1 of 60

OSTEOPOROZ VE METABOLİK KEMİK�HASTALIKLARI TANI VE TEDAVİ�KILAVUZU

DR. ELİF BUSE ŞAHİN

HACETTEPE AİLE HEKİMLİĞİ

2 of 60

Osteoporoz: Tanımı, Önemi ve�Sınıflaması

Osteoporoz🡪

Düşük kemik kütlesi ve kemik dokusunun mikromimarisinin

bozulması sonucunda

Kemik kırılabilirliğinde ve kırık eğiliminde artışla sonuçlanan

Progresif bir metabolik kemik hastalığıdır.

3 of 60

Yaşlanan nüfusun artmasıyla giderek önemli bir sağlık sorunu haline gelmiştir🡪200 milyondan fazla osteoporotik insan

Türkiye'de de toplum giderek yaşlanmakta 🡪 osteoporoz önemli bir sağlık sorunu

4 of 60

Hastalığın en önemli komplikasyonu 🡪 kemik kırıkları 🡪 kalça kırıkları

Kırıklar, minimal travmalarla veya travmasız

Kırıklar, yaşlılarda daha sık 🡪 daha ciddi sağlık sorunları

Her kırık, diğer bölgelerde olabilecek yeni kırıkların habercisidir.

8 of 60

Klinik Değerlendirme

İyi bir anamnez 🡪Doruk kemik kütlesini etkileyen faktörleri (ırk, cins, aile hikayesi, vücut habitusu, erken çocukluk ve pubertal gelişme, beslenme alışkanlıkları, genel sağlık durumu ve aktivite düzeyleri),

Düşük kemik kütlesi için risk faktörleri,

Düşmeler,

Yaşanmış kırıklar veya tanı konmamış vertebral kırıkları sorgulanmalıdır.

Tam bir fizik muayene🡪 mevcut bir kırık varlığı için bir tahmin yapabilir.

9 of 60

Osteoporozun en önemli klinik sonucu🡪 frajilite kırıkları

Bu kılavuzda, frajilite kırığı terimi, bireyin boyu yüksekliğindeki mesafeden travmasız veya minimal bir travma ile olan düşmelerde osteoporotik zeminde oluşan kırık anlamında kullanılmıştır.

Osteoporotik frajilite kırığı:

vertebral kolon,
kalça,
önkol,
omuz kırıklarıdır.

10 of 60

Hastaların ilk şikayeti🡪 boy kısalması
Hastanın boyunun ölçülmesi;

Muayenede hastanın gençliğinde bildiği boy uzunluğundan 4 cm kısa olması veya
Daha önceki muayenede kaydedilmiş boy uzunluğundan 1.5- 2 cm daha az olması önemli bir bulgudur.

11 of 60

KMY'den bağımsız olarak osteoporotik kırık riskini artıran faktörler:

Hastanın yaşı,
Osteoporoz için karakteristik bölgede daha önceden geçirilmiş kırık ,
Ebeveyndeki kırık hikayesi,
Sigara içimi,
Glukokortikoidlerin kullanımı,
Alkol kullanımı, (doza bağlı olarak)
Romatoid Artrit

14 of 60

Osteoporoz Tanısı

Osteoporoz tanısı;

Kemik mineral yoğunluğu (KMY)'nun ölçülmesi ya da
Düşük travmalı bir kırık gelişmesi ile konur.

Detaylı bir öykü, fizik muayene, KMY ölçümleri ve vertebral kırıklar açısından görüntüleme yöntemleri gereklidir.

Önerilen🡪KMY’nin dual X-ray absorbsiyometri (DXA) yöntemi ile ölçülmesidir.

15 of 60

DXA Yöntemi İle Kemik Mineral Yoğunluğu Ölçümü

KMY ölçümünde önerilen yöntem 🡪 DXA

DXA ile KMY ölçümü;

Kırık riskini belirlemede,
Farmakolojik tedaviye başlama kararında,
Tedavi monitörizasyonunda faydalıdır.

16 of 60

DXA ;

Ölçüm kolaydır.
Önemli kemik bölgeleri hakkında bilgiler sağlar.
Maruz kalınan radyasyon miktarı çok düşüktür.
Dezavantajı, çekim tekniğine ve alet kalibrasyonuna bağlı çekim hataları olabilmesidir

17 of 60

KMY Sonuçlarının Yorumlanması

DXA sonuçları osteoporoz açısından yorumlanırken T ve Z skorları kullanılır.

