2 of 87

Havayolu yöntemleri ve uygulamaları dört ana başlık altında toplanabilir;

Temel Havayolu Uygulamaları
Endotrakeal Entübasyon
Alternatif Havayolu Yöntemleri
Cerrahi Havayolu Yöntemleri

Başa pozisyon verme (baş geri/çene yukarı/ çene itme)
Airway uygulama(oral,nasal)

LMA
İ-gel
Laringeal tüp
Combitüp vb.

İğne krikotrotomi
Trakeostomi

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

3 of 87

Hastanın havayolu açıklığını sağlamak amacıyla baş çene manevrası, kafa ve omurga yaralanmasına maruz kalmışsa çeneyi itme manevrası uygulanır. Bu tekniklere ek olarak ağız veya burundan yerleştirilen havayolu araçları kullanılır. Yapay havayolu sağlayan bu araçlar; dilin havayolunu tıkamasını engelleyerek havayolu açıklığının sürdürülmesini sağlar.

Bu amaçla kullanılan kavisli, içi boş, ağız veya burundan yerleştirilen plastik ya da kauçuktan yapılmış basit havayolu araçlarına airway (havayolu tüpü) denir. İki çeşit airway vardır.

 Oral airway

 Nazal airway

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

4 of 87

Oral airway, hastanın yaşına ve cinsiyetine uygun seçilmelidir. Farklı boyutları bulunmakla birlikte genellikle yetişkin erkekte 5 ve 4, yetişkin kadında 3 ve 2, gençlerde 2, çocuklarda 1 ve 0, bebeklerde 00 ve 000 numaralı airway kullanılır.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

5 of 87

Hastaya uygun boyuttaki oral airwayin seçimi için uzunluğu, dudak kenarından kulak memesine kadar olan airway seçilir.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

6 of 87

Oral airway yerleştirme tekniği

 Eldiven giyilir.

 Ağız içinde kan, kusmuk, yabancı cisim varsa temizlenir.

 Hastanın havayolu açıklığını sağlamak amacıyla başa koklama(sniffing)

pozisyonu verilir.

 Uygun boyutta oral airway seçimi yapılır.

 Çene öne doğru çekilerek hastanın ağzı açılır.

 Oral airwayin konkav yüzü üst damağa doğru bakacak şekilde ağız içine

yerleştirilir.

 Damak üzerinde kaydırılarak ilerletilirken 180° döndürülürek ilerletilir.

 Dudaklara dayanıncaya kadar farenkse doğru itilir.

https://www.youtube.com/watch?v=PWHSHtEStBs

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

7 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

8 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

9 of 87

Oral airway yerleştirmesinde dikkat edilecek hususlar

 Dil ve dudaklar airway ile dişler arasında kalmamalıdır.

 Kuvvetle sıkılmış çene, diş ve dişetlerinin yaralanmasına neden olabilir.

 Mide içeriğinin regürjitasyon riskine karşı dikkatli olunmalıdır.

 Hastanın herhangi bir reaksiyon göstermesi durumunda airway hemen

çıkartılmalıdır

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

10 of 87

Nazal Airway

Nazal airway, (nazofarengeal tüp) esnek ve yumuşak kauçuktan yapılmış, 15–20 cm uzunluğunda, bir ucu eğri, diğer ucu genişletilmiş yapıda olup burun deliğinden yerleştirilir.

Bilinçli ya da bilinçsiz hastada kullanılabilir.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

11 of 87

Nazal Airway

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

12 of 87

Nazal airway endikasyonları

 Kusma refleksi olan,

 Trismus (çene kilitlenmesi) olan,

 Ağız içinde veya etrafındaki yaralanma nedeni ile oral airway kullanılamayan,

 Oral airwayi tolere edemeyen hastada kullanılır

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

13 of 87

Nazal airway yerleştirme tekniği

 Eldiven giyilir.

 Uygun boyutta tüp seçimi yapılır.

 Tüpün yerleştirilmesi nazal mukozada hasara ve kanamaya neden

olabileceğinden tüpün distal ucuna kayganlaştırıcı jel sürülür,

 Tüpün distal ucu, doğru eğim ile burun deliğinden yavaşça sokulur.

