1 of 26

Μπακάλης Κώστας

history-logotexnia.blogspot.com

1

10. Η πτώχευση του 1893

και ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος

2 of 26

2

Πηγή: http://www.venetokleio.gr

🏳 Το κείμενο του σχολικού βιβλίου με πλαγιότιτλους

3 of 26

3

Πηγή: http://www.venetokleio.gr

🏳 Το κείμενο του σχολικού βιβλίου με πλαγιότιτλους

4 of 26

4

  • Αυτή η ενότητα συνδέεται με τα εθνικά δάνεια ως συνέπειά τους

Η ΠΤΩΧΕΥΣΗ ΤΟΥ 1893

ΚΑΙ Ο ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

5 of 26

5

ΑΙΤΙΑ -ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ

  • Κατά το έτος 1893 η Ελλάδα:
    • βρέθηκε σε αδυναμία να εξυπηρετήσει τα τοκοχρεολύσια των εξωτερικών της δανείων
    • και ζήτησε επαναδιαπραγμάτευση του δημόσιου χρέους της.
        • Η «ΠΤΩΧΕΥΣΗ», όπως χαρακτηρίστηκε, δεν ήταν ασυνήθιστη επιλογή των φτωχότερων κρατών, 🡺 στην Ελλάδα όμως της εποχής εκείνης είχε μεγάλο πολιτικό κόστος.
  • Οι διαπραγματεύσεις με τις πιστώτριες χώρες συνεχίστηκαν μέχρι τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897.

​

Έθεσαν το ζήτημα σε νέες βάσεις :

        • Η ήττα του ελληνικού στρατού
        • και η υποχρέωση της Ελλάδας να καταβάλει υπέρογκες πολεμικές αποζημιώσεις στην Οθωμανική αυτοκρατορία.

​

Τα οικονομικά του ελληνικού κράτους οδηγήθηκαν🡪 σε καθεστώς Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου (ΔΟΕ).

  • Με ποια γεγονότα και οικονομικές εξελίξεις η Ελλάδα οδηγήθηκε στην πτώχευση του 1893 και, στη συνέχεια, στην επιβολή του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου το 1898;

6 of 26

6

  • Κατά το έτος 1893 η Ελλάδα:
    • βρέθηκε σε αδυναμία να εξυπηρετήσει τα τοκοχρεολύσια των εξωτερικών της δανείων
    • και ζήτησε επαναδιαπραγμάτευση του δημόσιου χρέους της.
        • Η «ΠΤΩΧΕΥΣΗ», όπως χαρακτηρίστηκε, δεν ήταν ασυνήθιστη επιλογή των φτωχότερων κρατών, 🡺 στην Ελλάδα όμως της εποχής εκείνης είχε μεγάλο πολιτικό κόστος.
  • Οι διαπραγματεύσεις με τις πιστώτριες χώρες συνεχίστηκαν μέχρι τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897.

​

Έθεσαν το ζήτημα σε νέες βάσεις :

        • Η ήττα του ελληνικού στρατού
        • και η υποχρέωση της Ελλάδας να καταβάλει υπέρογκες πολεμικές αποζημιώσεις στην Οθωμανική αυτοκρατορία.

​

Τα οικονομικά του ελληνικού κράτους οδηγήθηκαν🡪 σε καθεστώς Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου (ΔΟΕ).

  • Με ποια γεγονότα και οικονομικές εξελίξεις η Ελλάδα οδηγήθηκε στην πτώχευση του 1893 και, στη συνέχεια, στην επιβολή του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου το 1898;

ΑΙΤΙΑ -ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ

7 of 26

7

◄ Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΔ΄, σ. 23

◄ Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΔ΄, σ. 42

1893

​

​

​

1897

1898

🠋

«Πτώχευση»

​

​

​

🠋

«Ατυχής πόλεμος»

🠋

Επιβολή

Δ.Ο.Ε.

▲ Γελοιογραφία του 'Νέου Αριστοφάνη', που εικονίζει το λαϊκό ανάθεμα για την εξέλιξη των δημόσιων οικονομικών και όπου αναγράφονται και οι λέξεις: 'χρεωκοπία' και 'δυστυχώς επτωχεύσαμεν‘. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους. Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1978 σελ. 39.

