เอกสารประกอบกิจกรรม
Train the Trainer
วัตถุประสงค์ของชุดความรู้
1. ใช้สำหรับ train the trainer (ผู้ใหญ่ที่จะรับหน้าที่ไปสอนเด็กๆ) เพื่อเป็นแนวทาง
ในการจัดกิจกรรมที่นำไปสู่การเป็นโรงเรียนปลอดขยะ สพฐ.
*trainer สามารถนำชุดความรู้ไปปรับแต่งให้เข้ากับการสอนเด็กๆในพื้นที่ของตนเอง
2. เพื่อสร้างความเข้าใจและความตระหนักเรื่องความสำคัญของขยะ � (ขยะคืออะไร เกี่ยวข้องกับชีวิตเราอย่างไร)
3. เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจเรื่องการจัดการขยะที่ถูกวิธี
4. เพื่อแนะนำแนวทางปฏิบัติที่ทำได้จริงในแต่ละพื้นที่
เนื้อหาด้านในชุดความรู้
แบ่งเป็น 5 ส่วน
ตัวอย่างตารางกิจกรรม
Train the Trainer
ผู้เล่นอ่านคำถามจากจอทีวี
เลือกคำตอบที่คิดว่าถูกต้องบนจอโทรศัพท์ของตนเอง
ภายในเวลาที่กำหนด
Pollution Quiz
วิธีการเล่น Kahoot
จะปรากฎหน้าจอดังภาพ
ผู้เล่น แสกน QR code �หรือพิมพ์ Kahoot.it �เพื่อเข้าสู่เว็บไซท์��
วิธีการเข้าสู่เกม
Pollution Quiz
สำหรับผู้เล่น
ผู้เล่นดูตัวเลขจากจอทีวี�เพื่อใส่ลงในช่อง Game PIN
Pollution Quiz
สำหรับผู้เล่น
XXXXXX
วิทยากร คลิกที่นี่ เพื่อเข้าเกม
แล้วกดเลือก Classic Mode ที่หน้าจอ
ผู้เล่นใส่ชื่อของตนเองในช่อง Nickname แล้วกด OK, go!
ชื่อจะปรากฎบนจอทีวี
วิทยากรรอชื่อผู้เล่นปรากฎ
ครบบนหน้าจอ แล้วกด Start
XXXXXX
Nickname
Pollution Quiz
สำหรับผู้เล่น
ขยะ…คืออะไร�มาจากไหน
เราสร้างขยะ �เฉลี่ยคนละ�1.1 กก. ต่อวัน
ประเทศไทย�ทิ้งขยะพลาสติกลงมหาสมุทร �เป็นอันดับ 6 ของโลก
สถิติปี 2015 อ้างอิง: งานวิจัยจาก Association for Marine Science
สัตว์ เช่น เต่า วาฬ โลมา นก �ตายมากกว่าปีละ 100 ล้านตัว�เพราะขยะในทะเล
ไมโครพลาสติก�... คืออะไร
พลาสติกที่แตกตัว
ขนาดเล็กกว่า
5 มม.
ตัวอย่างแหล่งที่มาของ
ไมโครพลาสติก
พลาสติกที่แตกออก
เป็นชิ้นเล็กๆ
ไมโครบีดส์ที่ถูกใส่ไว้�ในบางผลิตภัณฑ์
การเสียดสีของ�ยางรถกับถนน
เสื้อผ้าที่ทำจาก�ใยสังเคราะห์
ขยะพลาสติกในมหาสมุทร�แตกเป็นชิ้นเล็กๆ
ปลาในมหาสมุทร�กินไมโครพลาสติกเข้าไป
คนจับปลา�มากินเป็นอาหาร
ไมโครพลาสติกเกี่ยวพันกับเราอย่างไร
ตัวอย่างจากห่วงโซ่อาหาร
ตัวอย่างสื่อวิดีโอสร้างความตระหนัก
เลือกใช้ได้ตามความเหมาะสมของบริบทการฝึกอบรม
ค้นหาวิดีโอเพิ่มเติม : lessplastic
กินได้ไม่ทิ้งกัน
ปลาวาฬนำร่องครีบสั้น
ขยะพลาสติกในทะเล (BBC)�(รออัพโหลดใหม่)
แพขยะยักษ์ทะเลแปซิฟิค
ข
ย
ะ
มีผลกระทบ�ต่อชีวิตของเรา�หรือเปล่า
3R
คิดจะทิ้ง ต้องคิดถึงอะไรบ้าง
ลด
ใช้ซ้ำ
นำกลับมาใช้ใหม่
แนวคิด �Zero Waste
ลด (Reduce)
ใช้ซ้ำ (Reuse)
นำกลับมาใช้ใหม่ Recycle
