Chùa một cột

Văn Miếu

MỘT SỐ THÀNH TỰU THỜI LÝ

QuốcTử Giám

Rồng thời Lý

Đền thờ 8 vị vua Lý

Đầu rồng thời Lý

​

​

CHƯƠNG III: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN

(THẾ KỈ XIII- XIV)�

CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN

I. NHÀ TRẦN THÀNH LẬP VÀ CỦNG CỐ CHẾ ĐỘ TRUNG ƯƠNG TẬP QUYỀN

HS cần biết được:

1. Hoàn cảnh, thời gian thành lập nhà Trần

2. Những nét chính về tổ chức bộ máy nhà nước thời Trần

3. Những nét chính về luật pháp thời Trần.

1. Nhà Trần thành lập

​

CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN

I. NHÀ TRẦN THÀNH LẬP VÀ CỦNG CỐ CHẾ ĐỘ TRUNG ƯƠNG TẬP QUYỀN

“Bấy giờ nhà vua vẫn cứ tiến hành mọi việc thổ mộc không ngừng, nghe nói ngoài kinh thành có giặc cướp, cũng giả vờ làm ngơ để bưng bít đi, chỉ ham thích của cải. Các bầy tôi (quan lại) đều bắt chước, tranh nhau bán quan buôn ngục, ngoài ra không còn nghĩ đến việc gì”.

“ Chính sự ngày một đổ nát, đói kém xảy ra luôn luôn. Mhân dân cùng quẫn, khốn khó, giặc cướp nổi lên ở nhiều nơi”

(Khâm định Việt sử thông giám cương mục)

Lý Chiêu Hoàng (vua cuối triều Lý)

Trần Cảnh

(cháu Trần Thủ Độ)

Trần Thủ Độ

(quan chỉ huy đội nhà Lý)

Kết hôn

Trong ngày lễ lên ngôi của Trần Cảnh, điện tiền chỉ huy sứ Trần Thủ Độ nhấn mạnh: “ Hiện nay giặc cướp đều nổi, họa hoạn ngày một tăng… nhà Lý suy yếu, thế nước nghiêng đổ nguy ngập. Nữ chúa Chiêu Hoàng không thể gánh vác nổi mới ủy thác cho chàng”

“ Khâm định Việt sử thông giám cương mục”

- Từ cuối thế kỉ XII, nhà Lý suy yếu phải dựa vào họ Trần

- Đầu năm 1226), Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh => Nhà Trần thành lập

CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN

I. NHÀ TRẦN THÀNH LẬP VÀ CỦNG CỐ CHẾ ĐỘ TRUNG ƯƠNG TẬP QUYỀN

1. Nhà Trần thành lập

​

Triều Lý được thành lập từ năm 1009 trải qua 9 đời vua, tồn tại trong 215 năm:

- Lý Thái Tổ (1009-1028): 19 năm

- Lý Thái Tông (1028-1054): 27 năm

- Lý Thánh Tông (1054-1072) : 17 năm

- Lý Nhân Tông (1072-1127) : 56 năm

- Lý Thần Tông (1128-1138): 10năm

- Lý Anh Tông (1138-1175) : 37 năm

- Lý Cao Tông (1176-1210) :35 năm

- Lý Huệ Tông (1211-1224): 14 năm

- Lý Chiêu Hoàng (1224-1225): 1 năm

Trần Cảnh ( năm 1226 )

- Từ cuối thế kỉ XII, nhà Lý suy yếu phải dựa vào họ Trần

- Tháng 12 năm Ất Dậu ( đầu năm 1226), Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh => Nhà Trần thành lập

CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN

I. NHÀ TRẦN THÀNH LẬP VÀ CỦNG CỐ CHẾ ĐỘ TRUNG ƯƠNG TẬP QUYỀN

1. Nhà Trần thành lập

​

2. Nhà Trần cũng cố chế độ phong kiến tập quyền

Sơ đồ bộ máy nhà nước thời Trần

VUA

(THÁI THƯỢNG HOÀNG)

