GARIS PANDUAN PELAKSANAAN

EKOSISTEM KONDUSIF SEKTOR AWAM (EKSA)

POLITEKNIK TUANKU SYED SIRAJUDDIN

PERLIS

Copyright © 2021 HAK CIPTA TERPELIHARA

​

Tiada bahagian daripada terbitan ini boleh diterbitkan semula, disimpan untuk pengeluaran atau ditukarkan ke dalam sebarang bentuk atau dengan sebarang alat juga pun, samaada dengan cara elektronik, gambar serta rakaman dan sebagainya tanpa kebenaran bertulis daripada penulis terlebih dahulu.

​

All right reserved. No part of this publication may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical including photocopy, recording, or any information storage and retrieval system, without permission in writing from the writer.

​

​

​

Diterbitkan di Malaysia/Published in Malaysia By

Politeknik Tuanku Syed Sirajuddin

Pauh Putra, 02600, Arau, Perlis,

Tel: 04-9886200, Faks: 04-9886300

Laman sesawang: www.ptss.edu.my

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

i

Assalamualaikum w.b.t, salam sejahtera

​

Alhamdulillah syukur ke hadrat Allah s.w.t kerana dengan izinnya Politeknik Tuanku Syed Sirajuddin (PTSS) dapat menerbitkan Buku Panduan Amalan Ekosistem Kondusif Sektor Awam (EKSA). Buku ini merupakan rujukan bagi melaksanakan aktiviti ke arah mewujudkan persekitaran kerja yang kemas, bersih dan tersusun di PTSS seiring dengan langkah transformasi perkhidmatan awam yang bertujuan untuk meningkatkan kualiti perkhidmatan awam melalui amalan EKSA.

​

Amalan EKSA berkait rapat dengan kecekapan dan produktiviti sesebuah organisasi. Apabila kemudahan, bekalan dan alat kelengkapan pejabat diurus secara sistematik, seragam dan teratur, maka pelaksanaan tugas oleh warga PTSS akan menjadi lebih cekap dan secara tidak langsung memberikan nilai tambah kepada tatacara kerja. Ini dapat membantu jabatan dalam membudayakan persekitaran tempat kerja yang lebih seragam dan sistematik melalui konsep kekitaan yang dipacu melalui semangat berpasukan setiap warga PTSS.

​

Semoga dengan adanya Garis Panduan Pelaksanaan EKSA ini akan memangkin semangat seluruh warga PTSS untuk memperkukuhkan budaya organisasi berprestasi tinggi melalui persekitaran kerja yang kondusif. Sesungguhnya produktiviti dan kejayaan sesebuah organisasi itu berkait rapat dengan tatacara kerja dan persekitaran yang diurus secara sistematik, seragam dan teratur. Dengan adanya pelaksanaan amalan EKSA ini, ianya dapat membentuk disiplin diri yang baik dan mewujudkan semangat kerja berpasukan yang tinggi di kalangan warga PTSS. Komitmen dan penglibatan warga PTSS dalam pelaksanaan Amalan EKSA akan menjadi asas kepada peningkatan kualiti dan produktiviti sesuatu jabatan.

​

Encik Abdul Malek bin Hassan

Pengarah Politeknik Tuanku Syed Sirajuddin

Perlis

ii

ALUAN PENGARAH

iii

Assalamualaikum warahmatullahi Wabarakatuh

​

Segala kesyukuran saya panjatkan kehadrat Allah S.W.T kerana dengan limpah dan kurnia Nya, buku Garis Panduan Pelaksanaan Amalan EKSA Politeknik Tuanku Syed Sirajuddin (PTSS), telah berjaya dihasilkan. Buku Garis Panduan Pelaksanaan Amalan EKSA ini memberi penekanan dalam usaha kitaran semua dan penjimatan tenaga melalui elemen Go Green serta langkah-langkah praktikal yang dapat membantu warga PTSS untuk memahami cara kerja amalan EKSA ini dengan lebih mudah dan berkesan disamping pelaksanaan amalan EKSA ini akan turut menyumbang kepada peningkatan imej korporat organisasi kita.

​

Dengan adanya buku panduan amalan EKSA ini, adalah diharap semua jabatan dan unit di PTSS dapat menjadikannya sebagai rujukan dalam usaha untuk mewujudkan persekitaran kerja yang lebih kondusif dan berkualiti. Semoga buku ini akan terus menjadi rujukan bagi menentukan kepatuhan kepada standard yang ditetapkan ke arah penambahbaikan secara berterusan.

​

Saya juga ingin merakamkan ucapan terima kasih dan tahniah di atas usaha semua ahli Jawatankuasa EKSA yang terlibat dalam menjayakan usaha kearah mewujudkan persekitaran yang kondusif dan dapat memberikan perkhidmatan yang berprestasi tinggi.

Encik Mazrul Hisyam bin Mat Ali

Penasihat

Politeknik Tuanku Syed Sirajuddin Perlis

iv

PRAKATA PENASIHAT EKSA

iv

ISI KANDUNGAN

EKSA telah diperkenalkan mulai Januari 2014 sebagai inisiatif penjenamaan semula Amalan 5S Sektor Awam iaitu Sisih, Susun, Sapu, Seragam dan Sentiasa Amal dengan mengambil kira keperluan bagi mengetengahkan persekitaran tempat kerja yang berkualiti dan kondusif dengan mewujudkan Ekosistem Kondusif Sektor Awam (EKSA) yang diperkenalkan oleh MAMPU.

​

Langkah penjenamaan semula ini masih berteraskan 5S dengan menitikberatkan imej sektor awam, menggalakkan kreativiti dan inovasi selaras dengan kepuasan pelanggan dan mewujudkan persekitaran yang kondusif dan berteknologi hijau melalui aktiviti-aktiviti Go Green. Penjenamaan semula Amalan 5S dibuat melalui penambahbaikan lima (5) elemen baharu bagi mewujudkan persekitaran kerja yang lebih kondusif. Antara lima elemen baru adalah:-

​

• Imej Korporat;
• Kreativiti dan Inovasi;
• Amalan Hijau
• Persekitaran Kondusif; dan
• Kepelbagaian Agensi.

