​

Otomobil dendiğinde kısım olarak aklımıza şasi çerçevesi, motor, güç aktarma organları ve karoseri gelmelidir. Şasi ve karoseri, otomobilin gövdesini oluşturur. Şasi çerçevesi (şasi çatkısı), aracın bütün parçalarını üzerinde taşıyan, motora karoseriye ve güç aktarma organlarına desteklik eden bir temeldir. Karoseri ise aracın kaporta diye tabir ettiğimiz değişik parçalardan oluşan sac aksamıdır.

​

Günümüz araçlarında iki tür şasi çerçevesi bulunmaktadır. Bunlar ayrı şasi çerçevesi ve birleşik şasi çerçevesidir.

​

Ayrı Şasi Çerçevesi

Eğer şasi çerçevesi sonradan karoseriye cıvatalarla tutturulacak şekilde yapılmışsa ayrı

şasi çerçevesi olarak isimlendirilir. Şasi çerçevesi oldukça katı ve sağlam bir yapıya sahip olmalıdır. Günümüz otomobillerinde pek kullanılmamaktadır. Daha çok ağır ticari araçlarda kullanılır. Resimde ayrı şasi görülmektedir.

​

​

​

​

​

​

​

Birleşik Şasi Çerçevesi

​

Bu tür şasi çatkısında parçalar kaynakla tutturulmuştur. Bazı birleştirme yerlerinde

kuvvetlendirmeler yapılması zorunludur. Onun için birleşik karoseri-şasi çatkılarında çeşitli

bölümlerde birbirini kuvvetlendiren, tüm gövdeyi birlikte destekleyen bir yapı özeliği vardır.

Resim de birleşik şasi çerçevesi gösterilmiştir.

​

Gövdeyi Oluşturan Parçalar

​

Otomobiller dış görünümleri itibarı ile tek parça olarak görülebilir. Ama her otomobil birçok farklı parçanın değişik şekillerde birleştirilmesi ile meydana gelmiştir.

​

Her aracın gövde yapısı aynı olmasa da temel anlamda gövdeyi oluşturan parçalar birbirine

benzer özellik gösterir. Bir otomobil üzerinde bulunan kısımlar genelde ön yapı, orta taban yapısı, yan yapı, arka yapı ve sökülebilen parçalar şeklinde sınıflandırılır. Bu parçalar değişik yöntemlerle bir araya gelerek gövdeyi oluşturur.

Ön Yapı

​

Aracın ön panelinden başlayarak ön kapıların başladığı yere kadar olan kısımdaki

parçalar ön yapıyı oluşturur. Şekilde bir otomobilin ön kısmını oluşturan parçalar gösterilmiştir.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

Orta Taban Yapısı

​

Şekilde aracın alt tarafını oluşturan gövde parçaları gösterilmektedir.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

Yan Yapı

​

Aracın yan taraflarındaki parçalar ve tavan yapısı yan yapıyı oluştururlar. Şekilde bir otomobilin yan ve tavan parçaları gösterilmektedir.

​

​

​

​

​

​

​

​

Arka Yapı

​

Aracın arka kapılarının bittiği yerden, arka panele kadar olan kısımdaki parçalar arka

yapıyı oluşturur. Arka yapıyı oluşturan parçalar araç gövde yapısına göre farklılık gösterebilir.

Şekilde arka yapıyı oluşturan bazı parçalar verilmiştir.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

Sökülebilen Parçalar

​

Sökülebilen parçaların büyük kısmı cıvatalarla ilgili yerlere monte edilmiştir. Şekilde bir araçtaki sökülebilecek parçalar görülmektedir.

Gövde Parçalarının Üretim Özellikleri

​

Gövdeyi oluşturan parçalar üretilirken genelde sac aksamlar kalıplarda presle şekil verilerek üretilir. Kalıba giren sac hem bükülür, hem ezilir, hem de kesilmesi gereken yerler aynı anda kesilir. Daha kalın olan kısımlar ise döküm ile veya dövülerek işlenip üretilir.

Otomobillerde giderek daha hafif malzemelerin kullanılması yaygınlaşmıştır. Plastik olan kısımlar araçta giderek fazlalaşmaktadır. Plastik kısımlar ise genelde kalıplarda döküm yöntemi ile üretilir.