 Gerekirse hafifçe döndürülerek ilerletilir.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

14 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

15 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

16 of 87

ENDOTRAKEAL ENTÜBASYON

17 of 87

LARİNGOSKOP

Larenks ve etrafını çevreleyen anatomik yapıyı doğrudan gözlemleme işlemine laringoskopi denir. Laringoskopi sırasında görülebilecek yapılar arasında vallecula, epiglot, vokal kordlar ve farenksin posterior duvarı vardır. Laringoskopi amacıyla kullanılan alete laringoskop denir. Laringoskop, handle (sap) ve bleyd (bıçak) olmak üzere iki parçadan oluşur.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

18 of 87

Eğri bleyd (macintosh)

Eğri bleydin distal ucu, dil kökü ile epiglotun farengeal yüzü (vallecula=epiglot ile dil

kökü arasındaki girintiye) arasına yerleştirilir.

Laringoskopi sırasında epiglotun yukarı doğru hareket etmesini sağlar ve glottik açıklığı ortaya çıkarır.
Yetişkinlerde ve büyük çocuklarda genellikle eğri bleyd kullanılır

Düz bleyd (miller veya magill)

Düz bleydin distal ucu, epiglotun larengeal yüzüne yerleştirilir.
Yukarı ve ileri doğru bir hareketle epiglot kaldırılır ve glottik açıklık ortaya çıkarılır.
Bebek ve küçük çocuklarda genellikle düz bleyd kullanılır.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

19 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

20 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

21 of 87

LARİNGOSKOPİ İŞLEMİ

 Laringoskop kontrol edilip hazır hale getirilir.

 Hasta veya yaralının baş kısmına geçilir.

 Ağız içi kontrol edilerek varsa diş protezleri çıkarılır. Gerekirse aspirasyon işlemi uygulanır.

 Hastanın başının altına 10 cm’lik bir yükselti konur (yetişkin hastalarda).

 Hava yolunun düz bir hat oluşturması için boyun fleksiyona, atlanto-oksipital eklem ekstansiyona getirilir. Bu pozisyona koklama (sniffing) pozisyonu denir.

 Bebeklerde oksipital çıkıntı başın öne doğru eğilmesine neden olacağından omuzları altına bir havlu katlanarak konur.

 Küçük çocuklarda en uygun pozisyon, boynun hafifçe ekstansiyonda olmasıdır.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

22 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

23 of 87

 Laringoskopun bleydi ile sapı 90° açı yapacak şekilde açılarak ampulün yanması sağlanır.

 Laringoskop, sol ele alınır.

 Bleyd, ağzın sağ yanından içeriye doğru sokulur.

 Dil, bleydin eğimi içine alınıp bleyd sola doğru ilerletilir

 Eğri bleyd, valleculaya, düz bleyd ise epiglotun larengeal yüzüne yerleştirilir.

 Laringoskopun sapı, hastanın vücut ekseni ile 45° açı oluşturacak şekilde yukarı doğru kaldırılır. Bu hareket ile vokal kordlar ortaya çıkar

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

24 of 87

Baş ve omurga yaralanması olan hasta veya yaralıda

Öncelik hava yolu açıklığının korunması ve solunumun sürekliliğinin sağlanması olmalıdır. Havayolu açıklığının sağlanması sırasında hasta veya yaralının baş ve boynu, ikinci bir kişi tarafından desteklenerek nötral pozisyonda tutulmalıdır. Uygulayıcı tek kişi ise hasta veya yaralının baş kısmına oturur ve baş, iki bacak arasına alınarak desteklenir.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

25 of 87

Laringoskopi işlemi sırasında ikinci bir kişinin krikoid kıkırdak üzerine hafif bir bası uygulaması, özellikle midesi dolu olan hastalarda özofagusun kapatılmasını sağlayarak pulmoner aspirasyon riskini önler. Dışarıdan krikoid kıkırdak üzerine bası uygulamasına sellick manevrası denir.