​

Penjenamaan semula Amalan 5S sesuai serta seiring dengan perubahan dan kehendak semasa bagi meningkatkan prestasi dan daya saing PTSS disamping memupuk budaya kreatif dan inovatif dalam kalangan warga PTSS.

​

Objektif penjenamaan semula EKSA adalah untuk :

​

• Mewujudkan persekitaran tempat kerja berkualiti;
• Meningkat kecekapan dan keberkesanan pengurusan organisasi;
• Mengenalpasti, mengurang & menghapuskan pembaziran;
• Meningkatkan semangat esprit de corp,
• Meningkatkan disiplin warga jabatan, dan
• Meningkatkan mutu penyampaian perkhidmatan

​

​

​

1

1.0 PENGENALAN EKSA

Kampus Politeknik Tuanku Syed Sirajuddin (PTSS) merangkumi Bangunan Pentadbiran, Bangunan Akademik, Pusat Sumber, Pusat Pelajar, Dewan Harumanis, Asrama, Pusat Sukan, Pauh Inn, Padang Sukan, Stor Pusat dan Pusat Islam. Skop pelaksanaan EKSA di PTSS meliputi keseluruhan kampus yang telah dibangunkan kecuali kuarters warden dan staf dan tanah PTSS yang tidak dibangunkan.

​

​

​

2

2.0 SKOP PELAKSANAAN EKSA

Politeknik Tuanku Syed Sirajuddin komited dalam membudayakan amalan EKSA secara berterusan dan sistematik bagi meningkatkan persekitaran dan budaya kerja serta mutu perkhidmatan yang berkualiti dalam organisasi berteraskan semangat kerja berpasukan yang tinggi seiring dengan transformasi Kementerian Pendidikan Tinggi.

• Meningkatkan kesedaran amalan EKSA dan memastikan budaya kerja EKSA diamalkan secara berterusan di Politeknik Tuanku Syed Sirajuddin

​

• Memperolehi pengiktirafan sijil amalan EKSA

​

• Mewujudkan persekitaran tempat kerja yang kondusif dan selamat untuk meningkatkan produktiviti.

​

• Menjana semangat kerjasama warga PTSS ke arah penghasilan kerja yang kreatif dan inovatif

​

• Memanfaatkan penggunaan sumber secara optimum dan efisien.
• Memupuk amalan penyelenggaraan sebagai budaya kerja yang berterusan.

“Ke arah kecemerlangan perkhidmatan organisasi melalui persekitaran kerja yang kondusif”

Mewujudkan persekitaran kerja yang kondusif, bersih dan selamat bagi melahirkan warga yang produktif melalui amalan EKSA secara berterusan.

3

3.0 DASAR EKSA

Memfokus kepada huruf ‘e’ bermaksud Ekosistem, merujuk kepada interaksi hidupan kepada alam dalam hubungan yang saling berkait rapat. Selain itu bentuk ini juga melambangkan bentuk daun, ada unsur eco-dengan unsur-unsur yang merupakan asas friendly.

​

Hijau : maksud Hijau adalah warna semula jadi. Tenang dan santai, hijau juga boleh digambarkan sebagai kegembiraan, harmoni, bertenaga dan penuh dengan kehidupan. Dipercayai Memkeseimbangan, kestabilan dan kegigihan

Biru Turquoise: maksud Turquoise warna dikaitkan dengan makna canggih, tenaga, kebijaksanaan, keutuhan, kreativiti.

KETERANGAN LOGO

4

SLOGAN

“Persekitaran Kondusif Pemangkin Kecemerlangan.” 

4.0 LOGO EKSA

5

5.0 PELAN ZON EKSA

PEMBAHAGIAN ZON EKSA PTSS

6

7

6.0 CARTA ORGANISASI EKSA PTSS

8

MOHAMAD FADHLI BIN MUSTAFA

9

• Menentukan hala tuju keseluruhan pelaksanaan EKSA;
• Membentuk pelan tindakan pelaksanaan EKSA;
• Menetapkan dasar, peraturan dan garis panduan;
• Mempengerusikan mesyuarat pengurusan EKSA
• Menentukan belanjawan dan sumber-sumber kewangan;
• Melantik penyelaras, ketua jawatankuasa kecil dan fasilitator;
• Menetapkan sistem pengiktirafan/penghargaan
• Mengawasi dan menilai kemajuan pelaksanaan; dan
• Memantau kemajuan pelaksanaan EKSA melalui contoh amalan terbaik

BIDANG TUGAS JAWATANKUASA KERJA EKSA PTSS

​

TUGAS DAN TANGGUNGJAWAB KETUA PENYELARAS EKSA

• Menjadualkan mesyuarat Jawatankuasa Pelaksana EKSA
• Menyelaraskan program EKSA PTSS
• Melaporkan kemajuan dan status pelaksanaan EKSA
• Menyimpan rekod utama dan minit berkaitan pelaksanaan EKSA
• Membantu pengurusan aktiviti promosi, latihan dan audit serta

memastikan keseragaman terhadap pelaksanaan EKSA di PTSS

• Menghebahkan maklumat pelaksanaan EKSA dalam organisasi

TUGAS DAN TANGGUNGJAWAB PENGERUSI EKSA

TUGAS DAN TANGGUNGJAWAB SETIAUSAHA EKSA

• Menyediakan memo/ surat panggilan mesyuarat yang berkaitan
• dengan EKSA.
• Menjadi pencatat minit bagi Mesyuarat Jawatankuasa Pelaksana

EKSA

• Menyimpan dan menguruskan dokumentasi rekod utama serta minit

berkaitan pelaksanaan EKSA.

• Menghebahkan maklumat terkini pelaksanaan EKSA dalam organisasi

(seperti hebahan taklimat/bengkel dan lain-lain)

10

BIDANG TUGAS JAWATANKUASA KERJA EKSA PTSS

​

• Menyediakan pelan pelaksanaan aktiviti latihan bagi memupuk amalan EKSA kepada semua warga kerja PTSS
• Mengenalpasti jenis latihan (taklimat/bengkel/lawatan) yang diperlukan dari masa ke semasa bagi mengukuh aktiviti EKSA serta amalan peningkatan kualiti yang lain. (Keperluan latihan yang diperlukan boleh dirujuk kepada hasil keputusan audit aktiviti EKSA)
• Menganalisa keberkesanan bagi setiap aktiviti latihan yang dijalankan.
• Menyelaras dan memastikan setiap warga kerja diberi peluang untuk menghadiri latihan EKSA secukupnya.

