1 of 64

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!

2 of 64

KHỞI ĐỘNG

3 of 64

A

Câu 1: Số hiệu nguyên tử cho biết thông tin nào sau đây?

Số proton

B

Số neutron.

B

Số khối

D

Nguyên tử khối

A

4 of 64

A

Câu 2: Kí hiệu nào sau đâu gồm các đồng vị của cùng một nguyên tố hóa học?

 

B

C

D

 

 

 

C

5 of 64

A

Câu 3: Kí hiệu nguyên tử nào sau đây viết đúng?

 

B

C

D

16O

 

16S

A

6 of 64

A

 

Số đơn vị điện tích hạt nhân là 82.

B

Số proton và neutron là 82.

C

Số neutron là 124

D

Số khối là 206

B

7 of 64

A

3

C

B

D

5

12

9

Câu 5: Nitrogen có hai đồng vị bền. Oxygen có hai đồng vị bền. Số hợp chất NO2 tạo thành từ các đồng vị trên là:

D

8 of 64

Em có thấy sự tương đồng giữa chuyển động của electron xung quanh hạt nhân với các hành tinh trong hệ mặt trời?

9 of 64

BÀI 3

CẤU TRÚC LỚP VỎ ELECTRON NGUYÊN TỬ

10 of 64

NỘI DUNG BÀI HỌC

Chuyển động của electron

trong nguyên tử

Lớp và phân lớp electron

Cấu hình electron trong

nguyên tử

I

II

III

11 of 64

I.Chuyển động của electron trong nguyên tử.

12 of 64

Quan sát hình ảnh, hãy mô tả và so sánh chuyển động của electron trong hai mô hình.

13 of 64

Theo Rutherford - Bohr, hạt nhân nằm ở giữa, electron chuyển động quanh hạt nhân trên quỹ đạo đường đi xác định có hình tròn hoặc hình bầu dục.

14 of 64

Theo mô hình hiện đại: electron chuyển động hỗn loạn không có quỹ đạo xác định quanh hạt nhân.

15 of 64

So sánh

Mô hình nguyên tử

Rutherford - Bohr

Mô hình nguyên tử hiện đại

Giống

Electron chuyển động quanh hạt nhân

Khác

Quỹ đạo của electron là

xác định

Quỹ đạo của electron là không xác định, chỉ có vùng xác xuất cao tìm thấy electron gọi là orbital nguyên tử.

16 of 64

1. Hình dạng orbital nguyên tử

AO s và AO p có hình dạng như thế nào?

Theo mô hình hiện đại, orbital s có hình cầu,

orbital p có hình số 8 nổi.

17 of 64

A

Câu hỏi 2 sgk: Orbital S có dạng:

hình tròn

B

hình số 8 nổi

C

hình cầu

D

hình bầu dục

B

18 of 64

Câu hỏi 3 sgk: Quan sát Hình 3.3 và nêu sự định hướng của AO p trong không gian

AO p gồm 3 orbital, có dạng hình số 8 nổi:

- AO px định hướng theo trục x.

- AO py định hướng theo trục y.

- AO pz định hướng theo trục z.

Đáp án

19 of 64

2. Ô orbital

  • Mỗi AO được biểu diễn bằng một ô vuông ⬜ chứa tối đa 2 mũi tên chiều quay được nhau đại diện cho 2 electron.

↑↓

  • Nếu orbital có 1 electron, ta biểu diễn bằng mũi tên đi lên.

↑

20 of 64

Em hãy thưc hành viết một số kiểu hình dạng orbital với:

a, 1 electron

b, 2 electron

c, 3 electron

21 of 64

↑

↑↓

↑

↑

​

↑

↑

↑

Orbital chứa 1 electron

Orbital chứa 2 electron

Orbital chứa 3 electron

hoặc

Khi nào ta điền đầy đủ cả 2 electron vào ô orbital? Khi nào ta viết mỗi ô 1 electron đối với những nguyên tử có nhiều hơn 2 electron ?

Các electron được điền từ trái qua phải và có xu hướng điền vào các ô orbital sao cho nhiều electron độc thân nhất.

​

22 of 64

Mô tả sắp xếp 2 electron vào các ô orbital p nào dưới đây là đúng?

