2 of 18

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Λέγεται ότι η καλή πληροφόρηση είναι το καλύτερο φάρμακο για την προστασία της υγείας μας. Ωστόσο, οι πληροφορίες που δίνονται επιφανειακά ή ακόμη και λανθασμένα μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνες!

Αυτό το κεφάλαιο έχει ως στόχο να σας βοηθήσει να αναζητήσετε πληροφορίες για την υγεία χρησιμοποιώντας αξιόπιστες πηγές αυτοπροσώπως και σήμερα, βουτάμε στη συναρπαστική περιπέτεια της εύρεσης αξιόπιστων πληροφοριών, οπότε ετοιμαστείτε να γίνετε ειδικοί στην αναζήτηση της αλήθειας!

3 of 18

Δυστυχώς, οι ψευδείς ειδήσεις στον τομέα της υγείας δεν είναι κάτι καινούργιο. Ειδικά τα τελευταία χρόνια, μετά την πανδημία του Covid-19, η παραπληροφόρηση, η οποία νοείται ως η πρόθεση διάδοσης ψευδών πληροφοριών με στόχο τη σύγχυση ή το κέρδος, έχει αυξηθεί πολύ.

ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΘΕΜΑ;

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αυτό το θέμα μπορεί να είναι χρήσιμο εάν αναζητάτε πληροφορίες για την υγεία μέσω:

Προσωπικές επαφές (οικογένεια, φίλοι, δάσκαλοι, γνωστοί)

Εξειδικευμένα κέντρα (γιατροί, επαγγελματίες υγείας, παιδίατροι)

Μέσα μαζικής ενημέρωσης (τηλεόραση, ραδιόφωνο, εφημερίδες)

4 of 18

Η εφηβεία (10-19 ετών) είναι ένα μοναδικό στάδιο της ανθρώπινης ανάπτυξης και μια σημαντική περίοδος για τη θεμελίωση της καλής υγείας.
Οι έφηβοι βιώνουν ταχεία σωματική, γνωστική και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη. Αυτό επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αισθάνονται, σκέφτονται, λαμβάνουν αποφάσεις και αλληλεπιδρούν με τον κόσμο γύρω τους.
Κατά συνέπεια, είναι σημαντικό για τους εφήβους να ενημερώνονται για το πώς να παραμένουν υγιείς, να υιοθετούν υγιεινές συμπεριφορές για την πρόληψη ασθενειών και να τις αντιμετωπίζουν αν χρειαστεί.

5 of 18

Σύμφωνα με μελέτη που διεξήγαγε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ένας στους δύο (55 %) πολίτες της ΕΕ (ηλικίας 16-74 ετών) δήλωσε ότι έχει αναζητήσει στο διαδίκτυο πληροφορίες για την υγεία σχετικά με τραυματισμούς, ασθένειες, διατροφή, βελτίωση της υγείας ή παρόμοια θέματα.

Αυτό σημαίνει ότι οι μισοί πολίτες της ΕΕ αναζητούν πληροφορίες για την υγεία από πηγές που δεν είναι διαδικτυακές αλλά βασίζονται στην άμεση επαφή με άτομα.

ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

6 of 18

ΠΡΟΛΗΨΗ

υιοθέτηση τρόπου ζωής για την προστασία της υγείας σας και της υγείας των άλλων
αύξηση των γνώσεων σχετικά με ένα πρόβλημα υγείας και τη λύση τους
κατάρριψη μύθων και στερεοτύπων

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

τον εντοπισμό των συμπτωμάτων και την επιστροφή τους σε μια συγκεκριμένη ασθένεια που πρέπει να αντιμετωπιστεί

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

θεραπείες ή φάρμακα για τη θεραπεία και την αποκατάσταση μιας ασθένειας, σωματικής ή ψυχικής.

ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

να ρωτήσετε για τις υπηρεσίες που διατίθενται από το τοπικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης.

ΤΙ ΕΙΔΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΝΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΤΕ

7 of 18

ΠΡΟΣΩΠΙΚΈΣ ΠΗΓΈΣ ΠΛΗΡΟΦΌΡΗΣΗΣ

φίλοι
συμμαθητές
γείτονες

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

ACQUAINTANCES

ΣΧΟΛΕΙΑ

ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

τηλεόραση
ράδιο
εφημερίδα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΉ

ΥΓΕΊΑ

γιατροί
νοσοκόμοι
φαρμακοποιοί

8 of 18

Τώρα ας σκεφτούμε λίγο!!