TUGAS DAN TANGGUNGJAWAB JAWATANKUASA LATIHAN

TUGAS DAN TANGGUNGJAWAB JAWATANKUASA PROMOSI

• Menyediakan pelan pelaksanaan aktiviti promosi EKSA dalam Carta Gantt Induk
• Merancang dan menganjurkan aktiviti/kempen promosi (seperti pertandingan EKSA : gotong-royong kebersihan, poster, banner dan lain-lain) bagi memupuk kesedaran dan penyertaan bagi menjayakan pelaksanaan EKSA
• Merancang dan memperuntukkan perbelanjaan bagi memastikan aktiviti promosi dapat dilaksanakan sebagaimana yang dirancang
• Mencadangkan pengiktirafan/insentif yang bersesuaian kepada yang layak
• Menganalisis keberkesanan aktiviti promosi yang telah dilaksanakan
• Melaporkan status pelaksanaan aktiviti dan tahap kesedaran terhadap kepentingan EKSA di kalangan warga kerja kepada Jawatankuasa Pelaksana EKSA

TUGAS DAN TANGGUNGJAWAB JAWATANKUASA INOVASI POLIGREEN

• Membantu zon dalam menyediakan pelan latihan pemahaman konsep Quality Environment (QE) kepada staf.
• Menggaris perancangan untuk mewujudkan persekitaran yang bersih, kemas, sistematik dan selamat.
• Memastikan aliran operasi kerja yang cekap.
• Menyediakan kaedah-kaedah standard yang jelas.
• Memberikan komitmen yang sepenuhnya dalam gerak kerja kumpulan.

​

11

BIDANG TUGAS JAWATANKUASA KERJA EKSA PTSS

​

TUGAS DAN TANGGUNGJAWAB JAWATANKUASA AUDIT

TUGAS DAN TANGGUNGJAWAB JAWATANKUASA KETUA ZON

• Bertindak selaku penyelaras EKSA peringkat zon yang telah ditetapkan
• Melantik ahli jawatankuasa EKSA peringkat zon
• Memastikan ahli JK pemandu (Latihan/Promosi/Audit) EKSA peringkat zon yang dilantik menyertai dan membantu aktiviti JK pelaksana EKSA (Latihan/Promosi/Audit) peringkat zon secara berjadual
• Mengadakan mesyuarat pada setiap bulan dengan ahli-ahli kumpulan
• Merancang aktiviti kumpulan dan merangkakannya dalam Carta Gantt Zon, selaras dengan Carta Gantt induk.
• Memberi maklumbalas mengenai status pelaksanaan EKSA kepada Jawatankuasa pelaksana EKSA secara berkala.
• Mewajibkan penglibatan semua ahli dalam pelaksanaan aktiviti EKSA
• Mengawasi dan mengadakan perbincangan serta galakan kepada kumpulan EKSA setiap masa.

​

• Melaksanakan audit dalaman mengikut perancangan di dalam carta perbatuan EKSA.
• Menyediakan laporan/dapatan audit bagi setiap audit dalaman yang dilaksanakan kepada Jawatankuasa Audit EKSA.
• Mencadangkan penambahbaikan terhadap kelemahan-kelemahan yang dikenalpasti semasa proses audit.
• Melakukan pemeriksaan dan tindakan susulan jika perlu terhadap zon yang dilaksana audit dalaman.
• Menyemak kriteria audit dari semasa ke semasa mengikut keperluan.

• Menghadiri mesyuarat yang diadakan - mengadakan catatan ringkas.
• Menyertai aktiviti EKSA secara aktif.
• Bekerjasama dalam kumpulan.
• Bertanggungjawab untuk memperbaiki tempat kerja sepanjang masa.
• Menjalinkan suasana harmoni di kalangan ahli.

TUGAS DAN TANGGUNGJAWAB AHLI KUMPULAN

12

Pelaksanaan EKSA di PTSS dirancang dengan teliti bagi memastikan EKSA dapat dijalankan dengan berjaya. Kejayaan amalan ini memerlukan komitmen dan kerjasama pihak pengurusan atasan dan semua warga kerja PTSS. Pelaksanaan EKSA di PTSS melalui peringkat-peringkat yang berikut:-

​

​

​

• Mengadakan kursus pemahaman EKSA kepada warga PTSS
• Mendapatkan komitmen sepenuhnya pihak pengurusan untuk melaksanakan EKSA.
• Menubuhkan Jawatankuasa Pelaksana, Jawatankuasa Kerja Ketua Zon EKSA.
• Menghebahkan tanggungjawab jawatankuasa

• Mempromosikan EKSA melalui Majlis Pelancaran EKSA dan melaksanakan Gotong – Royong Perdana
• Menyediakan buku garis panduan EKSA

• Mengadakan kursus kepada Juruaudit Dalaman EKSA.
• Menjalankan audit dalaman EKSA.

• Memberi pengiktirafan EKSA secara berkala kepada Zon Terbaik dan warga EKSA terbaik.
• Mendapat pensijilan EKSA daripada pihak MAMPU
• Mengekalkan pengiktirafan EKSA daripada MAMPU

13

7.0 PELAKSANAAN EKSA

Selaras dengan itu perlaksanaan EKSA yang diamalkan oleh PTSS adalah berpandukan amalan 5S. Amalan 5S merupakan inisiatif yang berkesan dalam usaha menerapkan budaya penambahbaikan dalam kalangan warga PTSS. Amalan 5S adalah merujuk kepada singkatan perkataan Bahasa Jepun iaitu Seiri (Sisih), Seiton (Susun), Seiso (Sapu), Seiketsu (Seragam) dan Shitsuke (Sentiasa Amal)

​

​

​

14

Amalan 5S adalah teknik penyusunan tempat kerja yang terdiri daripada lima fasa utama iaitu:-

​

SISIH

​

1. Simpan barang-barang yang diperlukan sahaja di tempat kerja.
2. Memberi tumpuan kepada pengasingan dan pelupusan barang- barang tidak diperlukan di tempat kerja. Aktiviti sisih melibatkan:-

​

• Item yang tiada nilai dan senang dibuang perlu dibuang segera;
• Item yang ada nilai tapi tidak digunakan dan tiada kegunaan masa akan datang maka dihapuskan/dijual mengikut prosedur; dan
• Item tiada nilai tapi kos pelupusan tinggi untuk dilupuskan perlu menentukan kaedah/kos yang paling rendah.

