11.Sınıf Edebiyat Notları�“MAKALE “�

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

ÜNİTE/ PDF İÇERİĞİ

• 1-Makale Nedir ?
• 2-Makale Türünün Özellikleri
• 3-Makale Türleri
• 4-Makale Türünün Türk Edebiyatındaki Gelişimi
• 5-Makale ile Diğer Türlerin Karşılaştırması

​

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

METİNLER

• Metinler, öğretici metinler ve edebî metinler olarak ikiye ayrılır.
• Edebî metinler, estetik bir haz uyandırmak için yazılan, kurmaca metinlerdir.

​

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

Öğretici metinler ise düşünceye dayalı olan, kurmaca niteliğe sahip olmayan metinlerdir. �

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

1-Makale Nedir ?

• Makale; bir konuyu, bir olayı, bir eseri ele alıp onların çeşitli özelliklerini ayrıntılarıyla inceleyen ve onunla ilgili birtakım sonuçlara ulaşan; yahut bir görüşü, bir iddiayı belge ve kanıtlarla destekleyerek savunan yazılara denir

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

2-Makale Türünün Özellikleri

• ⇰Makalenin temel öğesi düşünce (fikir)dir. Yazar, makalesinde, ele aldığı konuyla ilgili düşüncesini savunur ve okuyucuya benimsetmeye çalışır.

​

• ⇰Makalenin yazılış amacı bilgi vermek, bir düşüncenin savunuculuğunu yapmaktır.

​

• ⇰Düşünce ya da öne sürülen sav, ispatlanmaya okura kabul ettirilmeye çalışılır.

​

• ⇰Düşünceler ispatlanırken belge, bilgi,rapor,grafik vb. verilerden yararlanılır.

​

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

2-Makale Türünün Özellikleri

• ⇰Makalede öne sürülen yargılar nesnel verilerle güçlendirilir; tanımlama, örnekleme, tanık gösterme, Karşılaştırma gibi düşünceyi geliştirme yollarıyla açıklanıp kanıtlanır.

​

• ⇰Makalede dil, genelde göndergesel işlevde kullanılır.

​

• ⇰Makalede genelde açıklayıcı anlatım türü kullanılır; öğretici, kanıtlayıcı ve tartışmacı anlatım türleri de kullanılır.

​

• ⇰Makalede üçüncü tekil kişili anlatım kullanılır, birinci tekil kişili anlatımdan mümkün olduğu kadar uzak durulur.

​

• ⇰Makalelerde bilimsel ve ciddi bir üslup kullanılır.

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

2-Makale Türünün Özellikleri

• ⇰Makalenin hedef kitlesi, “genel okuyucu kitlesi”, yani halktır. Bilimsel makalelerin hedef kitlesi ise o makalenin ilgili olduğu alanın uzmanlarıdır

​

• ⇰ Makalenin toplum hayatında önemli rolü vardır:Makalenin halkı aydınlatmak, yönlendirmek ve çeşitli konularla ilgili kamuoyu oluşturmak bakımından etkisi büyüktür. Özellikle gazete makalelerinin geniş bir halk kitlesi üzerinde öğretici ve eğitici bir işlevi vardır.

​

• ⇰Makalede konu sınırı yoktur.

​

• ⇰Makaleler, bilime katkıları yanında; toplumsal sorunları gündeme getirmeleri ve bu sorunlara çözüm yolları önermeleri bakımından büyük bir değer taşır.

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

2-Makale Türünün Özellikleri

• ⇰Bu türün Türk edebiyatındaki ilk örneğini, 1860’ta Tercüman-ı Ahval gazetesinde yayımladığı "Mukaddime" başlıklı yazısıyla Şinasi vermiştir

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

Makalenin Yapısal Özellikleri:

• ��Makaleler, belli bir plana bağlı olarak yazılan yazılardır. ��Giriş Bölümü: Konuyla ilgili genel bilgi verilir.

