CHAPTER 15�SOME NATURAL PHENOMENA

1

8/1/2020

Acknowledgement(Disclaimer)

• Images used in the presentation are collected from various internet sources . Heartily thanks for those sites or Authors for these useful resources.
• This presentation used for Educational purpose only.
• This presentation is purely used for the personal , non commercial purposes
• No images were altered or harmed in any manner in this presentation and have no intention to manipulate them in any manner
• Thank you once again for the Authors /Internet resource websites
• CC by SA

2

8/1/2020

PÉ®ªÀÅ £ÉʸÀVðPÀ «zÀåªÀiÁ£ÀUÀ¼ÀÄ�¦ÃpPÉ

• UÁ½, ©gÀÄUÁ½ ªÀÄvÀÄÛ ZÀAqÀªÀiÁgÀÄvÀUÀ¼À §UÉÎ N¢ w½¢gÀÄ«j. ZÀAqÀªÀiÁgÀÄvÀUÀ¼ÀÄ ªÀiÁ£ÀªÀ£À fêÀPÉÌ ºÁUÀÆ ¸ÀA¥ÀwÛUÉ ºÉZÀÄÑ ºÁ¤ ªÀiÁqÀÄvÀÛªÉAzÀÆ ºÁUÀÆ F «£Á±ÀPÁj (destructive) «zÀåªÀiÁ£ÀUÀ½AzÀ £ÀªÀÄä£ÀÄß ¸Àé®àªÀÄnÖUÁzÀgÀÆ ºÉÃUÉ PÁ¥ÁrPÉƼÀî¨ÉÃPÉA§ÄzÀ£ÀÄß w½¢gÀÄ«j.
• F WÀlPÀzÀ°è £ÁªÀÅ ªÀÄvÉÛgÀqÀÄ «zÀåªÀiÁ£ÀUÀ¼À §UÉÎ ZÀað¸ÉÆÃt. CªÀÅUÀ¼Éà «ÄAZÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ¼ÀÄ. F «zÀåªÀiÁ£ÀUÀ½AzÀ GAmÁUÀĪÀ «£Á±ÀUÀ¼À£ÀÄß PÀrªÉÄUÉƽ¸À®Ä AiÀiÁªÀ PÀæªÀÄUÀ¼À£ÀÄß vÉUÉzÀÄPÉƼÀî¨ÉÃPÀÄ JA§ÄzÀgÀ §UÉÎ ZÀað¸ÉÆÃt