Ayrıca krikoid kıkırdağa uygulanan bası, larenksi aşağıya doğru çekip vokal kordların daha rahat görülmesine yardımcı olur.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

26 of 87

OROTRAKEAL ENTÜBASYON

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

27 of 87

Orotrakeal Entübasyonda Kullanılan Malzemeler

 Eldiven

 Oksijen tüpü ve ekipmanları

 Aspiratör ve aspirasyon sondası

 Balon valf maske (BVM, balon)

 Laringoskop

 Trakeal tüp (ET)

 Enjektör (10cc)

 Airway

 Steteskop

 Style (kılavuz)

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

28 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

29 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

30 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

31 of 87

Hava yolu açıklığının sağlanması ve sürdürülmesi amacıyla trakeaya tüp yerleştirilmesi işlemine trakeal entübasyon denir.

 Trakeal entübasyon endikasyonları

 CPR uygulaması

 Maske veya nazal kanülle oksijen verilmesine rağmen arteriyel hipoksemi,

 “Glasgow Koma Skalası” 8 ve altında (travma hastalarında GKS 10 ve altında) olan hastalar

 Derin koma gibi hava yolu koruyucu refleksleri kaybolmuş hastalar

 Solunum yollarını etkileyen ciddi yüz ve kafa yaralanmaları

 Pulmoner sekresyonların temizlenmesi ve kontrolü (ödem, pnömoni, boğulma)

 Genel anestezi alacak hastalarda trakeal entübasyon uygulanır

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

32 of 87

Orotrakeal Entübasyon İçin Ön Hazırlık

Uygulamaya başlamadan önce entübasyon için gerekli araçlar/malzemeler hazırlanır.
Uygun boyutta endotrakeal entübasyon tüpü seçilir,

 Yetişkin kadın: 7,0- 8,0 mm kaflı,
 Yetişkin erkek: 8,0-9,0 mm kaflı,

Seçilen tüp kontrol edilir,

 Kaf, içine hava çekilmiş bir enjektör ile şişirilir, hava kaçağı olmadığı kontrol edilir, daha sonra kaf tekrar boşaltılır,

Tüp içine stile (klavuz tel) yerleştirilir,

 Stile tüpün içine distal ucu 1 cm kısa olacak şekilde yerleştirilir, stilenin dışarıda kalan proksimal ucu kontrolü kolaylaştırmak ve doku hasarını önlemek için kıvrılır,

Laringoskop bleyd boyutu ve ışığı kontrol edilir,

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

33 of 87

Orotrakeal Entübasyon Tekniği�

Kişisel korunma önlemleri alınır. (eldiven, gözlük, siperlik vb.)
Ön hazırlık işlemleri tamamlanır
Başa uygun pozisyon verilir,

 Servikal travma şüphesi yoksa; Baş- geri/Çene- yukarı,
 Servikal travma şüphesi varsa: Çene- itme (Jaw- thrust),
 Boyun altına koyulacak 4-6 cm yüksekliğindeki yastık da uygun pozisyonu sağlayacaktır.

Hastaya en az 30 saniye (uygun airway takılıp) BVM ile %100 oksijen verilir,

 Uygun boyutta BVM ve ağız maskesi seçilir,

 Maske yüze yerleştirilir ve C/E yöntemi ile sıkıca ağız burunu kapsayacak şekilde tutulur

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

34 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

35 of 87

Hava yolu- Solunum

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

36 of 87

Orotrakeal Entübasyon Tekniği �

Hastanın ağzından orofaringeal airway renkli ucundan tutulup kavisine uygun şekilde çıkartılır,
Hastanın ağzı açılabildiği kadar büyük açılır (çapraz parmak yöntemi ile),
Laringoskop, sol el ile başparmak uygulayıcı yönünde, diğer parmaklar karşı yönde olacak şekilde tutulur,
Bleyd’in ucu ile ağzın sağından girerek ilerlenir ve dil sola doğru süpürülür
“İlerletirken gör” yöntemi kullanılır,

 Epiglot görülene kadar yavaş yavaş ilerletilme yapılmalıdır. Epiglot ana anatomik belirteçtir. Çünkü glottis ve vokal kordlar her zaman bunun posterior ve inferiorunda (arka- ön hizasında) bulunur

