​

​

ლექტორი: ასოც. პროფ. ირინე დარჩია

​

​

არქაული პერიოდი - „არქაული ღიმილი“

​

• არქაიკა – ძვ. წ. ა. მე–7–მე–6 სს.

​

• ბერძნული კოლონიზაციები მთელს ხმელთაშუაზღვისპირეთში

​

• გეომეტრიული ხელოვნების დაქვეითება

​

• აღმოსავლური გავლენების ზრდა/ორიენტალური სტილი

(ეგვიპტე, მესოპოტამია, ანატოლია – რკინისა და ბრინჯაოს ნაწარმი, მეთუნეობა, პლასტიკა)

​

• აღმოსავლური გავლენებისგან განთავისუფლება, საკუთარი სტილის შექმნა

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

• ადამიანი – განმსაზღვრელი ელემენტი, მშვენიერების გამოხატულება

​

• ეპოქის მახასიათებელი – ე.წ. “არქაული ღიმილი”

​

• პოლისი – მოქალაქეთა ერთობლივი ცხოვრება, არქიტექტურის ახალი ფუნქციური დატვირთვა

​

• მეფის სასახლის ნაცვლად – მოქალაქეთა საცხოვრებლები, საკულტო დანიშნულების ნაგებობები, ქალაქის დამცავი კედელი

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

არქაული ქალაქის ძირითადი მახასიათებლები

​

• საკულტო ცენტრი – ტაძარი

​

• აგორა – მოქალაქეთა თავშეყრის ადგილი

​

• საკულტო, კულტურული, ოფიციალური დანიშნულების ნაგებობები

​

• საცხოვრებელი სახლები ვიწრო ქუჩებით

​

• პორტი (ზღვისპირა ქალაქებში)

​

• ქალაქის დამცავი კედელი

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

საცხოვრებელი სახლები

​

• ფუნქციონალური რაციონალიზმი

​

• შიდა ეზო, მისკენ გამავალი ოთახები

​

• კარები – სამხრეთით

​

• რატომ იყო საჭირო სახლის ასეთი დაგეგმარება? ☺

​

• ქუჩის მხარე – სახლის ყრუ კედელი

​

• სახლის ფასადის გაფორმება – მეორეხარისხოვანი

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

ტაძარი

​

• მიკენური მეგარონი, ეგვიპტური და მესოპოტამიური არქიტექტურული ფორმების სინთეზი

​

• ჩანასახი/პროტოტიპი – გეომეტრიული ხანის ტაძარი

​

• ეგვიპტური მონუმენტური ტაძრები, შუამდინარული ზიკურატები

​

• მონუმენტალიზმი

�

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

​

მიკენური მეგარონი, რეკონსტრუქცია

მიკენური მეგარონი, რეკონსტრუქცია

გეომეტრიული პერიოდის ტაძარი (მოდელი)

​

​

ეგვიპტური ტაძარი

​

​

შუამდინარული ზიკურატი

ბერძნული ტაძრის ფორმების განვითარება

​

• სამი ელემენტი: ნაოსი (ცელა), ძირითადი შიდა სათავსო, პრონაოსი (შესასვლელი) სვეტებით
• ორმაგი ანტებიანი ტაძარი (პრონაოსის საპირისპირო მხარეს ორსვეტიანი ოპისთოდომოსით, უკანა სახლით)
• პროსტილოსი, სწორკუთხა ნაგებობა შესასვლელში სვეტების რიგით
• ამფიპროსტილოსი, სვეტები შესასვლელის საპირისპირო მხარესაც
• პერიპტეროსი, სვეტები ტაძრის გარშემო
• დიპტეროსი, სვეტების ორი რიგი ტაძრის გარშემო