​

Bağlantı Özelikleri

Gövdeyi oluşturan parçalar birbirlerine büyük oranda sökülemeyecek şekilde kaynakla birleştirilir genelde argon teli ile argon kaynağı kullanılarak yapılır. Elektrik ve oksijen kaynağı da bazı kısımların birleştirilmesinde kullanılan bir yöntemdir. Punta kaynağı da ince aksamların birleştirilmesinde kullanılır. Fazla kuvvet gelmeyen kısımlarda yapıştırılarak

birleştirme ve perçinleme de kullanılan bir yöntemdir. Ayrıca bazı kısımların zaman zaman sökülmesi gerektiği için buralarda cıvatalarla birleştirme yapılır.

​

Malzemesi

Otomobilin tavan ve kapı gibi kısımlarında ince sac malzemeler kullanılmaktadır. Gelişen teknoloji ile beraber bazı sac aksamların yerini plastik türevli malzemeler almaya başlamıştır. Örneğin bazı araçların çamurlukları artık plastikten yapılmaktadır. Plastik hem hafif, hem paslanmaya dayanıklı, hem de darbe anında çok esneklik gösteren bir malzemedir. Günümüzde pek olmasa da bazı eski tip araçlarda bakalit malzemeler de kaporta aksamında

kullanılmıştır. Aracın şasisi gibi dayanıklı olması gereken kısımları kalın çelik profilden yapılmaktadır. Bazı hafif araçlarda buralar alüminyum alaşımı malzemelerden üretilmektedir.

​

​

Gövde Yapısındaki Deformasyon Çeşitleri

​

Bir otomobilin gövdesinde korozyon, aşınma, çatlama ve kopmalar, eğilme ve burkulmalar gibi deformasyonlar oluşabilir.

1. Korozyon

Gövde üzerindeki boya ve koruyucu tabakaların dökülmesi sonucu sac kısım doğrudan hava ile temas etmeye başlar ve bu da oksitlenmeye sebep olur. Oksitlenme korozyon değildir. Ancak görünümü korozyonu anımsatır. Korozyonu sadece asitler oluşturur. Boyasız kalan kısımlar çeşitli kimyasal reaksiyonlarla karşı karşıya kalır. Havadaki nem ve çevredeki pislikler asit oluşturabilir. Özellikle hidroklorik (HCL) asit sac aksam üzerinde aşındırıcı bir etkiye sahiptir. Korozyonun önüne geçmenin tek yolu gövdeyi sürekli boyalı tutmaktır. Şekilde boyada meydana gelen korozyon gösterilmektedir.

Korozyondan korunmak için otomobil üreticileri sürekli bir arayış içindedirler. Bu arayış değişik çözüm yollarını ortaya çıkarmıştır. Örneğin, galvanizli çelikler, çinko ile zenginleştirilmiş boyalar ve gövdede daha çok plastik parça kullanılması bunlardan bazılarıdır. Çinko kaplı kaportada boya çizildikten sonra çinko atmosfer ile temasa geçtiği anda çinko tuzları oluşur ve bu tuzlar alttaki kaportanın çürümesini engeller. Bir bakıma çinko, kendini feda ederek otomobilin kaportasının çürümesini önler. Aracın üretimi esnasında gövde içinde su birikintilerinin ve yabancı maddelerin kalmayacak şekilde yapılmaya çalışılması da bunlara eklenebilir.

​

​

​

​

​

​

​

2. Aşınma

​

Gövdedeki bağlantı yerlerinin gevşemesi ve gevşeyen yerlerin harekete geçmesi aşınmaya neden olur. Bu yüzden zaman zaman yapılan kontrollerde gevşeyen yerler tekrar sabitlenmelidir. Bu işlem araç gövdesinin ömrünü uzatır. Şekilde gövdede oluşan aşıntı çeşitleri verilmektedir.

​

​

​

​

​

3.Çatlama ve Kırılmalar

​

Bu olay gövdenin zayıf noktalarında meydana gelebilir. Anormal sürüş yöntemleri, zorlamalar ve yapım hataları kopmalara sebep olabilir. Ani yol darbelerinden korunmak için aracın iyi bir süspansiyon sistemi olmalıdır. Şekilde gövdeye gelen çeşitli basınç kuvvetleri verilmiştir.