​

​

PRINSIP AMALAN 5S

15

SUSUN

​

1. Penekanan SUSUN tertumpu kepada kaedah penyusunan yang teratur, kemas, berkesan dan selamat.
2. Selepas melaksanakan SISIH, barang yang diperlukan hendaklah di SUSUN mengikut keperluan penggunaan.
3. Berikut adalah panduan aktiviti SUSUN secara berkesan:
• Penyusunan item dalam aturan First-In-First-Out (Masuk Dulu Keluar Dulu);
• Melabelkan dan mengindeks nama dan nombor pada item;
• Menyimpan item mengikut kategori;
• Item diatur supaya mudah dikesan dan boleh dicapai dalam masa 30 saat; dan
• Semasa bekerja fail aktif dan bahan rujukan semasa sahaja berada di atas meja, selepas digunakan fail dan item perlu disimpan semula ke tempat asal.

​

​

Contoh Susunan Barangan dan peralatan di Bengkel

SAPU

​

1. SAPU memberi penekanan kepada penjagaan kebersihan bagi memastikan tempat kerja yang selesa dan selamat untuk peningkatan kualiti kerja dan perkhidmatan.
2. Pembersihan atau SAPU perlu dilakukan setiap hari (mengikut keperluan) bagi memastikan ruang kerja sentiasa kemas dan bersih.
3. Langkah-langkah yang berikut perlu dijadikan panduan untuk melaksanakan SAPU secara berkesan:

• Mengenalpasti ruang/peralatan/mesin yang perlu (ownership).
• Menentukan hak milik (Pegawai Bertanggungjawab) ruang/peralatan bagi setiap ahli
• Pegawai Bertanggungjawab perlu memastikan ruang kerja dan peralatan di bawah tanggungjawab berada di dalam keadaan bersih.

16

​

SERAGAM

​

1. Aktiviti EKSA di peringkat ini dapat dilaksanakan dengan mewujudkan keseragaman prosedur, susun atur dan piawai.

2. Berikut ialah panduan untuk melaksanakan keseragaman secara cekap:

• Mewujudkan senarai semak peraturan inventori.
• Mewujudkan model/aktiviti susun atur yang SERAGAM.

3. Kejayaan pelaksanaan SERAGAM diukur melalui:

• Mempunyai piawaian ruang tempat kerja yang lebih baik.
• Mempunyai impak visual yang positif.
• Mempunyai peraturan dan piawaian prosedur kerja (SOP).

​

​

SENTIASA AMAL

​

1. SENTIASA AMAL ialah usaha mengekalkan Amalan EKSA. Ia memerlukan komitmen dan penyertaan berterusan seluruh warga PTSS serta disiplin diri bagi memastikan amalan EKSA dapat dilaksanakan secara berkesan dan cekap.

2. Berikut ialah panduan untuk mengekalkan Amalan EKSA:

• Meneruskan program kesedaran tentang kepentingan Amalan EKSA dengan mengadakan latihan yang berterusan.

• Memastikan audit dalaman Amalan EKSA dilaksanakan secara berkala.
• Memastikan aktiviti promosi berterusan.

• Mewujudkan sistem pengiktirafan dan penghargaan kepada usaha yang

ditunjukkan oleh warga Jabatan/Agensi.

v. Mewujudkan sistem pemantauan yang efektif dan sistematik.

3. Kejayaan pelaksanaan SENTIASA AMAL ini boleh diukur melalui:

• Prestasi cemerlang berterusan melalui aktiviti audit dalaman EKSA PTSS.

• Warga PTSS sentiasa kelihatan ceria & bersemangat melaksana EKSA di samping mematuhi peraturan di tempat kerja.
• Wujudnya disiplin & semangat kerja berpasukan di kalangan warga PTSS.

• Warga mempunyai daya usaha untuk sentiasa mengamal dan

menambahbaik Amalan EKSA di tempat kerja.

iv. Peningkatan kecekapan dan keberkesanan proses kerja.

• Penyertaan dan kejayaan dalam konvensyen, pertandingan dan anugerah berkaitan Amalan EKSA.

​

17

PRINSIP AMALAN EKSA

IMEJ KORPORAT

• Merujuk kepada identiti atau persepsi pelanggan/pihak berkepentingan terhadap persekitaran, tindakan dan pencapaian setiap zon.
• Keselamatan persekitaran perlu diberi keutamaan.
• Contoh kawasan yang memerlukan penampilan imej korporat ialah:
• Kaunter;
• Susun atur perabot; dan
• Ruang gunasama.

​

​

KREATIVITI DAN INOVASI

• Dalam usaha mempertingkatkan produktiviti di tempat kerja warga digalakkan membudayakan elemen kreativiti dan inovasi semasa melaksanakan tugas dan tanggungjawab masing-masing.
• Warga digalakkan untuk sentiasa berfikir di luar kotak (out of the box) untuk menghasilkan persekitaran kerja yang kondusif dan selamat.
• Contoh perkara yang menampak kreativiti dan Inovasi ialah:
• Tempat simpanan alat tulis;
• Pelabelan; dan
• Memendekkan proses kerja.

​

​

AMALAN HIJAU

• Aspek amalan hijau ditekankan di tempat kerja dan membuat analisa penjimatan kepada amalan penjimatan yang dilaksanakan. Contoh amalan ialah:
• Kitar semula;
• Peringatan penjimatan;
• Penjimatan elektrik; dan
• Penjimatan kertas.

​

​

18

PRINSIP AMALAN EKSA

PERSEKITARAN KONDUSIF

• Penekanan diberikan kepada penyampaian perkhidmatan, mesra pelanggan dan memberi keselesaan semasa berurusan. Contoh aktiviti ini ialah:
• Kemudahan OKU;
• Ruang kerja yang kemas; dan
• Ruang menunggu.