Πόσο συχνά τυχαίνει να ζητάτε πληροφορίες για την υγεία σας;

Ο δάσκαλος μπορεί να χρησιμοποιήσει ψηφιακά εργαλεία για να πάρει τις απαντήσεις από τους μαθητές, όπως :

https://www.mentimeter.com/

https://docs.google.com/forms/u/0/?tgif=d

ή οποιαδήποτε άλλα εργαλεία της προτίμησης του!

Από ποιον ζητάτε συνήθως πληροφορίες για την υγεία σας;

Για ποια θέματα τυχαίνει να ρωτάτε;

9 of 18

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ που παρέχουν αξιόπιστες πληροφορίες

Γιατροί ειδικευμένοι στην εσωτερική ιατρική, την οικογενειακή πρακτική ή την παιδιατρική, αποκαλούμενοι "γενικοί γιατροί".
Μαιευτήρες/Γυναικολόγοι είναι γιατροί που ειδικεύονται στη μαιευτική και τη γυναικολογία, συμπεριλαμβανομένης της φροντίδας υγείας των γυναικών, της ευεξίας και της προγεννητικής φροντίδας.
ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ είναι νοσηλευτές με μεταπτυχιακή εκπαίδευση που μπορούν να χρησιμεύσουν ως πάροχοι πρωτοβάθμιας φροντίδας στην οικογενειακή ιατρική, την παιδιατρική, τη φροντίδα ενηλίκων.
ΕΙΔΙΚΟΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ με εκπαίδευση σε έναν τομέα όπως η καρδιολογική, η ψυχιατρική ή η κοινοτική υγεία.
ΒΟΗΘΟΣ ΙΑΤΡΟΥ που παρέχει ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών σε συνεργασία με ένα γιατρό.

Το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης διαθέτει επαγγελματίες που είναι υπεύθυνοι για την παροχή της σωστής πληροφόρησης καθώς και της κατάλληλης περίθαλψης, τόσο της βασικής όσο και της εξατομικευμένης.

Παρακάτω, υπάρχουν βασικοί επαγγελματίες υγείας στους οποίους μπορείτε να απευθυνθείτε για αξιόπιστες πληροφορίες :

… είναι το πρόσωπο που μπορείτε να συμβουλευτείτε ή να δείτε πρώτοι για εξετάσεις και προβλήματα υγείας. Μπορούν να σας βοηθήσουν στη διαχείριση της συνολικής σας υγείας.

Πάροχος Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας

Υπάρχουν διάφοροι πάροχοι όπως:

10 of 18

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ που παρέχουν αξιόπιστες πληροφορίες

Όπως: αλλεργία, καρδιολογία, δερματολογία, γενική χειρουργική, ορθοπεδική, φυσικοθεραπεία, ακτινολογία κ.λπ...

… αυτός που προετοιμάζει και επεξεργάζεται τις συνταγές φαρμάκων που έχουν συνταχθεί από τον πάροχο πρωτοβάθμιας ή ειδικής περίθαλψης.

Οι φαρμακοποιοί παρέχουν πληροφορίες στους ανθρώπους σχετικά με τα φάρμακα. Συμβουλεύονται επίσης τους παρόχους σχετικά με τις δοσολογίες, τις αλληλεπιδράσεις και τις παρενέργειες των φαρμάκων. Ο φαρμακοποιός σας μπορεί επίσης να παρακολουθεί την πρόοδό σας για να ελέγχει ότι χρησιμοποιείτε το φάρμακό σας με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα. Οι φαρμακοποιοί μπορούν επίσης να αξιολογήσουν την υγεία σας και να συνταγογραφήσουν φάρμακα.

Φαρμακοποιός

Πάροχος ειδικής φροντίδας

… ο πάροχος υπηρεσιών πρωτοβάθμιας περίθαλψης μπορεί να σας παραπέμψει σε επαγγελματίες διαφόρων ειδικοτήτων όταν είναι απαραίτητο.

11 of 18

Προκειμένου να αξιολογηθεί κατά πόσο η πηγή πληροφοριών είναι αξιόπιστη, αξίζει να γνωρίζετε πώς ταξινομούνται οι πηγές:

Πρωτογενείς πηγές που αντιπροσωπεύουν άμεσες πληροφορίες για ένα συγκεκριμένο θέμα (π.χ. επιστημονικό άρθρο, διάσημοι επαγγελματίες).

Οι πηγές αυτές δεν είναι άμεσες και, επομένως, για να καταλάβετε αν είναι αξιόπιστες ή όχι, πρέπει να καταλάβετε σε ποιες πρωτογενείς πηγές βασίστηκαν.

Τύποι πηγών πληροφόρησης

Δευτερογενείς πηγές που αναλύουν και επανεπεξεργάζονται άμεσες πληροφορίες (π.χ. ένα άρθρο εφημερίδας, μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ένα άρθρο σε δικτυακό τόπο νοσοκομείου).