3

8/1/2020

«ÄAZÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ¼ÀÄ

4

8/1/2020

«ÄAZÀÄ

5

8/1/2020

«ÄAZÀÄ

• «zÀÄåvï PÀA§UÀ¼À°è «zÀÄåvï vÀAwUÀ¼ÀÄ ¸Àr®ªÁVgÀĪÀÅzÀjAzÀ GAmÁUÀĪÀ ¨ÉAQAiÀÄ QrUÀ¼À£ÀÄß ¤ÃªÀÅ £ÉÆÃrgÀ§ºÀÄzÀÄ. F «zÀåªÀiÁ£ÀªÀÅ UÁ½ ©Ã¹zÁUÀ ªÀÄvÀÄÛ vÀAwUÀ¼ÀÄ C®ÄUÁrzÁUÀ GAmÁUÀĪÀÅzÀÄ ¸ÀªÉðøÁªÀiÁ£Àå. ºÁUÉAiÉÄà ¥ÀèUï ªÀÄvÀÄÛ CzÀgÀ ¸ÁPÉmï (socket) £À°è ¸Àr®ªÁVzÁÝUÀ®Æ QrUÀ¼À£ÀÄß ¤ÃªÀÅ £ÉÆÃrgÀ§ºÀÄzÀÄ.
• ºÁUÉAiÉÄà «ÄAZÀÆ ¸ÀºÀ MAzÀÄ «zÀÄåvïQr (electric spark). DzÀgÉ CzÀgÀ ¥ÀæªÀiÁt C¢üPÀ. ¥ÁæaãÀ PÁ®zÀ°è ªÀiÁ£ÀªÀjUÉ, F ¨ÉAQQrUÀ¼À §UÉÎ CjªÉà EgÀ°®è. DzÀÝjAzÀ «ÄAa£À §UÉÎ ¨sÀAiÀÄ©üÃvÀgÁV EzÀÄ zÉêÀgÀ PÉÆæÃzsÀ (wrath - ±Á¥À) «gÀ§ºÀÄzÁVzÀÄÝ zÉêÀjAzÀ £ÀªÀÄä°èUÉ §A¢zÉ JAzÀÄ ¨sÁ«¹zÀÝgÀÄ.
• DzÀgÉÀ «ÄAZÀÄ, ªÉÆÃqÀUÀ¼À°è ±ÉÃRgÀuÉAiÀiÁVgÀĪÀ DªÉñÀ PÀtUÀ½AzÀ GAmÁUÀÄvÀÛzÉ JA§ÄzÀÄ FUÀ CxÀðªÁVzÉ. «ÄAaUÉ ºÉzÀj ¨sÀAiÀÄ¥ÀqÀĪÀ CªÀ±ÀåPÀvɬĮè. DzÀÀgÉ F ¨sÀAiÀiÁ£ÀPÀ QrUÀ½AzÀ £ÀªÀÄä£ÀÄß gÀQë¹PÉƼÀî®Ä ¸ÀÆPÀÛ ªÀÄÄ£ÉßZÀÑjPÉ vÉUÉzÀÄPÉƼÀî¨ÉÃPÀÄ.

​

6

8/1/2020

VæÃPÀgÀÄ PÀAqÀAvÉ «ÄAa£À QrUÀ¼ÀÄ

• ¥ÁæaãÀ PÁ®zÀ VæÃPÀjUÉ ¸ÀĪÀiÁgÀÄ Qæ.¥ÀÆ 600 gÀ°èAiÉÄÃ, ²¯ÁgÁ¼À (amber - ¥À¼ÉAiÀÄĽPÉ) ªÀ£ÀÄß PÀÄjAiÀÄ vÀÄ¥Àà¼À (fur) PÉÌ GfÓzÁUÀ, CzÀÄ PÀÆzÀ°£ÀAxÀ ºÀUÀÄgÀ ªÀ¸ÀÄÛUÀ¼À£ÀÄß DPÀ¶ð¸ÀÄvÀÛzÉ JAzÀÄ w½¢vÀÄÛ.
• ¤ÃªÀÅ GuÉÚAiÀÄ CxÀªÁ ¥Á°AiÉĸÀÖgï §mÉÖUÀ¼À£ÀÄß zÉúÀzÀ ªÉÄð¤AzÀ vÉUÉzÁUÀ, zÉúÀzÀ°è£À PÀÆzÀ®Ä £ÉÃgÀªÁV ¤®ÄèªÀÅzÀ£ÀÄß UÀªÀĤ¹gÀ§ºÀÄzÀÄ ºÁUÀÆ ¨É¼ÀPÀÄ E®è¢zÁÝUÀ ¸ÀtÚ ¥ÀæªÀiÁtzÀ Qr ºÁUÀÆ an an(crackling) ±À§Ý PÉýgÀ§ºÀÄzÀÄ.
• ¨ÉAd«Ä£ï ¥sÁæAQè£ï JA§ CªÉÄÃjPÀzÀ «eÁÕ¤AiÀÄÄ 1752 gÀ°è «ÄAZÀÄ (lightning) ªÀÄvÀÄÛ §mÉÖUÀ½AzÀ GAmÁzÀ QrUÀ¼ÀÄ JgÀqÀÆ MAzÉà «zÀåªÀiÁ£ÀUÀ¼ÀÄ JAzÀÄ ºÉÆð¹ vÉÆÃj¹zÀÝ£ÀÄ. F MAzÀÄ CjªÀÅ ªÀÄÆqÀ®Ä ¸ÀĪÀiÁgÀÄ 2000 ªÀµÀðUÀ¼Éà ¨ÉÃPÁ¬ÄvÀÄ.

