1

Η συμμαχία της Δήλου - Αθηναϊκή ηγεμονία.

Μπακάλης Κωνσταντίνος: history-logotexnia.blogspot.com

▲ Φωτόδεντρο: https://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9513

2

1. Υπό ποιες συνθήκες ιδρύθηκε η Α΄ Αθηναϊκή συμμαχία, πού ήταν η έδρα της και με ποιους όρους συμμετείχαν τα μέλη της;  

​

Η Αθήνα μετά την απόκρουση του περσικού κινδύνου

• ανασυγκροτήθηκε και εξελίχθηκε σε μεγάλη ναυτική δύναμη.
• Τέθηκε επικεφαλής μεγάλου μέρους των ελληνικών πόλεων, 🠞 ιδρύοντας την Α' Αθηναϊκή συμμαχία (478/7 π.Χ.).
• Η ενέργεια αυτή ήταν απόλυτα εναρμονισμένη με τις επιδιώξεις και τα συμφέροντά της, που στόχευαν στην ανάδειξή της σε μεγάλη δύναμη.

​

Έδρα της συμμαχίας ορίστηκε η Δήλος (Δηλιακή συμμαχία),

• όπου βρισκόταν το συμμαχικό ταμείο
• και συγκεντρώνονταν κάθε χρόνο οι αντιπρόσωποι.
• Τα μέλη που την αποτέλεσαν είχαν, τουλάχιστον στην αρχή,
• τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις.
• Ο φόρος καθοριζόταν σε πλοία ή χρήματα^.

3

1. Υπό ποιες συνθήκες ιδρύθηκε η Α΄ Αθηναϊκή συμμαχία, πού ήταν η έδρα της και με ποιους όρους συμμετείχαν τα μέλη της;  

​

Η Αθήνα μετά την απόκρουση του περσικού κινδύνου

• ανασυγκροτήθηκε και εξελίχθηκε σε μεγάλη ναυτική δύναμη.
• Τέθηκε επικεφαλής μεγάλου μέρους των ελληνικών πόλεων, 🠞 ιδρύοντας την Α' Αθηναϊκή συμμαχία (478/7 π.Χ.).
• Η ενέργεια αυτή ήταν απόλυτα εναρμονισμένη με τις επιδιώξεις και τα συμφέροντά της, που στόχευαν στην ανάδειξή της σε μεγάλη δύναμη.

​

Έδρα της συμμαχίας ορίστηκε η Δήλος (Δηλιακή συμμαχία),

• όπου βρισκόταν το συμμαχικό ταμείο
• και συγκεντρώνονταν κάθε χρόνο οι αντιπρόσωποι.
• Τα μέλη που την αποτέλεσαν είχαν, τουλάχιστον στην αρχή,
• τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις.
• Ο φόρος καθοριζόταν σε πλοία ή χρήματα^.

4

► Μέρος από τους φορολογικούς

καταλόγους των μελών της

Συμμαχίας της Δήλου (454–409 π.Χ.).

Ανάμεσα στα άλλα διαβάζουμε:

«ελλησπόντιος φόρος», «φόρος από

Θράκης». Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό

Μουσείο.

5

2. Πώς οι Αθηναίοι χρησιμοποίησαν την Α΄ Αθηναϊκή συμμαχία;

​

Α. Χρήση της συμμαχίας από τους Αθηναίους

Οι Αθηναίοι αξιοποίησαν τη συμμαχία ως μέσο ισχύος.

• Επικράτηση απέναντι στους Πέρσες.
• Επικράτηση απέναντι στους υπόλοιπους Έλληνες.
• Επιβολή κυριαρχίας στους συμμάχους (ηγεμονική συμπεριφορά).

​

Β. Η πορεία του πολέμου

Ο πόλεμος κατά των Περσών συνεχίστηκε με διακοπές.

• Οι διακοπές οφείλονταν σε πολιτικές αντιθέσεις στην Αθήνα.

​

Γ. Στάση των μη συμμάχων Ελλήνων

Οι πόλεις που δεν είχαν ενταχθεί στη συμμαχία:

• Δεν έβλεπαν θετικά την άνοδο της αθηναϊκής δύναμης.
• Δεν εξέφραζαν ανοιχτά την αντίθεσή τους.

​

Δ. Στάση της Σπάρτης

Οι Σπαρτιάτες ήταν επιφυλακτικοί απέναντι στην αθηναϊκή ισχύ.

