1 of 27

2 of 27

Wat is een Nationaal Park?

  • Erkend, geografisch afgebakend gebied
    • van voldoende grote omvang
    • met een uitzonderlijke natuurwaarde
    • met een internationale uitstraling
  • Duurzame bescherming en ontwikkeling van
    • Landschappelijke en ecologische processen
    • Kenmerkende ecosystemen, habitats en soorten
    • Culturele waarde, erfgoedwaarde en landschappelijke kwaliteiten
  • Toeristisch recreatieve ontwikkeling en promotie
    • binnen de draagkracht van de natuur en haar omgeving

3 of 27

Belangrijke uitgangspunten

  • Geen regelgevend maar stimulerend initiatief
  • Geen invloed op private eigendomsrechten.
  • Vergunningverlening, inzetbaarheid van instrumenten, … blijven ongewijzigd.
  • Gebonden aan de bestaande regelgeving.

​

  • Eigenaars kunnen op vrijwillige basis bijdragen aan de doelstellingen.
  • Participatie en werking van onderuit zijn belangrijk.

​

4 of 27

5 of 27

Van aanloop …

  • Al in 1972 schrijft Walter Cogge zijn boek ‘Het Natuurpark Scheldeland’
    • Pogingen om visie in structuren om te zetten mislukken
  • Sigmaplan 1.0 (1977)
  • Plan Blauwborst: aanduiding als ‘ecologisch impulsgebied’ in de groene hoofdstructuur (1992)
    • Vlaamse Overheid kiest voor een ‘krachtig offensief gericht natuurbeleid’
  • Sigmaplan 2.0 (2005)

6 of 27

… tot oprichting

​

  • Oprichting Regionaal Landschap Schelde-Durme (2007)
    • Aanvankelijk 9 gemeenten
    • Opstap naar Nationaal Park als uitgangspunt
  • Oproep kandidaturen Vlaamse Regering 3 nieuwe nationale parken (2022-2023)
  • Erkenning Nationaal Park Scheldevallei op 13 oktober 2023

​

7 of 27

De natuurkern

  • De Schelde als blauwe ketting met groene parels
  • Het Nationaal Park, dat zijn jullie!
  • Voornamelijk opgebouwd uit de Sigmagebieden
    • inzetten op verbinding tussen de grote natuurgebieden
  • Vier rivieren:
    • Schelde
    • Durme
    • Rupel
    • Dender

8 of 27

De natuurkern

  • Wettelijke vereisten
    • Bij de start minstens 5.000 ha, na 24 jaar minstens 10.000 ha
    • Na 10 jaar moet minstens 50% van de natuurkern onder ‘passend beheer zijn’
      • = een natuurbeheerplan type 3 of 4 hebben
  • Nationaal Park Scheldevallei
    • Huidige oppervlakte: 8.360 hectare
      • Potentiële uitbreiding: 4.761 ha
    • 2254 hectare onder ‘passend beheer’
      • 27% van de huidige oppervlakte natuurkern

​

9 of 27

Identiteit

10 of 27

Unieke (getijden)natuur

11 of 27

12 of 27

Unieke (getijden)natuur

13 of 27

14 of 27

Belang van waterkwaliteit

  • Schelde is een van de meest geëxploiteerde rivieren ter wereld.
  • Bijna geen vissen meer in de Schelde in jaren ‘60 en ’70
  • Historische vervuiling van zware metalen, PCB’s, dioxines, PFAS,…
    • Bioaccumulatie in toppredatoren als otter
  • De waterkwaliteit is de jongste jaren duidelijk verbeterd
    • Afvalwaterzuivering (Brussel!)
    • Aanleg bijkomende estuariene natuur (slik en schor)
  • Vertaalt zich in een uitbreiding van het visbestand
    • In 1800 kwamen er nog meer dan honderd vissoorten voor in de Schelde, nu zijn er dat ongeveer tachtig.
  • Typisch troebel
    • Bovenstroomse afvoer van slib en sediment
    • Ook het getij voert sediment naar het Schelde-estuarium

​

15 of 27

Belang van waterkwaliteit

16 of 27

Belang van waterkwaliteit

1-OP02

Uitvoering van het Sigmaplan met 1046 ha extra natte natuur (projecten in uitvoering)

1-OP12

Afspraken met landbouw rond gestuurd peilbeheer en waterretentie (in natte graslanden)

1-OP13

Versneld wegwerken van de overstorten met (grootste) impact op natte natuur

1-OP14

(Oudere) waterzuiveringsinstallaties ook fosfaat laten zuiveren

1-OP15

Wegwerken van lozing in de natuur van huiselijk afvalwater zonder zuivering

1-OP22

Uitvoering van plan otter

1-OP24

Bevorderen van vismigratie

17 of 27

Sigmaplan 2005

​

Veiligheid, toegankelijkheid én natuurlijkheid in het Scheldebekken staan centraal.

​

Verschillende actiepunten:

  • aanleggen van nieuwe gecontroleerde overstromingsgebieden
  • herstel van de primaire productie
  • natuurinrichtingsprojecten

​

​

18 of 27

Sigmaplan 2005

19 of 27

Gecontroleerde overstromingsgebieden (GOG)

20 of 27

Gecontroleerde overstromingsgebieden (GOG)

21 of 27

Herstel van de primaire productie

  • = fotosynthese door bentische algen
  • Door ontpolderingen en de inrichting van GOG-GGG’s:
  • herstellen van contact waterbodem met zuurstof waarbij:
    • Stikstof en fosfor uit water wordt verwijderd
    • Zuurstofgehalte in water toeneemt
    • Slikken minder gevoelig voor erosie worden

22 of 27

Ontpoldering

  • Rivier krijgt meer ruimte in oorspronkelijke winterbedding
  • Dagelijkse overstroming bij vloed (slik)
  • Overstroming bij springtij (schor)
  • Beperkte veiligheidsfunctie!

23 of 27

GOG met Gecontroleerd Gereduceerd Getij (GGG)

24 of 27

GOG met Gecontroleerd Gereduceerd Getij (GGG)

25 of 27

Natuurinrichtingsprojecten

  • in functie van vogelsoorten
    • roerdomp, bruine kiekendief, porseleinhoen,...
  • in combinatie met veiligheid
    • natuurinvulling GOG-GGG’s
  • in gebieden zonder veiligheidsfunctie
    • ‘wetlands’
    • bijv. Kalkense meersen (600 ha)

​

​

26 of 27

Meer weten? Acties ondernemen?

www.nationaalparkscheldevallei.be

​

peter.claus@nationaalparkscheldevallei.be

0499 57 73 97

27 of 27