​

7

8/1/2020

¨ÉAd«Ä£ï ¥sÁæAQè£ï JA§ CªÉÄÃjPÀzÀ «eÁÕ¤

8

8/1/2020

£Á«ÃUÀ «zÀÄåvï DªÉñÀUÀ¼À (electric charges) PÉ®ªÀÅ UÀÄt®PÀëtUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ CªÀÅUÀ½UÉ DPÁ±ÀzÀ°è£À «ÄAa£À eÉÆvÉ EgÀĪÀ ¸ÀA§AzsÀªÀ£ÀÄß w½AiÉÆÃt.

• PÉ®ªÀÅ ZÀlĪÀnPÉUÀ¼À ¸ÀºÁAiÀÄ¢AzÀ £Á«ÃUÀ «zÀÄåvï DªÉñÀUÀ¼À UÀÄtUÀ¼À£ÀÄß C¨sÁå¸À ªÀiÁqÉÆÃt. CzÀPÀÆÌ ªÉÆzÀ®Ä ¤ªÀÄä ¨Á®åzÀ PÉ®ªÀÅ DlUÀ¼À£ÀÄß £É£À¥ÀĪÀiÁrPÉƽî.
• MAzÀÄ ¥Áè¹ÖPï C¼ÀvÉ¥ÀnÖAiÀÄ£ÀÄß MtVzÀ vÀ¯ÉPÀÆzÀ°UÉ GfÓzÁUÀ, C¼ÀvÉ¥ÀnÖAiÀÄÄ PÁUÀzÀzÀ ZÀÆgÀÄUÀ¼À£ÀÄß DPÀ¶ð¸ÀÄvÀÛzÉ.

9

8/1/2020

MtVzÀ vÀ¯ÉPÀÆzÀ°UÉ GfÓzÁUÀ, C¼ÀvÉ¥ÀnÖAiÀÄÄ PÁUÀzÀzÀ ZÀÆgÀÄUÀ¼À£ÀÄß DPÀ¶ð¸ÀÄvÀÛzÉ.�

10

8/1/2020

GdÄÓ«PɬÄAzÀ DªÉñÀ¨sÀjvÀUÉƼÀÄî«PÉ

11

8/1/2020

DªÉñÀUÀ¼À «zsÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ CªÀÅUÀ¼À £ÀqÀÄ«£À ¥ÀgÀ¸ÀàgÀ QæAiÉÄUÀ¼ÀÄ

12

8/1/2020

«eÁwAiÀÄ DªÉñÀUÀ¼ÀÄ ¥ÀgÀ¸ÀàgÀ DPÀ¶ð¸ÀÄvÀÛªÉ.

13

8/1/2020

«eÁwAiÀÄ DªÉñÀUÀ¼ÀÄ ¥ÀgÀ¸ÀàgÀ DPÀ¶ð¸ÀÄvÀÛªÉ.

14

8/1/2020

«ÃPÀëuÉUÀ¼À£ÀÄß PÉÆæÃrÃPÀj¸ÉÆÃt.

• • MAzÀÄ DªÉñÀ¨sÀjvÀ §®Æ£ï ªÀÄvÉÆÛAzÀÄ DªÉñÀ¨sÀjvÀ §®Æ£ï C£ÀÄß «PÀ¶ð¸ÀÄvÀÛzÉ.
• • MAzÀÄ DªÉñÀ¨sÀjvÀ jæü¯ï ªÀÄvÉÆÛAzÀÄ DªÉñÀ¨sÀjvÀ jæü¯ï C£ÀÄß «PÀ¶ð¸ÀÄvÀÛzÉ.
• • DzÀgÉ MAzÀÄ DªÉñÀ¨sÀjvÀ §®Æ£ï MAzÀÄ DªÉñÀ¨sÀjvÀ jæü¯ï C£ÀÄß DPÀ¶ð¸ÀÄvÀÛzÉ.