↑

↑

​

↑

​

↑

↑↓

​

​

↑

↓

​

↑

​

↓

​

↑↓

​

A.

E.

G.

C.

B.

D.

23 of 64

II. Lớp và phân lớp electron

24 of 64

Trong nguyên tử, các electron sắp xếp thành từng lớp và phân lớp theo các mức năng lượng từ thấp đến cao.

25 of 64

1. Lớp electron

Hãy gọi tên của các lớp electron và so sánh năng lượng của các electron trong cùng 1 lớp.

  • Lớp electron: n = 1,2,3,4,… tương ứng K,L,M,N,…
  • Các electron thuộc cùng một lớp có mức năng lượng gần bằng nhau.

26 of 64

2. Phân lớp electron

Lớp electron được chia ra thành các phân lớp. Các phân lớp đó có tên là gì ? Mỗi lớp có bao nhiêu phân lớp ?

  • Phân lớp electron kí hiệu: s, p, d, f,…
  • Số phân lớp bằng số thứ tự của lớp (n ≤ 4)

27 of 64

  • Lớp thứ nhất có một phân lớp, được kí hiệu là 1s.
  • Lớp thứ hai có 2 phân lớp kí hiệu là 2s và 2p.
  • Lớp thứ ba có 3 phân lớp kí hiệu là 3s, 3p, 3d.
  • Lớp thứ 4 có 4 phân lớp kí hiệu là 4s, 4p, 4d, 4f.

28 of 64

Năng lượng của electron trong cùng một lớp gần bằng nhau nhưng cùng một phân lớp là cùng mức năng lượng.

→ Các phân lớp có năng lượng khác nhau

29 of 64

3. Số lượng orbital trong một phân lớp, trong một lớp

  • Trong một phân lớp, các orbital có cùng mức năng lượng.
  • Các phân lớp có thể có một nhiều orbital (AO), ta viết các ô orbital liền kề nhau.
  • VD: 3 AO hay 5 AO

​

​

​

​

30 of 64

Cho biết: phân lớp s, p, d, f có số AO tối đa lần lượt là: 1, 3, 5, 7. Em hãy biểu diễn orbital tương ứng với mỗi phân lớp, suy ra số orbital, số electron tối đa ứng với mỗi phân lớp.

31 of 64

​

​

​

​

​

​

Phân lớp s

có 1 AO s

Phân lớp p có 3AO

px, py,pz

Phân lớp d có 5 AO

Phân lớp f có 7AO

Các phân lớp s, p, d, f có số electron tối đa lần lượt là 2, 6, 10, 14.

32 of 64

Câu hỏi 5 sgk: Lớp electron só số electron tối đa gọi là lớp electron bão hòa. Tổng số electron tối đa có trong mỗi lớp L là M lần lượt là:

A

2 và 8

B

8 và 10

C

8 và 18

D

18 và 32

C

33 of 64

Từ câu hỏi 5 sgk, em hãy nêu công thức tính nhanh số AO trong lớp thứ n và số electron tối đa trong lớp thứ n.

  • Lớp electron thứ n có n2 AO (n ≤ 4)
  • Lớp electron thứ n có 2n2 electron tối đa (n ≤ 4)

34 of 64

III. Cấu hình electron của nguyên tử

35 of 64

  • Cấu hình electron biểu diễn sự phân bố electron trên các phân lớp thuộc các lớp khác nhau.
  • Cấu hình electron nguyên tử cho biết số lớp electron, thứ tự phân lớp electron và số electron trong mỗi lớp và số electron trong mỗi lớp và mỗi phân lớp.

36 of 64

  • Nguyên lý vững bền: Các electron trong nguyên tử ở trạng thái cơ bản lần lượt chiếm các orbital có mức năng lượng từ thấp đến cao: 1s 2s 2p 3s 3p 4s ...

37 of 64

  • Quy tắc Hund: Trong cùng một phân lớp, các electron sẽ phân bố trên các orbital sao cho số electron độc thân là tối đa và các electron có chiều quay tự giống nhau.

↑↓

↑↓

↑

↑

↑

38 of 64

1. Viết cấu hình electron của nguyên tử

Mô hình electron đề xuất của GV :

2s3, 3p7 và 1s23s32s2

Câu hỏi:

+ Tự đề xuất một mô hình về cấu trúc của cấu hình electron.

