde ateş edilmesi üzerine şaşıran düşman askerleri tekrar hücuma geçtiler. Çok sayıdaki asker;�— Yaşasın Britanya, diye bağırıyordu.�Yaklaşanlar anında yere düşüyordu. Elâzığlı Haşan Onbaşı hiç boşa mermi atmıyordu. Attığını vuruyordu. Ama düşman o kadar çoktu ki…�İngiliz askerleri siperlere girmişlerdi. Bunun üzerine Haşan Onbaşı, siperlere giren askerlere süngüsüyle saldırdı. O esnada mermiler vücuduna saplandı. Bu hâliyle süngüsünü birkaç askere daha saplamayı başarmıştı.
Haşan Onbaşı tek başına düşmanı oyalamış, bu arada geri siperde yedekte bekleyen Türk askerleri de hücuma geçmişti.�Sipere ilk giren askerler, Haşan Onbaşı’nın yirmi dört düşman askerini öldürdüğünü görünce gözlerine inanamadılar.�Haşan Onbaşı ise yüzünde tatlı bir gülümsemeyle yerde yatıyor, sanki gece gömdüğü şehit arkadaşlarına “Sözümü yerine getirdim. Bakın sizi yalnız bırakmadım.” diyordu.
YAZARI TANIYALIM
Çanakkale Savaşı’nın kahramanlarından Hasan Onbaşı’nın vatan savunmasında şehit düşmesidir.
Bugün Hasan Onbaşı adına bir anıt mezar var mıdır?
Diğer askerlerimizin kahramanlıklarından da örnekler var mıdır metinde?
Bugün Hasan Onbaşı adına bir anıt mezar var mıdır?
Hasan Onbaşı siperde tek başına neler yapmıştır?
Er Mustafa neden vurulduğunu anlamamıştır?
DÜŞÜNCENİN YÖNÜNÜ DEĞİŞTİREN İFADELER
« düşüncenin yönünü değiştiren sözcükler» adı verilir.
olumluysa cümle devamında olumsuza döner; cümlemiz olumsuzsa devamında olumluya döner.
ÖRNEK 1
Çalışmak istiyorum ---------- Olumlu İfade
İş bulamıyorum ---------- Olumsuz ifade
Çalışmak istiyorum ama iş bulamıyorum.
( Cümle olumludan olumsuza döndü.)
ÖRNEK 2
Teknolojiyi iyi kullanamıyorum ------- Olumsuz İfade
Çabuk öğreniyorum -------- Olumlu İfade
Teknolojiyi iyi kullanamıyorum fakat çabuk
öğreniyorum.
( Cümle olumsuzdan olumluya döndü.)
Bisiklet almak istiyorum yalnız hangisini alacağıma karar veremiyorum.
OLUMLU
OLUMSUZ
Dün akşam yine gelmedin oysaki geleceğine söz vermiştin.
OLUMLU
OLUMSUZ
UYGULAMALAR
Erkenden uyumuştum ancak…
yorulduk.
elimden kaçırdım.
dinlenemedim.
açan olmadı.
yağmur yağınca kirlendi.
yine de acıktım.
gelen olmadı.
arabamız bozuldu.
Çok sağlıklı beslenirdi fakat yine de hasta oldu.
Aralarında zıtlık bulunan iki cümleyi birbirine
bağlamıştır.
Dün akşam size gelecektim lâkin kendimi iyi hissetmiyordum.
Neden-sonuç anlamı katmıştır
Onu çok seviyordu ancak hiçbir zaman söylemedi.
Sebep-sonuç anlamı katmıştır
İKİ NOKTA ( :)
1.Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konur:
Millî Edebiyat akımının temsilcilerinden bir kısmını sıralayalım: Ömer Seyfettin, Halide Edip Adıvar, Ziya Gökalp, Mehmet Emin Yurdakul, Ali Canip Yöntem.
Bugün birçok yeri dolaştık: Topkapı Sarayı , Ayasofya Cami..
Verilen cümlelerde iki noktadan sonraki bölümleri doldurunuz.
Başarının iki büyük düşmanı vardır:
Bahçede birçok çiçek bulunuyordu:
Kış meyvelerinden bazıları şunlardır:
En sevdiğim yemekler:
Sınıfta en iyi anlaştığım arkadaşlar:
Bir yılda dört mevsim vardır:
2. Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna konur:
Kendimi takdim edeyim: Meclis kâtiplerindenim. (Falih Rıfkı Atay)
Babam gülümseyerek dedi ki:- İstediğin bisikleti aldım.
3. Karşılıklı konuşmalarda, konuşan kişiyi belirten sözlerden sonra konur:
Bilge Kağan: Türklerim, işitin!
Üstten gök çökmedikçe,
Koro: Göğe erer başımız
başınla senin!
4. Edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadenin sonuna konur:
– Buğdayla arpadan başka ne biter bu topraklarda?
Ziraatçı sayar:
– Yulaf, pancar, zerzevat, tütün...
5. Genel Ağ adreslerinde kullanılır:
6. Matematikte bölme işareti olarak kullanılır:
56:8=7,
100:2=50 vb.
KAHRAMAN ŞEHİTLERE
Sizsiniz bu vatanı kurtaran�Ulusa can üstüne can katan�Sizsiniz kahramanca çarpışan�Adı sonsuzlukta yankılanan
Gözünüz arkada kalmasın hiç�Biz varız bu topraklarda�Sizin aziz hatıranız karşısında�Alamaz vatanımızı hiçbir güç
SONRAKİ DERSE HAZIRLIK
Atatürk’ün Millî Mücadele döneminde katıldığı kongreler hakkında internetteki güvenilir kaynaklardan bir araştırma yapınız. Araştırmanız sonucunda ulaştığınız bilgilerle bir sunum hazırlayınız. Sunumunuzu desteklemek için sınıfa çeşitli görseller getiriniz. Sınıfta sunumunuzu yapmadan önce prova yapınız.
MEHMET POLAT