T skoru, hastanın KMY ölçümlerinin aynı cinsiyetteki genç erişkinlerin KMY ölçümlerinin ortalamasının kaç standart sapma altında ya da üstünde olduğunun ifadesidir.

T skoru, postmenopozal kadınlar ve 50 yaş üstü erkeklerde osteoporoz tanısı için kullanılmalıdır.

18 of 60

KMY için tanısal değerler erkeklere de uygulanabilir. Çünkü gözlemsel çalışmalar aynı yaş ve KMY değerlerinde erkek ve kadında mutlak kırık riskinin aynı olduğunu göstermiştir.

19 of 60

Z skoru ise hastanın KMY ölçümlerinin aynı cinsiyetteki ve aynı yaştaki KMY ölçümlerinin ortalamasının kaç standart sapma altında ya da üstünde olduğunun ifadesidir.

Z skoru, premenopozal kadın, 50 yaş altı erkeklerde osteoporoz tanısı için kullanılmalıdır.

Z skoru -2 SD ve altı ise “kronolojik yaşa göre beklenenden düşük kemik kütlesi”,-2’nin üzerinde ise “kronolojik yaşa göre normal kemik kütlesinden” bahsedilir.

20 of 60

DXA ile genelde lomber vertebra ve kalça ölçümleri

KMY Ölçüm Sıklığı

Tedavi almayan postmenopozal kadın ve 70 yaş üzeri erkeklerde 2 yılda bir,

Tedavi altında olan hastalarda yılda bir,

Teriparatid tedavisi alanlarda 6 ayda bir,

Sekonder osteoporozu olanlarda, glukokortikoid kullananlarda 6 ay ya da yılda bir tekrarlanmalıdır.

21 of 60

Vertebral Görüntüleme

Vertebralar lateral torasik ve lomber vertebra direkt grafileri ile ya da çoğu DXA cihazında var olan lateral vertebral kırık değerlendirme (vertebral fractureassessment, VFA) yöntemi ile incelenmelidir.

22 of 60

DSÖ🡪 Kırık risk değerlendirme aracı olan (Fracture Risk Assessment Tool, FRAX) FRAX’ın kullanılmasını önermiştir.

FRAX bilgisayar programı, önceden osteoporoza yönelik tedavi almamış olan postmenopozal kadın ve 40 yaşından yaşlı erkekte valide edilmiştir.

FRAX algoritmaları, 10 yıllık kırık olasılığını vermektedir.

FRAX skorlamasına göre, 10 yıllık kalça kırığı riski ≥%3, majör osteoporotik kırık riski ≥%20 ise tedaviye başlanması maliyet-etkin kabul edilmektedir.

26 of 60

Premenopozal Osteoporoz

Tanısı için, düşük kemik mineral yoğunluğu (KMY) ile beraber frajilite kırığı ya da sekonder osteoporoz nedeni varlığı gerekmektedir.

Premenopozal kadınların düşük kemik yoğunluk değerlerine sahip olması, yüksek kemik kırık riskini taşıdıklarını göstermemektedir.

KMY ile tanıda Z skoru kullanılmalıdır.

28 of 60

Premenopozal kadınlarda rutin olarak KMY taraması önerilmemektedir.

Frajilite kırığı öyküsü ya da sekonder osteoporoz nedenlerinden biri

KMY 🡪 Z skoru

Beklenenden düşük

Sekonder osteoporoz nedenleri

Gebelik ilişkili osteoporoz

29 of 60

18-50 yaş arası kadınlarda

Günde 1000 mg kalsiyum ve 800-1500 İU D vitamini,
Yaşam tarzı önerileri,
Düzenli yük bindiren egzersizlerin yapılması (yürüyüş gibi),
Sigara ve alkol tüketiminden kaçınılması,
Kafein tüketiminin sınırlandırılması önerilir.

30 of 60

Tedaviyi izlemde, KMY azalmasının durdurulması kriter olarak alınmalı ve bu sağlanana kadar tedavi devam ettirilmelidir.

DXA takipleri 1-2 yıl aralıklarla yapılabilir. KMY azalması durdurulduğunda, başka tedavilere gerek kalmaz. Başka risk faktörleri eklenmedikçe takip DXA çekimlerine de gerek yoktur.

31 of 60

Postmenopozal Osteoporoz

Kadınlarda östrojen eksikliğine bağlı gelişir.

Kırık 🡪tek önemli bulgusudur 🡪 düşme veya travma ile tetiklenir.

Kalça kırıkları en ciddi komplikasyonudur.

