CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!
KHỞI ĐỘNG
A
Câu 1: Số hiệu nguyên tử cho biết thông tin nào sau đây?
Số proton
B
Số neutron.
B
Số khối
D
Nguyên tử khối
A
A
Câu 2: Kí hiệu nào sau đâu gồm các đồng vị của cùng một nguyên tố hóa học?
B
C
D
C
A
Câu 3: Kí hiệu nguyên tử nào sau đây viết đúng?
B
C
D
16O
16S
A
A
Số đơn vị điện tích hạt nhân là 82.
B
Số proton và neutron là 82.
C
Số neutron là 124
D
Số khối là 206
B
A
3
C
B
D
5
12
9
Câu 5: Nitrogen có hai đồng vị bền. Oxygen có hai đồng vị bền. Số hợp chất NO2 tạo thành từ các đồng vị trên là:
D
Em có thấy sự tương đồng giữa chuyển động của electron xung quanh hạt nhân với các hành tinh trong hệ mặt trời?
BÀI 3
CẤU TRÚC LỚP VỎ ELECTRON NGUYÊN TỬ
NỘI DUNG BÀI HỌC
Chuyển động của electron
trong nguyên tử
Lớp và phân lớp electron
Cấu hình electron trong
nguyên tử
I
II
III
I.Chuyển động của electron trong nguyên tử.
Quan sát hình ảnh, hãy mô tả và so sánh chuyển động của electron trong hai mô hình.
Theo Rutherford - Bohr, hạt nhân nằm ở giữa, electron chuyển động quanh hạt nhân trên quỹ đạo đường đi xác định có hình tròn hoặc hình bầu dục.
Theo mô hình hiện đại: electron chuyển động hỗn loạn không có quỹ đạo xác định quanh hạt nhân.
So sánh | Mô hình nguyên tử Rutherford - Bohr | Mô hình nguyên tử hiện đại |
Giống | Electron chuyển động quanh hạt nhân | |
Khác | Quỹ đạo của electron là xác định | Quỹ đạo của electron là không xác định, chỉ có vùng xác xuất cao tìm thấy electron gọi là orbital nguyên tử. |
1. Hình dạng orbital nguyên tử
AO s và AO p có hình dạng như thế nào?
Theo mô hình hiện đại, orbital s có hình cầu,
orbital p có hình số 8 nổi.
A
Câu hỏi 2 sgk: Orbital S có dạng:
hình tròn
B
hình số 8 nổi
C
hình cầu
D
hình bầu dục
B
Câu hỏi 3 sgk: Quan sát Hình 3.3 và nêu sự định hướng của AO p trong không gian
AO p gồm 3 orbital, có dạng hình số 8 nổi:
- AO px định hướng theo trục x.
- AO py định hướng theo trục y.
- AO pz định hướng theo trục z.
Đáp án
2. Ô orbital
↑↓ |
↑ |
Em hãy thưc hành viết một số kiểu hình dạng orbital với:
a, 1 electron
b, 2 electron
c, 3 electron
↑ |
↑↓ |
↑ | ↑ | |
↑ | ↑ | ↑ |
Orbital chứa 1 electron
Orbital chứa 2 electron
Orbital chứa 3 electron
hoặc
Khi nào ta điền đầy đủ cả 2 electron vào ô orbital? Khi nào ta viết mỗi ô 1 electron đối với những nguyên tử có nhiều hơn 2 electron ?
Các electron được điền từ trái qua phải và có xu hướng điền vào các ô orbital sao cho nhiều electron độc thân nhất.
Mô tả sắp xếp 2 electron vào các ô orbital p nào dưới đây là đúng?
↑ | ↑ | |
↑ | | ↑ |
↑↓ | | |
↑ | ↓ | |
↑ | | ↓ |
| ↑↓ | |
A.
E.
G.
C.
B.
D.
II. Lớp và phân lớp electron
Trong nguyên tử, các electron sắp xếp thành từng lớp và phân lớp theo các mức năng lượng từ thấp đến cao.