ใช้เป็นเชื้อเพลิง�ทดแทน
ฝังกลบ
พลาสติกหุ้มฝาขวด
พลาสติกที่แตกตัวได้ �(OXO อ็อกโซ)
ไมโครบีดส์
ประเภทของพลาสติกที่ถูกเลิกใช้ในประเทศไทย
ปี 2562
ปี 2565
ถุงพลาสติก�ที่บางกว่า 36 ไมครอน
กล่องโฟม
แก้วพลาสติก�แบบใช้ครั้งเดียว
หลอดพลาสติก
ละ�ก่อนลด
ถ้าเราไม่สร้างขยะเราก็�ไม่ต้องปวดหัวกับการจัดการขยะ
คิด
ลด
(Reduce)
จะ
ลดใช้ ลดขยะที่ต้นทาง
ลด | Reduce
พกไว้ �ไม่ต้องใช้ Single-use
แก้วส่วนตัว
แทนแก้วพลาสติก�และหลอด
กระติกน้ำ
แทนขวดน้ำพลาสติก
ปิ่นโต�หรือกล่องข้าวส่วนตัว
แทนถุงแกง
อยากลด (ขยะ)�ต้องเปลี่ยน (นิสัย)
ถุงผ้า
แทนถุงหิ้วพลาสติก
ลด | Reduce
อยากลด (ขยะ)�ต้องเปลี่ยน (นิสัย)
วัสดุทุกประเภทสร้างผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม �ตั้งแต่กระบวนการผลิต ไปจนถึงกระบวนการย่อยสลาย �จึงควรนำมาใช้ซ้ำให้คุ้มค่าก่อนถูกทิ้งเป็นขยะ
คิด
ใช้ซ้ำ
(Reuse)
จะ
ใช้ซ้ำ จนกว่าจะช้ำ
ใช้ซ้ำ | Reuse
ไม่ว่าจะถุงแบบไหน
ก็ต้อง�คิดจะใช้ให้คุ้ม
Reuse �กระบอกน้ำ
Reduce �ขวดน้ำพลาสติก
ซื้อใหม่วันละ 1 ขวด 365 วัน �= 365 ขวด
ถ้าขวดละ 10 บาท = 3,650 บาท
ใช้ซ้ำ 1 ขวด 365 วัน �= 1 ขวด
ถ้าขวดละ 100 บาท = 100 บาท
ตู้กดน้ำสะอาด
สร้างพฤติกรรม
ตัวอย่างโครงการ�ที่ทำได้สำเร็จแล้ว
+
การกำจัดขยะให้ถูกวิธีจะช่วยลดปัญหาขยะล้นเมือง �ขั้นตอนสำคัญก่อนที่จะไปถึงการ Recycle คือการรู้จักประเภทของขยะ
คิด
นำกลับมาใช้ใหม่
(Recycle)
จะ
แปรรูป เปลี่ยนประโยชน์ใช้สอย
อะไรอยู่ในภูเขาขยะ
แยกกำจัด
แยก�ใช้ประโยชน์
เหลือ�ฝังกลบ
ขยะติดเชื้อ
ขยะอันตราย
ขยะเศษอาหาร
ถังรีไซเคิล
ขวด PET
ขยะสกปรก
นำมากลับมาใช้ใหม่ | Recycle
บรรจุภัณฑ์ที่แห้ง
และสะอาด
คิด
จะ
แยก
วัสดุและขนาดเหมาะสม
มองเห็นขยะข้างใน�ช่วยให้ทิ้งได้ถูกต้อง
มีป้ายชัดเจน
คิด จะ แยก
ไม่มีถังสีก็ไม่เป็นไร
ขยะจากสถานพยาบาล
หน้ากากอนามัย
เข็มฉีดยา
วัสดุทางการแพทย์
ขยะติดเชื้อ
ทิ้ง
วัสดุที่สัมผัสผู้ติดเชื้อ
ขยะติดเชื้อจากบ้าน
แยกใส่ ถุงใส หรือถุงแดง
ขยะจากสถานพยาบาลที่ปนเปื้อนเชื้อโรค�เช่น สารคัดหลั่งจากร่างกาย สิ่งปฏิกูล
นำไปเผาทำลาย
หรือส่งไป
จุดรับท้องถิ่น
แยกทิ้งลงถัง
แบตเตอรี่
หลอดไฟ
ขวดยาฆ่าแมลง�/กระป๋องสเปรย์
อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์
นำไปแยกกำจัดอย่างถูกวิธี
ขยะอันตราย
แยก
ขยะที่มีสารพิษ สารเคมี หรือไวไฟ�สังเกตสัญลักษณ์ที่ระบุไว้บนบรรจุภัณฑ์
ของมีคม/เศษกระจกแตก
ส่งคืนองค์กรหรือโรงงาน�เพื่อรีไซเคิลขยะอิเล็กทรอนิกส์
อาหารที่ยังกินได้
เศษอาหาร
ทำปุ๋ยหมัก
ขยะเศษอาหาร
เศษอาหาร
หากมีปริมาณมาก�ให้บริจาค
แยก
เศษอาหาร อินทรีย์วัตถุ