Tanısı;

KMY ölçümleri (T Skoru) ve/veya
Majör travma olmaksızın oluşan vertebra veya kalça kırığı varlığı ile belirlenir.

32 of 60

Farmakolojik Olmayan Tedavi

Egzersiz: Düzenli ağırlık taşıyıcı ve kas güçlendirici egzersiz yapılması önerilir.

Sigaranın kesilmesi

Alkol alımının sınırlanması (<20gr/gün)

Düşme riskinin azaltılması

Yeterli kalsiyum alınması:1200 mg kalsiyum alınması önerilir.

Yeterli vitamin D alımı:Günde 800-1200 Ü D vitamini desteği.

Diyet: Protein alımı

33 of 60

Postmenopozal osteoporozlu hastalarda🡪bisfosfonatlar veya denosumab ilk tercih

Frajilite fraktürü olmayan ve bisfosfonat ve denosumab kullanamayan postmenopozal kadınlarda🡪 raloksifen veya stronsiyum ranelat

Ciddi osteoporozu olup (T skoru <-3.5 SD) birden fazla kırığı olan ve bisfosfonatları tolere edemeyen veya bisfosfonat tedavisine rağmen kırık geliştiren🡪 teriparatid veya abaloparatid tedavisi

Tedaviye başlanmasından 1-2 yıl sonra🡪 DXA ile KMY ölçülmelidir.

34 of 60

Erkek Osteoporozu

Erkeklerde görülen kemik mikromimarisinin bozulması ve kemik kırılganlığının artması ile karakterize düşük kemik kütlesi ve artmış kırık riski ile giden bir kemik hastalığıdır.

Kadınlardan 10 yıl daha geç gelişir.

Erkeklerde osteoporoza neden olan bozukluklar kadınlarla benzerdir: Hipogonadizm, glukokortikoid tedavi, gastrointestinal hastalıklar, vitamin D eksikliği, antiepileptik ilaçlar, hiperkalsüri ve alkol alışkanlığı en sık tespit edilen nedenlerdir.

35 of 60

Elli yaş üstü erkeklerde osteoporoz tanısı, kemik mineral yoğunluğu ölçümlerinde T skoruna göre konulur.

Elli yaş altı erkeklerde, sadece KMY’de Z skoru kırık riskini belirlemede yeterli değildir. Osteoporoz tanısı koymak için frajilite kırığı ve herhangi bir diğer osteoporoz risk faktörü varlığı (glukokortikoidler, hipogonadizm, hiperparatiroidizm vb.) aranmalıdır.

36 of 60

Kalsiyum alımı 50-70 yaş arası erkeklerde 1000 mg/gün,

70 yaş üstü erkeklerde 1200 mg/gün olmalıdır.

D vitamini eksikliği olanlarda uygun replasman tedavisi genellikle günlük 600-800IU tüketim önerilmektedir.

Osteoporoz riski altındaki erkeklere haftada 3-4 kez 30-40 dakika ağırlık egzersizleri önerilmektedir.

Osteoporozlu tüm erkeklerin sigarayı bırakması

ve alkolü azaltması önerilmektedir.

37 of 60

Gebelik ve Laktasyona Bağlı Osteoporoz

Gebelik osteoporozu🡪 nadir
Gebeliğin son trimesteri ya da erken postpartum dönemde vertebra kırıkları ile kendini gösteren, sıklıkla ilk gebelikte gözlenen şiddetli osteoporoz tablosudur.

Gebelik ve laktasyon döneminde genellikle iki klinik tablo görülür: Gebelik ve laktasyona bağlı osteoporoz ve kalçanın geçici osteoporozu.

38 of 60

Gebelik ve laktasyona bağlı osteoporoz🡪 daha önce bazal KMY ölçümü yapılmamış ve kemik sağlığı ile ilgili sorun yaşamamış kadınlarda gebeliğin son dönemleri ya da laktasyonun ilk aylarında kırık şeklindedir

Kendi kendini sınırlayan bir durumdur.

Kalçanın geçici osteoporozu🡪 gebeliğin idiyopatik osteoporozu

Gebeliğin özellikle 3. trimesterinde ortaya çıkan unilateral ya da bilateral kalça osteoporozudur. Femur başında ağrı, demineralizasyon ve kırık ile seyreder.

Kendi kendini sınırlayan bir durumdur. Postpartum 2-12 ay içinde kendiliğinden düzelir.