​

​

KEPELBAGAIAN AGENSI

• Penilaian dalam audit adalah merangkumi aspek generik dan khusus kerana mengambil kira kepelbagaian premis dan mengikut jenis perkhidmatan yang diberikan.

​

​

19

•TEMPAT KHUSUS

20

8.0 TINDAKAN PELAKSANAAN EKSA

KOMPONEN A : KEPERLUAN UTAMA PELAKSANAAN

​

Komponen A difokuskan kepada 7 bahagian utama dan mengandungi 20 sub bahagian yang merujuk tanggungjawab Jawatankuasa serta skop aktiviti yang dipertanggungjawabkan di bawah Jawatankuasa tersebut. Hubungan antara komponen, tanggungjawab Jawatankuasa dan aktiviti dihuraikan seperti di bawah :

​

21

22

23

KOMPONEN B : RUANG TEMPAT KERJA/ PEJABAT

​

Komponen B difokuskan kepada 13 bahagian utama dan mengandungi 49 sub-bahagian yang merujuk tanggungjawab Jawatankuasa Zon serta skop aktiviti yang dipertanggungjawabkan di bawah Jawatankuasa tersebut.. Hubungan antara komponen, tanggungjawab Jawatankuasa dan aktiviti dihuraikan seperti di bawah :

​

24

25

.

26

.

27

KOMPONEN C : TEMPAT UMUM

Komponen C difokuskan kepada 10 bahagian utama dan mengandungi 33 sub-bahagian yang merujuk tanggungjawab Pegawai Bertanggungjawab serta skop aktiviti yang dipertanggungjawabkan di bawah Pegawai tersebut.. Hubungan antara komponen, tanggungjawab Jawatankuasa dan aktiviti dihuraikan seperti di bawah :

​

28

29

30

KOMPONEN D : KESELAMATAN PERSEKITARAN

​

Komponen D difokuskan kepada 5 bahagian utama dan mengandungi 13 sub-bahagian yang merujuk tanggungjawab Ketua Zon dan Pegawai Bertanggungjawab serta skop aktiviti yang dipertanggungjawabkan di bawah Jawatankuasa tersebut. Hubungan antara komponen, tanggungjawab Jawatankuasa dan aktiviti dihuraikan seperti di bawah :

​

31

32

KOMPONEN E : KAWASAN PERSEKITARAN

Komponen E difokuskan kepada 1 bahagian utama dan mengandungi 13 sub-bahagian yang merujuk tanggungjawab Jawatankuasa Pelaksana, Ketua Zon dan Pegawai Bertanggungjawab serta skop aktiviti yang dipertanggungjawabkan di bawah Jawatankuasa tersebut. Hubungan antara komponen, tanggungjawab Jawatankuasa dan aktiviti dihuraikan seperti di bawah :

​

33

KOMPONEN F : KHUSUS

​

Komponen F difokuskan kepada 13 bahagian utama dan mengandungi 45 sub-bahagian yang merujuk tanggungjawab Jawatankuasa Zon serta skop aktiviti yang dipertanggungjawabkan di bawah Jawatankuasa tersebut. Hubungan antara komponen, tanggungjawab Jawatankuasa dan aktiviti dihuraikan seperti di bawah :

​

34

35

36

KOMPONEN A: KEPERLUAN UTAMA PELAKSANAAN EKSA DI PTSS

​

1. SUDUT EKSA

​

1. Sudut EKSA perlu mengandungi perkara-perkara berikut:
• Induk atau nama zon
• Dasar EKSA (Polisi, Objektif, Visi & Misi, Logo, Slogan)
• Carta Organisasi Induk (catatan: peringkat JK Pelaksana sahaja)
• Carta Organisasi Zon(catatan: peringkat zon sahaja)
• Pelan Lantai (catatan: peringkat zon sahaja)
• Carta Perbatuan (catatan: peringkat zon sahaja)
• Rekod aktiviti (catatan: pamerkan gambar sebelum & selepas pelaksanaan sesuatu aktiviti EKSA serta lengkap dengan tarikh).
• Informasi/hebahan berkaitan EKSA (catatan: untuk tujuan promosi).
• Ada pegawai yang bertanggungjawab dan terdapat tarikh kemaskini

​

• Dipaparkan di tempat yang strategik (seperti dinding/papan kenyataan) atau secara maya.

​

• Panduan sudut EKSA yang dipamerkan pada dinding/papan kenyataan adalah seperti berikut:

​

37

9.0 KESERAGAMAN EKSA DI PTSS

B. FAIL EKSA ( JAWATANKUASA INDUK DAN ZON)

​

1. Dokumentasi pelaksanaan Amalan EKSA perlu disediakan di peringkat induk, jawatankuasa dan zon.
2. Keperluan keseragaman dalam fail EKSA adalah seperti berikut:
• Menggunakan fail putih berkulit keras.
• Warna dan indeks adalah mengikut ketetapan yang telah dibuat.
• Muka hadapan fail diseragamkan.

a. Warna kerta mengikut tema yang telah ditetapkan

b. Mempunyai logo EKSA PTSS

c. Nama zon dinyatakan di Fail

iv. Tetulang pula mempunyai logo EKSA, nama fail dan indeks.

​

​

​

38

​

C. SENARAI SEMAK KANDUNGAN FAIL EKSA

​

1. Senarai semak kandungan fail EKSA diseragamkan bagi memudahkan pencarian maklumat
2. Mengkategorikan kepada 3 item:
1. Umum
2. Aktiviti
3. Rujukan dan lampiran
3. Kandungan Umum A adalah seragam meliputi:
• Pengenalan EKSA – Polisi, Visi,Misi & Objektif EKSA, Logo dan garis panduan EKSA PTSS
• Carta Organisasi EKSA – Fail induk, jawatankuasa dan zon;
• Pelan Lantai (Fail induk dan zon sahaja);
• Carta Perbatuan – Fail induk, Jawatankuasa (berkenaan) dan zon;
• Minit Mesyuarat – Fail induk, Jawatankuasa (berkenaan) dan zon
• Surat menyurat/Memo.

4. Kandungan Aktiviti (B) adalah bergantung kepada aktiviti Zon dan

Jawatankuasa.