QUAN VĂN

QUAN VÕ

12 LỘ

PHỦ

CHÂU, HUYỆN

XÃ

Cấp trung gian

Triều đình

Cấp cơ sở

CƠ QUAN CHUYÊN MÔN

QUAN CHUYÊN TRÁCH

XÃ

Vua

Quan văn

Quan võ

​

24 lộ - phủ ( Tri pủ - tri châu )

Huyện

Hương - xã

SƠ ĐỒ BỘ MÁY NHÀ NƯỚC THỜI TRẦN

SƠ ĐÒ BỘ MÁY NHÀ NƯỚC THỜI LÝ

? So với bộ máy nhà nước thời Lý, thời Trần có gì giống và khác? Nhận xét?

• Bộ máy nhà nước được phân làm 3 cấp:

* Cấp triều đình

* Cấp trung gian

* Cấp cơ sở

🡪 Bộ máy nhà nước được tổ chức quy cũ và chặt chẽ hơn.

Đền thờ vua Trần ở Tức Mặc Nam Định

3. Luật pháp thời Trần

- 1230 Ban hành bộ “Quốc triều hình luật”

- Nội dung: Giống thời lý nhưng được tăng cường và hoàn thiện hơn (xác nhận quyền tư hữu tài sản và đặt Thẩm hình viện để xét xử kiện cáo)

CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN

I. NHÀ TRẦN THÀNH LẬP VÀ CỦNG CỐ CHẾ ĐỘ TRUNG ƯƠNG TẬP QUYỀN

1. Nhà Trần thành lập

​

2. Nhà Trần cũng cố chế độ phong kiến tập quyền

Vua đi thăm các địa phương

​

​

Di tích đền nhà Trần

1/ Ai là người có công lớn nhất trong việc thành lập triều Trần:

a. Trần Quốc Tuấn

b. Trần Thủ Độ

c. Trần Cảnh

d. Trần Quốc Toản

​

b

BÀI TẬP CỦNG CỐ

2. Vị vua đầu tiên của triều đại nhà Trần?

1. Trần Kinh
2. Trần Cảnh
3. Trần Thừa
4. Trần Thuyên

b

3/ Việc nhà Trần lên thay nhà Lý có ý nghĩa :

1. Tạo điều kiện cho sự tồn tại của một nền quân chủ
2. Làm cho chế độ phong kiến suy yếu
3. Chứng tỏ nhà Trần mạnh hơn nhà Lý
4. Củng cố chế độ quân chủ trung ương tập quyền thêm vững mạnh

d

CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN

I. NHÀ TRẦN THÀNH LẬP VÀ CỦNG CỐ CHẾ ĐỘ TRUNG ƯƠNG TẬP QUYỀN

II. CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN

1. Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ

Chân dung Thành Cát Tư Hãn (Thiết Mộc Chân ) người sáng lập ra đế quốc Mông Cổ

LƯỢC ĐỒ CÁC NƯỚC CHÂU Á

Mông cổ

Trung Quốc

Liên Bang Nga

Đại Việt

Quân đội Mông Cổ

“- Quân Mông Cổ lớn lên trên yên ngựa, tự luyện tập chiến đấu, từ mùa xuân đến mùa đông, ngày ngày săn bắn, đó là cách sống của họ.

-Trăm quân kị quay vòng, có thể bọc được vạn người. Nghìn quân kị tản ra có thể dài tới trăm dặm , kẻ địch chia ra thì họ chia ra, kẻ địch hợp lại thì họ hợp lại nên kị đội là thế mạnh của họ.

Đội quân lúc ẩn lúc hiện, đến thì như trời rơi xuống, đi thì nhanh như chớp giật. Họ mà thắng thì đuổi theo địch chém giết không để trốn thoát, họ mà thua thì chạy rất nhanh, đuổi theo không kịp”.(theo lời Sử học nhà Tống)

Sự bành trướng của quân Mông Cổ

Hắc Hải

Thái Bình Dương

Diện tích: 35 triệu km2

Dân số: gần 50% dân số thế giới

Ngột Lương Hợp Thai (1200-1271) là một chỉ huy quân sự kiệt xuất của quân đội Mông- Nguyên và là tướng chỉ huy quân Mông Cổ xâm lược Đại Việt lần thứ nhất vào năm 1258. Ông được xếp là công thần đứng hàng thứ 3 của nhà Nguyên.