​

​

​

​

​

​

4. Çarpılma, Eğilme ve Burkulmalar

​

Genellikle kaza sonrası meydana gelen bu arızalar tekrar doğrultmayı gerektirir. Çarpıklıklar her zaman gözle görülmeyebilir, ancak iyi bir ölçme ile anlaşılabilir. Gövdede oluşan arızaları tespit etmek amacı ile ölçüm yapılmaktadır.

Çarpıklıklar direksiyon kontrolünü önemli derecede etkiler ve lastik aşınmalarına sebebiyet verir. Bu yüzden çarpıklık önemli bir konudur. Resimde bazı araç kazaları verilmektedir.

​

Dış Kaporta Elemanları

​

Aracın dış kaportası üzerinde aracın kendi gövde parçaları ve aksesuarlar haricinde kaporta üzerinde takılı olan her parça dış kaporta elemanlarıdır.

1. Farlar

Gece sürüşlerinde aracın gittiği yolun rahat görülmesini sağlayan lambalardır. Genelde kendi bünyesinde park ve sinyal lambalarını da bulundururlar.

Görevleri: Tanımda da dendiği gibi yolu aydınlatmaya yarar. İki farklı ışık ayarı vardır.

Bunlar kısa ve uzun farlardır. Kısa farlar 25m, uzun farlar ise 100m ileriyi aydınlatmalıdır. Farların ayarının da karşıdan gelen sürücüyü rahatsız etmeyecek şekilde olması gerekir.

Malzemesi: Genellikle sağlam kalın camdan bir ön kapağı, arkasında ise metal veya plastik bir gövdesi bulunur. İçinde ışığın iyi yansıması için parlak ve oval bir yüzey mevcuttur.

Bağlantı Şekilleri:Genellikle ön panel içerisindeki yuvasına yerleştirildikten sonra tespit cıvataları sayesinde yerine sabitlenirler. Far ampulü ise farın arka tarafındaki bir kapağın açılması sureti ile değiştirilir. Bu kapağa aracın kaputu açılarak ulaşılır.

​

​

​

2. Sis farı

Sisli havalarda sürücünün yolu daha rahat görmesini ve karşıdan gelen araçların da bizi daha çabuk fark etmesini sağlayan lambalardır.

Tanımdan da anlaşıldığı gibi özellikle sisli havalarda sürücünün görüş mesafesini artırarak karşıdan gelen araçlarında bizi daha erken fark etmelerine imkân sağlarlar.

​

Malzemesi: Tıpkı farlar gibi sis farının da ön kapak kısmı camdan yapılmıştır. Genelde rengi sarıdır. Arka taraf gövdesi ise plastik veya metal olabilir.

​

Bağlantı Şekilleri: Bazı araçların tamponu üzerinde orijinal sis farı yuvası bulunur. Tamponun altından yuvasına takılır. Tıpkı far gibi sis farı da bu yuvaya yerleştirildikten sonra tespit cıvataları ile gövdeye sabitlenir. Bazı araçlarda ise sis farı yuvası bulunmayabilir. Bunlar da ise sonradan takılan sis farı kullanılır. Bir lama çubuk ile tamponun alt tarafına vida ile tutturulurlar.

​

3. Sinyal Lambaları ve Dörtlüler

​

Genelde aracın ön ve arkasında sağ ve sol olmak üzere dört adet bulunur. Bazı araçlarda, özellikle büyük araçlarda yan taraflarda da bulunabilir. Dönüşlerde sinyaller ve acil durumlarda da dörtlüler kullanılır.

​

Görevi: Sinyaller sağa ve sola dönüşleri diğer sürücülere bildirmek için kullanılır. Dörtlüler, olağan dışı bir durumda kullanılır. Dörtlü ışığını yaktığımızda sinyal lambalarının dördü birden yanıp söner.

