1 of 60

เอกสารประกอบกิจกรรม

Train the Trainer

2 of 60

วัตถุประสงค์ของชุดความรู้

1. ใช้สำหรับ train the trainer (ผู้ใหญ่ที่จะรับหน้าที่ไปสอนเด็กๆ) เพื่อเป็นแนวทาง

ในการจัดกิจกรรมที่นำไปสู่การเป็นโรงเรียนปลอดขยะ สพฐ.

*trainer สามารถนำชุดความรู้ไปปรับแต่งให้เข้ากับการสอนเด็กๆในพื้นที่ของตนเอง

2. เพื่อสร้างความเข้าใจและความตระหนักเรื่องความสำคัญของขยะ � (ขยะคืออะไร เกี่ยวข้องกับชีวิตเราอย่างไร)

3. เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจเรื่องการจัดการขยะที่ถูกวิธี

4. เพื่อแนะนำแนวทางปฏิบัติที่ทำได้จริงในแต่ละพื้นที่

3 of 60

เนื้อหาด้านในชุดความรู้

แบ่งเป็น 5 ส่วน

  1. ชวนคุยสร้างความตระหนักปัญหาขยะ ผ่านเกม Kahoot และรูปภาพ หน้า 5-18
  2. แนะนำวิธีการเล่นเกม Kahoot หน้า 5-8
  3. รู้จักวิธีการจัดการขยะตามหลักแนวคิด Zero waste หน้า 19-45
  4. ตัวอย่างคำถามที่พบบ่อย หน้า 47-56
  5. แนะนำเกม คิดจะทิ้ง Challenge หน้า 57-62

4 of 60

ตัวอย่างตารางกิจกรรม

Train the Trainer

5 of 60

ผู้เล่นอ่านคำถามจากจอทีวี

เลือกคำตอบที่คิดว่าถูกต้องบนจอโทรศัพท์ของตนเอง

ภายในเวลาที่กำหนด

Pollution Quiz

วิธีการเล่น Kahoot

6 of 60

จะปรากฎหน้าจอดังภาพ

ผู้เล่น แสกน QR codeหรือพิมพ์ Kahoot.it เพื่อเข้าสู่เว็บไซท์��

วิธีการเข้าสู่เกม

Pollution Quiz

สำหรับผู้เล่น

7 of 60

ผู้เล่นดูตัวเลขจากจอทีวี�เพื่อใส่ลงในช่อง Game PIN

Pollution Quiz

สำหรับผู้เล่น

XXXXXX

วิทยากร คลิกที่นี่ เพื่อเข้าเกม

แล้วกดเลือก Classic Mode ที่หน้าจอ

8 of 60

ผู้เล่นใส่ชื่อของตนเองในช่อง Nickname แล้วกด OK, go!

ชื่อจะปรากฎบนจอทีวี

วิทยากรรอชื่อผู้เล่นปรากฎ

ครบบนหน้าจอ แล้วกด Start

XXXXXX

Nickname

Pollution Quiz

สำหรับผู้เล่น

9 of 60

ขยะคืออะไร�มาจากไหน

10 of 60

เราสร้างขยะ �เฉลี่ยคนละ1.1 กก. ต่อวัน

11 of 60

ประเทศไทย�ทิ้งขยะพลาสติกลงมหาสมุทรเป็นอันดับ 6 ของโลก

สถิติปี 2015 อ้างอิง: งานวิจัยจาก Association for Marine Science

12 of 60

สัตว์ เช่น เต่า วาฬ โลมา นก �ตายมากกว่าปีละ 100 ล้านตัวเพราะขยะในทะเล

13 of 60

ไมโครพลาสติก�... คืออะไร

14 of 60

พลาสติกที่แตกตัว

ขนาดเล็กกว่า

5 มม.