8 of 26

8

Ο ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ (1898)

9 of 26

9

Δ.Ο.Ε. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ

Τα οικονομικά του ελληνικού κράτους οδηγήθηκαν

🡺 σε καθεστώς Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου (ΔΟΕ).

Εκπρόσωποι έξι δυνάμεων

(Αγγλία, Γαλλία, Αυστρία, Γερμανία, Ρωσία, Ιταλία) ανέλαβαν τη διαχείριση βασικών κρατικών εσόδων.

Επρόκειτο για τα έσοδα

  • των μονοπωλίων αλατιού,
  • φωτιστικού πετρελαίου,
  • σπίρτων,
  • παιγνιόχαρτων,
  • χαρτιού σιγαρέτων,
  • τα έσοδα από την εξόρυξη της σμύριδας της Νάξου,
  • το φόρο καπνού,
  • τα λιμενικά δικαιώματα του Πειραιά,
  • το φόρο χαρτοσήμου κ.λπ.

Το ύψος αυτών των εσόδων ανερχόταν σε 28.000.000 έως 30.000.000 δραχμές.

  • Πώς συγκροτήθηκε ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος και ποια ήταν η αποστολή, οι στόχοι και ο τρόπος λειτουργίας της αρμόδιας επιτροπής; (1)

10 of 26

10

Δ.Ο.Ε. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ

Τα οικονομικά του ελληνικού κράτους οδηγήθηκαν

🡺 σε καθεστώς Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου (ΔΟΕ).

Εκπρόσωποι έξι δυνάμεων

(Αγγλία, Γαλλία, Αυστρία, Γερμανία, Ρωσία, Ιταλία) ανέλαβαν τη διαχείριση βασικών κρατικών εσόδων.

Επρόκειτο για τα έσοδα

  • των μονοπωλίων αλατιού,
  • φωτιστικού πετρελαίου,
  • σπίρτων,
  • παιγνιόχαρτων,
  • χαρτιού σιγαρέτων,
  • τα έσοδα από την εξόρυξη της σμύριδας της Νάξου,
  • το φόρο καπνού,
  • τα λιμενικά δικαιώματα του Πειραιά,
  • το φόρο χαρτοσήμου κ.λπ.

Το ύψος αυτών των εσόδων ανερχόταν σε 28.000.000 έως 30.000.000 δραχμές.

  • Πώς συγκροτήθηκε ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος και ποια ήταν η αποστολή, οι στόχοι και ο τρόπος λειτουργίας της αρμόδιας επιτροπής; (1)

11 of 26

11

ΣΤΟΧΟΙ Δ.Ο.Ε.

Στόχος αυτής της υποχρεωτικής διαχείρισης ήταν:

  1. η εκπλήρωση των υποχρεώσεων της χώρας προς την Οθωμανική αυτοκρατορία, δηλαδή η καταβολή της πολεμικής αποζημίωσης ύψους 92.000.000 δραχμών
  2. και η εξυπηρέτηση των άλλων δανείων.

Όλα τριγύρω αλλάζουνε�κι όλα τα ίδια μένουν

  • Πώς συγκροτήθηκε ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος και ποια ήταν η αποστολή, οι στόχοι και ο τρόπος λειτουργίας της αρμόδιας επιτροπής; (2)

Η διεθνής επιτροπή

​

    • που ξεκίνησε τη λειτουργία της το 1898,
    • αντιμετώπισε τις τρέχουσες ανάγκες με ένα μεγάλο δάνειο, που χορηγήθηκε με την εγγύηση των Δυνάμεων.
    • Στη συνέχεια, εκτός από το βασικό της ρόλο, δηλαδή την εξασφάλιση της αποπληρωμής των δανείων,
  • λειτούργησε επιπρόσθετα ως τεχνικό συμβουλευτικό σώμα, 🡺 συμβάλλοντας γενικότερα στη βελτίωση των επιδόσεων της ελληνικής οικονομίας.

12 of 26

12

ΣΤΟΧΟΙ Δ.Ο.Ε.

