1 of 26

Değer Eğitimi

2 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

2

1.11.2024

3 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

3

1.11.2024

4 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

4

1.11.2024

5 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

5

1.11.2024

  • İnanç: Bir söylem, olay ya da düşüncenin doğruluğu hakkındaki kanılarımızdır.
  • Erdem: Yüksek düzeyde ahlaki mükemmellik standardı.
  • Etik: Davranışları doğru ve iyi ya da yanlış ve kötü olarak yargılamak için oluşmuş norm ve standartları ifade etmektedir.
  • Tutum: Bir bireye atfedilen ve onun bir psikolojik obje ile ilgili düşünce, duygu ve davranışlarını düzenli bir biçimde oluşturan bir eğilim.
  • Karakter: Değer verilen norm ve geleneklere uygun davranmadır.
  • Ahlak: Davranışlarımıza rehberlik eden norm ve standartlar.

6 of 26

Değer

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

6

1.11.2024

Değer: Davranışlara genel olarak rehberlik eden ilkeler ve temel inançlar, eylemlerin iyi ya da istenilen olarak yargılandığı standartlar (Aktaran: Doğanay, 2008).

Bir şeyin önemini belirlemeye yarayan soyut ölçü,bir şeyin geldiği karşılık, kıymet; bir ulusun sahip olduğu sosyal, kültürel, ekonomik ve bilimsel değerlerini kapsayan maddi ve manevi ögelerin bütünü (TDK).

İnsanın tutum ve davranışlarını etkileyen ve biçimlendiren, kişinin sağlıklı ve dengeli gelişimine katkı sağlayan unsurlar (MEB, 2018).

7 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

7

1.11.2024

  • Değerler Doğuştan mı Gelir Sonradan mı Kazanılır?

8 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

8

1.11.2024

9 of 26

Değerlerin Sınıflandırılması

      • Bilimsel Değer: Bilimsel gerçek.
      • Ekonomik Değer: Yararlı ve pratik olan.
      • Estetik Değer: Simetri, uyum ve form.
      • Sosyal Değer: Başkalarını sevme, bencil olmama.
      • Politik Değer: Her şeyin üstünde kişisel güç
      • Dini Değer: Dini uğrunda dünyevi hazları feda eder.

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

9

1.11.2024

10 of 26

Değerlerin Özellikleri

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

10

1.11.2024

Birey ya da toplum tarafından benimsenen ve birleştirici etkisi olan olgulardır.

Toplumun ihtiyaçlarının karşılandığına ve bireylerin faydasına olduğuna inanılan ölçütlerdir.

Sadece bilinç değil heyecanları ve duyguları da ilgilendiren yargılardır.

Değerler bireylerin bilincinde yer alan davranışa yön veren güdülerdir.

Normlardan farklı olarak daha genel ve soyut bir nitelikte taşımakta olup aynı zamanda normu da içermektedir.

11 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

11

1.11.2024

Değerlerin 5N 1K’sı

  • Niçin? – Çocuklara değerleri niçin öğretmeliyiz?
  • Ne? – Çocuklara kazandırılması gereken değerler nelerdir?
  • Ne Zaman? – Çocuklara değerleri ne zaman öğretmeye başlamalıyız?
  • Nerede? – Çocuklara değerleri nerede öğretmeliyiz?
  • Kim? – Çocuklara değerleri kimler öğretmeli?
  • Nasıl? – Çocuklara değerleri nasıl öğretebiliriz?
  • (Doğanay, 2008)

12 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

12

1.11.2024

1. Değerlerin Doğrudan Öğretimi

Yaklaşımın temelinde yetişkinlerin çocuklara ahlaki değerleri doğrudan öğreterek, onların davranışlarını şekillendirme ve iyi alışkanlıklar kazandırma görev ve sorumluluğu olduğu inancı yatmaktadır.