- Xâm chiếm Đại Việt để bàn đạp đánh Nam Tống

Nhà Trần chuẩn bị

Vua Trần ban lệnh sắm sửa vũ khí, quân đội ngày đêm luyện tập.

Trận Đông Bộ Đầu

29/1/1258, Quân Mông Cổ rút khỏi Thăng Long chạy về nước. Cuộc kháng chiến thắng lợi.

- Xâm chiếm Đại Việt để làm bàn đạp đánh Nam Tống

Bình Lệ Nguyên

Bạch Hạc

Qui Hóa

Phù Lỗ

Đông Bộ Đầu

Thiên Mạc

THĂNG LONG

29-1-1258

Tháng 1/1258

Sông Thao

Bình Lệ Nguyên

Bạch Hạc

Qui Hóa

Phù Lỗ

Đông Bộ Đầu

Thiên Mạc

THĂNG LONG

Tháng1-1258

Sông Thao

Bình Lệ Nguyên

Bạch Hạc

Qui Hóa

Phù Lỗ

Đông Bộ Đầu

Thiên Mạc

THĂNG LONG

Tháng 1/1258

Sông Thao

35

Bình Lệ Nguyên

Bạch Hạc

Qui Hóa

Phù Lỗ

Đông Bộ Đầu

Thiên Mạc

THĂNG LONG

29-1-1258

*

GV: HOÀNG KIM THÀNH

36

Bến Đông Bộ Đầu �(gần cầu Long Biên, Hà Nội ngày nay)

CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN

I. NHÀ TRẦN THÀNH LẬP VÀ CỦNG CỐ CHẾ ĐỘ TRUNG ƯƠNG TẬP QUYỀN

II. CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN

1. Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ 1258

2. Cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên 1285

Vua Nguyên Hốt Tất Liệt

Vua Nguyên xâm lược Chăm-pa và Đại Việt để làm cầu nối xâm chiếm các nước phía Nam Trung Quốc.

Hội nghị Bình Than 1283

Hội nghị Diên Hồng 1285

Sát Thát

Duyệt binh ở Đông Bộ Đầu ( minh họa)

Vua Nguyên xâm lược Chăm-pa và Đại Việt để làm cầu nối xâm chiếm các nước phía Nam Trung Quốc.

- Triệu tập hội nghị Bình Than, Diên Hồng bàn kế đánh giặc

- Trần Quốc Tuấn được giao chỉ huy kháng chiến

- Tổ chức tập trận lớn và duyệt binh ở Đông Bộ Đầu…

TUYÊN HÓA

QUY HÓA

LẠNG CHÂU

THANH

HÓA

DIỄN CHÂU

NGHỆ AN

BỐ CHÍNH

THUẬN CHÂU

ĐÀ GIANG

Hàm Tử

Tây Kết

Thoát Hoan

Naxirut Đin

Bố Vệ

THIÊNTRƯỜNG

Chương Dương

THĂNG LONG

Thu Vật

Phù Ninh

Vua Nguyên xâm lược Chăm-pa và Đại Việt để làm cầu nối xâm chiếm các nước phía Nam Trung Quốc.

- Triệu tập hội nghị Bình Than, Diên Hồng bàn kế đánh giặc

- Trần Quốc Tuấn được giao chỉ huy kháng chiến

- Tổ chức tập trận lớn và duyệt binh ở Đông Bộ Đầu…

Tây Kết, Hàm Tử, Chương Dương, giải phóng Thăng Long.

50 vạn quân Nguyên bị tiêu diệt, kháng chiến thắng lợi

Thoát Hoan chui vào ống đồng , bắt quân lính khiêng chạy về nước.

Chương Dương cướp giáo giặc

Hàm Tử bắt quân thù

Thái bình nên gắng sức

Non nước ấy ngàn thu.

( Trần Quang Khải)