Сабақтың тақырыбы:

§25 . Солтүстік жартышар материктерінің табиғат зоналары

Бүгінгі сабақта:

​

- әр материкте орналасқан ұқсас табиғат зоналары мен биіктік белдеулерді салыстыруды үйренесіңдер

Қысқаша түсіндірме сабақ :

• Еуразияның табиғат зоналары Солтүстік жарты шарда орналасқандықтан, материктің көп бөлігінде табиғат зоналары ендік бағытта, яғни батыстан шығысқа қарай созылып жатыр.
• Кейбір аймақтарда табиғат зоналарының орналасуы ылғалдың түсу мөлшеріне және тау жоталарының орналасу ерекшелігіне байланысты өзгеріп, батыстан шығысқа қарай жіңішке жолақтар түрінде таралады.
• Еуразияның арктикалық белдеуінің қиыр солтүстігіндегі аралдарда арктикалық шөл, тундра және орманды тундра зоналары орналасқан. Мұнда күшті желдер мен қарлы борандар жиі соғып тұрады.
• Сондықтан өсімдіктер көбіне жерге төселіп өсіп, жастық тәрізді пішінге ие болады. Тундрада ең көп тараған өсімдік — мүк пен қына, олар солтүстік бұғыларының негізгі азығы болып табылады.
• Оңтүстікке қарай қозғалған сайын желдің әсері азайып, жылынуына байланысты тундра зонасы орманды тундраға ауысады.
• Жаз айларында мұнда бұлан, қоңыр аю, қоян сияқты орман жануарлары мен сан алуан құстарды кездестіруге болады.
• Қазіргі кезде мұнай мен газ кен орындарының ашылуына байланысты адамның табиғатқа әсері күшейіп, экологиялық жағдайға қауіп төндіруде.

​

Сұрақ : Еуразия мен Солтүстік Америка материктеріне тән қандай ортақ табиғат зоналары бар

Жауап : Бұл екі материк те Солтүстік жарты шарда орналасқандықтан, олардың табиғат зоналарының таралу заңдылықтары ұқсас келеді. Сондықтан екеуіне де тән ортақ зоналар бар:�Арктикалық шөл зонасы�– Солтүстік мұзды мұхит жағалауларында орналасқан.�– Өсімдіктері өте сирек (мүктер, қыналар).�Тундра зонасы�– Климат суық, өсімдіктері мүк пен қына, бұталар.�– Солтүстік Еуропа, Сібір, Аляска мен Канаданың солтүстігінде кездеседі.�Орманды тундра зонасы�– Тундра мен орман аралығындағы өтпелі зона.�– Екі материктің де субарктикалық белдеуінде бар.�Қылқан жапырақты орман (тайга) зонасы�– Негізінен шырша, самырсын, қарағай, балқарағай өседі.�– Еуразияда — Сібірде, Солтүстік Америкада — Канадада таралған.�Аралас және жалпақ жапырақты орман зонасы�– Екі материктің қоңыржай белдеуінде кездеседі.�Дала және шөлейт зоналары�– Еуразияның ішкі бөлігі мен Солтүстік Американың орталық жазықтарында (прерийде) таралған.����

��Сұрақ : Солтүстік Америкада табиғат зоналарының орналасуының өзіндік ерешелігі қандай ?��

Жауап : Солтүстігінде табиғат зоналары Еуразия материгіне ұқсас, батыстан шығысқа қарай тұтас белдеулер құрап, ендік бағытта орналасқан. Ал материктің орталығы мен оңтүстігіде табиғат зоналары меридиан бағытта жақын болады.

Сұрақ : Солтүстік жарты шар материктеріне ортақ табиғат зонасы қайсысы?

Жауап : Солтүстік жарты шар материктеріне ортақ табиғат зонасы — тундра болып табылады. Тундра зонасы Солтүстік жарты шардың арктикалық және субарктикалық белдеулерінде орналасқандықтан, бұл белдеулер Еуразия мен Солтүстік Америка материктерінің солтүстігін бірдей қамтиды.�

Қорытынды сұрақ:

​

• Еуразиялық дала зонасы мен солтүстік америкалық прерий зонасының бір-бірінен қандай айырмашылығы бар ?

​

• Солтүстік Америка жерінде Еуразиямен салыстырғанда шөлейттер мен шөлді аймақтардың үлесі не себепті аз ?

​

• Еуразияның қоңыржай белдеуге тән зоналарын салыстырып, ұқсастығы мен айырмашылығын тап.

​

КЕРІ БАЙЛАНЫС

• Семинарды жақсарту бойынша ұсыныс немесе идея

​

• Предложите конкретные идеи или рекомендации по улучшению семинара

• Бағдарламаны енгізуден білім алушылардың білім беру процесі мен тәрбиесіне қандай оң әсер күтесіз?

​

• Какое положительное влияние вы ожидаете от внедрения программы на образовательный процесс и воспитание обучающихся

• Семинардан алған білім немесе дағдыларды жазыңыз және оны өз қызметіңізде қалай қолданасыз?

​

• Опишите конкретные знания или умения, которые вы получили, и как вы планируете их использовать в своей работе