Yetişkinler doğru ve gerekli olarak düşündükleri temel değerleri belirler ve bunları telkin ve empoze etmeye dayalı bir yaklaşımla efsanevi kahramanlar, öyküler, töresel oyunlar aracılığıyla öğretiler.

13 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

13

1.11.2024

1. Değerlerin Doğrudan Öğretimi

Öğretmen örnek bir olay oluşturur ve bu olayı ve olası iki sonucu iki farklı karta yazar. Bu iki olası sonuçtan birisi olumlu diğeri de olumsuz bir sonucu ifade etmektedir. Daha sonra öğretmen bu kartların diğer tarafına her iki sonucun olası uzun vadeli doğrularını yazar. Bu kartlar öğrencilere verilerek oyun şeklinde oynamaları istenir.

Telkin, beyin yıkamada olduğu gibi, eğer insanlara sürekli tekrar ederek neyin kötü olduğunu söylersen, o yönde davranacakları sayıltısına dayanır.

14 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

14

1.11.2024

2. Değerleri Belirginleştirme

  • Doğrudan yaklaşımların tersine bu yaklaşımda bireyin neye değer verip neye değer vermeyeceğine başkalarının telkiniyle değil, alternatifler ve olası doğurgularını inceledikten sonra özgürce kendisinin karar vermesi esastır.

15 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

15

1.11.2024

2. Değerleri Belirginleştirme

Bir değerin kazanımında birbirinden farklı üç adımın bulunduğu ve bu adımların içinde de farklı etkinliklerin yer aldığını vurgular.

Seçme

Ödüllendirme

Davranma

16 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

16

11/1/24

2. Değerleri Belirginleştirme

1. Seçme

1.1. Çocukların özgürce seçim yapmasını özendirme,

1.2. Seçenek durumuyla karşılaşıldığında, alternatif seçenekler oluşturmaya yardımcı olma,

1.3. Her bir alternatifin doğurguları üzerinde düşünülerek alternatifleri değerlendirmede çocuklara yardımcı olma.

2. Ödüllendirme

2.1. Çocukları neyin ödüllendirilip korunduğu konusunda düşünmelerini özendirme,

2.2. Seçeneklerini başkalarının onaylanması için fırsatlar sunma.

3. Davranma

3.1. Çocukları seçimleriyle tutarlı yaşaması ve davranması için özendirme,

3.2. Yaşamında daha sonraki anlarında bu davranışın tekrarlanması için çocuklara yardımcı olma.

17 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

17

1.11.2024

18 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

18

1.11.2024

2. Değerleri Belirginleştirme

Bu yaklaşımda kullanılabilecek diğer bir etkinlik ise çalışma kağıtları kullanmaktır. Çalışma kağıtları bir paragraflık yazı olabileceği tek bir söz de olabilir.

«İnsanların güvenini kaybedeceğime para kaybederim daha iyi.»

R. Bosch

Bu sözün senin için anlamı nedir?

Bosch niçin böyle düşünüyor olabilir?

Herkes aynı şekilde düşünüyor olabilir mi?

Farklı düşünenler niçin farklı düşünüyor olabilir?

Bu konuda sen ne düşünüyorsun?

19 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

19

1.11.2024

2. Değerleri Belirginleştirme

Kesinlikle yapılmaması gerekenler;

​

    • Öğrencilerin belirttikleri değerler kesinlikle eleştirilmemeli ya da öğretmen kendi değerini öğrenciye belirtmemeli.
    • Öğrencilere yanıt vermeleri için baskı oluşturulmamalı.
    • Tartışmalar çok uzun tutulmamalı.
    • Grup için uygun olabilecek bir soru, bireysel olarak sorulmamalı.
    • Öğrencilerin sahip olduğu duyuşsal özelliklerin hepsi değer belirginleştirme için kullanılmamalı.

20 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

20

1.11.2024

3. Değer Analizi

Bu yaklaşımın temel amacı öğrencilere, karşılaştıkları değerlerle ilgili sorunlar hakkında karar verebilmek için bilimsel araştırma ve mantıksal düşünme sürecini kullanabilmelerine yardımcı olmaktır.