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

​

​

ტაძრების ტიპები

ტაძრის ორდერი

​

• ორფერდა კერამიკული ან მარმარილოს სახურავი

​

• სვეტისა და სვეტისთავის მიხედვით – ტაძრის სხვადასხვა არქიტექტონიკა

​

• ერთიანი არქიტექტურული სისტემა – ორდერი

​

• დორიული

​

• იონიური

​

• კორინთული

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

​

​

​

დორიული, იონიური, კორინთული სვეტი

დორიული ორდერის ტაძრის ელემენტები

​

• კრეპიდომა/სტერეობატი
• სტილობატი
• კოლონა/სვეტი ღარებით/კანელურებით
• სვეტისთავი/კაპიტელი
• აბაკუსი და ექინოსი
• ანტაბლემენტი: არქიტრავი, ფრიზი, ფრონტონი
• ტრიგლიფები (სამღარებიანი ფირფიტები)
• მეტოპები (ოთხკუთხა ფირფიტები)
• გეისონი/კარნიზი
• სიმა
• აკროტერიონი

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

​

​

დორიული ორდერის ტაძრის ელემენტები

​

​

დორიული ტაძრის შემადგენელი სვეტები

​

​

​

დორიული სვეტის ელემენტები

იონიური ორდერის მახასიათებლები

​

• ჩაისახა იონიაში, კლასიკურ პერიოდში გავრცელდა კონტინენტურ საბერძნეთში
• სიმსუბუქე, სინატიფე
• სვეტი ეყრდნობა არა სტილობატს, არამედ სპეციალურ ბაზისს
• აბაკუსები მსუბუქია
• აბაკუსები ეყრდნობა ვოლუტებს (ორმხრივ დახვეულ ხვიანების ტიპის სვეტისთავებს)
• ანტაბლემენტი უფრო მსუბუქი
• ფრიზი არ იყოფა ტრიგლიფებით
• არქიტრავი ვიწროა და ჰორიზონტალური ხაზებით რამდენიმე ნაწილად გაყოფილი
• ორნამენტი და ფერწერული მორთულობა უფრო ინტენსიური

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

​

​

​

იონიური ორდერის შემადგენელი ელემენტები

​

​

დორიული და იონიური ორდერი

​

კორინთული ორდერის მახასიათებლები

​

• გვიანდელი მოვლენა

​

• განსაკუთრებული – სვეტისთავი

​

• სტილიზებული ფოთოლნარი – გაფურჩქნილი მცენარე

​

• პომპეზურობა

​

• განსაკუთრებით პოპულარობა კეისრების ეპოქაში

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

​

​

​

კორინთული ორდერის მახასიათებლები

​

​

სვეტისთავები

საკულტო ადგილები

​

• დელფო, აპოლონის წმინდა ადგილი
• რელიგიური, პოლიტიკური ცენტრი
• საყოველთაოდ ცნობილი
• ოთხ წელიწადში ერთხელ – პითიური თამაშები (ძვ.წ.ა. 552 წ.)
• ცნობილი მითი: პითონი, აპოლონი
• სამისნო, პითია
• მისნობის პროცედურა: მსხვერპლშეწირვა (ცხვარი, თხა), რიგის მოლოდინი, ადიტონი (ტაძრის ხელშეუხებელი ადგილი) – პითიას ადგილი, განსაკუთრებული მონაცემების (მგრძნობელობის) ქალი, 9 დღე წინასწარმეტყველება
• აპოლონის წმინდა სამფეხი, ქურუმი

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

​

მისნობა

​

კითხვა: რა ელის ლიდიას სპარსელებთან ომში?

​

პასუხი: კროისოსი, ჰალისის გადამლახველი, დიდ ძალაუფლებას დაამხობს...

​

რას უნდა ნიშნავდეს ეს?

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

პითია

აპოლონის ტაძარი დელფოში

არქაული არქიტექტურა

სამი ორდერი: დორიული, იონიური, კორინთული; მოდელების და არქიტექტურული ელემენტების ერთიანობა

​

ინდივიდუალური პროპორციები, ტაძრის შემადგენელი ელემენტების ზომების ოპტიმალური შეფარდებების ძიება

​

კოლონების რიცხვი: 1:2,6. 1:2+1. 1:6

​

გარემოს, ლანდშაფტის გათვალისწინება, მასთან შეხამება

​

დეფორმაცია: ჩაღრმავება, ამობერილობა – მოძრაობის შეგრძნება

​

კოლონების შემკულობა, ტაძრის პლასტიკური შემკულობა, ფერი (წითელი, ლურჯი)

​

მასალა: კირქვა, ქვიშაქვა, იშვიათად მარმარილო

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

​

​

​

​

​

​

ოლიმპია, ჰერაიონი

​

​

ოლიმპია, ჰერაიონი

არტემისის ტაძარი კ. კორფუზე (კერკირაზე)

​

?