1. Lớp electron
Hãy gọi tên của các lớp electron và so sánh năng lượng của các electron trong cùng 1 lớp.
2. Phân lớp electron
Lớp electron được chia ra thành các phân lớp. Các phân lớp đó có tên là gì ? Mỗi lớp có bao nhiêu phân lớp ?
Năng lượng của electron trong cùng một lớp gần bằng nhau nhưng cùng một phân lớp là cùng mức năng lượng.
→ Các phân lớp có năng lượng khác nhau
3. Số lượng orbital trong một phân lớp, trong một lớp
|
| |
|
|
|
| |
Cho biết: phân lớp s, p, d, f có số AO tối đa lần lượt là: 1, 3, 5, 7. Em hãy biểu diễn orbital tương ứng với mỗi phân lớp, suy ra số orbital, số electron tối đa ứng với mỗi phân lớp.
| | |
| | |
Phân lớp s
có 1 AO s
|
Phân lớp p có 3AO
px, py,pz
|
|
|
Phân lớp d có 5 AO
|
|
|
|
|
Phân lớp f có 7AO
|
|
|
|
|
|
|
Các phân lớp s, p, d, f có số electron tối đa lần lượt là 2, 6, 10, 14.
Câu hỏi 5 sgk: Lớp electron só số electron tối đa gọi là lớp electron bão hòa. Tổng số electron tối đa có trong mỗi lớp L là M lần lượt là:
A
2 và 8
B
8 và 10
C
8 và 18
D
18 và 32
C
Từ câu hỏi 5 sgk, em hãy nêu công thức tính nhanh số AO trong lớp thứ n và số electron tối đa trong lớp thứ n.
III. Cấu hình electron của nguyên tử
↑↓ |
| ↑↓ |
| ↑ | ↑ | ↑ |
1. Viết cấu hình electron của nguyên tử
Mô hình electron đề xuất của GV :
2s3, 3p7 và 1s23s32s2
Câu hỏi:
+ Tự đề xuất một mô hình về cấu trúc của cấu hình electron.
+ Dự đoán, nhận xét mô hình đề xuất của GV có đúng hay không.
THẢO LUẬN NHÓM
Bước 1: Xác định số electron trong nguyên tử.
Các bước viết cấu hình electron nguyên tử
Bước 2: Viết thứ tự các lớp và phân lớp electron theo chiều tăng của năng lượng: 1s 2s 3s 3p 4s ...
Bước 3: Điền các electron vào các phân lớp theo nguyên lí bền vững cho đến electron cuối cùng.
Các em tự nhận xét mô hình về cấu trúc electron đã đề xuất ở trên và sửa lại cho đúng.
2. Biểu diễn cấu hình electron theo ô orbital
+ 2s2:
↑↓ |
↑↓ |
| ↑↓ |
| ↑↓ | ↑↓ | ↑↓ |
↑↓ | ↑↓ | ↑↓ |
+ 1s22s22p6:
+ 3p6:
2s2
1s2 2s2 2p6
3p6
Câu hỏi 6 sgk: Cấu hình electron của nguyên tử có Z= 16 là
A
1s22s22p63s23p3
B
1s22s22p63s23p3
C
1s22s22p63s23p4
D
1s22s22p53s23p5
C
Câu hỏi 7 sgk: Biểu diễn cấu hình electron của các nguyên tử Z=8 và Z=11 theo ô orbital.
↑↓ |
| ↑↓ |
| ↑↓ | ↑↓ | ↑↓ |
| ↑ |
↑↓ |
| ↑↓ |
| ↑↓ | ↑ | ↑ |
4. Đặc điểm electron lớp ngoài cùng
Trong bóng đèn dây tóc, người ta có bơm các loại khí hiếm vào để bảo vệ sợi dây tóc tránh bị oxi hóa. Nguyên nhân dẫn đến sự trơ về mặt hóa học của các loại khí hiếm là gì?
Các khí hiếm thường có 8 electron ở lớp vỏ ngoài cùng (trừ He) nên rất bền vững.