5. Kandungan Rujukan dan Lampiran (c) adalah segala dokumen dan borang

yang dikeluarkan oleh JK induk EKSA PTSS atau dokumen zon serta

jawatankuasa itu sendiri.

39

D. LABEL PENJIMATAN & AMALAN HIJAU

​

1. Semua label penjimatan akan diseragamkan di PTSS dengan stiker yang telah diselaraskan.
2. Menggunakan label dan warna yang seragam bagi item berikut:

i. Kuning bagi penjimatan elektrik.

ii. Hijau bagi penghawa dingin

iii. Biru bagi penjimatan air.

3. Label ini perlu diletakkan di tempat yang bersesuaian.

​

​

​

40

Label penjimatan penggunaan bekalan elektrik

Label penjimatan penggunaan air

Label tetapan suhu penghawa dingin

KOMPONEN B: RUANG TEMPAT KERJA / PEJABAT

​

1. RUANG MEJA STAF (ATAS MEJA)

​

1. Di bahagian atas meja :

• Satu komputer serta peralatan IT (printer) yang berkaitan hendaklah sentiasa tidak berhabuk dan sedia untuk diguna.
• Komputer disusun mengikut kesesuaian pegawai. 
• Satu (1) tray surat (jika ada) dan dilabelkan.
• Satu (1) sudut mini dengan menyusun buku-buku rujukan secara kemas dan teratur.
• Pastikan di atas meja kemas barangan seperti fail-fail aktif/diari/organizer dan peralatan hendaklah disusun dengan kemas dan teratur pada setiap masa.
• Dibenarkan satu (1) sudut mini di partition bersaiz A5 untuk hiasan yang minimum dan selaras dengan imej korporat.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

B. RUANG MEJA STAF (BAWAH MEJA)

​

1. Di bahagian bawah meja :

• Pastikan ruang di bawah meja staf kemas, tersusun dan bersih.
• Sekiranya terdapat selipar atau kasut pastikan hanya satu sahaja diletakkan di bawah dan disusun dengan kemas.
• Jika menggunakan extension pastikan diletakkan ditepi meja dan tidak menggangu kedudukan staf di meja.

​

​

41

C. LACI STAF

​

1. Laci staf akan diseragam agar kelihatan kemas dan mudah untuk

mencari peralatan.

2. Pastikan setiap laci berlabel. Aras 1 di labelkan dengan Alat Tulis.

Aras 2 akan ditandakan dengan Dokumen dan Aras 3 dilabelkan

dengan Peribadi bagi 3 laci bagi 2 laci dilabelkan dengan Alat Tulis dan Dokumen.

3. Kedudukan laci boleh diletakkan bersesuaian dengan susunan

yang dibuat oleh staf dengan syarat tersusun.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

D. RAK FAIL

​

1. Pastikan setiap rak fail pegawai bersih, tidak berdebu serta

tersusun kemas dan teratur.

2. Fail tersusun secara berdiri, jika fail mempunyai nombor maka fail

perlu disusun mengikut turutan nombor. (mengikut kesesuaian fail)

3. Kedudukan laci boleh diletakkan bersesuaian dengan susunan

yang dibuat oleh staf dengan syarat tersusun.

​

​

​

42

5. WAYAR DAN KABEL

​

1. Label plug perlu diseragamkan agar staf dapat bekerja dalam keadaan selamat, mudah cari dan kemas.

2. Wayar atau kabel diikat menggunakan tie cable pada plug

3. Wayar atau kabel juga dibalut kemas menggunakan pembalut kabel supaya kelihatan kemas.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

F. SUDUT GUNASAMA

​

1. Sudut gunasama diseragamkan agar staf dapat bekerja dalam keadaan selamat, mudah membuat pencarian dan kemas.

2. Pastikan ruangan sudut guna sama mempunyai tatacara

penggunaan peralatan, Contonya mesin photostat, printer, mesin

laminate, mesin ricih, binding machine dan lain-lain peralatan

pejabat.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

42

G. LABEL PEGAWAI BERTANGGUNGJAWAB (PIC)

​

1. Label gunasama diseragamkan bagi memudahkan pengurusan yang sistematik.

2. Label PIC perlu mempunyai butiran berikut:

i. Logo EKSA PTSS

ii. Gambar PIC

iii. Lokasi di bawah pengawasan.

iv. Nama PIC

v. No telefon PIC untuk dihubungi.

vi. Nama Jabatan/Unit

vii. Nama zon

3. Label perlu ditampal di pintu berhampiran setiap lokasi.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

H. LABEL PERINGATAN AMALAN EKSA

​

1. Label peringatan amalan EKSA dipaparkan dihadapan kubikel

bagi setiap ruang kerja staf manakala bagi bilik pegawai

ditampalkan di ruang yang mudah dilihat dan di mana yang

bersesuaian.

2. Mengandungi arahan amalan EKSA sebelum 5 minit sebelum dan selepas waktu bekerja.

​

​

​

​

43

A. LOBI UTAMA/RUANG HADAPAN

​

1. Memastikan persekitaran lobi utama/ruang hadapan sentiasa bersih, kemas, ceria dan selaras dengan imej korporat.

2. Mempamerkan maklumat korporat berkaitan institusi/jabatan/unit

yang terkini.

3. Menyediakan perkara-perkara berikut di lobi utama:

i. Buku kedatangan pelawat

ii. Direktori pegawai

iii. Sudut informasi untuk pelanggan

iv. Perhiasan yang bersesuaian dengan imej korporat.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

B. RUANG MENUNGGU

​

1. Menyediakan dan memastikan sofa/ tempat duduk dan bahan bacaan dalam keadaan baik, bersih, teratur dan ceria selaras dengan imej

korporat.

2. Memastikan semua peralatan dan hiasan dalam keadaan bersih,

kemas dan teratur.

3. Memastikan usaha-usaha delighting the customer seperti

persekitaran yang kondusif dan kemudahan sokongan dilaksanakan.

4. Menyediakan tong sampah yang bersesuaian dan mencukupi

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

KOMPONEN C: TEMPAT UMUM

​

​

44

C. LALUAN UTAMA / KORIDOR

​

1. Memastikan lantai dan dinding bersih, tiada sisa buangan diletakkan di sepanjang laluan.

2. Memastikan susunan peralatan atau hiasan sepanjang laluan kemas, bersih dan teratur dan tidak mengganggu aliran perjalanan.