Όταν τους δινόταν ευκαιρία:

• Προσπαθούσαν με έμμεσο (πλάγιο) τρόπο να περιορίσουν τη δύναμη της Αθήνας.

6

2. Πώς οι Αθηναίοι χρησιμοποίησαν την Α΄ Αθηναϊκή συμμαχία;

​

Α. Χρήση της συμμαχίας από τους Αθηναίους

Οι Αθηναίοι αξιοποίησαν τη συμμαχία ως μέσο ισχύος.

• Επικράτηση απέναντι στους Πέρσες.
• Επικράτηση απέναντι στους υπόλοιπους Έλληνες.
• Επιβολή κυριαρχίας στους συμμάχους (ηγεμονική συμπεριφορά).

​

Β. Η πορεία του πολέμου

Ο πόλεμος κατά των Περσών συνεχίστηκε με διακοπές.

• Οι διακοπές οφείλονταν σε πολιτικές αντιθέσεις στην Αθήνα.

​

Γ. Στάση των μη συμμάχων Ελλήνων

Οι πόλεις που δεν είχαν ενταχθεί στη συμμαχία:

• Δεν έβλεπαν θετικά την άνοδο της αθηναϊκής δύναμης.
• Δεν εξέφραζαν ανοιχτά την αντίθεσή τους.

​

Δ. Στάση της Σπάρτης

Οι Σπαρτιάτες ήταν επιφυλακτικοί απέναντι στην αθηναϊκή ισχύ.

Όταν τους δινόταν ευκαιρία:

• Προσπαθούσαν με έμμεσο (πλάγιο) τρόπο να περιορίσουν τη δύναμη της Αθήνας.

7

3. Ποιας πολιτικής παράταξης ήταν εκπρόσωπος ο Κίμωνας και ποια πολιτική ακολούθησε μετά τους περσικούς πολέμους μέχρι τον εξοστρακισμό του (461 π.Χ.);

Πολιτική ταυτότητα

• Εκπρόσωπος αριστοκρατικής παράταξης 🠞 Υπέρ της στενής συνεργασίας με τη Σπάρτη (φιλολακωνικός).

Στρατιωτική δράση ως αρχιστράτηγος

• Εργάστηκε για:
• Στερέωση της αθηναϊκής δύναμης.
• Αντιμετώπιση των Περσών.

Σημαντικότερη επιτυχία:

• Νίκη κατά των Περσών στις εκβολές του Ευρυμέδοντος ποταμού στη Μικρά Ασία (περίπου 467 π.Χ).

Πολιτικές συνέπειες της φιλολακωνικής στάσης

• Η υποστήριξή του στη Σπάρτη οδήγησε σε:
• Πολιτική ήττα.
• Διακοπή φιλικών σχέσεων Αθήνας–Σπάρτης.
• Αφορμή: Οι Σπαρτιάτες απέπεμψαν αθηναϊκή στρατιωτική δύναμη που είχε σταλεί για βοήθεια κατά την εξέγερση των ειλώτων της Μεσσηνίας (Γʹ Μεσσηνιακός πόλεμος, 464–455 π.Χ ).

Πολιτικές εξελίξεις στην Αθήνα

• Άνοδος των δημοκρατικών με αρχηγό τον Εφιάλτη.
• Περιορισμός των αρμοδιοτήτων των αριστοκρατικών.
• Εξοστρακισμός του Κίμωνα (461 π.Χ.) 🠞Οριστική εγκατάλειψη της φιλολακωνικής πολιτικής.
• Μετά τον εξοστρακισμό του Κίμωνα δολοφονήθηκε ο Εφιάλτης και αρχηγός των δημοκρατικών αναδείχθηκε ο Περικλής.

8

▲ Όστρακο με το όνομα του Κίμωνα. (Μουσείο Αρχαίας Αγοράς, Αθήνα.)

Λύστε το αίνιγμα

Τι κι αν είμαι από πηλό,

έχω κύρος φοβερό.

Πάνω μου αν χαραχτείς,

χρόνια την πόλη δε θα δεις!!!

Τι είναι;

Πηγή: museduc

9

4. Πώς η συμμαχία μετεξελίχθηκε σε ηγεμονία;

Η Αθήνα,

• παρά τον ανταγωνισμό της με τη Σπάρτη,
• κατόρθωσε να επεκτείνει τη συμμαχία ανάμεσα στους Έλληνες. 
• Επιβλήθηκε δυναμικά μεταβάλλοντας τη συμμαχία 🡪 σε ηγεμονία.

