1 of 33

CHÀO MỪNG CÁC EM �ĐẾN VỚI BÀI HỌC HÔM NAY!

2 of 33

KHỞI ĐỘNG

Hình 14.1. Đá nam châm

Cách đây hơn hai nghìn năm, người Hy Lạp đã biết đến đá nam châm (Hình 14.1) hay còn gọi là đá dẫn đường, vì chúng có thể được dùng để xác định phương hướng.

3 of 33

Nam châm có tính chất gì mà chúng lại được sử dụng nhiều như thế?

4 of 33

BÀI 14

NAM CHÂM

5 of 33

01

02

NỘI DUNG BÀI HỌC

Sự định hướng của thanh nam châm

Nam châm tác dụng lên vật làm từ các vật liệu khác nhau

6 of 33

01

SỰ ĐỊNH HƯỚNG CỦA THANH NAM CHÂM

7 of 33

Khi nam châm được treo trên đoạn dây thì trục dài của nó được định hướng như thế nào?

Hình 14.2. Thí nghiệm xác định sự định hướng của thanh nam châm

8 of 33

Thực hành thí nghiệm xác định sự định hướng của thanh nam châm

HOẠT ĐỘNG NHÓM

9 of 33

Hình 14.2. Thí nghiệm xác định sự định hướng của thanh nam châm

Thí nghiệm xác định sự định hướng của thanh nam châm

  • Bố trí thí nghiệm: hình 14.2
  • Tiến hành thí nghiệm
  • Khi thanh nam châm đã nằm yên, đánh dấu lại hướng trục dài của nó.

10 of 33

Thí nghiệm xác định sự định hướng của thanh nam châm

  • Bố trí thí nghiệm: hình 14.2
  • Tiến hành thí nghiệm
  • Xoay thanh nam châm lệch khỏi hướng vừa xác định, buông tay. Khi thanh nam châm đã nằm yên trở lại, xác định xem nó có nằm theo hướng như ban đầu nữa không.

Hình 14.2. Thí nghiệm xác định sự định hướng của thanh nam châm

11 of 33

Thí nghiệm xác định sự định hướng của thanh nam châm

  • Bố trí thí nghiệm: hình 14.2
  • Tiến hành thí nghiệm
  • So sánh kết quả của em với kết quả của các bạn khác.
  • Rút ra kết luận về sự định hướng của thanh nam châm tự do.

Hình 14.2. Thí nghiệm xác định sự định hướng của thanh nam châm

12 of 33

  • Khi được để tự do, thanh nam châm nằm dọc theo hướng nam bắc địa lí.
  • Đầu nam châm hướng về phía cực Bắc của Trái Đất được gọi là cực từ bắc, kí hiệu N (North). Đầu kia của nam châm là cực từ nam kí hiệu S (South).

KẾT LUẬN

13 of 33

Một số nam châm thường dùng

Nam châm thẳng

Nam châm chữ U

Kim

nam châm

Các cực của nam châm còn được kí hiệu bằng các màu sắc (màu đỏ là cực từ bắc; màu xanh là cực từ nam

14 of 33

Trong thí nghiệm ở hình 14.2, treo thanh nam châm gần một nam châm khác thì ảnh hưởng đến kết quả thí nghiệm như thế nào?

Kết quả sẽ khác vì hai thanh nam châm này có thể hút hoặc đẩy nhau, làm cho sự định hướng ban đầu thay đổi.

15 of 33

Luyện tập 1 (SGK – tr76)

Cho một kim nam châm có thể quay dễ dàng trên giá đỡ (hình 14.4). Hãy tiến hành thí nghiệm để xác định khi được tự do, kim nam châm này định hướng như thế nào?

Trả lời

Khi được tự do, kim nam châm này nằm dọc theo hướng địa lí nam bắc. Cực từ bắc của nam châm hướng về phía cực Bắc của Trái Đất, cực từ nam của nam châm hướng về phía cực Nam của Trái Đất.

Hình 14.4. Kim nam châm

16 of 33

02

NAM CHÂM TÁC DỤNG LÊN CÁC VẬT LÀM TỪ CÁC VẬT LIỆU KHÁC NHAU

17 of 33

2.1. Nam châm tác dụng lên nam châm

Hoạt động nhóm: Hoàn thành các Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Tên nhóm:………………………………………………………………

1. Tiến hành thí nghiệm Hình 14.5

18 of 33

2.1. Nam châm tác dụng lên nam châm

Hoạt động nhóm: Hoàn thành các Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

2. Ghi lại kết quả thí nghiệm vào bảng sau:

Khi nào các cực nam châm hút nhau?

Khi nào các cực nam châm đẩy nhau?

Cùng tên

Khác tên

Cùng tên

Khác tên

 

 

 

 

3. Nam châm tác dụng lên nam châm khác như thế nào?

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

19 of 33

KẾT LUẬN

Khi đưa cực từ của hai nam châm lại gần nhau:

• Các từ cực cùng tên thì đẩy nhau

• Các từ cực khác tên thì hút nhau

🡪 Lực từ là lực hút hoặc đẩy giữa các thanh nam châm

20 of 33

2.2. Nam châm tác dụng lên các vật

Hoạt động nhóm: Hoàn thành các Phiếu học tập

Phiếu học tập số 2

Tên nhóm:………………………………………………………………

1. Tiến hành thí nghiệm sau:

  • Dụng cụ: Một thanh nam châm và các vật liệu: Miếng đồng nhỏ; miếng nhôm nhỏ ; đinh sắt; mẩu thép; miếng nhựa nhỏ; vụn gỗ.
  • Tiến hành: Lần lượt đưa các cực từ của thanh nam châm lại gần mỗi vật nói trên