39 of 60

Glukokortikoid Osteoporozu

Endojen ya da ekzojen olarak hiperkortizolemi🡪 osteoporoz ve kırıklar
Sekonder osteoporozun en sık görülen nedenlerinden kabul edilir.
Glukokortikoid kullanımının kemik üzerindeki etkileri🡪 kullanım dozu ve süresine bağlıdır.

Kırık riskinde artış yüksek glukokortikoid dozlarıyla doğru orantılıdır.
Oral glukokortikoid kullanımı; önemli düzeyde, başta vertebra olmak üzere fraktür riskinde artış ile ilişkilidir.
İnhale glukokortikoidlerin KMY üzerine olan etkileri daha az belirgindir.

40 of 60

İlaçlar ve Metabolik Kemik Hastalıkları

41 of 60

Organ Nakli Hastalarında �Görülen Metabolik Kemik �Hastalıkları

Solid organ ya da hematopoetik kök hücre nakillerinin transplantasyon öncesi ve sonrası 🡪 metabolik kemik hastalıkları, osteoporoz ,osteomalazi

Nakil öncesi ve sonrasında 🡪DXA ile kemik mineral yoğunluğu ölçümleri

Transplantasyon öncesi ve sonrası 🡪 1500-2000 IU/gün D vitamini

D vitamini düzeyi düşük 🡪transplantasyon öncesi D vitamini düzeyi 30 ng/ml olacak şekilde yükleme yapılmalıdır.
Bir kısıtlama yoksa, çoğu beslenmeden karşılanacak şekilde 1200-1500 mg/ gün kalsiyum alımı sağlanmalıdır.

42 of 60

I.KRONİK KARACİĞER HASTALIĞI MİNERAL KEMİK BOZUKLUKLARI (HEPATİK OSTEODİSTROFİ)

Hepatik osteodistrofi🡪 kronik karaciğer hastalarında gelişen metabolik kemik hastalıkları(hem osteoporoz hem osteomalazi)🡪 asemptomatik
Kronik karaciğer hastalığı tanısı alan her olguya🡪 DXA ile KMY ölçümü
Tedavide en önemli yaklaşım primer korumadır 🡪Alkol ve sigara tüketiminin kesilmesi, kafein alımının azaltılması, düzenli aerobik egzersiz, yeterli kalsiyum alımı (1000-1200 mg/gün) ,yeterli D vitamini alımı (800-1500 IU/gün)

43 of 60

II. BARİATRİK CERRAHİ SONRASI METABOLİK KEMİK HASTALIKLARI

Obezite cerrahisi sonrası kilo kaybı ve malabsorbsiyon ile ilişkili 🡪 osteoporoz veya osteomalazi tablosu
Osteoporoz genellikle klinik bulgu vermez. Bariatrik cerrahi işlemler sonrasında kırık riskinde artış olabilir.
Osteoporozdan korunmak için, cerrahi şekline bakılmaksızın🡪 kalsiyum replasmanı 1200-2000 mg/gün, (tercihen kalsiyum sitrat), D vitamini replasmanı (25(OH) D düzeylerini 30 ng/ml'nin üzerinde tutmak için 3000 IU/gün.)

44 of 60

III.DİYABET VE METABOLİK KEMİK HASTALIKLARI

Diyabet hastalarında izlenen metabolik değişiklikler, kemik metabolizmasını etkilemektedir. Tip 1 DM olgularında osteoporoz gelişme riski artmıştır Tip 2 DM ve Tip 1 DMli hastalarda kırık riski artmıştır.
Sağlıklı yaşam biçimi, yeterli D vitamini ve kalsiyum alımı gibi öneriler diyabetliler için de geçerlidir.

45 of 60

OSTEOPOROZ TEDAVİSİ

Non-Farmakolojik Tedavi

Kemik Sağlığı için Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Yaşa ve cinsiyete göre yaşam boyu yeterli kalsiyum alımı
Vitamin D yeterliliğini temin etme
Dengeli beslenme
Sigara içiminin önlenmesi
Alkol alımının kısıtlanması
Kafein düzeyi <200 mg/gün olmalı
Düzenli egzersiz
Düşmeye yönelik tedbirlerin alınması

46 of 60

Farmakolojik Tedavi

Tedavi edilmesi gereken hastalar şöyle tanımlanabilir:

1. Frajilite kırığı olması.

2. Femur boynu, total kalça ya da lumbal vertebralardaki T skorun ≤-2.5 olması.

3. T skorun -1 ile -2.5 arasında olduğu düşük kemik kütlesi durumunda, FRAX skorlamasıyla 10 yıllık kalça kırığı riski ≥%3’ten, majör osteoporotik kırık riski ≥%20 ise farmakoterapi düşünülmelidir.