Στόχος αυτής της υποχρεωτικής διαχείρισης ήταν:

  1. η εκπλήρωση των υποχρεώσεων της χώρας προς την Οθωμανική αυτοκρατορία, δηλαδή η καταβολή της πολεμικής αποζημίωσης ύψους 92.000.000 δραχμών
  2. και η εξυπηρέτηση των άλλων δανείων.

Όλα τριγύρω αλλάζουνε�κι όλα τα ίδια μένουν

  • Πώς συγκροτήθηκε ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος και ποια ήταν η αποστολή, οι στόχοι και ο τρόπος λειτουργίας της αρμόδιας επιτροπής; (2)

Η διεθνής επιτροπή

​

    • που ξεκίνησε τη λειτουργία της το 1898,
    • αντιμετώπισε τις τρέχουσες ανάγκες με ένα μεγάλο δάνειο, που χορηγήθηκε με την εγγύηση των Δυνάμεων.
    • Στη συνέχεια, εκτός από το βασικό της ρόλο, δηλαδή την εξασφάλιση της αποπληρωμής των δανείων,
  • λειτούργησε επιπρόσθετα ως τεχνικό συμβουλευτικό σώμα, 🡺 συμβάλλοντας γενικότερα στη βελτίωση των επιδόσεων της ελληνικής οικονομίας.

13 of 26

13

▲ Το 1978, όταν καταργήθηκε η Διεθνής Οικονομική Επιτροπή στεγαζόταν στην οδό Πατριάρχου Ιωακείμ.

Η επιβολή του Δ.Ο.Ε. αποτέλεσε ΤΑΠΕΙΝΩΣΗ για τη χώρα και μαζί με άλλα αίτια κι αιτιάσεις αποτέλεσαν αφετηρία δυσφορίας κι έντονης κριτικής για το πολιτικό προσωπικό της χώρας και τον ίδιο το βασιλιά Γεώργιο Α΄.

◄ Η καλαίσθητη μεταλλική πινακίδα που κοσμούσε την είσοδο του κτιρίου. Πηγή: http://mikros-romios.gr/

14 of 26

14

  • Ποια ήταν τα αποτελέσματα της επιβολής Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου στην Ελλάδα από τα τέλη του 19ου αι. ως τους Βαλκανικούς Πολέμους;

Τα αποτελέσματα ήταν θετικά και έγιναν ορατά λίγα χρόνια αργότερα.

  1. Η εγγύηση των Δυνάμεων αύξησε την πιστοληπτική ικανότητα του κράτους,
  2. ενώ ο έλεγχος απάλλαξε τους δημοσιονομικούς μηχανισμούς από δυσλειτουργίες του παρελθόντος.
  3. Το 1910,
    • παρά τα προβλήματα στο εξωτερικό ισοζύγιο πληρωμών εξαιτίας της σταφιδικής κρίσης
    • και παρά το γεγονός ότι η αποπληρωμή των δανείων εξακολουθούσε να απορροφά το 1/3 των εθνικών εσόδων,
      • τα δημόσια οικονομικά μπορούσαν να χαρακτηριστούν υγιή,
      • οι προϋπολογισμοί ήταν ελαφρώς πλεονασματικοί
      • και οι οικονομικές δυνατότητες του κράτους σαφώς αυξημένες.
  4. Αυτή η θετική εξέλιξη επέτρεψε
    • τις μεταρρυθμίσεις των πρώτων κυβερνήσεων του Ελευθερίου Βενιζέλου,
    • την πολεμική προετοιμασία και τη συμμετοχή στους Βαλκανικούς πολέμους,
      • χωρίς τις δραματικές επιπτώσεις που είχαν στο οικονομικό πεδίο οι πολεμικές κινητοποιήσεις του παρελθόντος.

15 of 26

15

  • Ποια ήταν τα αποτελέσματα της επιβολής Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου στην Ελλάδα από τα τέλη του 19ου αι. ως τους Βαλκανικούς Πολέμους;

Τα αποτελέσματα ήταν θετικά και έγιναν ορατά λίγα χρόνια αργότερα.

