1 of 34

NHIỆT LIỆT CHÀO ĐÓN

CẢ LỚP TỚI BÀI HỌC MỚI!

2 of 34

KHỞI ĐỘNG

Trong cuộc sống, chúng ta vẫn thường gặp các tình huống một việc được thực hiện hay không phụ thuộc vào một điều kiện.

<Điều kiện>

Lệnh 1

Đúng

Lệnh 2

Sai

3 of 34

Ví dụ, em dự định, nếu ngày mai trời không mưa em sẽ đi chơi cùng bạn, ngược lại nếu trời mưa em sẽ ở nhà làm bài tập. Các tình huống như vậy trong lập trình được gọi là rẽ nhánh.

<Điều kiện>

Lệnh 1

Đúng

Lệnh 2

Sai

Em hãy điền thông tin ở tình huống trên vào vị trí <Điều kiện> và lệnh tương ứng trong sơ đồ cấu trúc rẽ nhánh ở hình bên.

4 of 34

5 of 34

BÀI 19: CÂU LỆNH RẼ NHÁNH IF

6 of 34

NỘI DUNG BÀI HỌC

1. Biểu thức lôgic

2. Lệnh if

7 of 34

1. Biểu thức lôgic

Thảo luận nhóm đôi và thực hiện Hoạt động 1 trong SGK trang 101:

Biểu thức nào sau đây có thể đưa vào vị trí <điều kiện> trong lệnh: Nếu <điều kiện> thì <lệnh> của các ngôn ngữ lập trình bậc cao?

A. m, n = 1, 2 B. a + b > 1

C. a* b < a + b D. 12 + 15 > 2* 13

8 of 34

Các phép so sánh các giá trị số trong Python:

< 

nhỏ hơn

<=

nhỏ hơn hoặc bằng

> 

lớn hơn

>=

lớn hơn hoặc bằng

==

bằng nhau

!=

khác nhau

9 of 34

Bảng các phép toán logic

Phép toán and

X

Y

X and Y

True

True

True

True

False

False

False

True

False

False

False

False

Phép toán or

X

Y

X or Y

True

True

True

True

False

True

False

True

True

False

False

False

Phép toán not

X

not X

True

False

False

True

10 of 34

Ví dụ

Cho các lệnh sau và dự đoán giá trị của các biến lôgic a, b, c

>>> x, y, z = 10, 5, 9

>>> b = x < 11 and z > 5

>>> c = x > 15 or y < 9

>>> a = not b

True

True

False

11 of 34

KẾT LUẬN

Biểu thức lôgic là biểu thức chỉ nhận giá trị True hoặc False. Giá trị các biểu thức lôgic thuộc kiểu bool.

Các phép toán trên kiểu dữ liệu lôgic là and (và), or (hoặc) và not (phủ định).

12 of 34

Câu hỏi và bài tập củng cố

Mỗi biểu thức sau có giá trị True hay False?

a) 100%4 == 0

b)111//5 != 20 or 20%3 != 0

True

True

13 of 34

2. Lệnh if

Thảo luận nhóm đôi, hoàn thành Hoạt động 2 SGK trang 102:

Cho trước số tự nhiên n (được gán hoặc nhập từ bàn phím). Đoạn chương trình như sau kiểm tra n > 0 thì thông báo "n là số lớn hơn 0".

if n > 0:

print(“n là số lớn hơn 0”)

14 of 34

if n > 0:

print(“n là số lớn hơn 0”)

Em có nhận xét gì về cấu trúc lệnh if? Sau <điều kiện> lệnh if có kí tự gì? Lệnh print() được viết như thế nào?

Sau điều kiện lệnh if có kí tự dấu ":"

Lệnh print() được viết thụt vào.

15 of 34

Đọc thông tin SGK và thực hiện các yêu cầu:

  • Trình bày cú pháp của lệnh if trong Python.
  • Nêu những lưu ý khi viết câu lệnh if.

Cấu trúc rẽ nhánh dạng thiếu:

if <điều kiện>:

<khối lệnh>

<Điều kiện>

Khối lệnh

Đúng

Sai

16 of 34

Cấu trúc rẽ nhánh dạng đủ:

if <điều kiện>:

<khối lệnh 1>

else:

<khối lệnh 2>

<Điều kiện>

Khối lệnh 1

Đúng

Khối lệnh 2

Sai

Viết thẳng lề trái

Viết lùi vào và thẳng hàng, mặc định là 1 tab hay 4 dấu cách.

17 of 34

Ghi nhớ

Cú pháp đặc biệt của lệnh if

Sau <điều kiện> là dấu ":", sau đó xuống dòng và các lệnh cần viết thụt vào (1 tab hoặc 4 dấu cách).

18 of 34

Câu hỏi và bài tập củng cố

Đoạn chương trình sau thực hiện công việc gì?

k = int(input(“Nhập một số nguyên dương:”))

if k <= 0:

print(“Bạn nhập sai rồi!”)

Chương trình yêu cầu nhập số một số nguyên dương và đưa vào biến k. Nếu k <=0 thì sẽ thông báo "Bạn nhập sai rồi!".

19 of 34

Thực hành theo nhóm đôi và hoàn thành các nhiệm vụ:

THỰC HÀNH

Nhiệm vụ 1: Viết chương trình nhập số tự nhiên n từ bàn phím. Sau đó thông báo số em đã nhập là số chẵn hay số lẻ phụ thuộc vào n là chẵn hay lẻ.