Η μεταβολή αυτή έγινε

1. τυπικά με τη μεταφορά του συμμαχικού ταμείου από τη Δήλο 🡪 στην Ακρόπολη των Αθηνών (454 π.Χ.).
2. Ουσιαστικά όμως εκδηλώθηκε
• με ένοπλες επεμβάσεις των Αθηναίων στις συμμαχικές πόλεις
• που παρουσίαζαν διαθέσεις αποχώρησης από τη συμμαχία.

10

4. Πώς η συμμαχία μετεξελίχθηκε σε ηγεμονία;

Η Αθήνα,

• παρά τον ανταγωνισμό της με τη Σπάρτη,
• κατόρθωσε να επεκτείνει τη συμμαχία ανάμεσα στους Έλληνες. 
• Επιβλήθηκε δυναμικά μεταβάλλοντας τη συμμαχία 🡪 σε ηγεμονία.

Η μεταβολή αυτή έγινε

1. τυπικά με τη μεταφορά του συμμαχικού ταμείου από τη Δήλο 🡪 στην Ακρόπολη των Αθηνών (454 π.Χ.).
2. Ουσιαστικά όμως εκδηλώθηκε
• με ένοπλες επεμβάσεις των Αθηναίων στις συμμαχικές πόλεις
• που παρουσίαζαν διαθέσεις αποχώρησης από τη συμμαχία.

11

• Σήμερα η Ελλάδα σε ποια στρατιωτική ή και άλλου είδους Συμμαχία συμμετέχει;
• Ποια είναι ηγέτιδα δύναμη της Συμμαχίας αυτής;
• Όταν διαχρονικά σε μια Συμμαχία μία χώρα είναι πολύ ισχυρότερη από τις άλλες, η συνεργασία παραμένει ισότιμη ή μετατρέπεται σε μορφή ηγεμονίας; Με βάση το παράδειγμα της Αθηναϊκής Συμμαχίας και τη σύγχρονη σχέση Ελλάδας–ΗΠΑ στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, πού βλέπετε ομοιότητες και πού διαφορές;»
• Ποια είναι τα περιθώρια της χώρας μας για «πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική»;
• Ποιες υποχρεώσεις και ποια οφέλη αντλεί η χώρα από τη Συμμαχία;
• Τι συνέβη στην περίπτωση της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο (1974);

12

5. Ποια ήταν η πορεία των σχέσεων ανάμεσα στην Αθήνα και τους Πέρσες μετά την επάνοδο του Κίμωνα από τον εξοστρακισμό του;

Ο Κίμων επέστρεψε μετά από δεκάχρονη εξορία (451 π.Χ.)

• και έγινε εκ νέου κύριος της πολιτικής κατάστασης.
• Υπέγραψε πενταετή ανακωχή με τη Σπάρτη
• και στράφηκε εναντίον των Περσών στην Κύπρο, όπου και πέθανε κατά την πολιορκία του Κιτίου (450 π.Χ.). Ο αθηναϊκός στόλος όμως τον επόμενο χρόνο κατόρθωσε να νικήσει τον περσικό στη Σαλαμίνα της Κύπρου.
• Να αποδοθούν οι όροι: Καλλίειος Ειρήνη – Τριακοντούτεις Σπονδαί.
• Οι Αθηναίοι λέγεται ότι συνήψαν συνθήκη ειρήνης με τους Πέρσες, υποχρεώνοντάς τους να αναγνωρίσουν την ανεξαρτησία των ελληνικών πόλεων της Μ. Ασίας. Η συνθήκη αυτή είναι γνωστή ως Καλλίειος από το όνομα του αρχηγού της αθηναϊκής αποστολής στα Σούσα. Πολλοί ιστορικοί ονομάζουν την ειρήνη Κιμώνειο, υποστηρίζοντας ότι κύριος συντελεστής της ήταν ο Κίμων με τις νίκες του εναντίον των Περσών.
• Μετά το θάνατο του Κίμωνα πολιτική δράση ανέλαβε ο Περικλής, ο οποίος έκλεισε ειρήνη για τριάντα χρόνια (τριακοντούτεις σπονδαί) με τους Σπαρτιάτες (445 π.Χ.).