15

8/1/2020

• EzÀÄ §®Æ£ï£À ªÀÄvÀÄÛ jæü¯ïUÀ¼À°è EgÀĪÀ DªÉñÀUÀ¼ÀÄ ¨ÉÃgÉ ¨ÉÃgÉAiÀĪÀÅ JAzÀÄ ¸ÀÆa¸ÀÄvÀÛzÉAiÉÄÃ? ºÁUÁzÀgÉ £ÁªÀÅ JgÀqÀÄ §UÉAiÀÄ DªÉñÀUÀ½ªÉ JAzÀÄ ºÉüÀ§ºÀÄzÉ?
• EzÀjAzÀ MAzÉà jÃwAiÀÄ (¸ÀeÁwAiÀÄ) DªÉñÀUÀ¼ÀÄ «PÀ¶ð¸ÀÄvÀÛªÉ ªÀÄvÀÄÛ ¨ÉÃgÉ ¨ÉÃgÉ («eÁwAiÀÄ) DªÉñÀUÀ¼ÀÄ DPÀ¶ð¸ÀÄvÀÛªÉ JAzÀÄ ºÉüÀ§ºÀÄzÉÃ?
• ¸ÁªÀiÁ£ÀåªÁV gÉõÉäAiÀÄ eÉÆvÉ GfÓzÀ UÁf£À PÀrØAiÀÄ°è£À DªÉñÀUÀ¼ÀÄ zsÀ£ÀDªÉñÀUÀ¼ÀÄ JAzÀÄ ºÉüÀÄvÉÛêÉ. G½zÀ ¨ÉÃgÉ jÃwAiÀÄ DªÉñÀUÀ¼ÀÄ IÄtDªÉñÀUÀ¼ÀÄ J£ÀÄßvÉêÉ.

16

8/1/2020

¸ÁªÀiÁ£ÀåªÁV gÉõÉäAiÀÄ eÉÆvÉ GfÓzÀ UÁf£À PÀrØAiÀÄ°è£À DªÉñÀUÀ¼ÀÄ zsÀ£ÀDªÉñÀUÀ¼ÀÄ JAzÀÄ ºÉüÀÄvÉÛêÉ. G½zÀ ¨ÉÃgÉ jÃwAiÀÄ DªÉñÀUÀ¼ÀÄ IÄtDªÉñÀUÀ¼ÀÄ J£ÀÄßvÉêÉ.

17

8/1/2020

• MAzÀÄ DªÉñÀ¨sÀjvÀ UÁf£À PÀrØAiÀÄ£ÀÄß ¥Á°yãï£À eÉÆvÉ GfÓ, DªÉñÀUÉƽ¹zÀ ¥Áè¹ÖPï PÉƼÀªÉ CxÀªÁ £À½PÉAiÀÄ(straw) §½ vÀAzÁUÀ CªÉgÀqÀgÀ £ÀqÀÄªÉ DPÀµÀðuÉ GAmÁUÀÄvÀÛzÉ JAzÀÄ UÀªÀĤ¸À¯ÁVzÉ. ¥Áè¹ÖPï £À½PÉAiÀÄ°è£À DªÉñÀUÀ¼ÀÄ £À½PÉAiÀÄÄ IÄtDªÉñÀ ºÉÆA¢zÉ.
• GdÄÓ«PɬÄAzÀ GvÀàwÛAiÀiÁzÀ «zÀÄåvï DªÉñÀUÀ¼ÀÄ ¹ÜgÀªÁVgÀÄvÀÛªÉ. CªÀÅ ¸ÀévÀB ZÀ°¸ÀĪÀÅ¢®è. F DªÉñÀUÀ¼À ZÀ®£ÉAiÀÄÄ «zÀÄåZÀÒQÛAiÀÄ£ÀÄß GAlĪÀiÁqÀÄvÀÛzÉ. «zÀÄåvï ªÀÄAqÀ®zÀ°è£À «zÀÄåvï¢Ã¥ÀªÀ£ÀÄß GjAiÀÄĪÀAvÉ CxÀªÁ ªÁºÀPÀvÀAwAiÀÄ GµÀÚªÀ£ÀÄß ºÉaѸÀĪÀÅzÉà «zÀÄåvï DªÉñÀUÀ¼À ZÀ®£É.

