1 of 20

Lam Ta’rif / Alif Lam Ma’rifah

Ahmadi Assambasy, S.Pd.

Masjid Baiturrahim Komperta GS

2 of 20

Lam Ta’rif

Alif Lam Ta’rif ini sering disebut juga dengan nama Alif Lam Ma’rifah yaitu: Suatu hukum Tajwid yang diberlakukan ( terdapat) pada kata yang diawali dengan huruf Alif Lam (ال).

​

Disebut dengan istilah Ta’rif atau Ma’rifah disebabkan karena menjelaskan tentang kalimah isim [kata benda] yang secara khusus maknanya sudah seringkali disebutkan secara jelas dan tegas.

ال

3 of 20

Contoh Lam Ta’rif Pada Suatu Kata

الْعَظِيْمُ

الْعَلِيْمُ

الْعَزِيْزُ

الأعْلَى

فَأَقِيْمُوا الصَّلَاةَ وَآَتُوا الزَّكَاةَ وَاعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلَاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِيْرُ

الصَّلَاةَ

(QS. Al-Hajj: 78)

الزَّكَاةَ

الْمَوْلَى

النَّصِيْرُ

ال

عَلِيْمٌ

ال

عَزِيْزٌ

4 of 20

Adanya Lam Ta’rif

  • Salah Satu Ciri Isim ((إِسْمٌ ; Kata Benda, Nama Tempat, Nama Orang, Bilangan, Nama Hewan, Nama Jalan, Nama Buah, Masdar

​

  • Alif dan Lam Tidak Akan Pernah Bertemu dengan Tanwin dalam Satu Kata

​

  • Menunjukkan makna sesuatu yang jelas dan diketahui.

​

ال

&

ًٌٍ

≠

الْعَزِيزُ

الْعَزِيزٌ

5 of 20

6 of 20

Lam Ta’rif Terbagi Menjadi dua:

​

  1. Alif Lam Syamsiyah / Idghom Syamsiyah
  2. Alif Lam Qomariyah / Idzhar Qomariyah

7 of 20

Alif Lam Syamsiyah / Idghom Syamsiyah

Idghom syamsiyah adalah apabila alif lam bertemu dengan huruf–huruf Syamsiyah.

Cara membaca idghom syamsiyah adalah dengan mengidghomkan atau mentasydidkan pada huruf setelahnya, sehingga alif dan lam tidak terbaca namun tulisannya ada.

ت ث د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ل ن

#دَعْ سُوْءَ ظَنٍّ زُرْ شَرِيْفًا لِلْكَرَمْ

# طِبْ ثُمْ صِلْ رَحْمًا تَفُزْ ضِفْ ذَانِعَمْ

8 of 20

Contoh Alif Lam Syamsiyah

اَلشَّهۡرُ

اَلطَّلَاقُ

اَلشَّهۡرُ الۡحَـرَامُ بِالشَّهۡرِ الۡحَـرَامِ وَالۡحُرُمٰتُ قِصَاصٌ‌ؕ

QS. Al Baqarah: 194

اَلطَّلَاقُ مَرَّتٰنِ‌ ۖ فَاِمۡسَاكٌ ۢ بِمَعۡرُوۡفٍ اَوۡ تَسۡرِيۡحٌ ۢ بِاِحۡسَانٍ‌ ؕ

QS. Al Baqarah: 229

اَلطَّلَاقُ مَرَّتٰنِ‌ ۖ فَاِمۡسَاكٌ ۢ بِمَعۡرُوۡفٍ اَوۡ تَسۡرِيۡحٌ ۢ بِاِحۡسَانٍ‌ ؕ

9 of 20

Alif Lam Qomariyah / Idzhar Qomariyah

Idzhar qomariyah adalah apabila alif dan lam bertemu dengan salah satu huruf qomariyah yang berjumlah empat belas.

Cara membaca idzhar qomariyah adalah alif lamnya dibaca jelas atau diidharkan

ء ب غ ح ج ك وخ ف ع ق ي م ه

اَبْغِ حَجَّكَ وَخَفْ عَقِيْمَةْ

10 of 20

Contoh Alif Lam Qomariyah

ٱلْأَخِلَّآءُ

ٱلْيَوْمَ

اَلۡحَجُّ

ٱلْأَخِلَّآءُ يَوْمَئِذٍۭ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا ٱلْمُتَّقِينَ

QS. Az Zukhruf: 67

ٱلْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِى وَرَضِيتُ لَكُمُ ٱلْإِسْلَٰمَ دِينًا ۚ

QS. Al Maidah: 3

اَلۡحَجُّ اَشۡهُرٌ مَّعۡلُوۡمٰتٌ

QS. Al Baqarah: 197

11 of 20

Hamzah Washal

Hamzah washal adalah hamzah yang tetap bila berada di awal dan gugur bila berada di tengah.

​

Maksudnya adalah hamzah washal dibaca bila di awal bacaan dan tidak dibaca bila di tengah bacaan.

​

Hamzah washal selalu berada di awal kata dan bentuknya seperti alif.