  1. Η εγγύηση των Δυνάμεων αύξησε την πιστοληπτική ικανότητα του κράτους,
  2. ενώ ο έλεγχος απάλλαξε τους δημοσιονομικούς μηχανισμούς από δυσλειτουργίες του παρελθόντος.
  3. Το 1910,
    • παρά τα προβλήματα στο εξωτερικό ισοζύγιο πληρωμών εξαιτίας της σταφιδικής κρίσης
    • και παρά το γεγονός ότι η αποπληρωμή των δανείων εξακολουθούσε να απορροφά το 1/3 των εθνικών εσόδων,
      • τα δημόσια οικονομικά μπορούσαν να χαρακτηριστούν υγιή,
      • οι προϋπολογισμοί ήταν ελαφρώς πλεονασματικοί
      • και οι οικονομικές δυνατότητες του κράτους σαφώς αυξημένες.
  4. Αυτή η θετική εξέλιξη επέτρεψε
    • τις μεταρρυθμίσεις των πρώτων κυβερνήσεων του Ελευθερίου Βενιζέλου,
    • την πολεμική προετοιμασία και τη συμμετοχή στους Βαλκανικούς πολέμους,
      • χωρίς τις δραματικές επιπτώσεις που είχαν στο οικονομικό πεδίο οι πολεμικές κινητοποιήσεις του παρελθόντος.

16 of 26

16

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ

Μετά την επιβολή του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου, η εγγύηση των Δυνάμεων αύξησε την πιστοληπτική ικανότητα του κράτους. 25429

 Σ 

Η Ελλάδα νίκησε στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897. 26192

Λ

 Τα θετικά αποτελέσματα του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου (Δ.Ο.Ε.) επέτρεψαν την πραγματοποίηση των μεταρρυθμίσεων του Χαριλάου Τρικούπη. 27386

Λ

 Ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος (ΔΟΕ) αντιμετώπισε τις τρέχουσες ανάγκες της Ελλάδας με ένα μεγάλο δάνειο που χορηγήθηκε με την εγγύηση των Δυνάμεων. 28581

Σ

 Κατά το έτος 1897 η Ελλάδα βρέθηκε σε αδυναμία να εξυπηρετήσει τα τοκοχρεολύσια των εξωτερικών της δανείων και ζήτησε επαναδιαπραγμάτευση του δημόσιου χρέους της. 29980

Λ

 Μετά την επιβολή του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου (Δ.O.E.), η εγγύηση των Δυνάμεων αύξησε την πιστοληπτική ικανότητα του ελληνικού κράτους. 32482

Σ

  Το 1910 εξαιτίας της σταφιδικής κρίσης οι οικονομικές δυνατότητες του ελληνικού κράτους ήταν μειωμένες. 32919

Λ

17 of 26

17

2. Η χώρα που δεν ανήκε στον ΔΟΕ (Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο) ήταν η: 33224

α. Αγγλία

β. Γαλλία

γ. Ισπανία

δ. Ιταλία

γ

Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων ιστορικών όρων: Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος (ΔΟΕ), 29980, 31156, 32916, 32919

Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος (ΔΟΕ): Από την αγροτική οικονομία στην αστικοποίηση. Β. Η ελληνική οικονομία κατά το 19ο αιώνα, 10. Η πτώχευση του 1893 και ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος, «[…] Τα οικονομικά του ελληνικού κράτους… 30.000.000 δραχμές […]».

​

πτώχευση του 1893: Από την αγροτική οικονομία στην αστικοποίηση. Α. Η ελληνική οικονομία μετά την επανάσταση, 10. Η πτώχευση του 1893 και ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος, «[…] Κατά το έτος 1893 … έθεσαν το ζήτημα σε νέες βάσεις […]». 32484

​

πτώχευση: Κεφάλαιο Ι. ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ, Β. Η Ελληνική οικονομία κατά το 19ο αιώνα, 10. Η πτώχευση του 1893 και ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος, «[…] Κατά το έτος 1893… μεγάλο πολιτικό κόστος. […]» 25972

18 of 26

18

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΔ΄, σ. 165

19 of 26

19

20 of 26

20

ΘΕΜΑΤΑ

ΑΠΟ ΤΟ Κ.Ε.Ε.