15 of 60

ตัวอย่างแหล่งที่มาของ

ไมโครพลาสติก

พลาสติกที่แตกออก

เป็นชิ้นเล็กๆ

ไมโครบีดส์ที่ถูกใส่ไว้�ในบางผลิตภัณฑ์

การเสียดสีของ�ยางรถกับถนน

เสื้อผ้าที่ทำจาก�ใยสังเคราะห์

16 of 60

ขยะพลาสติกในมหาสมุทร�แตกเป็นชิ้นเล็กๆ

ปลาในมหาสมุทร�กินไมโครพลาสติกเข้าไป

คนจับปลา�มากินเป็นอาหาร

ไมโครพลาสติกเกี่ยวพันกับเราอย่างไร

ตัวอย่างจากห่วงโซ่อาหาร

17 of 60

ตัวอย่างสื่อวิดีโอสร้างความตระหนัก

เลือกใช้ได้ตามความเหมาะสมของบริบทการฝึกอบรม

ค้นหาวิดีโอเพิ่มเติม : lessplastic

กินได้ไม่ทิ้งกัน

ปลาวาฬนำร่องครีบสั้น

ขยะพลาสติกในทะเล (BBC)�(รออัพโหลดใหม่)

แพขยะยักษ์ทะเลแปซิฟิค

18 of 60

มีผลกระทบ�ต่อชีวิตของเรา�หรือเปล่า

19 of 60

3R

คิดจะทิ้ง ต้องคิดถึงอะไรบ้าง

ลด

ใช้ซ้ำ

นำกลับมาใช้ใหม่

20 of 60

แนวคิด Zero Waste

ลด (Reduce)

ใช้ซ้ำ (Reuse)

นำกลับมาใช้ใหม่ Recycle

ใช้เป็นเชื้อเพลิง�ทดแทน

ฝังกลบ

21 of 60

พลาสติกหุ้มฝาขวด

พลาสติกที่แตกตัวได้ �(OXO อ็อกโซ)

ไมโครบีดส์

ประเภทของพลาสติกที่ถูกเลิกใช้ในประเทศไทย

ปี 2562

ปี 2565

ถุงพลาสติก�ที่บางกว่า 36 ไมครอน

กล่องโฟม

แก้วพลาสติก�แบบใช้ครั้งเดียว

หลอดพลาสติก

ละก่อนลด

22 of 60

ถ้าเราไม่สร้างขยะเราก็�ไม่ต้องปวดหัวกับการจัดการขยะ

คิด

ลด

(Reduce)

จะ

ลดใช้ ลดขยะที่ต้นทาง

23 of 60

ลด | Reduce

พกไว้ �ไม่ต้องใช้ Single-use

แก้วส่วนตัว

แทนแก้วพลาสติก�และหลอด

กระติกน้ำ

แทนขวดน้ำพลาสติก

ปิ่นโต�หรือกล่องข้าวส่วนตัว

แทนถุงแกง

  • ไม่ซื้อของที่ไม่จำเป็น เพราะสุดท้ายแล้ว ของที่เราไม่ได้ใช้ก็จะกลายเป็นขยะ
  • พกของใช้ส่วนตัวที่มีอายุการใช้งานยาวนาน แทนการรับบรรจุภัณฑ์ชิ้นใหม่จากร้านค้า

อยากลด (ขยะ)ต้องเปลี่ยน (นิสัย)

ถุงผ้า

แทนถุงหิ้วพลาสติก

24 of 60

  • สั่งอาหารแต่พอดี ไม่ให้เหลือทิ้งเป็นขยะ

ลด | Reduce

อยากลด (ขยะ)ต้องเปลี่ยน (นิสัย)

25 of 60

วัสดุทุกประเภทสร้างผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม �ตั้งแต่กระบวนการผลิต ไปจนถึงกระบวนการย่อยสลาย �จึงควรนำมาใช้ซ้ำให้คุ้มค่าก่อนถูกทิ้งเป็นขยะ

คิด

ใช้ซ้ำ

(Reuse)

จะ

ใช้ซ้ำ จนกว่าจะช้ำ

26 of 60

ใช้ซ้ำ | Reuse

ไม่ว่าจะถุงแบบไหน

ก็ต้องคิดจะใช้ให้คุ้ม

27 of 60

Reuseกระบอกน้ำ

Reduceขวดน้ำพลาสติก

ซื้อใหม่วันละ 1 ขวด 365 วัน �= 365 ขวด

ถ้าขวดละ 10 บาท = 3,650 บาท

ใช้ซ้ำ 1 ขวด 365 วัน �= 1 ขวด

ถ้าขวดละ 100 บาท = 100 บาท

28 of 60

ตู้กดน้ำสะอาด

  1. จัดเตรียมบริการ
  2. พัฒนาคุณภาพ
  3. สร้างความวางใจ

สร้างพฤติกรรม

  1. สำรวจนิสัยการพกกระติก
  2. ทำด้วยกันหลายๆคน
  3. ชื่นชมเมื่อทำดี

ตัวอย่างโครงการ�ที่ทำได้สำเร็จแล้ว

+

29 of 60

การกำจัดขยะให้ถูกวิธีจะช่วยลดปัญหาขยะล้นเมือง �ขั้นตอนสำคัญก่อนที่จะไปถึงการ Recycle คือการรู้จักประเภทของขยะ