სიგრძე: 47,89 მ., სიგანე: 22,41 მ.

დას. ფრონტონი. სიგრძე: 22, 16 მ., სიმაღლე: 3,15 მ.

გორგო, მისი შვილები (ქრისაორი, პეგასოსი), ლომი, პანტერა, ზევსისა და გიგანტის ბრძოლა, ნეოპტოლემოსის მიერ პრიამოსის განგმირვა

არტემისის ტაძრის მახასიათებლები

​

ტაძრის კონსტრუქციების სიმძიმე

​

კოლონების “ჩასკვნილობა”

​

ფრონტონის სიდიდე ტაძრის მოცულობასთან შედარებით

​

რელიეფური პლასტიკა: თემატური და კომპოზიციური ერთიანობის ნაკლებობა

​

ერთმანეთთან დაუკავშირებელი ფიგურები და ფორმები

​

წარმმართველი – უხეში ძალა, აგრესია (ლომი, პანტერა, გორგო)

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

​

​

​

​

აპოლონის ტაძარი სირაკუზაში, იტალია

​

​

​

​

​

კოლონების დადაბლება, მათი უფრო ხშირი განლაგება...

სელინუნტის C ტაძარი, სიცილია. ფასადის უკან განლაგებული კოლონების მეორე მწკრივი

ჰერას ტაძარი პესტუმში, სამხრ. იტალია. სიგრძე–სიგანის უკეთესი თანაფარდობა, კოლონების თანაფარდობა 9:18

ათენას ტაძარი პესტუმში, კოლონების თანაფარდობა: 1:2 პლუს 1

ათენას ტაძარი პესტუმში, სამხრეთ იტალია

ათენას ტაძარი პესტუმში, სამხრეთ იტალია

ჰერაიონი კ. სამოსზე. დამწვარი, მის ადგილზე აგებული ახალი და დაუმთავრებელი ტაძარი ☺ ზომები: 54. მ X 111,5 მ. 2, 3 მწკრივი კოლონები, ორნამენტული სიუხვე..

ჰერაიონი, კ. სამოსი

ორნამენტი. ფრაგმენტი.

ჰერაიონი, კ. სამოსი

არტემისის ტაძრის/არტემისიონის მახასიათებლები

• მარმარილო, გრანიტი. მარმარილოს საბადო – 12 კმ. დაშორებით

​

• მზა სვეტების, კონსტრუქციების გადატანა

​

• იონიური ორდერი

​

• სვეტების ქვედა ნაწილები რელიეფური შემკულობით

​

• ძვ.წ.ა. 356 წ., ტაძრის გადაწვა, “ჰეროსტრატოსის დიდება”

​

• ახალი ტაძარი, მტრების შემოსევის, რელიგიური ფანატიზმის, ვანდალიზმის, ჭაობიანი ნიადაგის მსხვერპლი

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

არტემისის ტაძარი ეფესოსში – ერთ–ერთი 7 საოცრებათაგან

არტემისის ტაძრის/არტემისიონის მაკეტი

​

​

ბერძენი ჯარისკაცები არტემისის ტაძრის ნანგრევებთან 1919 წელს. ეფესოსის დროებით განთავისუფლების შემდეგ

​

​

არტემისის ტაძარი დღეს... ☹

​

​

აპოლონის ტაძარი კორინთოში. 38 სვეტიდან გადარჩა – 7...

აპოლონის ტაძრიდან შემორჩენილი სვეტები

დელფო, ფაიდრიადები, კასტალიის წყარო...