ที่ย่อยสลายได้
อาหารสัตว์
อาหารคน
แยกน้ำแกง
ใบไม้
กระป๋อง
ขวดแก้ว
กระดาษ
ขวดพลาสติก
ขายให้ลุงซาเล้ง
รถขยะมารับไป
เปลี่ยนเป็นเงิน
แยกรีไซเคิลตามหมวดหมู่
ถังรีไซเคิล
แยก
มีมูลค่า นำกลับมาใช้ได้ใหม่
บรรจุภัณฑ์พลาสติก แห้ง สะอาด
2
3
4
5
6
7
PET
เช่น ขวดน้ำดื่ม ขวดน้ำมันพืช
HDPE
เช่น ขวดแชมพู
ฝาขวดน้ำ ถังขยะ
PVC
เช่น ท่อประปา ฉนวนหุ้มสายไฟ
LDPE
เช่น ถุงใส่ของ �ถุงใส่อาหารแช่แข็ง
PP
เช่น กล่องอาหารพลาสติกใส
PS
เช่น ถ้วย จาน กล่องใส่ซีดี ขวดยาคูลท์
OTHER
เช่น ปากกา หมวกนิรภัย
(วัสดุ Multi-layered)
อ้างอิง: กรมควบคุมมลพิษ และกรมวิทยาศาสตร์บริการ
รู้หรือไม่ว่าพลาสติก�มีหลายประเภท
v
v
“พลาสติก” บางชนิดเท่านั้น
ที่ Recycle ได้ในประเทศไทย
ขวด PET ใส
ฝาและห่วง
ส่งไปโรงงานรีไซเคิล�เพื่อทำเป็นวัสดุใหม่�เช่นที่
ฉลากฟิล์มพลาสติก
เทน้ำทิ้งและบีบ�เพื่อประหยัดพื้นที่
ส่งไปจุดรับ�ในท้องถิ่น
ขวด PET ใส
นำไปทำเป็นเส้นใยใหม่
ทำเป็นเครื่องนุ่งห่ม
ตัวอย่างวัสดุใหม่จากขวด PET
กล่องพลาสติก
ถุง
ซองขนม
แก้วน้ำพลาสติก
หลอดพลาสติก
บรรจุภัณฑ์แห้งสะอาด
แยก
บรรจุภัณฑ์ที่ล้างทำความสะอาดและตากให้แห้งแล้ว
เช่นที่ N15
ส่งไปทำเชื้อเพลิงทดแทน (RDF)
ส่งไปทำน้ำมันทดแทน
ยัดใส่แก้วพลาสติกทำ eco fuel
รีไซเคิลได้ยาก
แต่ยังมีปลายทาง
วัสดุผสม
กล่องนม
ประกอบไปด้วยวัสดุหลายประเภท�ซ้อนกันเป็นชั้นๆ
ซองขนม
แผงยา
ตัวอย่าง�วัสดุทดแทน
Green Road จากถุงพลาสติก
หลังคาเขียวจากกล่องนม
Eco Brick จากขยะใส่ขวด
ภาชนะเปื้อนเศษอาหาร
ไม้เสียบลูกชิ้น
กระดาษ
เช็ดปาก
นำไปฝังกลบ
ขยะสกปรก
การแยกขยะจะทำให้เหลือขยะฝังกลบ�น้อยลง
บรรจุภัณฑ์ปนเปื้อนเศษอาหาร�ไม่สะดวกทำความสะอาด�และไม่สามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้
แยก
ภูเขาขยะ
มาช่วยกัน� ทำให้ภูเขาขยะ
เล็กลง
FAQs
คำถามที่พบบ่อย
2. แยกแล้วไปไหน
FAQs
คำถามที่พบบ่อย
3. อะไรรีไซเคิลได้บ้าง
FAQs
คำถามที่พบบ่อย
4. มือใหม่อยากเริ่มแยก
เริ่มจากอะไรก่อนดี
FAQs
คำถามที่พบบ่อย
5. ถุงแบบไหนดีกว่ากัน
FAQs
คำถามที่พบบ่อย
6. ทำไมไม่ใช้พลาสติกชีวภาพ
(Bioplastic) � (ย่อยได้จริงหรือ)
FAQs
คำถามที่พบบ่อย
7. _______ เอาไปทิ้งที่ไหน
FAQs
คำถามที่พบบ่อย
8. หมักปุ๋ยจากขยะเศษอาหาร
จะเริ่มอย่างไร
FAQs
คำถามที่พบบ่อย
9. แถวบ้านไม่มีลุงซาเล้ง
แยกขยะแล้วจะเอาไป
ขายที่ไหน
FAQs
คำถามที่พบบ่อย
10. คนที่บ้านไม่ร่วมมือ
ทำอย่างไรดี
FAQs
คำถามที่พบบ่อย
คิด
จะ
ทิ้ง
CHALLENGE
คิดจะทิ้ง Challenge | กติกา
คิดจะทิ้ง Challenge | กติกา
คิดจะทิ้ง Challenge | กติกา
คิดจะทิ้ง Challenge | กติกา