47 of 60

Osteoporoz tedavisinde kullanılacak ilacın kırık azaltıcı etkisinin gösterilmiş olması gerekir. FDA ve EMA onayı almış ilaçlar şunlardır:

1. Bisfosfonatlar (alendronat, alendronat ve D3 kombinasyonu, ibandronat, risedronat ve zoledronik asit)

2. Denosumab (RANKL inhibitörü)

3. Kalsitonin

4. Raloksifen (östrojen agonist/antagonisti)

5. Doku selektif östrojen kompleks (konjuge östrojenler/bazedoksifene)

6. Paratiroid hormonu (1-34) (teriparatid) ve Parathormon ilişkili protein analoğu(Abaloparatid)

7. Östrojenler (östrojen ve/veya hormon tedavisi)

8. Romosozumab (Monoklonal anti-sclerostin analoğu)

48 of 60

FDA onaylı ilaçlar dışında, kırık azaltıcı etkileri ve güvenlikleri gösterilmiş; FDA onaylı ilaçların çeşitli nedenlerle kullanılamadığı durumlarda kullanılabilecek ilaçlar:

1. Stronsiyum ranelat

2. Kalsitriol

3. Genistein

4. Diğer bisfosfonatlar (etidronat, pamidronat, tiludronat)

5. Tibolon

6. Paratiroid hormon (1-84)

7. Sodyum florid

49 of 60

Osteoporoz tedavisinde temel hedef🡪 ‘kırık önlenmesi’

Kalça kırık riski azalttığı gösterilmiş olan ilaçlar (alendronat, risedronat, zoledronik asit, denosumab) ilk sıra tercih ilaçları.

İlaçlar arasında seçim yapılırken,

Hastanın özellikleri,
İlaç yan etkileri ve
Maliyet-etkinlik dikkate alınmalıdır.

Son yıllarda artık iyice yerleşen tedavi yaklaşımı🡪 oral bir bisfosfonat ile (alendronat ya da risedronat) ile tedaviye başlamak🡪 tolere edilemiyorsa tedaviyi zoledronik asit ile sürdürmek
Hastada bisfosfonat kullanımı ile ilgili sorunlar varsa, denosumab seçilebilir.

50 of 60

1.Bisfosfonatlar: Osteoporoz tedavisinde en sık kullanılan ilaçlardır. Bütün oral bisfosfonatlar (risedronat ve ibandronat dahil), sabah boş mideye ve bol suyla alınmalıdır. Alındıktan sonra, hastaların yarım saat sırtüstü yatmaması önerilir. Hasta oturabilir ya da dolaşabilir.

2.Denosumab:"Receptor activator of nuclear factor kappa-B ligand" (RANKL)’a karşı tam insan monoklonal antikorudur. RANKL miktarını azaltmaktadır. Altı ayda bir 60 mg SC uygulama şeklinde uygulanmaktadır.

51 of 60

3. Teriparatid (PTH 1-34), Abaloparatide(Parathormon related protein analoğu): Yüksek kırık riskine sahip ve diğer tedavilere yanıt vermemiş ya da diğer tedavileri tolere edememiş postmenopozal osteoporozlu hastalarda kullanılır.

Teriparatid ve abaloparatide tedavisi öncesi🡪 PTH ve 25(OH)D düzeyi ölçümü 🡪 hiperparatiroidizm ve osteomalazi olmadığı gösterilmelidir.

4. Romosozumab: Monoklonal anti-sclerostin analoğudur. Osteoblast fonksiyonları ve kemik yoğunluğunu iyileştirir, kırık riskini azaltır. Subkutan olarak ayda bir 210 mg uygulanır ve 12 ay boyunca verilir.

52 of 60

5.Raloksifen:(Selektif östrojen reseptör modülatörü)

Kemik üzerindeki etkileri🡪 östrojen agonisti. Postmenopozal osteoporozun önleme ve tedavisinde onaylıdır.

6. Stronsiyum Ranelat: Kemik yapımını arttıran, yıkımını ise azaltan bir ilaç olarak sunulmuştur. FDA onayı yoktur.

7. Kalsitonin: Osteoklast inhibitörüdür. Nazal sprey şeklindeki formları postmenopozal osteoporoz tedavisi için onay almıştır. Doz, nazal sprey için 200 IU / gün’dür.

