2 of 13

გეოგრაფია და სხვა მეცნიერებები

ეკოლოგია

ბიოლოგია

ქიმია

მათემატიკა

ფიზიკა

ეკონომიკა

კარტოგრაფია

მედიცინა

სოციოლოგია

ასტრონომია

3 of 13

საინტერესოა, რომ მე-17 საუკუნემდე დედამიწის შესახებ მეცნიერება ერთიანი და განუყოფელი იყო. მაგრამ დროთა განმავლობაში, როგორც ახალი ცოდნის დაგროვება, მისი შესწავლის ობიექტი უფრო და უფრო რთულდებოდა და დიფერენცირდებოდა. მალე ბიოლოგია დაშორდა გეოგრაფიას, შემდეგ კი გეოლოგია. მოგვიანებით, კიდევ რამდენიმე დედამიწის მეცნიერება დამოუკიდებელი გახდა. ამ დროს გეოგრაფიული გარსის სხვადასხვა კომპონენტის შესწავლის საფუძველზე ყალიბდება და მყარდება კავშირი გეოგრაფიასა და სხვა მეცნიერებებს შორის.

4 of 13

21-ე საუკუნეში გეოგრაფია კარგავს კონცეპტუალურ ერთიანობას და ადგილს უთმობს ახალ და უფრო მრავალფეროვან სფეროებს, რომლებიც დიდ ყურადღებას აქცევენ ადამიანისა და გარემოს ურთიერთქმედებას.

ჩვენ შეგვიძლია უსაფრთხოდ ვისაუბროთ გეოგრაფიის აშკარა კავშირზე სოციოლოგიასთან, კომპიუტერულ მეცნიერებებთან, კულტურულ კვლევებთან და პოლიტიკურ მეცნიერებებთან. ასევე ფუნდამენტურ მეცნიერებებთან, როგორიცაა:ფიზიკა, ქიმია, ბიოლოგია,მათემატიკა,ასტრონომია და სხვა.

5 of 13

ქიმია და გეოგრაფია

მჭიდრო კავშირები აქვს გეოგრაფიასთან ქიმიას. კერძოდ, ის ურთიერთქმედებს ნიადაგის გეოგრაფიასა და ნიადაგმცოდნეობასთან. ამ კავშირებიდან გამომდინარე გაჩნდა და ვითარდება ახალი სამეცნიერო დარგები. ეს არის, პირველ რიგში, გეოქიმია, ჰიდროქიმია, ატმოსფერული ქიმია და ლანდშაფტის გეოქიმია. გეოგრაფიის ზოგიერთი თემის შესწავლა უბრალოდ შეუძლებელია ქიმიის შესაბამისი ცოდნის გარეშე.მაგ:
ქიმიური ელემენტების განაწილება დედამიწის ქერქში;
ნიადაგის ქიმიური სტრუქტურა;
ნიადაგის მჟავიანობა;
წყლების ქიმიური შემადგენლობა;
ოკეანის წყლის მარილიანობა;
აეროზოლები ატმოსფეროში და მათი წარმოშობა;
ნივთიერებების მიგრაცია ლითოსფეროში და ჰიდროსფეროში.

6 of 13

მათემატიკადა გეოგრაფია

მათემატიკასა და გეოგრაფიას შორის ურთიერთობას შეიძლება ეწოდოს ძალიან მჭიდრო. ასე რომ, შეუძლებელია, ელემენტარული მათემატიკური ცოდნისა და უნარ-ჩვევების გარეშე ასწავლო ადამიანს გეოგრაფიული რუკის ან ტერიტორიის გეგმის გამოყენება.�მათემატიკასა და გეოგრაფიას შორის კავშირი გამოიხატება გეოგრაფიული ამოცანების არსებობით .მაგ.

რუკაზე მანძილების განსაზღვრა;
მასშტაბის განსაზღვრა;
მთის სიმაღლის გამოთვლა ტემპერატურის გრადიენტებიდან ან წნევის გრადიენტებიდან;
დემოგრაფიული გამოთვლებისთვის და სხვა.

7 of 13

ბიოლოგია და გეოგრაფია

კავშირი გეოგრაფიასა და ბიოლოგიას შორის ალბათ ყველაზე აშკარაა. ორივე მეცნიერება ბუნებას სწავლობს. უბრალოდ, ბიოლოგია ფოკუსირებულია ცოცხალ ორგანიზმებზე (მცენარეები, ცხოველები, სოკოები და მიკროორგანიზმები), ხოლო გეოგრაფია - მის აბიოტურ კომპონენტებზე (კლდეები, მდინარეები, ტბები, კლიმატი და ა.შ.). მაგრამ რადგან ბუნებაში ცოცხალ და არაცოცხალ კომპონენტებს შორის კავშირი ძალიან მჭიდროა, ეს ნიშნავს, რომ ეს მეცნიერებები აპრიორია დაკავშირებული. ბიოლოგიისა და გეოგრაფიის კვეთაზე კი ჩამოყალიბდა სრულიად ახალი დისციპლინა - ბიოგეოგრაფია.