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

37 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

38 of 87

Epiglot kaldırılır, vokal kordlar görülür,

 Eğimli bleyd kullanıldığında vallekulanın (epiglotun kökü ile dil kökünün birleştiği kavisli yer) tepesinde olan epiglot üstü dokulara bastırılarak indirekt (dolaylı) olarak epiglot kaldırılmış olur. Düz bleyd kullanıldığında epiglot bleydin ucuyla direkt olarak kaldırılır,

 Laringoskop sapı hastanın aksiyel (orta) hattı ile yaklaşık 45 derecelik açı yapacak şekilde yukarı doğru kaldırılmalıdır ve bu işlem sırasında üst çene ve dişlere bası yapılmamalıdır,

 Eğer kardiyopulmoner arrestteki bir hastaya entübasyon işlemi uygulanıyorsa, entübasyon tüpü yerleştirme işlemine kadar, kalp masajına devam edilmeli, sadece tüp vokal kordları geçerken en fazla 10 saniye ara verilmelidir,

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

39 of 87

Uygun tüp sağ el ile açıklığı dış yana bakacak şekilde, ağzın sağ tarafından tüpün ucunu görecek şekilde ilerletilir (Resim 9.16),

Tüpü vokal kordları geçtikten sonra, 2- 3 cm daha ilerletilir ve trakeaya girildiğinden emin olduktan sonra, bleyd ağızdan çıkarılır (Resim 9.17),

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

40 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

41 of 87

Stile (klavuz teli) tüp içinden çıkartılır,

Stile çıkartılırken tüpün yerinden oynamamasına dikkat edilmelidir,

Tüp yerleştirildiğinde, kesici dişler hizasında tüpün seviyesi yaklaşık olarak, kadınlarda 21 cm erkeklerde de 23 cm olmalıdır (12,2),
Kafı uygun miktarda (kulak memesi kıvamında) hava ile şişirilir,
Balon valf maske entübasyon tüpüne bağlanır,

Elimizde varsa kapnometre ve/ veya bakteri filtresi de araya eklenmelidir,

Tüpün trakeada olduğu doğrulanır,

Göğüs hareketleri yeterli ve simetrik olmalıdır. Solunum sesleri ve epigastrik bölge dinlenmelidir. Solunum sesleri koltukaltı bölgelerinden simetrik duyulmalı, epigastrik bölgeden hava sesi gelmemelidir,
Kapnografi ile soluktan atılan karbondioksit (CO2) ölçümü yapılmalıdır,

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

42 of 87

Entübasyon tüpü, ağıza yerleştirilen orofaringeal airway ile birlikte sabitlenmelidir (Resim 9.18)

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

43 of 87

Trakeal tüpün yerini doğrulama yöntemleri

Tüpün vokal kordlardan geçişinin kesin olarak görülmesi
Hastanın göğüs hareketlerinin simetrik olması
Her iki akciğer alanında solunum seslerinin eşit ve yeterli olmasıdır.

 Sağ ana bronş entübe edilmişse; tüpün kafı söndürülür, hastanın sol akciğeri dinlenirken ventilasyona devam ederek tüp, yavaşça geriye çekilir.

 Sol akciğerden ses işitmeye başlayınca durulur.

 Her iki akciğerin eşit havalanıp havalanmadığı tekrar kontrol edilir.

 Tüpün kafı tekrar şişirilir.

Stetoskop ile dinlerken epigastrik bölgede solunum seslerinin (fokurdama şeklinde) olmaması
Tüp içinde buhar (ekspirasyon havası) gözlenmesi
Oksijen satürasyonunun normal değerlerde olması

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

44 of 87

 Entübasyon işlemi 30 saniyeden daha fazla sürmemelidir. Entübasyon işlemi başarısız olmuşsa işlemi tekrarlamadan önce hastaya yeniden en az 30 saniye BVM ile % 100 oksijen verilmelidir

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

45 of 87

Ekstübasyon

Trakeal tüpün çıkarılmasına ekstübasyon denir..

 Ekstübasyona karar verilir.

 Hastaya ekstübasyon öncesinde en az 2 dakika % 100 oksijen verilir.

 Ağız içi ve trakeal tüp içi aspire edilir.