18

8/1/2020

UÁf£À PÀrØAiÀÄ£ÀÄß ¥Á°yãï£À eÉÆvÉ GfÓ, DªÉñÀUÉƽ¹

19

8/1/2020

¥Á°yãï

DªÉñÀUÀ¼À ªÀUÁðªÀuÉ

20

8/1/2020

¸ÀgÀ¼À «zÀÄåzÀݱÀðPÀ (electroscope).

21

8/1/2020

«zÀÄåzÀݱÀðPÀ (electroscope).

• ¥ÉÃ¥ÀgïQè¥ï£À vÀÄ¢AiÀÄ£ÀÄß ¤zsÁ£ÀªÁV PÉÊUÀ½AzÀ ¸Àà²ð¹ ªÀÄvÀÄÛ ºÁ¼ÉAiÀÄ ¥ÀnÖAiÀįÁèUÀĪÀ §zÀ¯ÁªÀuÉAiÀÄ£ÀÄß UÀªÀĤ¹. CzÀÄ vÀ£Àß ªÀÄÆ®¸ÁÜ£ÀPÉÌ §AzÀÄ ¤®ÄèvÀÛzÉ. ºÁ¼ÉAiÀÄ ¥ÀnÖAiÀÄ£ÀÄß DªÉñÀ¨sÀjvÀUÉƽ¸ÀĪÀÅzÀÄ ªÀÄvÀÄÛ PÉÊUÀ½AzÀ ¸Àà²ð¸ÀĪÀÅzÀ£ÀÄß ¥ÀÄ£ÀgÁªÀwð¹.
• ¥Àæw¨ÁjAiÀÄÄ ºÁ¼ÉAiÀÄ ¥ÀnÖAiÀÄ£ÀÄß ¸Àà²ð¹zÁUÀ CzÀÄ vÀ£Àß ªÀÄÆ®¸ÁÜ£ÀPÉÌ §gÀÄvÀÛzÉ. »ÃUÁUÀ®Ä PÁgÀtªÉãÀÄ? ºÁ¼ÉAiÀÄ ¥ÀnÖAiÀÄÄ £ÀªÀÄä zÉúÀzÀ ªÀÄÆ®PÀ DªÉñÀUÀ¼À£ÀÄß ¨sÀÆ«ÄUÉ ªÀUÁð¬Ä¸ÀĪÀzÉà EzÀPÉÌ PÁgÀt. EzÀPÉÌ ºÁ¼ÉAiÀÄ ¥ÀnÖUÀ¼ÀÄ DªÉñÀgÀ»vÀUÉÆAqÀªÀÅ (discharged) J£ÀÄßvÉÛêÉ.
• DªÉñÀ¨sÀjvÀ ªÀ¸ÀÄÛ«¤AzÀ DªÉñÀUÀ¼À£ÀÄß ¨sÀÆ«ÄUÉ ªÀUÁð¬Ä¸ÀĪÀ QæAiÉÄUÉ ¨sÀƸÀA¥ÀPÀð(earthing) UÉƽ¸ÀĪÀÅzÀÄ J£ÀÄßvÉÛêÉ.