21 of 26

21

ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ 2004

ΘΕΜΑ Β2

Αντλώντας στοιχεία από τα παρακάτω κείμενα και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να καταγράψετε τα αποτελέσματα από την επιβολή του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου (1898) στην Ελλάδα.

Μονάδες 25

​

Κείμενα

α. Η πτώχευση της Ελλάδας ως αναπόφευκτο αποτέλεσμα μιας τέτοιας δανειακής επιβάρυνσης εξανάγκασε το ελληνικό κράτος να αποδεχθεί τη μέγιστη των ταπεινώσεων, την επιβολή του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου. Η διεθνής οικονομική επιτροπή, η οποία συστάθηκε με υπόδειξη των Μεγάλων Δυνάμεων, αποτελείτο από εκπροσώπους των ξένων τραπεζών και έδρευε στο ελληνικό έδαφος, ενώ ο ρόλος της δεν σταματούσε στον έλεγχο και τη διαχείριση των εσόδων του κράτους, αλλά προχωρούσε και στη βαρύνουσα γνωμάτευση για την έκδοση χρήματος, για τη σύναψη δανείων και γενικά για όλα σχεδόν τα δημοσιονομικά θέματα. Οι υπερεξουσίες αυτές της διεθνούς οικονομικής επιτροπής ουσιαστικά αναιρούσαν για μεγάλο χρονικό διάστημα τις εξουσίες της ελληνικής κυβέρνησης και του Κοινοβουλίου, καθώς οι αποφάσεις του κράτους για σχεδιασμούς οικονομικής ανάπτυξης ελέγχονταν από εξωελλαδικά κέντρα, ερήμην του ελληνικού λαού.

(Σ. Τζόκα, «Ανάπτυξη και Εκσυγχρονισμός στην Ελλάδα στα τέλη του

19ου αιώνα», σσ. 188-189)

22 of 26

22

β. Το μέγεθος του τραυματισμού της εθνικής φιλοτιμίας μπορεί να γίνει κατανοητό, αν αναλογισθεί κανείς ότι πριν από τον πόλεμο οι έλληνες πολιτικοί ήταν πεπεισμένοι ότι ο οικονομικός έλεγχος από ξένους ήταν ασυμβίβαστος με το αντιπροσωπευτικό σύστημα διακυβέρνησης, αφού αφαιρούσε από τον έλεγχο του κοινοβουλίου τη φορολογική πολιτική, που αποτελούσε τη βασική αρμοδιότητά του. Όπως έλεγε ο βουλευτής Άρτας και πρώην υπουργός Οικονομικών Κων/νος Καραπάνος «μόνον εις τα ασιατικά έθνη, τα μη έχοντα την συναίσθησιν της εθνικότητος αυτών, και τα διεπόμενα υπό του θείου δικαίου, είναι δυνατή η επιβολή και η λειτουργία ξενικού ελέγχου». Σύμφωνα με αυτή τη λογική, στην κοινοβουλευτική Ελλάδα δεν μπορούσε να επιβληθεί ένα σύστημα που εφαρμόστηκε στη θεοκρατική Οθωμανική Αυτοκρατορία

......................................................................................................

Στην πράξη, η λειτουργία του ελέγχου στην Ελλάδα πέτυχε απόλυτα στην αποστολή προστασίας των συμφερόντων των ομολογιούχων. Στη συνέχεια όμως

αδιαφόρησε για τον εξορθολογισμό των ελληνικών δημοσιονομικών πραγμάτων, ακόμη και σε περιπτώσεις που παραβιάζονταν το πνεύμα της ρύθμισης και οι ρητοί περιορισμοί του νόμου ΒΦΙΘ του 1898.

(Ιστορία της Ελλάδας του 20ου αι., Χρ. Χατζηιωσήφ, «Η Μπελ Επόκ του

Κεφαλαίου», σσ. 312, 316).