 Tüpün sabitlenmesinde kullanılan flaster veya gazlı bez çıkarılır.

 Kafın havası, boş bir enjektör ile çekilerek indirilir.

 Ekspirasyon sırasında tüp, yavaşça çekilerek çıkarılır.

 Gerekirse ağız içi tekrar aspire edilir.

 Hastaya ekstübasyon işleminden sonra bir süre daha oksijen verilir

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

46 of 87

ALTERNATİF HAVAYOLU UYGULAMALARI

LMA
İ-GEL
KOMBİTÜP
LARENGEAL TÜP

47 of 87

LARİNGEAL MASKE AİRWAY (LMA/LM)

Laringeal maske airway, küçük bir tüp ucuna yerleştirilmiş hava yastıklı bir maskeden oluşan hava yolu açma ekipmanıdır.
LMA, entübasyon yapılamayan vakalarda veya yapamayan kişiler tarafından alternatif bir HY gereci olarak önerilmektedir. Fakat endotrakeal entübasyonun yerini tutmaz.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

48 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

49 of 87

LMA Uygulama Tekniği

Çocuklarda ve yetişkinlerde LMA uygulaması aynı teknikle yapılır:

 Kişisel korunma önlemleri alınır (eldiven, gözlük, siperlik vb.).

 Hastaya en az 30 saniye BVM ile % 100 O2 verilir. (preoksijenasyon)

 LMA’nın kafı şişirilerek kontrol edilir.

 Kafın içindeki hava, boş bir enjektör ile geri boşaltılır.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

50 of 87

 LMA’nın arka yüzüne kayganlaştırıcı jel sürülür. Maskenin ön yüzüne kesinlikle kayganlaştırıcı jel sürülmemelidir. Aksi hâlde maske açıklığı kapanır,

 Hastaya koklama pozisyonu verilir. Kafa ve omurga yaralanması ya da şüphesi varsa nötral pozisyonda işlem uygulanır.

 LMA’nın açıklığı yukarı bakacak şekilde, tüp ve maskenin birleşim yerinden baş ve işaret parmaklarıyla kalem tutar gibi tutulur.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

51 of 87

 Maskenin açıklığı alt çene ve dile bakacak şekilde maskenin sivri uç kısmı hastanın sert damağına doğru bastırılarak ilerletilir.

 LMA, işaret parmağı ile damak üzerinden kaydırılarak laringofarenkse doğru direnç hissedilene kadar itilir.

 İşaret parmağı dikkatlice ağzın içinden çekilirken maskenin pozisyonunun bozulmaması için serbest olan elle tüpün ağız dışında kalan bölümü tutulur

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

52 of 87

 Kaf, önerilen miktarda hava çekilmiş enjektör ile şişirilir.

 LMA’nın balonla bağlantısı yapılarak hasta solutulur.

 Flaster ya da sargı bezi yardımıyla LMA’nın ağız dışında kalan tüp kısmı sabitlenir.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

53 of 87

İ-GEL

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

54 of 87

İ-GEL

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

55 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

56 of 87

ESOPHAGEAL-TRACHEAL COMBİTUBE (ETC)

Çift lümeni vardır, biri geleneksel endotrakeal tüpe benzer, diğeri orofaringeal bir balon vasıtasıyla özafagusu kapatır.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

57 of 87

ESOPHAGEAL-TRACHEAL COMBİTUBE

Üst havayolunu tamamen kapatabilir.
Regurjitasyon ve gastrik içeriğin aspirasyonu riski yüksek hastalarda kullanılabilir.
Ağızdan görmeden yerleştirilebilir yüksek olasılıkla özefagusa yerleşir.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

58 of 87

ESOPHAGEAL-TRACHEAL COMBİTUBE

Laringoskopsuz Körlemesine oral uygulanabilir bir araçtır.

Özefagus ya da trakeadan hangisine yerleşirse yerleşsin etkin havalanma ve oksijenlenme sağlar.

Büyük farenks balonu bir enjektör ile

maksimum 100 ml’ye kadar hava ile şişirilir.