12 of 18

Και όμως, πώς να εντοπίσετε αξιόπιστες πληροφορίες αυτοπροσώπως;

13 of 18

Η αναγνωρισιμότητα του ονόματος (που αναφέρεται σε ένα πρόσωπο ή μια δημοσίευση που δήλωσε κάτι για την υγεία) είναι συχνά το πρώτο πράγμα που εξετάζετε για να προσδιορίσετε την αξιοπιστία. Εάν το όνομα ή η πηγή είναι οικεία, μπορεί να τείνετε να πιστέψετε την πληροφορία. Εάν δεν έχετε ακούσει ποτέ για την πηγή, μάλλον θα πρέπει να κάνετε κάποια έρευνα για να μάθετε γι' αυτήν.

...αλλά να είστε προσεκτικοί! Το γεγονός ότι αναγνωρίζετε την πηγή δεν σημαίνει ότι πρόκειται για αξιόπιστη πηγή!

Το να πιστεύετε αυτό που σας είναι οικείο, μπορεί να σας οδηγήσει σε λάθος κατεύθυνση. Κάντε τη δική σας έρευνα στην κύρια μηχανή αναζήτησης (όπως η Google), πληκτρολογώντας το όνομα της δημοσίευσης ή του ατόμου.

ΑΝΑΓΝΩΡΊΣΤΕ ΤΗΝ ΠΡΟΈΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΠΗΓΗΣ

14 of 18

Αισθάνεστε αβεβαιότητα σχετικά με την ακρίβεια των πληροφοριών;

Όταν διαβάζετε ή ακούτε μια δήλωση, πώς σας κάνει να αισθάνεστε;
Έχετε πει στον εαυτό σας, " Πραγματικά;"
Είναι το επιχείρημα ακραίο ή το άρθρο μοιάζει ισορροπημένο και περιλαμβάνει διαφορετικές οπτικές γωνίες;
Μήπως το περιεχόμενο φαίνεται παλιό και όχι επίκαιρο;
Οι συγγραφείς ή οι ομιλητές κάνουν δηλώσεις χωρίς να κάνουν αναφορές;

Χρησιμοποιήστε την κριτική σας σκέψη και αναρωτηθείτε:

15 of 18

Έχει χρησιμοποιηθεί η πηγή οπουδήποτε αλλού ή από άλλους αξιόπιστους ανθρώπους;

Ψάξτε να δείτε αν οι πληροφορίες που λάβατε χρησιμοποιήθηκαν από κάποιον άλλον. Έχει αναφερθεί σε κάποιο άρθρο σε ιατρικό περιοδικό; Έχουν χρησιμοποιηθεί οι πληροφορίες από έναν πάροχο υγειονομικής περίθαλψης ή έναν επαγγελματία της τηλεόρασης που χαίρει μεγάλης εκτίμησης;
Ο προσδιορισμός της αξιοπιστίας προϋποθέτει κρίση και ανάπτυξη κριτικής σκέψης. Όσο περισσότερο εξετάζετε τις πληροφορίες, τόσο περισσότερο γίνεστε ικανοί να διακρίνετε τις αξιόπιστες από τις ψευδείς πληροφορίες. Η υποστήριξη αξιόπιστων ανθρώπων θα είναι απαραίτητη για να σας βοηθήσει να αυξήσετε την ικανότητα κριτικής σκέψης σας.

16 of 18

Πόσο κοντά είναι οι πληροφορίες στην πρωτογενή πηγή;

Όσο πιο κοντά βρίσκεστε στην πηγή της πληροφορίας, τόσο πιο αξιόπιστη είναι. Για παράδειγμα, είναι προτιμότερο να ρωτήσετε έναν πάροχο υγειονομικής περίθαλψης ή να διαβάσετε στον επίσημο ιστότοπο ενός ιδρύματος υγειονομικής περίθαλψης παρά να πιστέψετε μια δήλωση ή μια πληροφορία που σας δίνει ένα άτομο που δεν γνωρίζετε ή γνωρίζετε ελάχιστα.
Να θυμάστε: όσο πιο κοντά βρίσκεστε στην πηγή, τόσο πιο σωστή είναι η πληροφορία. Όσο πιο μακριά από την πηγή, τόσο περισσότερο οι απόψεις και οι ερμηνείες μπορούν να απομακρυνθούν από την αλήθεια.
Και ακριβώς όταν πρόκειται για την υγεία, οι πληροφορίες ή οι συμβουλές που βασίζονται σε λόγια μπορούν συχνά να φτάσουν διαστρεβλωμένες.

1 of 18