ٱلْأَخِلَّآءُ

ا

12 of 20

Hamzah Washal

Hamzah washal hanya berada pada:

1. Pada fi’il amar (Kata Perintah) dari fi’il tsulatsi (Kata Kerja 3 Huruf)

كَتَبَ – يَكْتُبُ - اكْتُبْ

خَرجَ – يَخْرُجُ - اخْرُجْ

2. Tambahan Alif Lam Pada Awal Isim

الرَّجُلُ

الْكِتَابُ

اَلشَّهۡرُ

13 of 20

Hamzah Washal

3. Pada fi’il madhi dan fi’il amar khumasi (5 huruf) dan sudasi (6 huruf) serta mashdarnya

انْطَلَقَ – انْطَلِقْ – انْطَلَاقًا

اسْتَخْرَجَ ، اسْتَخْرِجْ – اسْتِخْرَاجًا

4. Isim Asyrah

اسْمٌ – ابْنٌ – ابْنَةٌ – اثْنَانِ – اثْنَتَانِ – امْرَأَةٌ – امْرُؤٌ – ابْنَانِ – امْرَأَتَانِ – امْرَئَانِ

14 of 20

3 cara baca Hamzah Washal Pada Fi’il dan Isim

2. Kasroh

اَلْبَقَرَةُ

اَلنَّاسُ

اَلْعِلْمُ

1. Fathah

اِضْرِبْ 

اِفْتَحْ

اِجْتَمَعَ

3. Dhommah

اُدْخُلُوْا

اُخْرُخْ

اُنْصُرْ

Isim

Fi’il Amr Fi’il Madhi Khumasi / Sudasi

Fi’il Amr

15 of 20

Contoh Pada Ayat

انْطَلِقُوۡۤا اِلٰى ظِلٍّ ذِىۡ ثَلٰثِ شُعَبٍۙ

اُدۡخُلُوۡۤا اَبۡوَابَ جَهَـنَّمَ خٰلِدِيۡنَ فِيۡهَا ۚ فَبِئۡسَ مَثۡوَى الۡمُتَكَبِّرِيۡنَ

ٱسْتِكْبَارًا فِى ٱلْأَرْضِ وَمَكْرَ ٱلسَّيِّئِ ۚ

QS. Ghafir 76

QS. Al Mursalat: 30

QS. Fathir: 43

16 of 20

Jika Sebelum Hamzah Washal ada Tanwin

NUN WIQOYAH

اِلٰى رَبِّكَ يَوۡمَٮِٕذٍ الۡمُسۡتَقَرُّ

كَذَّبَتۡ عَادٌ الۡمُرۡسَلِيۡنَ ​

وَرَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا مَا كَتَبْنَٰهَا عَلَيْهِمْ إِلَّا ٱبْتِغَآءَ رِضْوَٰنِ ٱللَّهِ

QS. Al Qiyamah: 12

QS. Asy Syuaro: 123

كَذَّبَتۡ قَوۡمُ نُوۡحٍ الۡمُرۡسَلِيۡنَ​ ۖ​ۚ‏

QS. Asy Syuaro: 105

QS. Al Hadid: 27

17 of 20

6. QS Al-Muzzammil ayat 17-18 (Syiibanissama')�

شِيبًا السَّمَاءُ

7. QS Al-Mulk ayat 1-2 (Qadiirunilladzi)�

قَدِيرٌ الَّذِي

8. QS As-Syu'ara ayat 123 ('Adunilmursalin)�

عَادٌ الْمُرْسَلِينَ

9. QS As-Syu'ara ayat 160 (Luthinilmursalin)�

 لُوطٍ الْمُرْسَلِينَ

10. QS As-Syu'ara ayat 105 (Nuhinilmursalin)�

نُوحٍ الْمُرْسَلِينَ

1. QS Al-Ikhlas ayat 1-2 (ahadunillahu)�

 أَحَدٌ اللَّهُ

2. QS Al-Humazah ayat 1-2 (lumazatinilladzi)�

لُّمَزَةٍ الَّذِي

3. QS Al-Alaq ayat 2-3 (alaqiniqro')�

عَلَقٍ اقْرَأْ

4. QS Al-Qiyamah ayat 30 (yawmaidzinilmasaq)�

يَوْمَئِذٍ الْمَسَاقُ

�5. QS Al-Qiyamah ayat 12 (yawmaidzinilmustaqarr)�

يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ

​

18 of 20

11. QS Al-Hadid ayat 27 (warahbaniyyatanibtada'uha)�

وَرَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا

12. QS Al-Hadid ayat 23-23 (fakhurinilladzina)�

فَخُورٍ الَّذِينَ

13. QS An-Najm ayat 50 (Adanil'ula)�

عَادًا الْأُولَىٰ

14. QS Al-Hajj ayat 11 (Khoirunithmanna)�

خَيْرٌ اطْمَأَنَّ

15. QS Al-Hajj ayat 11 (Fitnatuninqalaba)�

 فِتْنَةٌ انقَلَبَ

16. QS Al-Hajj ayat 25 (sawa'anilakifu)�

سَوَاءً الْعَاكِفُ

17. QS Ibrahim ayat 18 (Karomadinisytaddat)�

كَرَمَادٍ اشْتَدَّتْ

18. QS Ibrahim ayat 26 (Khabitsatinijtutstsat)�

خَبِيثَةٍ اجْتُثَّتْ

19. QS Maryam ayat 7 (bighulaminismuhu)�

بِغُلَامٍ اسْمُهُ

20. QS Maryam ayat 61 (adninillati)�

عَدْنٍ الَّتِي

19 of 20

21. QS Al-Kahfi ayat 77 (Qaryatinistath'ama)�

 قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا

22. QS Al-Kahfi ayat 88 (Jaza'anilhusna)�

  جَزَاءً الْحُسْنَىٰ

23. QS At-Taubah ayat 30 (Uzayrunibnu)�

 عُزَيْرٌ ابْنُ

24. QS At-Taubah ayat 24 (Wa amwaluniqtaraftumuha)�

 وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا

25. QS At-Taubah ayat 79-80 (alimunistaghfir)�

أَلِيمٌ اسْتَغْفِرْ

20 of 20

Allhamdulillah