​

​

დედამიწის ჭიპი – ომფალოსი (ადგილი, სადაც ზევსის მიერ გამოგზავნილი ორი არწივი შეხვდა ერთმანეთს)

პარნასოსის ფერდობი

​

​

დელფოს სამისნო – არქეოლოგიური კომპლექსი

​

​

აპოლონის ტაძარი

​

​

რელიეფისა და არქიტექტურის ჰარმონიული შეხამება...

სვეტების შეხამება 6:15. “დეფორმაციის მეთოდი”. სტატიკურობის დასაძლევად..

სიფნოსელთა საგანძური

ათენელთა საგანძური

​

​

თეატრი. არქაიკის შემდგომი პერიოდის...

თეატრი

სტადიონი, არქაიკის შემდგომი პერიოდის

არქაული პერიოდის ქანდაკება (1)

• სხვა სფეროებიგან განსხვავებით ნაკლები ტრადიცია

​

• მრგვალი ქანდაკება – სკულპტურული რელიეფი/რელიეფური პლასტიკა

​

• რელიეფური პლასტიკა: ფერწერასთან კავშირი – არ ხდება მესამე განზომილების პრობლემის გადაჭრა

​

• მრგვალი ქანდაკება: რთული ამოცანა – უსულო მასალისგან ცოცხალი ადამიანის ქანდაკება, რომელიც ყოველი მხრიდან აღიქმება. მასალა: ხე, თაბაშირი, მარმარილო

​

• არქაული პლასტიკა ორიგინალები, კლასიკური პერიოდის – ასლები

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

არქაული პერიოდის ქანდაკება (2)

​

• პირველი მაგალითი რელიეფური პლასტიკისა – ჰეფესტოსის მიერ გამოჭედილი აქილევსის ფარი ჰომეროსთან

​

• ეგვიპტური გავლენის საფუძველზე საკუთრივ ელინური სტილის ჩამოყალიბება

​

• კუროსის (ჭაბუკი), კორეს (ქალიშვილი) მთლიანი ქანდაკებები

​

• გეომეტრიული ხანა: სხეული გეომეტრიული ფიგურების ერთობლიობა, ხედვის, აღქმისა და გამოსახვის სქემატურობა

​

• არქაული პერიოდი: სხეული როგორც ჰარმონიული მთლიანობა და არა უბრალოდ სხეულის ნაწილთა ჯამი ☺

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

არქაული პერიოდის ქანდაკება (3)

​

• კუროსი – მოკვდავი ჭაბუკი, გმირი ან ღმერთი. შიშველი, ათლეტური აღნაგობის (დორიული ორდერის სიმკაცრე)

​

• მამაკაცური, ფიზიკური ძალა, ათლეტურობა, სულის კეთილშობილება, იდეალური პროპორციები (იონიური ორდერის სინატიფე, ჰაეროვნება)

​

• კორე – მოკვდავი ქალიშვილი ან ქალღმერთი. შემოსილი, ადამიანური მშვენიერება

​

• მკაცრი ფრონტალურობა, სხეულის უფრო სიბრტყისეული აღქმა, ვიდრე მოცულობითი

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

არქაული პერიოდის ქანდაკება (4)

• სხეული ანატომიურად სწორად აგებული

​

• კუნთების/ვარცხნილობის აქცენტირება

​

• ხაზების კუთხოვანება, გაშეშებულობა, სტატიკურობა

​

• უძრაობის, სტატიკურობის დაბალანსება – ღიმილი

​

• მოძრაობის, სულის, დინამიზმის ელემენტის შემომტანი, სიკეთის, კეთილშობილების სულის შთამბერავი

​

• მასალა: ხე, ბრინჯაო, კირქვა, თაბაშირი, მარმარილო

​

• ფერადი ქანდაკებები

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

​

​

აქილევსის ფარი (რეკონსტრუქცია) – მალკოლმ ვილკოკი

აქილევსის ფარი

აქილევსის ფარი

​

​

ეგვიპტური ქანდაკებები

​

​

ატიკელი კუროსი, 1.99 მ. მარმარილო. ხელები, ფეხის თითები – კარგად დამუშავებული

კლეობისის და ბიტონის ქანდაკებები. მოქანდაკე: პოლიმედე. მარმარილო. 2, 16 მ. და 2, 18 მ. ბაზა: 19 სმ.