คิด

นำกลับมาใช้ใหม่

(Recycle)

จะ

แปรรูป เปลี่ยนประโยชน์ใช้สอย

30 of 60

อะไรอยู่ในภูเขาขยะ

31 of 60

แยกกำจัด

แยก�ใช้ประโยชน์

เหลือฝังกลบ

ขยะติดเชื้อ

ขยะอันตราย

ขยะเศษอาหาร

ถังรีไซเคิล

ขวด PET

ขยะสกปรก

นำมากลับมาใช้ใหม่ | Recycle

บรรจุภัณฑ์ที่แห้ง

และสะอาด

คิด

จะ

แยก

32 of 60

วัสดุและขนาดเหมาะสม

มองเห็นขยะข้างใน�ช่วยให้ทิ้งได้ถูกต้อง

มีป้ายชัดเจน

คิด จะ แยก

ไม่มีถังสีก็ไม่เป็นไร

33 of 60

ขยะจากสถานพยาบาล

หน้ากากอนามัย

เข็มฉีดยา

วัสดุทางการแพทย์

ขยะติดเชื้อ

ทิ้ง

วัสดุที่สัมผัสผู้ติดเชื้อ

ขยะติดเชื้อจากบ้าน

แยกใส่ ถุงใส หรือถุงแดง

ขยะจากสถานพยาบาลที่ปนเปื้อนเชื้อโรค�เช่น สารคัดหลั่งจากร่างกาย สิ่งปฏิกูล

นำไปเผาทำลาย

หรือส่งไป

จุดรับท้องถิ่น

แยกทิ้งลงถัง

34 of 60

แบตเตอรี่

หลอดไฟ

ขวดยาฆ่าแมลง�/กระป๋องสเปรย์

อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์

นำไปแยกกำจัดอย่างถูกวิธี

ขยะอันตราย

แยก

ขยะที่มีสารพิษ สารเคมี หรือไวไฟ�สังเกตสัญลักษณ์ที่ระบุไว้บนบรรจุภัณฑ์

ของมีคม/เศษกระจกแตก

ส่งคืนองค์กรหรือโรงงาน�เพื่อรีไซเคิลขยะอิเล็กทรอนิกส์

เช่น AIS, DTAC,

TES-AMM

35 of 60

อาหารที่ยังกินได้

เศษอาหาร

ทำปุ๋ยหมัก

ขยะเศษอาหาร

เศษอาหาร

หากมีปริมาณมาก�ให้บริจาค

แยก

เศษอาหาร อินทรีย์วัตถุ

ที่ย่อยสลายได้

อาหารสัตว์

อาหารคน

แยกน้ำแกง

ใบไม้

36 of 60

กระป๋อง

ขวดแก้ว

กระดาษ

ขวดพลาสติก

ขายให้ลุงซาเล้ง

รถขยะมารับไป

เปลี่ยนเป็นเงิน

แยกรีไซเคิลตามหมวดหมู่

ถังรีไซเคิล

แยก

มีมูลค่า นำกลับมาใช้ได้ใหม่

บรรจุภัณฑ์พลาสติก แห้ง สะอาด

37 of 60

2

3

4

5

6

7

PET

เช่น ขวดน้ำดื่ม ขวดน้ำมันพืช

HDPE

เช่น ขวดแชมพู

ฝาขวดน้ำ ถังขยะ

PVC

เช่น ท่อประปา ฉนวนหุ้มสายไฟ

LDPE

เช่น ถุงใส่ของ �ถุงใส่อาหารแช่แข็ง

PP

เช่น กล่องอาหารพลาสติกใส

PS

เช่น ถ้วย จาน กล่องใส่ซีดี ขวดยาคูลท์

OTHER

เช่น ปากกา หมวกนิรภัย

(วัสดุ Multi-layered)