Distal balon ise 12-15 ml hava ile şişirilir.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

59 of 87

Kombitüp

Önce uzun tüpten ventilasyon yapılır, eğer akciğer havalanıyorsa uzun tüp özefagusta demektir, bu şekilde ventilasyona devam edilir

Eğer uzun tüpten akciğerler havalanmıyorsa tüp trakeada demektir, kısa tüp ile ventilasyona devam edilir. Büyük balon indirilir.

60 of 87

Kombitüp

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

61 of 87

Larengeal Tüp (LT)

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

62 of 87

CERRAHİ HAVAYOLU AÇMA TEKNİKLERİ�

İğne Krikotiroidotomi
Trakeostomi (prm yetkisi dışında)

63 of 87

İğne Krikotirotomi�

Bir iğne veya kateterle trakeaya girilerek oksijenasyon ve solunumun sağlanması işlemine iğne krikotiroidotomi denir. İğne krikotiroidotomi, kalıcı bir hava yolu sağlanıncaya kadar hastanın kısa süreli oksijenasyonuna imkân veren geçici bir yöntemdir.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

64 of 87

İğne Krikotirotomi Uygulaması

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

65 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

66 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

67 of 87

İğne Krikotirotomi

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

68 of 87

İLERİ HAVAYOLU UYGULAMALARI(video)

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

69 of 87

ASPİRATÖR

Aspiratör, günlük yaşamda pek çok alanda kullanılan, ürettiği vakum (emme) gücü ile

yabancı maddeleri emerek ortamdan uzaklaştıran cihazdır. Tıp alanında kullanılan

aspiratörlere cerrahi aspiratör denir. Cerrahi aspiratör, ürettiği negatif basınçla vücut

boşluklarındaki istenmeyen sıvı, sekresyon, partikül vb. emen ve bir toplama kavanozunda biriktiren cihazdır.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

70 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

71 of 87

ASPİRATÖR ÇEŞİTLERİ

 Portatif aspiratör

 Mobil aspiratör

 Operasyon aspiratörü

 Hasta başı aspiratörü

 Merkezi aspiratör

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

72 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

73 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

74 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

75 of 87

ASPİRATÖR SONDASI

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

76 of 87

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

77 of 87

Aspirasyon gereksinimi olup olmadığına karar verilmek için;

 Hastanın akciğer sesleri stetoskopla dinlenir.

 Kalp atım hızı değerlendirilir.

 Huzursuz olup olmadığı gözlenir.

 Trakeal tüp içinde sekresyon olup olmadığı gözlenir.

 Ventilatördeki yüksek basınç ayarı değerlendirilir.

 Siyanoz bulgusu olup olmadığı değerlendirilir.

 Pulse oksimetre ile oksijen saturasyonu (SpO2) değerlendirilir.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

78 of 87

 Aspirasyon işleminden önce ve sonra en az 30 saniye % 100 oksijen (preoksijenizasyon) verilmelidir.

 Aspiratör sondası rahat ilerlemiyorsa tıkaç varlığı düşünülmelidir.

 Her aspirasyon işlemi 15 saniyeden fazla sürmemelidir. Bebek ve çocuklarda daha kısa süreli uygulanmalıdır.

 Aspirasyon sırasında EKG ritmi ve O2 saturasyonu izlenmelidir. Kardiyak aritminin gelişmesi ya da O2 saturasyonunun düşmesi durumunda işlem sonlandırılmalı, hastaya hemen % 100 O2 verilmelidir.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

79 of 87

 Aspiratörle hızla uzaklaştırılamayan fazla miktarda sekresyon ve mide içeriğinin olduğu durumda mümkünse hasta yan döndürülerek ağız içi temizlenmelidir.

 Ağız içi aspirasyonda kullanılan sonda, trakeal aspirasyonda kullanılmamalıdır.

 Sekresyon 15 saniyede hızla uzaklaştırılamıyorsa, hastaya 2 dk oksijen verildikten sonra tekrar aspire edilmelidir.