3. Papan notis yang diletakkan di sepanjang laluan hendaklah

diselenggarakan dan dikemaskini maklumatnya.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

D. PERATURAN BILIK MESYUARAT

​

1. Memastikan semua peralatan yang berada didalam bilik

mesyuarat berada dalam keadaan yang baik, bersih, tersusun dan

kemas.

2. Pastikan hiasan yang ada di dalam bilik mesyuarat tidak berdebu dan berada dalam keadaan baik.

3. Memastikan soket elektrik, pendawaian elektrik/ kabel komputer/

kabel projektor/ peralatan lain dalam keadaan kemas, teratur dan

selamat.

4. Melantik Pegawai Bertanggung Jawab atau Person in Charge (PIC) bagi setiap bilik gunasama yang jelas.

5. Menyediakan dan memaparkan etika/ tatacara penggunaan bilik

yang jelas.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

45

E. SURAU / BILIK SOLAT

​

1. Memastikan barang-barang/ peralatan keperluan solat seperti

telekung, kain pelikat, sejadah dan tempat letak telekung dan sejadah dalam keadaan baik, boleh digunakan dan dalam keadaan bersih.

2. Arah kiblat dipamerkan dengan jelas dan mudah dilihat,

3. Memastikan Al-Quran/ bahan bacaan sentiasa kemas dan berada

dalam keadaan baik.

4. Memastikan tempat wudhu’ bersih.

5. Memastikan surau/ bilik solat sentiasa bersih, teratur, kemas dan

selesa.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

F. PANTRI / TEMPAT MINUM

​

1. Memastikan semua peralatan yang berada di pantri / tempat minum berada dalam keadaan bersih, kemas, terurus serta bebas dari bau

yang tidak menyenangkan.

2. Semua peralatan/ perabot dan perkakas disusun dengan kemas dan teratur setelah digunakan.

3. Satu sudut informasi boleh diwujudkan untuk mempamerkan

peraturan, informasi atau arahan berkaitan.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

46

G. TANDAS

​

1. Keseluruhan persekitaran ruang tandas termasuk lantai, dinding

sentiasa dalam keadaan bersih dan tandas mempunyai bau yang

menyenangkan.

2. Memastikan peralatan tandas berfungsi dengan baik.

3. Memastikan pengudaraan tandas baik.

4. Memaparkan pemakluman seperti jadual tugas, etika dan peraturan penggunaan tandas.

5. Menyediakan tandas OKU dan berfungsi dengan baik.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

47

A. LABEL LALUAN KECEMASAN

​

1. Memastikan disemua zon menyediakan laluan kecemasan bagi

memudahkan menyelamatkan diri apabila menghadapi kecemasan.

2. Mempunyai anak panah menunjukkan laluan ke tempat

perhimpunan.

3. Ditampal di lokasi bersesuai untuk memudahkan laluan untuk

menyelamat diri andai berlaku kebakaran/ kecemasan.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

B. CAUTION PADA DB

​

1. Merupakan label peringatan dan hendaklah ditampal pada semua DB di zon masing-masing.

2. Menggunakan warna latar kuning dengan tulisan dan simbol

berwarna hitam.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

KOMPONEN D: KESELAMATAN PERSEKITARAN

​

48

C. PERATURAN PEMADAM API

​

1. Peraturan pemadam api perlu menunjukkan langkah-langkah

menggunakan alat pemadam api dengan jelas.

2. Ditampal pada semua tempat yang ada alat pemadam api.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

49

D. REKOD DAFTAR KUNCI

​

1. Rekod daftar kunci disediakan bagi memudahkan pencarian dan

menjaga keselamatan kunci.

2. Rekod daftar kunci dibuat berdasarkan arahan keselamatan yang

mengandungi:

i. Nombor

ii. Lokasi

iii. Jenis

iv. Status

v. Tempat penyimpanan

vi. Bilangan

vii. Label

viii. Indeks kunci,

3. Semua unit/jabatan perlu mendaftar kunci yang ada di jabatan

masing-masing.

4. Rekod daftar kunci mesti berada dengan pegawai keselamatan

jabatan PIC yang telah dilantik oleh Ketua Jabatan.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

50

E. REKOD PERGERAKAN KUNCI

​

1. Rekod pergerakan kunci disediakan bagi memudahkan pemantauan pergerakan dan keselamatan kunci.

2. Rekod pergerakan kunci dibuat berdasarkan arahan keselamatan

yang mengandungi:

i. Bilangan

ii. Nama pegawai

iii. Tarikh

iv. Masa pengambilan

v. Tandatangan

vi. Masa pemulangan

vii. Indeks kunci.

3. Setiap pegawai perlu memohon kunci dari PIC kunci jabatan dan

menandatangani rekod pergerakan kunci.

4. Pemantauan dibuat secara berkala oleh Ketua Jabatan / penyelia

untuk memastikan peraturan di patuhi.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

51

KOMPONEN E: KAWASAN PERSEKITARAN

​

A. PARKIR MENGUNDUR

​

1. PTSS mengamalkan Reverse Park sebagai Langkah-Langkah

keselamatan apabila berlaku kebakaran atau kecemasan.

2. Makluman tentang amalan Reverse Park dimaklumkan kepada

semua staf PTSS.

3. Ditampal di lokasi pakir di PTSS untuk makluman.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

52

PERLAKSANAAN AUDIT DALAMAN

​

Selaras dengan penjenamaan semula Amalan 5S Sektor Awam, beberapa kriteria penilaian baharu telah dibangunkan. EKSA memperkenalkan model penilaian baharu yang mengandungi kriteria generik dan kriteria khusus yang mengambil kira kepelbagaian premis jabatan/agensi kerajaan mengikut perkhidmatan yang diberikan. Pendekatan yang dipraktikkan sebelum ini iaitu one size fits all digantikan dengan model baharu seperti pada Rajah di bawah:

​

​

PENILAIAN MODEL A

Penilaian Model A adalah berdasarkan kriteria generik manakala penilaian Model B merupakan gabungan antara kriteria generik dan khusus. Politeknik Tuanku Syed Sirajuddin menggunakan Penilaian Model B bagi tujuan pengauditan dalaman.