8 of 13

ეკონომიკა და გეოგრაფია

გეოგრაფია და ეკონომიკა ასევე ძალიან ახლოსაა. ფაქტობრივად, ამ ორი მეცნიერების ურთიერთქმედების შედეგი იყო სრულიად ახალი დისციპლინის გაჩენა, რომელსაც ეკონომიკური გეოგრაფია ჰქვია.
ეკონომიკური გეოგრაფია წარმოიშვა მე-18 საუკუნის შუა წლებში. მისი მამა შეიძლება ჩაითვალოს უდიდესი მეცნიერი ლომონოსოვი, რომელმაც ეს ტერმინი გამოიგონა 1751 წელს.

დღეს ეკონომიკური გეოგრაფია მოიცავს რამდენიმე ინდუსტრიულ დისციპლინას.
ინდუსტრიის გეოგრაფია;
სოფლის მეურნეობა;
ტრანსპორტი;
ინფრასტრუქტურა;
ტურიზმი;
მომსახურების სექტორის გეოგრაფია.

9 of 13

ისტორია და გეოგრაფია

"ისტორია არის გეოგრაფია დროში, გეოგრაფია კი ისტორია სივრცეში." ეს თქვა ჟან-ჟაკ რეკლუსმა.
ისტორია დაკავშირებულია მხოლოდ სოციალურ გეოგრაფიასთან (სოციალური და ეკონომიკური). ასე რომ, კონკრეტული ქვეყნის მოსახლეობისა და ეკონომიკის შესწავლისას არ შეიძლება მისი ისტორიის იგნორირება. ამრიგად, ახალგაზრდა გეოგრაფს აპრიორულად უნდა ესმოდეს ისტორიული პროცესები, რომლებიც მიმდინარეობდა გარკვეულ ტერიტორიაზე.
ბოლო დროს მეცნიერებს შორის გაჩნდა მოსაზრებები ამ ორი დისციპლინის სრული ინტეგრაციის შესახებ. ზოგიერთ უნივერსიტეტში კი უკვე დიდი ხანია შეიქმნა მონათესავე სპეციალობები „ისტორია და გეოგრაფია“.

10 of 13

ფიზიკა და გეოგრაფია

ფიზიკა არის მეცნიერება, რომელიც სწავლობს სხვადასხვა ბუნებრივ მოვლენებს.ამ ფენომენებს ხშირად ვხვდებით ყოველდღიურ ცხოვრებაში. მაგალითად, სხეულების მოძრაობა, ცვლილებები, რომლებიც ხდება სხეულებზე გაცხელების და გაცივებისას, ელექტროენერგია, ხმა, სინათლე. ეს არის ფიზიკა, რომელიც პასუხობს კითხვებს, თუ რატომ ციმციმებს ელვა და ჭექა-ქუხილი, როგორ ხდება ექო, რა არის ცისარტყელა... მაგრამ ფიზიკა არ ხსნის მხოლოდ იმას, რისი ნახვაც შესაძლებელია ბუნებაში. ეს არის ტექნოლოგიის საფუძველიც.

11 of 13

ასტრონომია და გეოგრაფია

ამ მეცნიერების სახელწოდება მომდინარეობს ბერძნული სიტყვებიდან "ასტრონი" - "ვარსკვლავი", "ნომოსი" - "კანონი". ასტრონომია არის მეცნიერება ციური სხეულების შესახებ: მათი წარმოშობა, სტრუქტურა, შემადგენლობა, მოძრაობა გარე სივრცეში. ციური სხეულების სამყარო, ალბათ, ბუნების განსაკუთრებით იდუმალ ნაწილად გვეჩვენება. და ალბათ, ყველამ, არაერთხელ შეხედა შორეულ, მომაჯადოებელ ვარსკვლავურ ცას, იგრძნო, რომ ყველა ადამიანი და მთელი დედამიწა იყო უზარმაზარი, უზარმაზარი სამყაროს - სამყაროს მცირე ნაწილი. ასტრონომიამ უკვე აღმოაჩინა სამყაროს მრავალი საიდუმლო და აგრძელებს მათ ამოხსნას, რაც ახალი აღმოჩენებით აოცებს ადამიანების ფანტაზიას.

12 of 13

ეკოლოგია და გეოგრაფია

თანამედროვე გეოგრაფიის ყველაზე აშკარა კავშირი სხვა მეცნიერებებთან შეიძლება ილუსტრირებული იყოს ეკოლოგიისა და გეოგრაფიის მაგალითით. ეს ორი მეცნიერება მუდმივად გვერდიგვერდ დგას .კლიმატის ინტენსიური ცვლილებისა და მსოფლიო საზოგადოების მიერ გლობალური დათბობის პრობლემისადმი მზარდი ყურადღების გათვალისწინებით, გასაკვირი არ არის, რომ გეოგრაფია სულ უფრო მეტად ეკონტაქტება ეკოლოგიას, კლიმატოლოგიასა და სოციალურ მეცნიერებებს. ყოველივე ამის შემდეგ, თანამედროვე გეოგრაფიის კავშირს დინამიურად ცვალებად სამყაროში ჰუმანიტარული განზომილება აქვს.

1 of 13