22

8/1/2020

«ÄAa£À PÀxÉ

• FUÀ GdÄÓ«PɬÄAzÀ GvÀàwÛAiÀiÁzÀ DªÉñÀUÀ¼À DzsÁgÀzÀ ªÉÄÃ¯É «ÄAZÀ£ÀÄß «ªÀj¸À®Ä ¸ÁzsÀå.
• UÀÄqÀÄUÀĸÀ»vÀ ªÀÄ¼É (thunderstorm) §gÀĪÀ ¸ÀªÀÄAiÀÄzÀ°è, UÁ½ ¥ÀæªÁºÀªÀÅ ªÉÄîÄäRªÁV ºÁUÀÆ ¤Ãj£À ºÀ¤UÀ¼ÀÄ PɼÀªÀÄÄRªÁV ZÀ°¸ÀÄvÀÛªÉ. F Që¥Àæ (vigarous) ZÀ®£ÉAiÀÄÄ DªÉñÀUÀ¼À£ÀÄß ¨ÉÃ¥Àðr¸ÀÄvÀÛzÉ. E°èAiÀĪÀgÉUÀÆ ¥ÀÆtðªÁV CxÀðªÁUÀzÀ F QæAiÉÄAiÀÄ°è zsÀ£ÀDªÉñÀUÀ¼ÀÄ ªÉÆÃqÀUÀ¼À ªÉÄïÁãUÀzÀ CAa£À®Æè, IÄt DªÉñÀUÀ¼ÀÄ ªÉÆÃqÀUÀ¼À PɼÀ¨sÁUÀzÀ CAa£À®Æè ±ÉÃRgÀuÉUÉƼÀÄîvÀÛªÉ ªÀÄvÀÄÛ zsÀ£ÀDªÉñÀUÀ¼ÀÄ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ ¸À«ÄÃ¥ÀzÀ®Æè ¸ÀºÀ ±ÉÃRgÀuÉAiÀiÁUÀÄvÀÛªÉ.

23

8/1/2020

«ÄAa£À PÀxÉ

• ±ÉÃRgÀuÉAiÀiÁzÀ DªÉñÀUÀ¼À ¥ÀjªÀiÁtªÀÅ Cw ºÉZÁÑzÀAvÉ, UÁ½AiÀÄÄ ¸ÁªÀiÁ£ÀåªÁV «zÀÄåvï CªÁºÀPÀzÀAvÉ ªÀwð¸ÀĪÀ PÁgÀt, DªÉñÀUÀ¼À ZÀ®£ÉUÉ ¥ÀæwgÉÆÃzsÀªÀ£ÀÄß MqÀÄتÀÅ¢®è.
• IÄt ªÀÄvÀÄÛ zsÀ£ÀDªÉñÀUÀ¼ÀÄ MnÖUÉ ¸ÉÃj Cw ¥ÀæPÁ±ÀªÀiÁ£ÀªÁzÀ ¨É¼ÀQ£À UÉgÉUÀ¼ÀÄ (streaks) ªÀÄvÀÄÛ ±À§ÞªÀ£ÀÄß GAlĪÀiÁqÀÄvÀÛªÉ. F UÉgÉUÀ¼Éà «ÄAZÁV UÉÆÃZÀj¸ÀÄvÀÛªÉ (avÀæ 15.5). F QæAiÉÄAiÉÄà «zÀÄåvï DªÉñÀUÀ¼À «¸Àdð£É.

24

8/1/2020

UÉgÉUÀ¼Éà «ÄAZÁV UÉÆÃZÀj¸ÀÄvÀÛªÉ (avÀæ 15.5). F QæAiÉÄAiÉÄà «zÀÄåvï DªÉñÀUÀ¼À «¸Àdð£É.

25

8/1/2020

• «zÀÄåvï DªÉñÀUÀ¼À «¸Àdð£Á QæAiÉÄAiÀÄÄ, JgÀqÀÄ CxÀªÁ ºÉZÀÄÑ ªÉÆÃqÀUÀ¼À £ÀqÀĪÉ, CxÀªÁ ªÉÆÃqÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ £ÀqÀÄªÉ GAmÁUÀÄvÀÛzÉ. EwÛÃa£À ¢£ÀUÀ¼À°è £ÀªÀÄä ¥ÀƪÀðdgÀÄ ºÉzÀjzÀAvÉ £ÁªÀÅ «ÄAaUÉ ºÉzÀgÀĪÀ CªÀ±ÀåPÀvɬĮè. FUÀ £ÀªÀÄUÉ ªÀÄÆ® «zÀåªÀiÁ£ÀzÀ CjªÁVzÉ.
• «eÁÕ¤UÀ¼ÀÄ £ÀªÀÄä°ègÀĪÀ CjªÀ£ÀÄß ºÉaѸÀ®Ä PÀpt ¥Àj±ÀæªÀÄ ¥ÀqÀÄwÛzÁÝgÉ. DzÁUÀÆå, «ÄAZÀÄ, fêÀ ªÀÄvÀÄÛ D¹ÛAiÀÄ£ÀÄß £Á±À ªÀiÁqÀ§®èzÀÄ. DzÀÝjAzÀ ¸ÀÆPÀÛ ¥ÀjºÁgÉÆÃ¥ÁAiÀÄUÀ½AzÀ £ÀªÀÄä£ÀÄß £ÁªÀÅ gÀQë¹PÉƼÀî¨ÉÃPÀÄ.