23 of 26

23

ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ 2005

ΘΕΜΑ Β1

Αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που ακολουθεί και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να αναφέρετε το στόχο και τα αποτελέσματα του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου (ΔΟΕ) που επιβλήθηκε στην Ελλάδα το 1898.

​

«Αποτέλεσμα του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897 υπήρξε και η επιβολή στην Ελλάδα Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου ...

Η Ελληνική κυβέρνηση μετά την ήττα, τον Ιούλιο του 1897, κατέβαλε ύστατες προσπάθειες να συμβιβαστεί με τους δανειστές και να αποτρέψει τον έλεγχο. Πρώτα ο διευθυντής της Εθνικής Τράπεζας Στ. Στρέιτ και στη συνέχεια ο Ανδρ. Συγγρός ανέλαβαν τις διαπραγματεύσεις με τους εκπροσώπους των ομολογιούχων, αλλά χωρίς επιτυχία ...

Η επίσημη ονομασία του οργανισμού, που ουσιαστικά ανέλαβε τη διαχείριση της Ελληνικής οικονομίας ήταν αρχικά Διεθνής Επιτροπή Ελέγχου. Ο όρος αυτός αντικαταστάθηκε ύστερα από ένα χρόνο με τον όρο Διεθνής Οικονομική Επιτροπή (Δ.Ο.Ε.) αλλά στη συνείδηση όλων και στην ιστορία έμεινε η λέξη Έλεγχος, γιατί αυτό ήταν στην πραγματικότητα ...

Ο οικονομικός έλεγχος που επιβλήθηκε στην Ελλάδα ήταν ιδιαίτερα βαρύς, αλλά αποβλέποντας πάντα στο συμφέρον των ομολογιούχων, είχε και ορισμένες ευνοϊκές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία. Ο νόμος ΒΦΙΘ΄ (σημ.: σχετικός νόμος που ψηφίστηκε από την ελληνική κυβέρνηση στις 21 Φεβρουαρίου 1898 και αφορά στην ίδρυση του Δ.Ο.Ε.) περιείχε διατάξεις που περιόριζαν την αναγκαστική κυκλοφορία και έτσι βοηθούσαν τη νομισματική σταθερότητα και τη βελτίωση της εσωτερικής αξίας της δραχμής. Επίσης με τον έλεγχο εμπεδώθηκε η ελληνική πίστη, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα συνάψεως νέων δανείων, που τα χρειάστηκε η Ελλάδα στα χρόνια που ακολούθησαν».

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΔ΄, σσ. 164-165

24 of 26

24

Η Ευρώπη, όμως, όπως μπορεί να δει καθένας, δεν είναι διατεθειμένη να του παραχωρεί αφειδώς τα …χρυσά αυγά της, αλλά, όπως η κλώσσα, προστατεύει το χρήμα της από τη δανειολήπτρια Ελλάδα με την καταρρέουσα οικονομία. Τα μεγαλεπήβολα αναπτυξιακά έργα των κυβερνήσεων του Τρικούπη σε συνδυασμό με τις αρνητικές εθνικές, κοινωνικές και πολιτικές συγκυρίες (για παράδειγμα η κατασπατάληση του δημοσίου χρήματος από το αντίπαλο κόμμα του Δηλιγιάννη, όταν αναλάμβανε την κυβέρνηση την εποχή εκείνη), θα οδηγήσουν τη χώρα στην εθνική χρεοκοπία του 1893. Ας παρατηρήσουμε επιπλέον πως ο Τρικούπης πλησιάζει τις ισχυρές χώρες έχοντας βγάλει το καπέλο του δείχνοντας σεβασμό προς αυτές και αναγνωρίζοντας την ανωτερότητά τους.

⮊ Παρατηρήστε τις παρακάτω γελοιογραφίες που παρουσιάζουν τον Χαρίλαο Τρικούπη και σχολιάστε τα αντίστοιχα μηνύματα των γελοιογράφων.

