1 of 34

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC HÔM NAY!

2 of 34

KHỞI ĐỘNG

Với chiều cao 2,51 m, anh Kosen người Thổ Nhĩ Kì được sách Kỉ lục Guiness ghi nhận là người đàn ông cao nhất thế giới vào ngày 9/5/2011. Ngược lại, với chiều cao 0,51 m, anh Dangi người Nepal được ghi nhận là người đàn ông trưởng thành thấp nhất thế giới vào ngày 26/2/2012. Điều gì khiến họ cao lớn hoặc thấp bé bất thường so với chúng ta?

3 of 34

BÀI 38: HỆ NỘI TIẾT Ở NGƯỜI

4 of 34

I.

II.

NỘI DUNG BÀI HỌC

Các tuyến nội tiết trong cơ thể người

Một số bệnh liên quan đến hệ nội tiết

5 of 34

I.

CÁC TUYẾN NỘI TIẾT TRONG CƠ THỂ NGƯỜI

6 of 34

Quan sát hình 38.1, đọc thông tin SGK trả lời câu hỏi: Nêu chức năng của các tuyến nội tiết

7 of 34

Tuyến nội tiết

Chức năng

Tuyến yên

​

Tuyến giáp

​

Tuyến tụy

​

- Tiết hormone kích thích thích hoạt động của nhiều tuyến nội tiết khác.

- Tiết hormone ảnh hưởng đến một số quá trình sinh lí trong cơ thể (sự tăng trưởng cơ, xương; sự trao đổi nước ở thận; sự co thắt cơ trơn ở tử cung;...)

- Hormone TH chứa iodine có vai trò quan trọng trong quá trình trao đổi chất và chuyển hóa các chất trong tế bào.

- Hormone calcitonin tham gia điều hòa calcium, phosphorus trong máu.

- Chức năng ngoại tiết: tiết dịch tụy đổ vào tá tràng.

- Chức năng nội tiết: tiết ra các hormone insulin và glucagon có tác dụng điều hòa lượng đường trong máu luôn ổn định: insulin làm giảm đường huyết khi đường huyết tăng, glucagon làm tăng đường huyết khi lượng đường trong máu giảm.

8 of 34

Tuyến nội tiết

Chức năng

Tuyến

trên thận

​

Tuyến

sinh dục

​

- làm tăng nhịp tim, co mạch, tăng nhịp hô hấp, dãn phế quản góp phần làm tăng đường huyết khi đường huyết giảm.

- điều hòa nồng độ glucose, muối sodium và potassium trong máu

- điều hòa sinh dục nam, gây những biến đổi đặc tính sinh dục nam

- kích thích sự sinh tinh trùng ở nam;

- kích thích sự phát triển và rụng trứng ở nữ

- gây ra những biến đổi cơ thể ở tuổi dậy thì ở cả nam và nữ.

9 of 34

Em hãy giải thích vì sao hoạt động của các hormone tuyến tụy giúp ổn định lượng đường trong máu. Quá trình tiết hormone điều hòa đường huyết bị rối loạn có thể dẫn đến hậu quả gì?

Quan sát hình 38.2, đọc thông tin SGK trả lời câu hỏi

10 of 34

Hormone insulin chuyển hóa glucose trong máu thành glycogen dự trữ nên làm giảm đường huyết khi đường huyết tăng. Hormone glucagon chuyển hóa glycogen dự trữ thành glucose, nhờ đó làm tăng đường huyết khi đường huyết giảm. Vì vậy, hoạt động của hai hormone này giúp ổn định lượng đường trong máu.

Trả lời

11 of 34

Trả lời

Nếu quá trình tiết hormone điều hòa đường huyết bị rối loạn có thể dẫn đến lượng đường trong máu quá cao hoặc quá thấp, lâu dài có thể gây ra bệnh lý như bệnh tiểu đường hay chứng hạ đường huyết.

12 of 34

KẾT LUẬN

  • Các tuyến nội tiết ở người: Tuyến yên; tuyến giáp; tuyến tụy; tuyến trên thận; tuyến sinh dục
  • Các tuyến nội tiết tiết ra các hormone giúp điều khiển, điều hoà hoạt động của các cơ quan nói riêng và cơ thể nói chung.

13 of 34

II.

MỘT SỐ BỆNH LIÊN QUAN ĐẾN HỆ NỘI TIẾT

14 of 34

Câu 1. Em hãy nêu các biểu hiện trên cơ thể và đề xuất biện pháp phòng chống đối với

a) Bệnh đái tháo đường

b) Bệnh bướu cổ

THẢO LUẬN

15 of 34

a) Bệnh đái tháo đường

  • Biểu hiện của bệnh: ăn nhiều, uống nhiều, đi tiểu nhiều, sụt cân, có thể gây mù loà....

Trả lời

16 of 34

Trả lời

Biện pháp phòng bệnh đái tháo đường:

nên hạn chế đường, muối trong thức ăn

Ăn nhiều quả và rau xanh

Không nên dùng rượu, bia nước ngọt có ga

Luyện tập thể dục thể thao thường xuyên, vừa sức

17 of 34

BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

18 of 34

b) Bệnh bướu cổ do thiếu iodine

Biểu hiện của bệnh bướu cổ: trẻ chậm lớn, trí tuệ chậm phát triển, ở người lớn sẽ dẫn đến trí nhớ giảm sút, hoạt động thần kinh suy giảm, tuyến giáp phì đại nên có bướu ở cổ.