26

8/1/2020

ªÉÆÃqÀUÀ¼À £ÀqÀĪÉ,

27

8/1/2020

ªÉÆÃqÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ

28

8/1/2020

«ÄAZÀÄ, fêÀ ªÀÄvÀÄÛ D¹ÛAiÀÄ£ÀÄß £Á±À ªÀiÁqÀ§®èzÀÄ.

29

8/1/2020

«ÄAa¤AzÀ gÀQë¹PÉƼÀÄîªÀ «zsÁ£ÀUÀ¼ÀÄ

• «ÄAZÀÄ ªÀÄvÀÄÛ UÀÄqÀÄUÀÄ ¸À»vÀ ªÀļÉAiÀÄ ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è vÉgÉzÀ ¥ÀæzÉñÀ ¸ÀÄgÀQëvÀªÀ®è. • UÀÄqÀÄV£À ±À§ÝzÀ D°¸ÀÄ«PÉAiÀÄÄ ¸ÀÄgÀQëvÀ ¸ÀܼÀPÉÌ vÉgÀ¼À®Ä MAzÀÄ JZÀÑjPÉ ¸ÀAzÉñÀ. • UÀÄqÀÄV£À PÉÆ£Éà PÀëtzÀ ±À§ÝzÀ D°¸ÀÄ«PÉAiÀÄ £ÀAvÀgÀªÀÇ ¸ÀÄgÀQëvÀ ¥ÀæzÉñÀ¢AzÀ ºÉÆgÀ §gÀ®Ä ¸Àé®à ¸ÀªÀÄAiÀÄ PÁAiÀĨÉÃPÀÄ.
• ¸ÀÄgÀQëvÀ ¸ÀܼÀzÀ ±ÉÆÃzsÀ
• ªÀÄ£É CxÀªÁ PÀlÖqÀªÉà ¸ÀÄgÀQëvÀ ¸ÀܼÀ. ¤ÃªÉãÁzÀgÀÆ §¸ï CxÀªÁ PÁj£À°è ZÀ°¸ÀÄwÛzÀÝgÉ QlQ ªÀÄvÀÄÛ ¨ÁV®£ÀÄß ªÀÄÄaÑzÀÝ°è ºÉZÀÄÑ ¸ÀÄgÀQëvÀ.

​

30

8/1/2020

ªÀÄ£É CxÀªÁ PÀlÖqÀªÉà ¸ÀÄgÀQëvÀ ¸ÀܼÀ

31

8/1/2020

UÀÄqÀÄUÀĸÀ»vÀ ªÀÄ¼É ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è ªÀiÁqÀ§ºÀÄzÁzÀ ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁqÀ¨ÁgÀzÀ PÉ®¸ÀUÀ¼ÀÄ� ºÉÆgÀUÉ