+ Dự đoán, nhận xét mô hình đề xuất của GV có đúng hay không.

THẢO LUẬN NHÓM

39 of 64

Bước 1: Xác định số electron trong nguyên tử.

Các bước viết cấu hình electron nguyên tử

Bước 2: Viết thứ tự các lớp và phân lớp electron theo chiều tăng của năng lượng: 1s 2s 3s 3p 4s ...

Bước 3: Điền các electron vào các phân lớp theo nguyên lí bền vững cho đến electron cuối cùng.

Các em tự nhận xét mô hình về cấu trúc electron đã đề xuất ở trên và sửa lại cho đúng.

40 of 64

2. Biểu diễn cấu hình electron theo ô orbital

  • Hãy biểu diễn cấu hình electron 2s2, 3p6 hay 1s22s22p6 thành cấu hình ô orbital theo gợi ý:
  • 2s2: điền 2 electron vào ô orbital s.
  • 1s22s22p6: điền 2 electron vào mỗi ô orbital s và 6 electron vào orbital p.
  • 3p6: điền 6 electron vào orbital p.

41 of 64

+ 2s2:

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

+ 1s22s22p6:

+ 3p6:

2s2

1s2 2s2 2p6

3p6

42 of 64

Câu hỏi 6 sgk: Cấu hình electron của nguyên tử có Z= 16 là

A

1s22s22p63s23p3

B

1s22s22p63s23p3

C

1s22s22p63s23p4

D

1s22s22p53s23p5

C

43 of 64

Câu hỏi 7 sgk: Biểu diễn cấu hình electron của các nguyên tử Z=8 và Z=11 theo ô orbital.

  • Z= 8: 1s22s22p4

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑

↑↓

↑↓

↑↓

↑

↑

  • Z= 11: 1s22s22p63s1

44 of 64

4. Đặc điểm electron lớp ngoài cùng

Trong bóng đèn dây tóc, người ta có bơm các loại khí hiếm vào để bảo vệ sợi dây tóc tránh bị oxi hóa. Nguyên nhân dẫn đến sự trơ về mặt hóa học của các loại khí hiếm là gì?

Các khí hiếm thường có 8 electron ở lớp vỏ ngoài cùng (trừ He) nên rất bền vững.

45 of 64

  • Cấu hình electron lớp ngoài cùng sẽ quyết định tính chất học cơ bản của các nguyên tố.
  • Các nguyên tử nguyên tố thường có xu hướng nhận thêm hoặc bớt đi 1, 2 hoặc 3 electron để có được cấu hình bền vững như khí hiếm.

46 of 64

  • Các nguyên tố dễ cho đi 1, 2, 3 electron để trở thành cấu hình bền là kim loại.
  • Các nguyên tố dễ nhận lại 1, 2, 3 electron để trở thành cấu hình bền là phi kim.

Hãy nhận khả năng nhường nhận electron của các nguyên tố có 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 electron ở lớp vỏ ngoài cùng để trở thành cấu hình khí hiếm và cho biết đâu là nguyên tố kim loại, đâu là nguyên tố phi kim.

47 of 64

  • Các nguyên tố có 8 electron ở lớp ngoài cùng là khí hiếm (trừ He).
  • Các nguyên tố có 1, 2, 3 electron ở lớp ngoài cùng là kim loại (trừ H, He, B).
  • Các nguyên tố có 5, 6, 7 electron ở lớp ngoài thường là phi kim.
  • Các nguyên tố có 4 electron ở lớp ngoài cùng có thể là kim loại hoặc phi kim.

48 of 64

Câu hỏi 8 sgk: Silicon được sử dụng nhiều trong ngành công nghiệp: gốm, men sứ, thủy tinh, luyện thép, vật liệu bán dẫn... Hãy biểu diễn cấu hình electron, chỉ rõ việc áp dụng nguyên lý vững bền, nguyên lý pauli và quy tắc Hund.