სკულპტურული კომპოზიციის პირველი მცდელობა. ჰეროდოტოსის ცნობილი ისტორია.

​

​

კორე, 65 სმ. მოქანდაკე: კრეტელი ხელოვანი

​

​

კორე ბროწეულით (უბრალო მოკვდავი, პერსეფონე ან აფროდიტე). მარმარილო. 1, 93 მ. “ნატურალური ზომა”. უძრაობის დაძლევის ცდა...

მშვენიერო, გული ჩემი შენს თაყვანისცემად იზვირთება..

ო, კორე, კორე, ნეტავ შემეძლოს მთაზე შენთვის ტაძრის აგება!

შემოვალ შენთან და დავრჩები, აღარ მომინდება სხვა ზიარება.

მაგემე ბროწეული, დედოფალო, მეც მასე მეღიმოდეს სამუდამოდ..

ო, კორე, ვხედავ, ამ უგვან დროში შენი სიყვარული არ მომერიდება.

ვინ არის, რომ ეს სურვილი დაიჯეროს?! გიჟად არ შემრაცხოს ვინ იქნება?!

ო, კორე, კორე, ზაფხულის აისის მოწითურებავ...

(ამ ფოტოშიც კი დედოფალია!)„

ნინო ფოცხვერია, 2021

​

​

ჰერა სამოსიდან. ცნობილი “კაბის ნაოჭებით...”

​

​

კორე სამოსიდან. კორე, რომელიც კაბას “იკრეფს”

“მოსხოფოროსი”/ცხვრის მტარებელი. მარმარილო. 1,65 მ.

მხედარი. მარმარილო. მოძრაობის ელემენტი. ფრონტალურობის, “გაშეშებულობის” პრინციპების რღვევა

ჭაბუკი კროისოსი. მარმარილო. 1,93 მ.

პირეოსელი აპოლონი

“სპარსული ნაგავი” – ანტენორის კორე

​

​

პეპლოსიანი კორე

​

​

ქიოსელი ქალწული

საფოსტო მარკა ქიოსელი ქალწულის გამოსახულებით

პოლიქრომული კორეს გროტესკული რეკონსტრუქცია

​

​

კორეს თავი

ჩაფიქრებული კორე

​

​

​

გვიანი კორე

კ. ევბეა, ერეტრია. აპოლონის ტაძარი. დას. ფრონტონის პლასტიკური შემკულობა. თესევსი და ანტიოპე. დახვეწილი კომპოზიცია და ტექნიკა.

კ. ეგინა, აფაიას ტაძარი

აფაიას ტაძარი, რეკონსტრუქცია

​

​

​

აფაიას ტაძარი, რეკონსტრუქცია

დას. ფრონტონი

​

​

დას. ფრონტონი, მეომარი

დას. ფრონტონი, მეომარი

ეგინელი ვაჟკაცების ბრძოლა ტროელებთან. 12 მეომარი, შუაში – ათენა. სიმშვიდე vs ბრძოლის დინამიკა , აღმ. ფრონტონი

​

​

აღმ. ფრონტონი, მომაკვდავი მეომარი

​

​

აღმ. ფრონტონი, ჰერაკლე

ათენა ტაძარი, მე–6 ს., ფრონტონი

სამთავიანი “კეთილი” დემონი

სამთავიანი “კეთილი” დემონი

​

​

კ. დელოსი, ლომთა ტერასა

​

​

ნაქსოსელთა ძღვენი აპოლონის ტაძარს...