อ้างอิง: กรมควบคุมมลพิษ และกรมวิทยาศาสตร์บริการ

รู้หรือไม่ว่าพลาสติกมีหลายประเภท

38 of 60

v

v

“พลาสติก” บางชนิดเท่านั้น

ที่ Recycle ได้ในประเทศไทย

39 of 60

ขวด PET ใส

ฝาและห่วง

ส่งไปโรงงานรีไซเคิล�เพื่อทำเป็นวัสดุใหม่�เช่นที่

ฉลากฟิล์มพลาสติก

เทน้ำทิ้งและบีบ�เพื่อประหยัดพื้นที่

ส่งไปจุดรับ�ในท้องถิ่น

40 of 60

ขวด PET ใส

นำไปทำเป็นเส้นใยใหม่

ทำเป็นเครื่องนุ่งห่ม

ตัวอย่างวัสดุใหม่จากขวด PET

41 of 60

กล่องพลาสติก

ถุง

ซองขนม

แก้วน้ำพลาสติก

หลอดพลาสติก

บรรจุภัณฑ์แห้งสะอาด

แยก

บรรจุภัณฑ์ที่ล้างทำความสะอาดและตากให้แห้งแล้ว

เช่นที่ N15

ส่งไปทำเชื้อเพลิงทดแทน (RDF)

ส่งไปทำน้ำมันทดแทน

Pyrolysis

ยัดใส่แก้วพลาสติกทำ eco fuel

42 of 60

รีไซเคิลได้ยาก

แต่ยังมีปลายทาง

วัสดุผสม

กล่องนม

ประกอบไปด้วยวัสดุหลายประเภท�ซ้อนกันเป็นชั้นๆ

ซองขนม

แผงยา

43 of 60

ตัวอย่างวัสดุทดแทน

Green Road จากถุงพลาสติก

หลังคาเขียวจากกล่องนม

Eco Brick จากขยะใส่ขวด

44 of 60

ภาชนะเปื้อนเศษอาหาร

ไม้เสียบลูกชิ้น

กระดาษ

เช็ดปาก

นำไปฝังกลบ

ขยะสกปรก

การแยกขยะจะทำให้เหลือขยะฝังกลบ�น้อยลง

บรรจุภัณฑ์ปนเปื้อนเศษอาหาร�ไม่สะดวกทำความสะอาด�และไม่สามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้

แยก

ภูเขาขยะ

45 of 60

มาช่วยกัน� ทำให้ภูเขาขยะ

เล็กลง

46 of 60

  1. แยกขยะไปทำไม �สุดท้ายคนก็เอาไป�รวมกันอยู่ดี

FAQs

คำถามที่พบบ่อย

47 of 60

2. แยกแล้วไปไหน

FAQs

คำถามที่พบบ่อย

48 of 60

3. อะไรรีไซเคิลได้บ้าง

FAQs

คำถามที่พบบ่อย

49 of 60

4. มือใหม่อยากเริ่มแยก

เริ่มจากอะไรก่อนดี

FAQs

คำถามที่พบบ่อย

50 of 60

5. ถุงแบบไหนดีกว่ากัน

FAQs

คำถามที่พบบ่อย

51 of 60

6. ทำไมไม่ใช้พลาสติกชีวภาพ

(Bioplastic) � (ย่อยได้จริงหรือ)

FAQs

คำถามที่พบบ่อย

52 of 60

7. _______ เอาไปทิ้งที่ไหน

FAQs

คำถามที่พบบ่อย

53 of 60

8. หมักปุ๋ยจากขยะเศษอาหาร

จะเริ่มอย่างไร

FAQs

คำถามที่พบบ่อย

54 of 60

9. แถวบ้านไม่มีลุงซาเล้ง

แยกขยะแล้วจะเอาไป

ขายที่ไหน

FAQs

คำถามที่พบบ่อย

55 of 60

10. คนที่บ้านไม่ร่วมมือ

ทำอย่างไรดี

FAQs

คำถามที่พบบ่อย

56 of 60

คิด

จะ

ทิ้ง

CHALLENGE

57 of 60

คิดจะทิ้ง Challenge | กติกา

58 of 60

คิดจะทิ้ง Challenge | กติกา

59 of 60

คิดจะทิ้ง Challenge | กติกา

60 of 60

คิดจะทิ้ง Challenge | กติกา