​

PENILAIAN MODEL B

Di dalam penilaian Model B, Politeknik disenaraikan sebagai salah satu kelompok Kluster Sosial yang menggunakan komponen pengauditan A hingga F seperti Rajah di bawah:

• Komponen A - Keperluan Utama Pelaksanaan
• Komponen B - Ruang Tempat Kerja / Pejabat
• Komponen C - Tempat Umum
• Komponen D - Keselamatan Persekitaran
• Komponen E - Kawasan Persekitaran Jabatan
• Komponen F - Tempat Khusus.

​

Audit Dalam EKSA perlu dilaksanakan oleh PTSS secara penilaian kendiri. Audit Dalaman ini perlu dijadualkan secara berkala untuk memastikan setiap zon membuat penambahbaikan secara berterusan dalam memastikan EKSA sentiasa diamalkan dengan jayanya di PTSS. Audit Dalam dilaksanakan oleh juruaudit yang dilantik oleh Jawatankuasa Pelaksana EKSA, PTSS.

​

53

10.0 AUDIT DALAMAN EKSA

Langkah audit dalaman yang terlibat adalah seperti di bawah:

​

1. MEMBENTUK PASUKAN AUDIT

Jawatankuasa Pelaksana EKSA perlu mengenal pasti dan melantik juruaudit untuk melaksanakan aktiviti Audit Dalam EKSA PTSS. - Jawatankuasa Pelaksana juga perlu menyediakan kriteria Audit Dalam EKSA dan menentukan kekerapan aktiviti Audit Dalam EKSA.

​

2. LATIHAN AUDIT EKSA

Pasukan Audit Dalam EKSA hendaklah diberi latihan untuk memastikan urusan audit dalam EKSA dapat dijalankan dengan cekap dan berkesan.

3. MENGAUDIT PRESTASI EKSA

Pasukan Audit Dalam akan menjalankan audit seperti yang dijadualkan oleh Jawatankuasa Pelaksana EKSA.

​

4. MENGUMUMKAN PENEMUAN AUDIT

Ketua Juruaudit Dalam EKSA hendaklah melaporkan penemuan audit dalam kepada jawatankuasa Induk & jawatankuasa Pelaksana EKSA. - Penemuan audit turut dimaklumkan kepada semua warga PTSS.

54

KELAYAKAN EKSA

​

1. Pensijilan EKSA diberikan kepada semua jabatan/ agensi oleh pihak MAMPU.

​

• Pensijilan akan dikeluarkan sekiranya memperolehi markah purata 80% ke atas. Pecahan markah bagi pensijilan adalah seperti berikut:

​

​

​

​

​

​

• Jabatan/ agensi yang mempunyai sijil amalan 5S yang masih sah dikeluarkan oleh pihak ketiga tidak layak untuk dipertimbangkan menerima pensijilan EKSA daripada MAMPU. Jabatan/ agensi tersebut hanya boleh dipersijilkan oleh MAMPU selepas tamat tempoh sijil amalan 5S oleh pihak ketiga berkenaan.

​

• Sijil EKSA dikeluarkan berdasarkan kepada entity sesebuah jabatan/agensi yang diaudit oleh MAMPU. Entiti ini merujuk kepada jabatan/ agensi yang mempunyai kewujudan tersendiri dari segi bangunan, ruang persekitaran atau lokasi.

​

• Tempoh sah laku sijil EKSA adalah selama dua (2) tahun dan tarikh ini dipaparkan dalam sijil EKSA.

​

Pelaksanaan EKSA dalam kalangan warga PTSS diharap dapat mencetus inspirasi positif dan sentiasa peka dengan persekitaran kerja agar ianya sentiasa berkualiti dan kondusif. Apabila suasana persekitaran kerja nyaman, selesa dan bersih maka proses kerja harian adalah lebih mudah dan sistematik. Impaknya pasti meningkatkan prestasi setiap warga dan mencerminkan imej yang baik terhadap PTSS seterusnya mampu meningkatkan produktiviti PTSS supaya lebih mantap dengan imej korporat yang mampu berdaya saing secara sihat dengan institusi yang lain.

55

11.0 PERSIJILAN EKSA

12.0 PENUTUP

SUMBER RUJUKAN

​

​

1. Panduan Pelaksanaan EKSA MAMPU, Unit Pemodenan Tadbiran & Perancangan Pengurusan Malaysia, Cetakan Pertama 2015

​

• Pekeliling Kemajuan Perkhidmatan Awam (PKPA).

​

• Arahan Perbendaharaan

​

• Pekeliling Perbendaharaan Bil. 5 Tahun 2007 (Panduan Pengurusan Pejabat)

​

• Pejabat Ketua Pegawai Keselamatan Kerajaan Malaysia, Arahan Keselamatan Kerajaan

​

• Dasar Dan Garis Panduan Amalan EKSA KPT

​

• Garis Panduan EKSA KPM, Versi 1/2015

56

SIDANG REDAKSI GARIS PANDUAN PELAKSANA EKSA POLITEKNIK TUANKU SYED SIRAJUDDIN.

​

​

PENAUNG

ENCIK ABDUL MALEK BIN HASSAN

​

​

PENASIHAT EKSA

ENCIK MAZRUL H

​

​

PENGERUSI EKSA

PUAN JAMILAH BINTI HUSSAIN

​

​

PENYELARAS EKSA

ENCIK AZRUL NIZAM BIN ABDUL AZIZ

​

​

KETUA EDITOR

PUAN JAMILAH BINTI HUSSAIN

​

​

PENULIS

​

PUAN JAMILAH BINTI HUSSAIN

ENCIK AZRUL NIZAM BIN ABDUL AZIZ

PUAN NUR FARADIANA BINTI RUSLI

PUAN VERAWATY BINTI ISMAIL

PUAN SHAMEELAWATI BINTI SHAARI

ENCIK NASRUL EFFENDY BIN MAT NASIR

PUAN ISYATI BINTI SUPARMAN

ENCIK MUHAMAD FIRDAUS BIN CHE RADZI

​

​

​

​

​

REKA GRAFIK

​

ENCIK MUHAMAD FADZWAN BIN AMIR

​

57

58

LAMPIRAN A

KOMPONEN GENERIK

KRITERIA AUDIT EKSA