��Gelişme Bölümü: Giriş bölümünde ortaya konulan düşünce ve tez ispatlanmaya çalışılır. ��Sonuç Bölümü: Tüm yönleriyle açıklanan düşünceler, sonuç bölümünde birkaç cümleyle kesin bir yargıya bağlanır. �

​

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

3-Makale Türleri

• Makale, yazılış amaç ve konularına göre ikiye ayrılır. 

​

• Birincisi, “bilimsel makaleler”dir. Bunlar, bilimsel konular ve farklı bilim dallarıyla ilgili makaleler (tıp, fizik, doğal ve deneysel bilimler, insan bilimleri vb.)dir. Bu tür makaleler, bilimsel araştırma ve incelemelere bağlı olarak yazılır ve özellikle dergilerde yayımlanır.

​

• İkincisi ise “edebi makaleler”dir.  Edebî makalelerde dil, edebiyat ve sanatla ilgili konular ele alınır. Genellikle bir konu,eser,yazar,durum üzerine eleştirel şekilde yazılırlar.

​

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

• UYARI: makaleleri bazı kaynaklar bilimsel ve gazete makaleleri olarak ikiye ayırmaktadır.
• Burada bilmemiz gereken bilimsel makale ve diğeri ( güncel-gazete-edebi adı ne olursa olsun)  :))))

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

Bilimsel Makaleler

• �Bilimsel makaleler; başlık, özet, giriş, yöntem, bulgular, sonuç ve tartışma, kaynakça bölümlerinden oluşur. 
• Metnin özelliğine göre bu bölümlerden bazıları bulunmayabilir veya başlıkla belirtilmeyebilir.

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

• Başlık: Konunun ilgilileri tarafından okunacak ilk bölümdür. Bu nedenle başlık düzenlenirken kelimeler�dikkatle seçilmeli, makalenin içeriğini yansıtan en az sayıda kelime kullanılmalıdır. Uygun bir başlığı olmayan makale, hedef okuyucu kitlesine ulaşmayabilir.�
• �Özet: Metnin bütününde anlatılanların ana hatlarıyla ifade edildiği bölümdür. Araştırmanın kapsamı, amacı, araştırmada kullanılan yöntemler, elde edilen bulgular, araştırma sonunda ulaşılan sonuçlar ve metindeki anahtar kelimeler bu bölümde verilir.�

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

• Giriş: Temel bilgilerin sunulduğu bölümdür. Bu bölümde konuyla ilgili daha önce yapılan çalışmalar�hatırlatılır. Bu çalışmaya neden gerek duyulduğu ortaya konur.�
• �Yöntem: Bu bölümde araştırmada tercih edilen yöntem ve söz konusu yöntemin tercih edilme nedenleri anlatılır. Yazarın neyi, nasıl ve niçin kullandığını açıkladığı bu bölüm, konuyu bilen bir uzmanın aynı çalışmayı kendi imkânlarıyla tekrar etmesini sağlar nitelikte olmalıdır.�

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

• Bulgular: Bu bölümde araştırmada elde edilen bulgular ve bu bulguların ne anlama geldiği dile getirilir.
• ��Sonuç ve Tartışma: Bu bölümde araştırmada elde edilen bulguların araştırmanın amaçları ile ilişkileri kurulur. Elde edilen bulgulardan birtakım nesnel genellemelere ulaşılmaya çalışılır. Ulaşılan sonuçlar, daha önce aynı veya benzer konularda yapılmış çalışmaların sonuçlarıyla karşılaştırılır.�Araştırmanın bilim dünyasına katkısı belirtilir. Yapılan bilimsel çalışmayla ulaşılan sonuçların günlük hayattaki olası etkileri de değerlendirilir

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

• Kaynakça:  Makalenin sonunda, yararlanılan kaynaklar liste hâlinde gösterilir. Makalede yer alan her kaynağa, kaynakçada yer verilir; kaynakçada yer alan her kaynağa metin içinde gönderme yapılır. 