​

Malzemesi: Öndeki sinyaller, bazı araçlarda far düzeneği içinde bulunur. Ayrı olarak yapılanlarda genelde önde renkli plastik bir kapak arkada ise yine plastik bir gövdesi bulunur. Arkadaki sinyal ise genelde park, geri vites ve sinyal gurubunun bulunduğu tek bir sistem içinde yer alır. Bu yüzden tek parça olmaz Komple tek bir plastikten yapılır. Lambaların bulunduğu kısımlar ayrı renklerle birbirinden ayrılır.

​

Bağlantı Şekilleri: Genellikle her aracın gövdesinde önde farın içinde bulunur. Arkada ise sinyal, dörtlü, park ve geri vites lambalarının bulunduğu gurup tek parça halinde arka panel üzerindeki yerine oturtulduktan sonra cıvata ile sabitlenir.

​

4.Park, Fren ve Geri Vites Lambaları

Park lambaları aracın ön ve arkasında olmak üzere dört adettir. Genelde park, sinyal, dörtlü, fren ve geri vites lambaları arka panelde beraber aynı kutu içinde bulunur. Park lambaları kırmızı renkte olur. Geri vites lambası, aracı geri vitese taktığımız zaman beyaz ışıkla arkayı aydınlatır. Rengi beyazdır. Fren lambası, fren pedalına basıldığı zaman devreye girer. Rengi kırmızıdır. Sadece arka panelde bulunur.

​

Görevi: Park lambası aracı bir yere park ettiğimizde diğer sürücü ve insanları uyarmaya yarar. Geri vites lambası araç geriye giderken yanar. Şoförün arkayı gece daha rahat görmesini temin ettiği gibi, diğer araç sürücülerinin de bizim geriye doğru gelmekte olduğumuzu anlamasını sağlar. Fren lambası, araç frenine basıldığında arkadaki sürücülere bizim yavaşlamakta olduğumuzu ifade eder.

​

Malzemesi: Genelde tek bir plastik kutu içerisine arka panel üzerinde sinyal, park, fren ve geri vites beraberce bulunur. Plastik bu kutu kısımlara ayrılarak lambalara bir kapak yapılır.

Kapağın arka taraf gövde kısmı ise genelde plastiktir. Sac olanları da vardır. Ön tarafta ise lambalar genelde farın bünyesi içindedir.

​

Bağlantı Şekilleri: Arka paneldeki lambalar panel üzerindeki yuvalarına oturtulduktan sabitleme vidaları ile tespit edilirler.

​

​

5.Aynalar

​

Araç dışında, sağ ve sol ön kapılar üzerinde bulunur ve şoförün arka tarafı görmesine yardımcı olurlar. Aynanın açısının ayarlanması için genelde kapıya takıldığı yerin iç tarafında bir kumanda kolu vardır. Bu kolla aynanın arka tarafı görüş açısı ayarlanır. Bazı araçlarda bu kumanda sistemi, otomatik olarak bir elektrik motoru ile ayarlanır. Resimde çeşitli aynalar görülmektedir.

​

Görevi: Aracın yanındaki bu aynalar sayesinde araç sürücüsü aracının etrafında ve arkasında olan olaylardan haberdar olur. Sürüş esnasında sürücüler sıklıkla bu aynalara bakma ihtiyacı duyarlar

​

Malzemesi: Aynaların yansıtıcı yüzeyi camdan yapılır. Ayna, genelde plastik bir gövde üzerine monte edilir.

​

Bağlantı Şekilleri: Aynalar ön kapılar üzerindeki yerlerine takıldıktan sonra cıvata ile sabitlenirler.

​

​

​

​

​

​

6. Kapı kolları

Her aracın kapısı üzerinde bir kapı kolu vardır. Aracın kapısını açmaya yararlar.

​

Görevi: Aracın kapısını açmaya yararlar. Ayrıca kapıyı kapatıp gittikten sonra içindeki kilit düzeneği sayesinde kapının kilitlenmesini de bu kol sayesinde yaparız.

​

Malzemesi: Plastik veya metal malzemeler kullanılır. Üzerinde anahtar deliği bulunur.

​

Bağlantı Şekilleri: Kapı üzerindeki yerlerine takıldıktan sonra cıvatalarla sabitlenir. Ayrıca benzer şekilde arka bagaj kapağında da bir kol ve kilit tertibatı bulunabilir.