21 of 33

2.2. Nam châm tác dụng lên các vật

Hoạt động nhóm: Hoàn thành các Phiếu học tập

Phiếu học tập số 2

2. Ghi lại kết quả thí nghiệm vào bảng

Vật

Vật được nam châm hút

Vật

​

Vật được nam châm hút

Miếng đồng nhỏ

 

Mẩu thép

​

Miếng nhôm nhỏ

 

Miếng nhựa nhỏ

​

Đinh sắt

 

Vụn gỗ

​

3. Nam châm tác dụng lên các vật khác như thế nào?

22 of 33

KẾT LUẬN

- Nam châm hút được các vật làm bằng vật liệu từ: sắt, thép, niken, coban....

- Nam châm hầu như không hút các vật được làm từ đồng, nhôm và các kim loại không thuộc vật liệu từ.

23 of 33

Đáp án

Lần lượt đưa từ cực Bắc của nam châm A lại gần hai từ cực của nam châm B. Thì:

  • Đầu bị nam châm A hút, là cực từ Nam của nam châm B.
  • Đầu bị nam châm A đẩy, là cực từ Bắc của nam châm B.

Luyện tập 2 SGK trang 77:

Có hai thanh nam châm giống hệt nhau, ở thanh A có kí hiệu chỉ rõ tên các cực từ, ở thanh B chưa có tên các cực từ. Làm thế nào để biết tên các cực từ ở thanh nam châm B?

24 of 33

TỔNG KẾT

25 of 33

LUYỆN TẬP

Câu 1: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về nam châm?

A. Nam châm là những vật có đặc tính hút sắt (hay bị sắt hút).

B. Nam châm nào cũng có hai cực: cực dương và cực âm.

C. Khi bẻ gãy nam châm, ta có thể tách hai cực của nam châm ra khỏi nhau.

D. Các phát biểu A, B, C đều đúng.

26 of 33

Câu 2: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về sự định hướng của kim nam châm đặt trên mũi nhọn cố định ?

A. Cực Bắc của nam châm chỉ về hướng Đông địa lí, cực Nam của nam châm chỉ về hướng Tây địa lí.

B. Cực Bắc của nam châm chỉ về hướng Nam địa lí, cực Nam của nam châm chỉ về hướng Bắc địa lí.

C. Cực Bắc của nam châm chỉ về hướng Bắc địa lí, cực Nam của nam châm chỉ về hướng Nam địa lí.

D. Các cực định hướng tự do không theo quy luật nào.

​

LUYỆN TẬP

27 of 33

Câu 3: Phát biểu nào sau đây là đúng nhất khi nói về sự tương tác giữa hai nam châm

A. Các cực cùng tên thì hút nhau, khác tên thì đẩy nhau.

B. Các cực cùng tên thì đẩy nhau, khác tên thì hút nhau.

C. Các cực cùng tên thì đẩy nhau, khác tên thì hút nhau. Các cực cùng tên thì hút nhau, khác tên thì đẩy nhau.

D. Các cực cùng tên thì hút nhau, khác tên thì đẩy nhau. Các cực cùng tên thì hút nhau, khác tên thì đẩy nhau.

LUYỆN TẬP

28 of 33

LUYỆN TẬP

Câu 4: Một nam châm có:

A. một cực

C. ba cực

D. bốn cực

Câu 5: Vật liệu nào sau đây không tương tác với nam châm:

A. Sắt

C. Cobalt

D. Gỗ

B. hai cực

B. Thép

29 of 33

VẬN DỤNG

Câu 1. Tại các cực từ, nam châm tác dụng mạnh nhất lên vật liệu từ hoặc lên nam châm. Có hai thanh giống hệt nhau, một thanh là nam châm, một thanh là sắt. Không dùng thêm dụng cụ nào khác, làm thế nào để xác định được thanh nào là nam châm, thanh nào là sắt?

30 of 33

Giả sử thanh A là nam châm, thanh B là sắt. Đưa một đầu của thanh A lại gần trung điểm (điểm chính giữa) của thanh B nếu:

  • Thanh A và thanh B hút nhau mạnh thì chứng tỏ điều giả sử là đúng. Vì ở 2 đầu cực của nam châm tác dụng mạnh lên các vật liệu từ hoặc lên nam châm.
  • Thanh A và thanh B hút nhau rất yếu chứng tỏ thanh A phải là sắt, thanh B là nam châm. Vì thanh B là nam châm nên tại các cực từ nam châm tác dụng mạnh nhất còn ở điểm chính giữa của nó thì tác dụng lên các vật liệu từ hoặc lên nam châm rất yếu..

Trả lời

31 of 33

VẬN DỤNG

Câu 2. Một hỗn hợp có chứa nickel, sắt hoặc cobalt. Em có thể sử dụng nam châm để tách nickel, sắt hoặc cobalt ra khỏi hỗn hợp này không? Tại sao? sắt hoặc cobalt ra khỏi hỗn hợp này không? Tại sao?

Trả lời

Không thể tách được. Vì các chất này đều thuộc nhóm vật liệu từ, nam châm đều hút các chất này rất mạnh.

32 of 33

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Tìm hiểu nội dung Bài 15. Từ trường

Ôn tập và ghi nhớ kiến thức vừa học.

33 of 33

HẸN GẶP LẠI CÁC EM TRONG TIẾT HỌC SAU!