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

Makale Yazarlarında Bulunması Gereken Özellikler

*Makale yazarı genel kültürü yanında alanında geniş ve güvenilir bilgiye, sağlam bir dünya görüşüne sahip olmalı

*Sorunlara tarafsız bir gözle bakabilmelidir.

*Yazısını okunabilir kılmak için düşüncelerini somut duruma getirebilmelidir.

*Okuyucunun düzeyine uygun bir dil kullanmalıdır.

*Bilimsel makalelerin, belli bir alandaki uzmanlığın ürünü olması ve bilimsel dergilerde yayımlanması,

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

4-Makale Türünün Türk Edebiyatındaki Gelişimi

• Makaleler günümüzde bilimsel makaleler ve gazete makaleleri olmak üzere iki grupta toplanabilir. Fakat makalenin Türk edebiyatındaki serüveni gazetenin yayın hayatımıza girmesiyle başlar.

​

•  Türk edebiyatının ilk gazetesi 1831 ‘de çıkarılan Takvîm-i Vekâyi’dir. Tamamen hükümet denetiminde çıkarılan gazeteyi 1840′ta yarı resmî yan özel olarak çıkarılan Cerîde-i Havadis izler

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

Türk edebiyatında ilk makaleyi, İbrahim Şinasî ilk sayısı 22 Ekim 1860′ta çıkan Tercüman-ı Ahval gazetesinde yayımlamıştır."Mukaddime"

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

Edebiyatımızda Makale Türünde Bazı Önemli Eserler,Türk Edebiyatında (bazı) Makale Yazarları ve Eserleri�

• �1) Şinasi 
• ® Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi 
• �2) Ziya Paşa 
• ® Şiir ve İnşa 
• �3) Hüseyin Cahit Yalçın 
• ® Edebiyat ve Hukuk (Fransız İhtilali ve Milliyetçilik akımını övme sebebiyle Servet-i Fünun Dergisinin II. Abdülhamit tarafından kapatılmasına sebep olan makaledir. ) 

​

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

Edebiyatımızda Makale Türünde Bazı Önemli Eserler,Türk Edebiyatında (bazı) Makale Yazarları ve Eserleri�

• 4) Cenap Şahabettin
•  ® Evrak-ı Eyyam �® Nesr-i Harp �® Nesr-i Sulh 
• �5) Ömer Seyfettin 
• ® Yeni Lisan 
• �6) Ali Canip Yöntem 
• ® Milli Edebiyat Meseleleri ve �Cenap Bey'le Münakaşalarım 

​

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

Edebiyatımızda Makale Türünde Bazı Önemli Eserler,Türk Edebiyatında (bazı) Makale Yazarları ve Eserleri�

• 7) Namık Kemal 
• ® Mes Prizon Muahazenamesi 
• ® Renan Müdafaanamesi 
• �8) Ziya Gökalp 
• ® Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak 
• �9) Yusuf Akçura 
• ® Üç Tarz-ı Siyaset 
• �10) Yahya Kemal Beyatlı
•  ® Aziz İstanbul �® Eğil Dağlar (Makale-Sohbet) 

​

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

Edebiyatımızda Makale Türünde Bazı Önemli Eserler,Türk Edebiyatında (bazı) Makale Yazarları ve Eserleri�

11) Yaşar Nabi Nayır 

® Edebiyatımızın Bugünkü Meseleleri (Makale-İnceleme) 

�12) Hasan Ali Yücel

 ® Pazartesi Konuşmaları �® İyi Vatandaş İyi İnsan 

�13) Samiha Ayverdi 

® Yusufçuk (Makale ve Konferanslar) 

​

​

​

​

​

​

� 14) Mehmet Kaplan 

® Nesillerin Ruhu (Makale-Eleştiri) 

® Büyük Türkiye Rüyası (Makale-Eleştiri) �® Kültür ve Dil (Makale-Eleştiri)

          �15) Süleyman Nazif

®Çal Çoban Çal 

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com

Mustafa Şahin EDEBİYAT- Kaynak: derskonum.com