Hãy nhận khả năng nhường nhận electron của các nguyên tố có 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 electron ở lớp vỏ ngoài cùng để trở thành cấu hình khí hiếm và cho biết đâu là nguyên tố kim loại, đâu là nguyên tố phi kim.
Câu hỏi 8 sgk: Silicon được sử dụng nhiều trong ngành công nghiệp: gốm, men sứ, thủy tinh, luyện thép, vật liệu bán dẫn... Hãy biểu diễn cấu hình electron, chỉ rõ việc áp dụng nguyên lý vững bền, nguyên lý pauli và quy tắc Hund.
Đáp án
Cấu hình electron của silicon: 1s22s22p63s23p2
↑↓ |
| ↑↓ |
| ↑↓ | ↑↓ | ↑↓ |
| ↑↓ |
| ↑ | ↑ |
|
Câu hỏi 9: Chlorine (Z=17) thường được sử dụng để khử nước máy trong sinh hoạt. Viết cấu hình electron của nguyên tử chlorine và cho biết tại sao chlorine là phi kim.
Nước clo
Đáp án
LUYỆN TẬP
Viết được cấu hình electron nguyên tử của một số nguyên tố hóa học quen thuộc trong thực tế như: nitrogen, oxygen, aluminium,... và dự đoán được tính chất hóa học cơ bản của chúng.
Em có thể
Em có thể
Bài tập luyện tập
A
Câu 1: Sự phân bố electron vào các lớp và phân lớp căn
cứ vào
nguyên lí vững bền và nguyên lí Pauli
B
nguyên lí vững bền và quy tắc Hund
C
nguyên kí Pauli và quy tắc Hund
D
nguyên lí vững bền và quy tắc Pauli
B
a,
Phân lớp 3d có số electron tối đa là ...
b,
Lớp L có số phân lớp electron bằng ...
c,
Lớp M có số orbital tối đa và số electron tối đa là ... và ...
Câu 2: Điền số thích hợp vào chỗ chấm
10
2
9 18
Câu 3: Viết cấu hình electron theo ô orbital của nguyên tử các nguyên tố có Z= 9, Z=14 và Z=21. Chúng là nguyên tố kim loại, phi kim hay khí hiếm?
* Z= 9 (1s2 2s2 2p5)
↑↓ |
| ↑↓ |
| ↑↓ | ↑↓ | ↑ |
→ Nguyên tử có 7 electron hóa trị nên là phi kim
Đáp án
* Z= 14 (1s22s22p63s23p2)
↑↓ |
| ↑↓ |
| ↑↓ | ↑↓ | ↑↓ |
| ↑↓ |
| ↑ | ↑ |
|
→ Nguyên tử có 4 electron hóa trị nên có thể là kim loại cũng có thể là phi kim, trong trường hợp này là phi kim.
↑↓ |
| ↑↓ |
| ↑↓ | ↑↓ | ↑↓ |
| ↑↓ |
| ↑↓ | ↑↓ | ↑↓ |
| ↑↓ |
| ↑ |
|
|
|
|
→ Nguyên tử có 3 electron hóa trị nên là kim loại
* Z= 21 ( 1s22s22p63s23p64s23d1)
VẬN DỤNG
Câu vận dụng: Nguyên tố X có Z =12 và nguyên tố Y có Z = 17. Viết cấu hình electron nguyên tử của nguyên tố X và Y. Khi nguyên tử của nguyên tố X nhường đi hai electron và nguyên tử của nguyên tố Y nhận thêm một electron thì lớp electron lớp ngoài cùng của chúng có đặc điểm gì ?
→ Cấu hình electron của ion X2+ và Y- đều có cấu hình của khí hiếm gần nhất trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học.
Đáp án:
→ Nguyên tử X dễ nhận cho đi 2electron, nguyên tử Y dễ dàng nhận thêm 1 electron để có cấu hình bền vững giống khí hiếm.
Ghi nhớ kiến thức trong bài
Hoàn thành các bài tập trong SBT
Chuẩn bị bài 4:
Ôn tập chương 1
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!