13

Χρονογραμμή που περιλαμβάνει τα σπουδαιότερα γεγονότα της Πεντηκονταετίας, δηλαδή των 50 χρόνων που μεσολάβησαν από το τέλος των Μηδικών μέχρι το ξέσπασμα του Πελοποννησιακού πολέμου [πηγή: Αρχαία Ιστορία, σελ.88 (Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων)]

14

Β. ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ

Να επιλέξετε και να γράψετε τη σωστή απάντηση για κάθε ομάδα από τις ακόλουθες ερωτήσεις:

​

1. Μετά τους περσικούς πολέμους και για πενήντα περίπου χρόνια η Σπάρτη εξελίχθηκε σε ηγεμονική δύναμη (σελ 98-29534)

Λ

2) Η ίδρυση της Α΄ Αθηναϊκής συμμαχίας εξέφραζε απόλυτα τις επιδιώξεις της Σπάρτης, η οποία στόχευε στην ηγεμονία της Ελλάδας (σελ 98-29052 , 27596)

Λ

3) Η Αθήνα μετέβαλε τη συμμαχία της Δήλου σε ηγεμονία. (σελ 99 - 27931)

Σ

4) Ο Εφιάλτης ήταν ηγέτης της αριστοκρατικής παράταξης στην Αθήνα κατά την κλασική εποχή. (σελ 100-25202)

Λ

6) Με τις μεταρρυθμίσεις του Εφιάλτη στην Αθήνα ενισχύθηκαν οι αριστοκρατικοί. (σελ 100- 34167)

Λ

7) Στην Αθήνα τον αρχηγό της δημοκρατικής παράταξης Περικλή διαδέχθηκε ο Εφιάλτης.(σελ 100-29052)

Λ

8) Διάδοχος του Εφιάλτη στην ηγεσία των δημοκρατικών στην Αθήνα ήταν ο Κίμων (σελ 100- 29292)

Λ

9) Ο Κίμων, εκπρόσωπος της αριστοκρατικής παράταξης, ήταν υπέρ της συνεργασίας με τη Σπάρτη. (σελ 99-29054 35295 34179 34171 34165 29292 26379 26374 )

Σ

10) Κύριος συντελεστής της Καλλίειου συνθήκης ήταν ο Κίμων, με τις νίκες του εναντίον των Περσών (σελ 100-29533)

Σ

11) Ο Περικλής σύναψε ειρήνη με τη Σπάρτη για τριάντα χρόνια (τριακοντούτεις σπονδαί). (σελ 100-29048)

Σ

15

12) Ο Κίμων έκανε ειρήνη για τριάντα χρόνια με τους Σπαρτιάτες (τριακοντούτεις σπονδαί)

σελ 100, 33049

Λ

13) Ο Περικλής με τις μεταρρυθμίσεις του περιόρισε τις δραστηριότητες των αριστοκρατικών στην Αθήνα σελ 100, 35295

Λ

​

Κυκλώστε το σωστό:

 12) Έδρα της Α΄ Αθηναϊκής συμμαχίας ορίστηκε η: (σελ 99- 31628)

α. Δήλος

β. Αθήνα

γ. Ακρόπολη

δ. Κόρινθος

 α

13) Με τη μεταφορά του συμμαχικού ταμείου (454π.Χ.) πραγματοποιείται: (σελ 99- 31630)

α. η μεταβολή της Αθηναϊκής συμμαχίας σε Αθηναϊκή ηγεμονία

β. η σύναψη συνθήκης ειρήνης ανάμεσα στους Αθηναίους και στους Πέρσες

γ. η κατάργηση της Α΄ Αθηναϊκής συμμαχίας

δ. η έναρξη του Πελοποννησιακού πολέμου

 α

14) Όταν ήταν αρχηγός της δημοκρατικής παράταξης στην αρχαία Αθήνα ο Εφιάλτης, οι δημοκρατικοί: (σελ 100- 27792)

α. περιόρισαν τις δραστηριότητες των αριστοκρατικών

β. ακολούθησαν φιλολακωνική πολιτική

γ. έκαναν μεταρρυθμίσεις

δ. καθιέρωσαν χρηματική αποζημίωση για τους κληρωτούς άρχοντες, τους βουλευτές και τους λαϊκούς δικαστές

α

ΟΡΟΙ

• Καλλίειος συνθήκη (σελ 100- 34168, 26374 , 25199)
• «Τριακοντούτεις σπονδαί» [σελ.100]