​

​

პირდაღებული ლომი – მორწმუნეთათვის ღვთის შიშის შთამნერგავი

​

​

ნაქსოსელთა სფინქსი დელოსზე

​

​

ცხენები აკროპოლისის მუზეუმში

ძაღლის ფიგურა აკროპოლისის მუზეუმიდან

​

​

ბერძნული სული ეს არის მოქანდაკე, რომელიც ქვას ხელოვნების ნიმუშად აქცევს... (ჰეგელი)

სიფნოსელთა საგანძური

​

აღმოსავლეთ ფრიზი: ღმერთების თათბირი და ტროას ომის სცენები

​

ჩრდილოეთი ფრიზი: გიგანტომახია

​

მითოლოგიური სიუჟეტის პლასტიკური დამუშავების მწვერვალი

​

მოძრაობა, შინაგანი ენერგია, კომპოზიციური ხედვა

​

ანატომიური სიზუსტე, ვარცხნილობის და ტანსაცმლის ნატიფი გამოსახვა

​

მითოლოგიური სიუჟეტის სული, სემანტიკა

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

​

​

აღმ. ფრიზი: არტემისი, აფროდიტე, აპოლონი და ზევსი

​

​

აღმ. ფრიზი: არტემისი, აფროდიტე, აპოლონი

​

​

აღმ. ფრიზი: ათენა, ჰერა, დემეტრე (თეტისი?)

​

​

აღმ. ფრიზი: გლავკოსი ოთხცხენიანი ეტლით

​

​

მენელაოსი გორგოს/გორგონას თავით გაფორმებული ფარით

აღმ. ფრიზი: გლავკოსი, ენეასი და ჰექტორი

​

​

დას. ფრიზი: აფროდიტე ეტლით

​

​

სამხრ. ფრიზი: კვადრიგა

​

​

ჩრდ. ფრიზი: კიბელეს ეტლს ორი ლომი ექაჩება. გიგანტს ლომი ფლეთს.

​

​

ჩრდ. ფრიზი: აპოლონი და არტემისი გიგანტის წინააღმდეგ

ჩრდ. ფრიზი: ჰერა, ათენა, არესი

ჩრდ. ფრიზი: ჰერა და ათენა

​

​

ჩრდ. ფრიზი: არესი

​

​

ათენელი კუროსის ქანდაკების ბაზის რელიეფი: შეჯიბრება

ჭაბუკთა სპორტული შეჯიბრება

შეჯიბრების სცენა

ძაღლისა და კატის ერთმანეთზე მიქსევის სცენა

​

​

არისტიონის საფლავის სტელა

არქაული პლასტიკა

​

• აღმოსავლური გავლენისგან თავის დაღწევა

​

• სიმბოლური, სტილიზებული და მხატვრული კანონების ერთგული ხელოვნებიდან ახალი სტილის შექმნა

​

• სინამდვილის ყოფითი, ნატურალისტური გადმოცემა

​

• ადამიანის მოდელირება და მისი რეალისტური გამოსახვა

​

• განზოგადება იდელურობამდე

​

• ზოგადისა და კონკრეტულის შეხამება

​

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

არქაული კერამიკა

​

• ინფორმაცია არქაიკის პერიოდის ბერძნული ფერწერის შესახებ

​

• თითქმის ერთადერთი წყარო ფერწერის შესასწავლად

​

• გეომეტრიული სტილის აბსტრაქტულობის უარყოფა

​

• აღმოსავლური დეკორატიული სტილის გავლენა

​

• სიმბოლოს, ნიშნის გამოსახვიდან სახის გამოსახვაზე გადასვლა

​

• ფუნქციური დანიშნულება, ფორმების მრავალფეროვნება

​

• ყველა ძირითადი ფორმის არქაიკაში ჩამოყალიბება

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

​

​

ამფორა, სტამნოსი, პელიკე, კრატერი, ფსიქტერი, ჰიდრია, ოინოქოე, კილიქსი, კანთაროსი, სკიფოსი, ლუთროფოროსი, ლეკითოსი, ალაბასტრონი, არიბალოსი, პიქსისი