Trả lời

19 of 34

Biện pháp phòng bệnh bướu cổ:

  • Bổ sung đầy đủ các nguyên tố vi lượng cho cơ thể, đặc biệt là iodine;
  • Không ăn quá nhiều các thực phẩm không có lợi cho tuyến giáp như bắp cải trắng, bắp cải tím;
  • Tránh tiếp xúc với các yếu tố độc hại từ môi trường;...

Trả lời

20 of 34

BỆNH BƯỚU CỔ

21 of 34

Câu 2. Vận dụng hiếu biết về các tuyến nội tiết. Em hãy đề xuất các biện pháp bảo vệ sức khoẻ bản thân và gia đình, nêu tác dụng của các biện pháp đó.

THẢO LUẬN

22 of 34

Biện pháp

Tác dụng

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

Bổ sung thức ăn có chứa iodine trong khẩu phần ăn

Cung cấp đủ nguyên liệu để tổng hợp hormone tuyến giáp, phòng tránh bệnh bướu cổ

Hạn chế tiêu thụ thức ăn có hàm lượng đường quá cao

Tránh cho tuyến tụy hoạt động quá mức gây suy tụy.

Tiêm vaccine phòng một số bệnh như viêm não Nhật Bản,...

Bảo vệ tuyến yên không bị tổn thương bởi vi khuẩn, virus.

Ngủ đủ giấc

Giúp các cơ quan trong cơ thể (trong đó có các tuyến nội tiết) có thời gian nghỉ ngơi

…

…

23 of 34

Câu 3. Tìm hiểu một số bệnh nội tiết thường gặp ở địa phương theo gợi ý trong Bảng 38.1.

Bảng 38.1.

Tên bệnh, tật

Số lượng người mắc

Nguyên nhân

Biện pháp phòng chống

?

?

?

?

24 of 34

LUYỆN TẬP

Câu 1: Chức năng chính của tuyến yên là

A. Điều hòa nhịp sinh học ở cơ thể người

B. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết khác và quá trình sinh trưởng của cơ thể

C. Tham gia điều hòa quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng của tế bào

D. Hỗ trợ cho hệ thống miễn dịch ở người.

25 of 34

LUYỆN TẬP

Câu 2: Nguyên nhân gây bệnh bướu cổ là do

A. Thiếu insulin

B. Thừa insulin

C. Thiếu iodine

D. Thừa iodine

26 of 34

LUYỆN TẬP

Câu 3: Bệnh khổng lồ và bệnh lùn ở người là do hoạt động của tuyến yên bị rối loạn gây ảnh hưởng đến quá trình sản sinh hormone

A. GH được tiết ra từ tuyến yên

B. Thyroxine tiết ra từ tuyến giáp

C. Testosterone tiết ra từ tuyến sinh dục.

D. Insulin tiết ra từ tuyến tuỵ.

27 of 34

LUYỆN TẬP

Câu 4: Hormone đi khắp cơ thể là nhờ

A. Máu

B. Tim

C. Tuyến yên

D. Vùng dưới đồi.

28 of 34

LUYỆN TẬP

Câu 5: Hormone nào dưới đây được tiết ra từ tuyến sinh dục?

A. TSH

B. Thyroxine

C. Insulin

D. Estrogen

29 of 34

PHIẾU BÀI TẬP

Câu 1: Nêu đặc điểm của hệ nội tiết

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………Câu 2: Nêu vai trò của hormone

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Câu 3: So sánh tuyến nội tiết và tuyến ngoại tiết? ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

VẬN DỤNG

30 of 34

TRẢ LỜI

Câu 1. Đặc điểm của hệ nội tiết:

  • Điều hòa quá trình sinh lí của cơ thể, đặc biệt là quá trình trao đổi chất, quá trình chuyển hóa vật chất và năng lượng trong các tế bào của cơ thể nhờ hormone từ các tuyến nội tiết tiết ra.
  • Chúng tác động thông qua đường máu chậm nhưng kéo dài và trên diện rộng
  • Sản phẩm tiết của tuyến nội tiết là các hormone
  • Trong số các tuyến có tuyến tụy vừa là tuyến ngoại tiết, vừa là 1 tính nội tiết quan trọng gọi là tuyến pha. tuyến sinh dục cũng là tuyến pha.

31 of 34

TRẢ LỜI

Câu 2. Vai trò của hoocmon:

Duy trì tính ổn định của môi trường bên trong cơ thể

Điều hòa các quá trình sinh lí diễn ra bình thường. Do đó, các rối loạn trong hoạt động nội tiết thường dẫn đến các bệnh lý

32 of 34

TRẢ LỜI

Câu 3. So sánh tuyến nội tiết và tuyến ngoại tiết

Các tuyến

Tuyến nội tiết

Tuyến ngoại tiết

Giống nhau

​

Khác nhau

​

​

Các tuyến đều tạo ra sản phẩm tiết tham gia điều hòa các quá trình sinh lí của cơ thể (trao đổi chất, chuyển hóa vật chất và năng lượng trong tế bào…)

Sản phẩm của tuyến nội tiết ngấm thẳng vào máu

Sản phẩm của tuyến ngoại tiết tập trung vào ống dẫn để đổ ra ngoài

33 of 34

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Ghi nhớ kiến thức trong bài

Hoàn thành bài tập trong SBT

Chuẩn bị bài 39. Da và điều hoà thân nhiệt ở người

34 of 34

HẸN GẶP LẠI CÁC EM TRONG TIẾT HỌC SAU!