​

​

​

​

​

7.Taşıt camları

​

Aracın etrafının görülebilmesi için dış kısmının çevreye açık olması gerekir. Bunun için aracın etrafı camlarla donatılmıştır. Camların ön ve arkada olanları sabittir. Kapıda olanları ise açılıp kapanabilir.

​

Görevi: Aracın dış ortamla iç kısmının şeffaf bir şekilde ayrılması görevini üstlenirler. Kapıdaki camlar kapının içindeki asansör düzeneği ile otomatik veya elle açılıp kapatılırlar.

​

Malzemesi:Darbelere dayanıklı, kırıldığında çevreye vermeyecek cam malzemeden üretilir. Ön ve arka camlar, karoseri üzerine sabitlenir. Birleşme yerlerinde yalıtım malzemesi kullanılması

gereklidir. Genellikle plastik fitiller kullanılır. Kapıdaki camlar ise kapı sacı içerisine, asansör düzeneği ile birlikte vida ile sabitlenirler.

​

​

​

8. Plakalıklar

Plakalar aracın ön ve arka tarafında, genellikle tampon üzerinde bulunan araçların kimlikleridir. Plakalar araç üzerindeki plakalıklara takılırlar.

​

Görevi: Araçların sayıları çok fazla ve çeşidi de bol olduğu için onları ayırt edebilecek bir sisteme ihtiyaç duyulmuştur. Nasıl ki günümüzde her vatandaşın kendine ait bir kimlik numarası varsa, her aracında kendine ait bir plaka numarası vardır. Bu plaka sayesinde araçla ilgili her türlü bilgiye ulaşılabilir. İşte bu plakaları, araçların tamponuna veya ön paneline takılı plakalıklar taşır.

​

Malzemesi: Plakalar sacdan yapılır. Plakalıklar ise plakaya uygun olacak şekilde plastikten yapılırlar.

​

Bağlantı Şekilleri: Plakalıklar aracın ön ve arkasında bulunur. Tamponlara veya paneller üzerine genellikle vida ile tutturulurlar. Bazıları ise gövdedeki yuvalarına geçmeli olarak takılır. Daha sonra bu plakalığa plakalar takılıp yerleştirilir.

​

​

​

​

9.Cam silecekleri

​

Yağışlı havalarda araçların camlarını temizlerler. Bazı araçlarda sadece ön camda, bazıların da ise hem ön hem de arka camda bulunur.

​

Görevi: Yağışlı havalarda şoförün yolu görmesini temin etmek için camları temizler.

​

Malzemesi:Silecekler genelde çelik bir gövde ve ucunda ki lastik siliciden oluşur.

​

Bağlantı Şekilleri: Araçların ön camlarına ve arka camlarına takılabilir. Genelde camın alt tarafına gövde üzerine komple düzenek vida ile tutturulur.

​

​

​

​

​

​

​

10.Ön Kapı Cam Rüzgârlığı

​

Aracın ön camlarının ön alt kenarından başlayarak Üst kenarın bitimine kadar devam eden oval çıkıntılı kısımdır.

​

Görevi: Araç hareket halinde iken camları açtığımızda içeride doğal bir havalandırma sağlar.

​

Malzemesi: Yapımında plastik malzeme kullanılır.

​

Bağlantı Şekilleri: Pencere kenarına genellikle yapıştırılarak monte edilir.

​

​

​

​

11. Ön ve Arka Paçalıklar

​

Aracın alt tarafına ön ve arka tekerleklerin arkasına takılan elemanlardır.

​

Görevi: Yağışlı havalarda, yollar çamur olduğunda hareket haline lastikler çamur fırlatır.

Fırlayan çamurlar aracın çamurluklarına zarar verir. Paçalıklar çamurun çamurluklara gitmesini engellerler.

​

Malzemesi: Esnek kauçuk veya plastik malzemelerden yapılırlar. Plastik enjeksiyon makinelerinde dökülerek şekillendirilir.

​

Bağlantı Şekilleri: Aracın çamurluklarının altına marşpiye ucuna vida ile tutturulurlar. İç çamurluk kısmı ile birleşik olarak üretilen tiplerde vardır.

​