49 of 64

Đáp án

Cấu hình electron của silicon: 1s22s22p63s23p2

  • 1s22s22p63s2 được biểu diễn theo nguyên lí Pauli
  • 3p2 tuân theo quy tắc Hund

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑

↑

50 of 64

Câu hỏi 9: Chlorine (Z=17) thường được sử dụng để khử nước máy trong sinh hoạt. Viết cấu hình electron của nguyên tử chlorine và cho biết tại sao chlorine là phi kim.

Nước clo

51 of 64

Đáp án

  • Cấu hình electron của chlorine: 1s22s22p63s23p5

​

  • Chlorine là phi kim vì có 7 electron lớp ngoài cùng dễ dàng nhận thêm 1 electron để tạo cấu hình khí hiếm.

52 of 64

LUYỆN TẬP

53 of 64

Viết được cấu hình electron nguyên tử của một số nguyên tố hóa học quen thuộc trong thực tế như: nitrogen, oxygen, aluminium,... và dự đoán được tính chất hóa học cơ bản của chúng.

Em có thể

54 of 64

  • Nitrogen (Z=7): 1s22s22p3 → có 5 electron lớp ngoài cùng nên nitrogen là nguyên tố phi kim.

Em có thể

  • Oxygen (Z=8): 1s22s22p4 → có 6 electron lớp ngoài cùng nên oxygen là nguyên tố phi kim.
  • Aluminium (Z=13): 1s22s22p63s23p1 → có 3 electron lớp ngoài cùng nên aluminium là nguyên tố phi kim.

55 of 64

Bài tập luyện tập

56 of 64

A

Câu 1: Sự phân bố electron vào các lớp và phân lớp căn

cứ vào

nguyên lí vững bền và nguyên lí Pauli

B

nguyên lí vững bền và quy tắc Hund

C

nguyên kí Pauli và quy tắc Hund

D

nguyên lí vững bền và quy tắc Pauli

B

57 of 64

a,

Phân lớp 3d có số electron tối đa là ...

b,

Lớp L có số phân lớp electron bằng ...

c,

Lớp M có số orbital tối đa và số electron tối đa là ... và ...

Câu 2: Điền số thích hợp vào chỗ chấm

10

2

9 18

58 of 64

Câu 3: Viết cấu hình electron theo ô orbital của nguyên tử các nguyên tố có Z= 9, Z=14 và Z=21. Chúng là nguyên tố kim loại, phi kim hay khí hiếm?

* Z= 9 (1s2 2s2 2p5)

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑

→ Nguyên tử có 7 electron hóa trị nên là phi kim

Đáp án

59 of 64

* Z= 14 (1s22s22p63s23p2)

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑

↑

→ Nguyên tử có 4 electron hóa trị nên có thể là kim loại cũng có thể là phi kim, trong trường hợp này là phi kim.

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑↓

↑

→ Nguyên tử có 3 electron hóa trị nên là kim loại

* Z= 21 ( 1s22s22p63s23p64s23d1)

60 of 64

VẬN DỤNG

61 of 64

Câu vận dụng: Nguyên tố X có Z =12 và nguyên tố Y có Z = 17. Viết cấu hình electron nguyên tử của nguyên tố X và Y. Khi nguyên tử của nguyên tố X nhường đi hai electron và nguyên tử của nguyên tố Y nhận thêm một electron thì lớp electron lớp ngoài cùng của chúng có đặc điểm gì ?

62 of 64

  • Nguyên tử X có cấu hình electron: 1s22s22p63s2
  • X nhường đi 2 electron: X → X2+ +2e
  • Cấu hình electron của ion X2+ là: 1s22s22p6
  • Nguyên tử Y có cấu hình e: 1s22s22p63s23p5
  • Y nhận thêm 1 electron: Y + e → Y-
  • Cấu hình electron của ion Y- là 1s22s22p63s23p6

→ Cấu hình electron của ion X2+ và Y- đều có cấu hình của khí hiếm gần nhất trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học.

Đáp án:

→ Nguyên tử X dễ nhận cho đi 2electron, nguyên tử Y dễ dàng nhận thêm 1 electron để có cấu hình bền vững giống khí hiếm.

63 of 64

Ghi nhớ kiến thức trong bài

Hoàn thành các bài tập trong SBT

Chuẩn bị bài 4:

Ôn tập chương 1

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

64 of 64

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!