Πηγή: http://users.sch.gr/pchaloul/geloiografies.htm

Ο Χαρίλαος Τρικούπης ως πρωθυπουργός της Ελλάδας προσπαθεί να συνεργαστεί με τις Ευρωπαϊκές Μεγάλες Δυνάμεις, από τις οποίες, εκτός από την τεχνογνωσία τους, που την εκμεταλλεύεται για την ανάπτυξη της χώρας μετακαλώντας κυρίως Γάλλους ειδικούς για την εκπαίδευση του στρατού ή για μεγάλα τεχνικά έργα (διάνοιξη της διώρυγας της Κορίνθου, ίδρυση «Σιδηροδρόμων Πειραιώς-Αθηνών-Πελοποννήσου»-Σ.Π.Α.Π. και Αθηνών- Λάρισας), ζητά και την οικονομική ενίσχυσή τους. Τα δάνεια της Ελλάδας από τις Ευρωπαϊκές Δυνάμεις σχολιάζει ο γελοιογράφος με τον Τρικούπη να προσπαθεί να αρπάξει όσα εκατομμύρια καταστεί δυνατό, σαν να έχει πιστέψει πως, αφού τον εμπιστεύονται, έχει βρει την …«κότα με τα χρυσά αυγά»!

25 of 26

25

Μπορούσε να σηκώσει η Ελλάδα το βάρος του διαχειριστικού Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου που της επιβλήθηκε επί των εσόδων των πολλών κρατικών μονοπωλίων («αιώνια μονοπώλεια» (sic), όπως ανορθόγραφα αναγράφεται στη γελοιογραφία αντί μονοπώλια, «ΚΑΠΝΟΥ, ΣΤΑΦΙΔΟΣ, ΑΡΤΟΥ, ΟΙΝΟΥ, ΚΡΕΑΤΟΣ, ΕΛΑΙΟΣ (sic, ανορθόγραφα πάλι, αντί ελαίου)»); Ο Δηλιγιάννης που ο ίδιος είχε κατασπαταλήσει το δημόσιο χρήμα, φαίνεται να νομίζει πως είναι δυνατό να βγει από την κρίση, η Ελλάδα όμως δεν είναι καθόλου αισιόδοξη! Στις πλάτες της προσωποποιημένης Ελλάδας φορτώνει υπέρογκα βάρη κι εκείνη, ρακένδυτη από τα πολλαπλά προβλήματα, οικονομικά-κοινωνικά-πολιτικά, στενάζει και της έχει απομείνει η παλιά της δόξα, ως ενθύμιο, συμβολικά με το στέμμα στο άθλιο κεφάλι!

Πηγή: http://users.sch.gr/pchaloul/geloiografies.htm

⮊ Ποια προβλήματα της Ελλάδας έφερε η πολιτική του Θεόδωρου Δηλιγιάννη σύμφωνα με την παρακάτω γελοιογραφία;

Ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης θέτοντας πρωταρχικό στόχο της πολιτικής του την απελευθέρωση των αλύτρωτων ελληνικών εδαφών, χωρίς κατάλληλη στρατιωτική προετοιμασία, παρέσυρε τη χώρα στον ατυχή πόλεμο του 1897 που κατέληξε σε ταπεινωτική ήττα από την Τουρκία και ακόμα πιο ταπεινωτική σχέση με τις Μεγάλες Ευρωπαϊκές Δυνάμεις, από τις οποίες ζήτησε δάνεια η ήδη καταχρεωμένη Ελλάδα, ώστε να αποδώσει στην Τουρκία την ορισθείσα πολεμική αποζημίωση. Στη γελοιογραφία ο Δηλιγιάννης κωμικά ντυμένος με στρατιωτική στολή ευρωπαϊκού και όχι ελληνικού στυλ, που δείχνει την εξάρτησή του από την Ευρώπη, φέροντας πλήθος παράσημα και επίσημες κορδέλες, περήφανος για τα …προβλήματα που φόρτωσε στην ταλαίπωρη τη χώρα του!

26 of 26

26

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

  1. Να προσδιορίσετε το περιεχόμενο των όρων :

πτώχευση του 1893, Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος.

2. Ποιοι παράγοντες οδήγησαν στην επιβολή του Δ.Ο.Ε. ;

3. Να αναφερθείτε στο ρόλο του Δ.Ο.Ε. και στα αποτελέσματα που είχε.