8. Sodyum Fluorid: Bilinmeyen bir mekanizmayla yeni kemik oluşumunu uyardığı düşünülmektedir.

53 of 60

Frajilite Kırığı Olan Hastaya Yaklaşım

Frajilite kırığı normal olarak kırık oluşturmayacak düzeydeki düşük düzeyli, düşük enerjili travma olarak bilinen mekanik güçler sonucu oluşan kırıktır.

Osteoporotik frajilite kırığı, düşük kemik yoğunluğu ile ilişkili başlıca

vertebral kolon,
kalça,
önkol,
omuz bölgesinde oluşan kırıklardır.

54 of 60

Frajilite kırığı olan hastaların tümü 🡪sekonder endokrin ve metabolik nedenler açısından değerlendirilmelidir. Sekonder nedene yönelik tedavi planlanırken kemik spesifik tedavi de yapılmalıdır.

Frajilite kırığı olan hastanın yeterli kalsiyum ve vitamin D alımının yanısıra, yeterli protein tüketiminin, metabolik durumunun ve komorbid hastalıklarının multidisipliner yaklaşımla yönetimi yapılmalıdır.

Frajilite kırığı olup yüksek riskli ve bisfosfonat tedavisi başarısız olan hastaların tedavisinde teriparatid seçeneği akla gelmelidir.

Fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanının kırık sonrası rehabilitasyon tedavisi ve rehabilitasyon sonrası yönetimi önerilmelidir.

55 of 60

Vitamin D Eksikliği

Vitamin D, sekosteroid yapıda bir hormonudur.

Önemli bir kısmı (%80-90) UVB ışınları etkisiyle ciltte sentezlenir. Sentez için cilde direkt güneş ışını teması gereklidir.
Ülkemizin bulunduğu enlemde🡪Mayıs-Kasım ayları arasında 🡪Uygun ışın açısı saat 10.00-15.00 🡪güneşe çıkılması önerilir.

56 of 60

Vücudun D vitamini durumunu gösteren en iyi parametre serum 25(OH) vitamin D düzeyidir.

Kemik sağlığı üzerine ve kemik dışı yararlı etkileri nedeniyle TEMD Osteoporoz ve Metabolik Kemik Hastalıkları Çalışma Grubu, 25(OH) D düzeyinin:

20 ng/ml’nin üzerindeki (50 nmol/L) düzeyi kemik sağlığı için yeterli,
30-50 ng/ml (75-125 nmol/L) arasındaki düzeyi kemik dışı etkileri için yeterli,
10-20 ng/ml (25-50 nmol/L) arasındaki düzeyi vitamin D yetmezliği,
<10 ng/ml (25 nmol/L) olmasını ise vitamin D eksikliği olarak kabul etmektedir.
>100 ng/ml (>250 nmol/L) olan ve önemli miktarda kalsiyum tüketen kişilerde vitamin D toksisitesi riski artmıştır.
25(OH) D düzeyi >150 ng/ml olduğu durumlarda vitamin D intoksikasyonundan bahsedilir.

58 of 60

Vitamin D Eksikliğinin Önlenmesi ve Tedavisi

Kemikleri korumak için minimum günlük D vitamini (kolekalsiferol) önerisi

19-70 yaş🡪 600 IU,
71 yaş ve üstü🡪 800 IU’dir.

Yaşlılarda ve vitamin D eksikliği yönünden diğer riskli kişilerde daha yüksek günlük D vitamini dozu gerekebilir.

D vitamini ile birlikte yeterli kalsiyum alımı sağlanmalıdır (19-70 yaș: 1000 mg/gün, >70 yaş: 1200 mg/gün)

59 of 60

25(OH) vitamin D düzeyi🡪 20 ng/ml altında olan yetişkinlere 🡪D vitamini yüklemesi yapılmalıdır.

Vitamin D3 (kolekalsiferol) 50.000 IU/hafta, 6-8 hafta süre ile verilmeli ve serum 25-hidroksi vitamin D düzeyinin 20 ng/ml ve üzerine çıkarılması hedeflenmelidir. 50.000 IU/hafta dozundan daha yüksek doz verilmemelidir.
Hedeflenen serum vitamin D düzeyine ulaştıktan sonra, vitamin D günlük idame dozu ile devam edilmelidir.
Hedeflenen serum düzeyine ulaşılmadığı durumlarda vitamin D tedavisine 50.000 IU/hafta, 3-6 hafta süre ile devam edilebilir.