1 of 12

कक्षा ९ र १० का विद्यार्थी भाइबहिनीहरूमा

हार्दिक स्वागतम् !

2 of 12

कारक र विभक्ति�

प्रस्तुतिः रमेशचन्द्र घिमिरे

शिक्षक श्री ईशानेश्वर माध्यमिक विद्यालय

मध्यनेपाल नगरपालिका-६

भोर्लेटार, लमजुङ

3 of 12

�कारक र विभक्तिबिचको फरक�

  • कारक- वाक्यमा रहेको क्रियासँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध गाँस्न आउने पद
  • विभक्ति- कारकमा गाँसिने सम्बन्धसूचक प्रत्यय (जस्तैः ले, लाई, बाट, द्वारा, देखि, लागि, निम्ति, को, का, की, रो, रा, री, नो, ना, नी, मा आदि)

4 of 12

कारकले वाक्यमा रहेको क्रियासँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध कसरी गाँसेको हुन्छ ?

हेरौँ उदाहरणमा

5 of 12

आमाले छोरीलाई चम्चाले भात खुवाएर घरबाट स्कुलमा पठाइन्

आमाले छोरीलाई चम्चाले भात खुवाएर घरबाट स्कुलमा पठाइन्

6 of 12

आमाले छोरीलाई चम्चाले भात खुवाएर घरबाट स्कुलमा पठाइन् ।�

  • कसले पठाइन् ? आमाले / कसले खुवाएर ? आमाले
  • कसलाई पठाइन् ? छोरीलाई / कसलाई खुवाएर ? छोरीलाई
  • केले खुवाएर ? चम्चाले
  • के खुवाएर ? भात
  • कहाँबाट पठाइन् ? घरबाट
  • कहाँ पठाइन् ? स्कुलमा

  • यसरी माथिको वाक्यमा आएका आमा, छोरी, चम्चा, भात, घर, स्कुल कारक हुन् ।

7 of 12

कारकका प्रकार

कर्ता कारक

कर्म कारक

करण कारक

सम्प्रदान कारक

अपादान कारक

अधिकरण कारक

8 of 12

कारकका प्रकार र तिनको सूत्रात्मक अर्थ

  • कर्ता कारक- काम गर्ने व्यक्ति
  • कर्म कारक- कामको मुख्य असर
  • करण कारक- काम गर्ने साधन
  • सम्प्रदान कारक- कामको प्रयोजन/दोस्रो असर
  • अपादान कारक- छुट्टिने बिन्दु
  • अधिकरण कारक- काम गर्ने ठाउँ

9 of 12

कारकका प्रकार र तिनको सूत्रात्मक अर्थलाई यसरी पनि हेरौँ

  • कर्ता कारक- जसले काम गर्छ
  • कर्म कारक- जेमा असर पर्छ (के वा कसलाई ? को उत्तर)
  • करण कारक- जेले काम गरिन्छ
  • सम्प्रदान कारक- जसका लागि काम गरिन्छ
  • अपादान कारक- समय वा स्थान छुट्टिएको सङ्केत जेले गर्छ
  • अधिकरण कारक- जहाँ काम गरिन्छ

10 of 12

केही उदाहरण

  • राम रोयो । को ?- कर्ता कारक
  • हरिले भात खायो । के ?- कर्म कारक
  • किसानले कोदालीले खेत खन्यो । केले ?- करण कारक
  • आमाले छोरीलाई भात खुवाइन् । कसलाई/कसका लागि ?- सम्प्रदान कारक
  • रुखबाट पात खस्यो । कहाँबाट ?- अपादान कारक
  • टेबुलमा किताब छ । कहाँ ?- अधिकरण कारक

11 of 12

कारक र विभक्ति

क्र सं

विभक्ति

उदाहरण

सम्बन्धित कारक

प्रथमा

ले, बाट, द्वारा

कर्ता कारक

द्वितीया

लाई

कर्म कारक

तृतीया

ले, बाट, द्वारा

करण कारक

चतुर्थी

लाई, लागि, निम्ति

सम्प्रदान कारक

पञ्चमी

देखि, बाट

अपादान कारक

षष्ठी

को, का, की, रो, रा, री, नो, ना, नी

X X X

सप्तमी

मा

अधिकरण कारक

12 of 12

न्यवा !

rcghimire.com.np