วิชาวิทยาศาสตร์

ชีววิทยา

1. นักเรียนสามารถอธิบายส่วนประกอบและการใช้งานของกล้องจุลทรรศน์ใช้แสงได้

2. นักเรียนสามารถเปรียบเทียบรูปร่าง ลักษณะ และโครงสร้างของเซลล์พืชและ

เซลล์สัตว์ รวมทั้งบรรยายหน้าที่ของผนังเซลล์ เยื่อหุ้มเซลล์ ไซโทพลาซึม � นิวเคลียส แวคิวโอล ไมโทคอนเดรีย และคลอโรพลาสต์

3. นักเรียนสามารถอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างรูปร่างกับการทำหน้าที่ของเซลล์

4. นักเรียนสามารถอธิบายการจัดระบบของสิ่งมีชีวิต โดยเริ่มจากเซลล์ เนื้อเยื่อ

อวัยวะ ระบบอวัยวะ จนเป็นสิ่งมีชีวิต

5. นักเรียนสามารถอธิบายกระบวนการลำเลียงสารผ่านเซลล์ โดยผ่านการเเพร่

และออสโมซิส

​

จุดประสงค์การเรียนรู้

เซลล์และ

โครงสร้างของเซลล์

เลนส์ใกล้ตา (ocular lens) ทำหน้าที่ขยายภาพ โดยทั่วไปมีกำลังขยาย 10x (x คือ เท่า)

ส่วนประกอบที่สำคัญ

เลนส์ใกล้วัตถุ (objective lens) ขยายภาพจากวัตถุ โดยมีกำลังขยาย 4x, 10x, 40x และ 100x

ไอริสไดอะแฟรม (iris diaphragm) ควบคุม�ปริมาณแสงให้เข้าสู่ลำกล้องในปริมาณที่เหมาะสม

ปุ่มปรับภาพละเอียด (fine adjustment knob) �ใช้หมุนเพื่อปรับภาพให้ชัดเจนยิ่งขึ้น

​

1. วางกล้องบนพื้นเรียบ เปิดไฟเเละใช้ไอริสไดอะแฟรม ปรับความเข้มเเสงให้เหมาะสม

​

2. นำสไลด์ที่ต้องการศึกษาวางบนเเท่นวางวัตถุเเละหนีบด้วยที่หนีบสไลด์

​

3. หมุนปุ่มปรับภาพหยาบ เเล้วหมุนปุ่มปรับภาพละเอียดเพื่อให้มองเห็นภาพได้ชัดเจน

​

4. หากเพิ่มเลนส์ใกล้วัตถุเป็น 10X หรือ 40X ให้ใช้ปุ่มปรับภาพละเอียดเท่านั้น

สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว

ดำรงชีวิตด้วยเซลล์เพียงเซลล์เดียว

สิ่งมีชีวิตหลายเซลล์

ร่างกายประกอบด้วยเซลล์หลายล้านเซลล์ �เเต่ละเซลล์มีรูปร่างสัมพันธ์กับหน้าที่ �

เช่น พารามีเซียม ยูกลีนา ไดอะตอม

สิ่งมีชีวิตหลายเซลล์มีการจัดระบบในร่างกาย�เริ่มตั้งเเต่ระดับเซลล์ เนื้อเยื่อ อวัยวะ

ระบบอวัยวะ เเละร่างกาย ตามลำดับ

ส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์ เป็นโครงสร้างที่อยู่ภายนอกสุด ทำหน้าที่ห่อหุ้มเซลล์ �ทำให้เซลล์สามารถคงรูปร่างอยู่ได้ โดยส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์จะประกอบด้วย ผนังเซลล์ (cell wall) และเยื่อหุ้มเซลล์ (cell membrane)

นิวเคลียส (nucleus) เป็นศูนย์กลางที่ทำหน้าที่ควบคุมการทำงาน �ซึ่งพบทั้งในเซลล์พืชและเซลล์สัตว์ โดยทั่วไปนิวเคลียสมีรูปร่างค่อนข้างกลม

ไซโทพลาซึม (cytoplasm)เป็นของเหลวที่ประกอบด้วยน้ำและสารเคมี�หลายชนิด รวมทั้งส่วนที่เป็นออร์แกเนลล์ซึ่งเปรียบเสมือนเป็นอวัยวะของเซลล์

เสริมความแข็งแรงให้แก่เซลล์ พบในเซลล์พืช เห็ด รา ยีสต์ และแบคทีเรีย

​

เป็นเยื้อเลือกผ่าน (semipermeable membrane) ที่ยอมให้สารบางชนิดผ่านได้เท่านั้น

เป็นศูนย์ควบคุมการทำงานของเซลล์

เนื่องจากภายในนิวเคลียสมีสารพันธุกรรม

เซลล์แบคทีเรียไม่มีเยื่อหุ้มนิวเคลียส

ทำให้สารพันธุกรรมล่องลอยอยู่ในไซโทพลาซึม

สังเคราะห์โปรตีน

ที่อยู่ในไซโทซอล

สร้างเส้นใยสปินเดิล�ในกระบวนการแบ่งเซลล์สัตว์

กำจัดสิ่งแปลกปลอม

สร้างพลังงาน�ให้แก่เซลล์

ช่วยในกระบวนการ�สังเคราะห์ด้วยแสงของพืช

ในเซลล์พืชมีขนาดใหญกว่าเซลล์สัตว์

central vacuole, sap vacuole ทำหน้าที่สะสมนํ้า

food vacuole ทำหน้าที่เก็บอาหาร

contractile vacuole กำจัดน้ํำส่วนเกิน�ในเซลล์โพรโทซัวนํ้าจืด

เซลล์คล้ายเส้นใยและยาว ทำหน้าที่ส่ง�กระแสประสาทให้เซลล์ที่อยู่ไกลออกไป

เซลล์กลม มีลักษณะบุ๋มตรงกลาง เพื่อเป็นการเพิ่มพื้นที่ผิวให้แก่เซลล์ได้ลำเลียงแก๊สออกซิเจนเพิ่มขึ้น

เซลล์มีลักษณะยื่นยาวออกไป�เพื่อช่วยในการดูดซึมน้ํำ �และแร่ธาตุจากดินเข้าสู่รากของพืช

^{เซลล์รูปร่างเหลี่ยม}

^{ผนังเซลล์}

^{คลอโรพลาสต์}

^{ไซโทพลาซึม}

^{เยื้อหุ้มเซลล์}

^{นิวเคลียส}

^{แวคิวโอล}

^{ไมโทคอนเดรีย}

^{เซนทริโอล}

^{เซลล์รูปร่าง}

^{ค่อนข้างกลม}

การเคลื่อนที่

ของสารผ่านเซลล์

ตัวอย่างของการออสโมซิส เช่น การเคลื่อนที่ของน้ในดินเข้าสู่เซลล์ขนรากของพืช �