Các bài tập liên quan đến kiểu dữ liệu bool và lệnh if

20 of 34

Chương trình có thể như sau:

n = int(input(“Nhập số tự nhiên n:”))

if n%2 == 0:

print(“Số đã nhập là số chẵn.”)

else:

print(“Số đã nhập đã là số lẻ.”)

21 of 34

Nhiệm vụ 2:

Giả sử giá điện sinh hoạt trong khu vực gia đình em ở được tính lũy kế theo từng tháng như sau (giá tính theo từng kWh điện tiêu thụ).

  • Với mức tiêu thụ điện từ 0 đến 50 kWh, giá thành mỗi kWh là 1,678 nghìn đồng.
  • Với mức từ 51 đến 100, giá thành mỗi kWh là 1,734 nghìn đồng.
  • Từ mức 101 trở lên, giá thành mỗi kWh là 2,014 nghìn đồng.
  • Viết chương trình nhập số điện tiêu thụ trong tháng của gia đình em và tính số tiền điện phải trả.

22 of 34

Chương trình có thể như sau:

k = float(input(“Nhập số kWh tiêu thụ điện nhà em:”))

if k <= 50:

t = k*1.678

else:

if k <= 100:

t = 50*1.678 + (k-50)*1.734

else:

t = 50*1.678 + 50*1.734 + (k-100)*2.014

print(“Số tiền điện phải trả là:”, round(t), “nghìn đồng”)

23 of 34

LUYỆN TẬP

Bài 1 (SGK - tr104). Viết biểu thức lôgic ứng với mỗi câu sau:

a) Số x nằm trong khoảng (0; 10)

b) Số y nằm ngoài đoạn [1; 2].

c) Số z nằm trong đoạn [0; 1] hoặc [5; 10].

0 < x < 10

y < 1 or y > 2

0 <= z <= 1 or 5 <= z <=10

24 of 34

LUYỆN TẬP

Bài 2 (SGK - tr104). Tìm một vài giá trị m, n thỏa mãn các biểu thức sau:

a) 100%m == 0 and n%5 != 0

b) m%100 == 0 and m%400 != 0

c) n%3 == 0 or (n%3 != 0 and n%4 ==0)

Ví dụ: m = 50, 10, 5;

n = 6, 7, 9

Ví dụ: m = 100, 200, 500

Ví dụ: n = 3, 6, 8

25 of 34

Bài tập làm thêm

Bài 1: Viết chương trình cho nhập vào một số thực x từ bàn phím và đưa ra giá trị tuyệt đối của x (|x|).

x = float(input("x ="))

if x < 0:

x = -x

print(x)

Hướng dẫn:

26 of 34

Bài 2: Chương trình sau đây cho nhập vào ba số nguyên a, b, c sau đó đưa ra số nghiệm phân biệt của chương trình (x – a)(x – b) (x – c) = 0 (với a, b, c là các hằng số). Tuy nhiên, chương trình vẫn có lỗi, em hãy tìm và sửa lỗi đó:

Cần sửa lại thành:

if (a == b) and (a == c)

27 of 34

VẬN DỤNG

Bài 1 (SGK - tr104). Giá bán cam tại siêu thị tính như sau: nếu khối lượng cam mua dưới 5kg thì giá bán là 12 000 đồng/kg, nếu khối lượng mua lớn hơn hoặc bằng 5 kg thì giá bán là 10 000 đồng/kg. Viết chương trình nhập số lượng mua (tính theo kg) sau đó tính số tiền phải trả.

28 of 34

Chương trình có thể như sau:

c = float(input(“Nhập số lượng cam đã mua (tính theo kg): “))

if c < 5:

print(“Số tiền phải trả là:”,c*12000, “đồng”)

else:

print(“Số tiền phải trả là:”,c*10000, “đồng”)

29 of 34

Bài 2 (SGK - tr104)

Năm n là năm nhuận nếu giá trị n thỏa mãn điều kiện: n chia hết cho 400 hoặc n chia hết cho 4 đồng thời không chia hết cho 100. Viết chương trình nhập số năm n và cho biết n có phải là năm nhuận hay không?

30 of 34

Chương trình có thể như sau:

year = int(input(“Nhập số năm: “))

if year%400==0 or (year%4==0 and year%100 != 0):

print(year, “là năm nhuận”)

else:

print(year, “không là năm nhuận”)

31 of 34

Bài tập làm thêm

Một công ty sản xuất văn phòng phẩm nhận được đơn hàng mua n cái bút chì. Công ty cần đóng bút chì vào hộp để chuyển hàng đi, biết rằng mỗi hộp chứa được tối đa k cái bút chì. Viết chương trình nhập vào hai số nguyên dương n, k và đưa ra số hộp đựng bút nhỏ nhất mà công ty cần nhập.

Bài 1

32 of 34

Bài tập làm thêm

Bài 2

Để khuyến khích tiêu thụ cam, một chủ vườn đã đưa ra chính sách khuyến mại sau: Nếu số cam mua lớn hơn 10 kg thì đơn giá mua phần lớn hơn đó chỉ bằng 90% đơn giá cho 10 kg cam đầu tiên. Em hãy viết chương trình tính số tiền mua cam phải trả với đơn giá và số cam mua được nhập từ bàn phím.

33 of 34

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

03

02

01

Ôn tập kiến thức đã học

Hoàn thành bài tập vận dụng

Chuẩn bị trước bài sau - Bài 20:

Câu lệnh lặp for

34 of 34

CẢM ƠN CÁC EM

ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!