 Aspirasyonda akciğerlerden aspire edilen havanın aşırıya kaçması durumunda hipoksi, havayolu kollapsı ve sonuçta atalektazi gelişebileceği unutulmamalıdır.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

80 of 87

ASPİRASYON ÇEŞİTLERİ

 Aspirasyonun derinliğine göre:

 Yüzeyel aspirasyon; üst solunum yollarının (ağız içi ve burun boşluğu)

aspirasyonu

 Derin aspirasyon; alt solunum yollarının (trakea ve bronşların)

Aspirasyonu

 Aspirasyonda kullanılan yollara göre:

 Orofarengeal ve nazofarengeal aspirasyon

 Trakeal aspirasyon

o Orotrakeal aspirasyon

o Nazotrakeal aspirasyon

 Suni havayollarının aspirasyonu

o Trakeal tüp içi aspirasyon

o Trakeostomi tüpü veya kanül aspirasyonu

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

81 of 87

Oral aspirasyon uygulama tekniği:

 Hastanın bilinci açıksa işlem açıklanır. İşlem öncesi en az 30 saniye % 100 oksijen verilir.

 Baş hafif ekstansiyona getirilir.

 Aspiratör sondası, vakum kapalı iken ağzın bir yanından distal ucu dayanıncaya kadar farenkse doğru ilerletilir.

 Vakum açılır.

 Sonda, parmaklar arasında hafifçe çevrilerek geri çekilirken ağız içinde hareket ettirilip aspirasyon gerçekleştirilir. (en fazla 15 sn) Ağız içi aspirasyonda dilaltı da aspire edilmelidir.

 Vakum kapatılır.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

82 of 87

Nazal aspirasyon uygulama tekniği:

 Hastanın bilinci açıksa işlem açıklanır. İşlem öncesi en az 30 saniye % 100 oksijen verilir.

 Sondanın ilerletilecek uzunluğu ayarlanır. Uygun boy; suprasternal çentik (juguler çentik) ile burun arasındaki mesafedir.

 Baş hafif ekstansiyona getirilir.

 Mümkünse sonda ucu, su bazlı jel veya SF ile ıslatılarak kayganlaştırılır.

 Sonda, burun deliğinden yavaşça sokulup ilerletilir. Eğer bir dirençle karşılaşılırsa sonda, geri çekilerek diğer burun deliğinden işlem tekrarlanır.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

83 of 87

 Aspiratör sondası, vakum kapalı iken önceden belirlenen derinliğe kadar ilerletilir.

 Vakum açılır.

 Sonda, parmaklar arasında hafif çevrilerek geri çekilirken aspirasyon uygulanır. (en fazla 15 sn)

 Vakum kapatılır.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

84 of 87

Trakeal tüp içi aspirasyon uygulama tekniği:

 Genel bir kural olarak seçilen aspiratör sondası, trakeal tüpün iç çapının yarısı kadar olmalıdır.

 Sondanın ilerletilecek uzunluğu ayarlanır. Uygun boy; suprasternal çentik ile trakeal tüpün konektörü arasındaki mesafedir.

 Hastaya en az 1 dk %100 oksijen verilmelidir.

 Mümkünse sonda ucu, su bazlı jel veya SF ile ıslatılarak kayganlaştırılır. Bu şekilde trakeal tüpün içinden sondanın geçişi kolaylaştırılır.

 Sonda, trakeal tüpün içine sokulup önceden belirlenen derinliğe kadar yavaşça ilerletilir.

 Vakum açılır.

 Sonda, döndürülerek çıkartılırken

aspirasyon sağlanır. (en fazla 15 sn)

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ

85 of 87

Trakeostomili hastada aspirasyon uygulama tekniği:

 Hastanın başı 30–45° kadar yükseltilir.

 Aspiratör sondasının kalınlığı dış kanül çapının yarısından fazla olmamalıdır.

 Aspirasyondan önce hastaya 1 dk % 100 O2 verilir.

 Aspiratör sondası, stomadan veya tüpten içeriye sokulup 10–15 cm itilir.

 Vakum açılır.

 Sonda, sağa sola çevrilerek yavaşça geri çekilir. Vakum açıkken sondanın mekanik hareketlerle trakea içerisine itilip çekilmesi mukoza kanamaları ve ülserasyona neden olacağından yapılmamalıdır.

 Vakum kapatılır.

 İşlem ikinci defa tekrarlanırken yeni steril bir sonda ile aspirasyon yapılmalıdır.

KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