  1. Değer sorununu belirleme.
  2. Karşılaşılan değer sorununu açıklığa kavuşturma
  3. Sorun hakkında bilgi ve kanıtlar toplama
  4. Bilgi ve kanıtların uygunluğunu ve doğruluğunu değerlendirme
  5. Olası çözüm yollarını belirleme
  6. Çözüm yollarının her birinin olası doğurgularını belirleme ve değerlendirme
  7. Seçenekler arasından birini seçme
  8. Seçilen öneri doğrultusunda davranımda bulunma.

21 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

21

1.11.2024

4. İkilem Tartışması

Lawrence Kohlberg ahlaki değerlerin kazanımının, değerlerin başkaları tarafından değil, kişinin bilişsel ahlaki gelişim düzeyine göre şekillenen akıl yürütmesi sonucunda oluştuğunu belirtmiştir.

Kohlberg ikişer düzeyden oluşan üç evreli, toplam altı basamaklı zihinsel ahlaki gelişim kuramını geliştirmiştir.

​

      • Birinci Evre: Gelenek Öncesi
      • İkinci Evre: Geleneksel
      • Üçüncü Evre: Gelenek Ötesi

22 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

22

1.11.2024

4. İkilem Tartışması

I. Gelenek Öncesi Düzey

1. Dönem: Ceza-İtaat (4-5 yaş): Cezadan kaçındığı için kurallara uyar.

2. Dönem: Çıkara Dayalı Alış-Veriş (6-9 yaş): Ödüle ulaşmak için kurallara uyar.

II. Geleneksel Düzey

3. Dönem: Kişiler Arası Uyum (10-15 yaş): İyi çocuk evresinde olup başkalarının onayını almak için kurallara uyar.

4. Dönem: (Kanun ve Düzen (15-18 yaş): Otoriteye, sosyal kurallara ve kanunlara suçluluk ve dışlanma kaygısından dolayı uyar.

III. Gelenek Ötesi Düzey

5. Dönem: Sosyal Anlaşma (18-20 yaş): Davranışlarına insanlığın mutluluğu için gerekli olan ahlaki ilkelere yön verir.

6. Dönem: Evrensel Ahlaki İlkeler (20 + ): Davranışlarına insan hakları, eşitlik, demokrasi özgürlük gibi evrensel ilkeler yön verir.

23 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

23

1.11.2024

24 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

24

1.11.2024

4. İkilem Tartışması

Ahlaki ikilem iki farklı değer ilkesinin çatıştığı gerçek yaşam problemleridir.

​

Fenton’a göre iyi bir ahlaki ikilem;

        • Derste ele alınan konuyla ilişkili olmalı,
        • Mümkün olduğunca basit olmalı,
        • Tek bir yanıt yerine, farklı yanıt seçeneklerini içerecek şekilde açık uçlu olmalı,
        • Çatışmanın akıl yürütme boyutuna odaklanılmasına yardımcı olmalıdır.
        • Öğrenci düzeyine uygun olmalıdır.

25 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

25

1.11.2024

Değer Eğitimine Bütüncül Yaklaşım:

Kohlberg’in Adil Topluluk Okulları

Bu yaklaşımın temelinde, okul yapısını çocukların karar alma ve yürütme sürecine katılabilecekleri doğrultuda demokratikleştirmek ve çocuklara demokrasinin ilklerini öğrenirken paralel uygulama olanakları sağlamak yatmaktadır.

​

Bu okullarda üç farklı komite bulunmaktadır.

a. Danışma Kurulu

b. Haftalık Toplantılar

c. Disiplin Komitesi

26 of 26

Sosyal Bilgiler Öğretimi Dersi

26

1.11.2024

Bir değer seçin ve bu değeri bir değer öğretim yöntemi kullanarak öğretiniz.