ჭურჭლის ფუნქციური დანიშნულება

​

• ამფორა – ზეთისა და ღვინის შენახვა–გადატანა

​

• ჰიდრია – წყლის შენახვა–გადატანა

​

• კრატერი – წყლისა და ღვინის გაზავება ნადიმისთვის

​

• კილიქსი, კანთაროსი – ღვინის სასმისი

​

• რიტონი – სასმელი ყანწი

​

• კიათოსი – კრატერიდან ღვინის ამოსახაპი ჭურჭელი

​

• ლეკითოსი – დაკრძალვისას საკულტო დანიშნულება

​

• არიბალოსი – ნელსაცხებლების ჭურჭელი

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

ადამიანი – კერამიკული ფერწერაში

​

• მინოსური და მიკენური კერამიკა – მცენარეებისა და ზღვის დეკორი

​

• გეომეტრიული კერამიკა – ადამიანის სილუეტი როგორც თითქმის გეომეტრიული ორნამენტი, გამოსახულება–ნიშანი

​

• არქაიკის კერამიკა – ადამიანი ფერწერულად გადმოცემული სიუჟეტის შემადგენელი ელემენტი, არა გამოსახულება–ნიშანი, აბსტრაქტული გეომეტრიული ნიშანი, არამედ მხატვრული სახე

​

• ორიენტალური სტილის გავლენით – ე.წ. “ხალიჩოვანი სტილი”

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

“ხალიჩოვანი სტილი”

​

• სარტყელებად დაყოფილი ჭურჭლის ზედაპირი

​

• აღმოსავლურ სტილში გამოსახული სტილიზებული ცხოველები, ფრინველები, იშვიათად ადამიანები

​

• ჭურჭლის მთელი ზედაპირი დაფარულია ხვიანებით, როზეტებით და ა. შ.

​

• ჭურჭლის თიხის ზედაპირი ემსგავსება ქსოვილს

​

• ზედაპირი – მოყვითალო, ნახატი – მოშავო–მოყავისფრო ლაქი, იშვიათად მეწამული და თეთრი ლაქები

​

• როდოსისა და კორინთოს სკოლები

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

“მაკლიმანის არიბალოსი”, კორინთული სტილი

კორინთული არიბალოსი

კორინთული არიბალოსი

“ნესოსის ამფორა”. ხალიჩოვანი სტილი. შავფიგურული სტილის ტენდენცია.

ჰერაკლეს მიერ კენტავრ ნესოსის მოკვლა

პერსევსის მიერ მედუზას ძლევა

გორგოს დების, ევრიალესა და სთენოს მიერ პერსევსის დევნა

კორინთული ოინოქოე მცენარეული და ცხოველური დეკორით

კორინთული ოინოქოე “ცხოველური ფრიზით”

როდოსული ლანგარი, მენელაოსი და ჰექტორი ებრძვიან ერთმანეთს ევფორბოსის ცხედართან

როდოსული დინოსი (შესარევი თასი)

“ატიკური სტილი”

​

• ხალიჩოვანი სტილის და დეკორატიულობის ნაცვლად მითოლოგიური და ყოფითი სიუჟეტები

​

• “ხალიჩოვან სტილში” მითოლოგიური სიუჟეტი გამოიყენება როგორც ორნამენტი, ხოლო “ატიკურ სტილში” მას “ავტონომიურობა” ენიჭება

​

• ადამიანი განდევნის გეომეტრიულ, მცენარეულ და ცხოველურ დეკორს

​

• მრავალფიგურული კომპოზიციები

​

• შავფიგურული და წითელფიგურული სტილი

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

შავფიგურული სტილი

• კერამიკის მოწითალო ზედაპირი

​

• შავი ლაკით შესრულებული ფიგურები და სცენები (სიუჟეტების ილუსტრაცია)

​

• სურათი მოქცეულია ჩარჩოში/სარტყელში – ჭურჭლის ზედაპირის კომპოზიციური საფუძველი

​

• დეკორატიული, ორნამენტული ელემენტების ფუნქცია – სურათის გამოკვეთა

​

• შავი ლაკით შესრულებული სილუეტი – ღია შტრიხები არღვევს შავი ფერის მონოტონურობას და იძლევა გრაფიკული ნაწარმოების ეფექტს

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

„ფრანსუას ვაზა“, მეთუნე: ერგოტიმოსი, მხატვარი: კლიტიასი

“ფრანსუას ვაზა”

​

• ვაზის ზედაპირის დაყოფა სარტყელებად – ხარკის მოხდა ტრადიციის წინაშე

​

• თითოეული სარტყელი – ესა თუ ის სიუჟეტი

​

• ღმერთთა პროცესია, რომელიც თეტისისა და პელევსის ქორწილში მიემართება, ეტლთა სრბოლა, მითიური და რეალური ცხოველები

​

• სარტყელებს შორის ჰარმონიული მიმართება

​

• მრავალიარუსიანი მოხატვის პრინციპის ერთ–ერთი ბოლო ნიმუში

​

• ორგანზომილებიანი, სიბრტყობრივი მხატვრობა

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

“ვულჩის ამფორა”, ექსეკიასი, “აქილევსი და აიანტი კამათელს აგორებენ “

ორი გადახრილი ფიგურა კრავს კომპოზიციას, რომელსაც არღვევს ამოწვერილი შუბები

კილიქსი, ექსეკიასი, “დიონისე ხომალდში”

წითელფიგურული სტილი

​

• ჭურჭლის ზედაპირის დაფარვა შავი ლაკით

​

• გამომწვარი ჭურჭლის მოწითალო ზედაპირის გამოყენება ფიგურების და ორნამენტების გადმოსაცემად

​

• მეტი გამომსახველობა

​

• ფიგურები უფრო რელიეფური და მეტყველი

​

• უფრო ფერწეული, ვიდრე გრაფიკული

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

ევფრონიოსი (?), “ვაზა მერცხლით”

ბიჭი: აი! ყმაწვილი: შეხე, მერცხალი! კაცი: მართლაც, ვფიცავ, ღმერთს, გაზაფხულია!

“ვაზა მერცხლით”

​

• ყოფითი სცენა ათენელთა ყოველდღიური ცხოვრებიდან

​

• სამი ასაკის მამაკაცი – ბიჭი, ყმაწვილი, კაცი

​

• ადამიანის გარეგნობა და აგებულება სხვადასხვა ასაკში

​

• თემატურად გამაერთიანებელი – მერცხალი

​

ლირიკული წარწერა:

​

ბიჭი: აი!

ყმაწვილი: შეხე, მერცხალი!

კაცი: მართლაც, ვფიცავ, ღმერთს, გაზაფხულია!

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

ევფრონიოსი, ჰეტერები ნადიმის დროს

წითელფიგურული ამფორა, “გოგონა იცვამს სანდალს”

არქაული ფერწერა

​

• პლასტიკასთან და კერამიკასთან შედარებით ნაკლები მიღწევები

​

• მხატვრული ტილოების შექმნის ტრადიციის არქონა

​

• ფრესკული მხატვრობის აღორძინების დასაწყისი

​

• არქაული ფერწერის საფუძველი – ვაზური ფერწერა

​

• არსებითი განმასხვავებელი: ფერთა სიმრავლე

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

აპოლონის ტაძარი თერმოსში. მოხატული ტერაკოტის მეტოპა. ათენის მეფე პანდიონის ქალიშვილი ფილომელა.

ხის პინაკები (დაფები) პიტსადან. მსხვერპლშეწირვის სცენა

ხის პინაკები (დაფები) პიტსადან. ქალების საუბარი.

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

არქაული პერიოდის ხელოვნების რამდენიმე მახასიათებელი

​

• პიროვნების როლის ზრდა – პოლისი, ლირიკა, ხელოვანთა ინდივიდუალური შემოქმედებისადმი პატივისცემის ზრდა

​

• მეთუნეების, მხატვრების სახელები...

​

• აგონისტური სული – კონკურენციის პირველი ნიმუში:

​

• “ევთიმიდესმა დამხატა, როგორც ვერასოდეს შესძლებდა ევფრონიოსი...”

​

• „პიროვნების გამოღვიძება“ - ლირიკა: „მცირე ზომის სუბიექტური პოზიციის გამომხატველი პოეზია“;

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

​

​

​

​

გმადლობთ ყურადღებისთვის!

​

irine.darchia@tsu.ge

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University