• vÉgÉzÀ ªÁºÀ£ÀUÀ¼ÀÄ CAzÀgÉ ªÉÆÃmÁgï ¨ÉÊPïUÀ¼ÀÄ, mÁæöåPÀÖgïUÀ¼ÀÄ, vÀAiÀiÁjPÉUÉ §¼À¸ÀĪÀ AiÀÄAvÉÆæÃ¥ÀPÀgÀt, vÉgÉzÀ PÁgÀÄUÀ¼ÀÄ ¸ÀÄgÀQëvÀªÀ®è. §AiÀÄ®Ä ¥ÀæzÉñÀ, JvÀÛgÀªÁzÀ ªÀÄgÀUÀ¼ÀÄ, GzÁå£ÀªÀ£ÀzÀ°è£À D±ÀæAiÀÄ vÁtUÀ¼ÀÄ, JvÀÛgÀªÁzÀ ¸ÀܼÀUÀ¼ÀÄ «ÄAa£À ºÉÆqÉvÀ¢AzÀ (lightning strokes) £ÀªÀÄä£ÀÄß gÀQë¸ÀĪÀÅ¢®è.
• UÀÄqÀÄUÀĸÀ»vÀ ªÀÄ¼É ¸ÀªÀÄAiÀÄzÀ°è bÀwæAiÉÆA¢UÉ ºÉÆgÀ ºÉÆÃUÀĪÀÅzÀÄ ¸ÀjAiÀÄ®è. CgÀtåzÀ°èzÁÝUÀ, ¸ÀtÚ ¸ÀtÚ ªÀÄgÀUÀ¼À PɼÀUÉ D±ÀæAiÀÄ ¥ÀqÉAiÀħºÀÄzÀÄ.
• ¤ÃªÀÅ §AiÀÄ®Ä ¥ÀæzÉñÀzÀ°èzÀÄÝ, AiÀiÁªÀÅzÉà D±ÀæAiÀÄ vÁtUÀ½®è¢zÁÝUÀ, J¯Áè ªÀÄgÀUÀ½AzÀ zÀÆgÀ«j. ¯ÉÆúÀzÀ PÀA§UÀ¼ÀÄ CxÀªÁ ªÀ¸ÀÄÛUÀ½AzÀ zÀÆgÀ«j. §AiÀÄ°£À°è ªÀÄ®UÀ¨ÉÃr. §zÀ°UÉ PÀÄPÀÌgÀÄUÁ°£À°è PÀĽvÀÄ JgÀqÀÆ PÉÊUÀ½AzÀ ªÀÄArAiÀÄ£ÀÄß §¼À¹ vÀ¯ÉAiÀÄ£ÀÄß JgÀqÀÆ PÉÊUÀ¼À £ÀqÀÄªÉ Ej¹ (avÀæ 15.6). F ¨sÀAVAiÀÄÄ «ÄAa£À ºÉÆqÉvÀ¢AzÀ ¤ªÀÄä£ÀÄß gÀQë¸ÀÄvÀÛzÉ.

​

32

8/1/2020

F ¨sÀAVAiÀÄÄ «ÄAa£À ºÉÆqÉvÀ¢AzÀ ¤ªÀÄä£ÀÄß gÀQë¸ÀÄvÀÛzÉ.

33

8/1/2020

ªÀÄ£ÉAiÀÄ M¼ÀUÉ

• zÀÆgÀªÁt vÀAw, «zÀÄåvïvÀAw ªÀÄvÀÄÛ ¯ÉÆúÀzÀ PÉƼÀªÉUÀ½UÉ «ÄAZÀÄ ºÉÆqÉAiÀħºÀÄzÀÄ («ÄAZÀÄ, «zÀÄåvï DªÉñÀUÀ¼À «¸Àdð£Á «zÀåªÀiÁ£À JAzÀÄzÀ£ÀÄß £É£À¦¹PÉƽîj). UÀÄqÀÄUÀÄ ¸À»vÀ ªÀÄ¼É ¸ÀªÀÄAiÀÄzÀ°è EªÀÅUÀ¼À ¸ÀA¥ÀPÀð¢AzÀ zÀÆgÀ«gÀĪÀÅzÀÄ. ªÉƨÉʯï zÀÆgÀªÁt ºÁUÀÆ vÀAwgÀ»vÀ zÀÆgÀªÁtÂAiÀÄ §¼ÀPÉAiÀÄÄ ¸ÀÄgÀQëvÀ.
• F ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è vÀAw¸À»vÀ zÀÆgÀªÁtÂAiÀÄ£ÀÄß ºÉÆA¢gÀĪÀ ªÀåQÛAiÀÄ£ÀÄß ¸ÀA¥ÀQð¸ÀĪÀÅzÀÄ ¸ÀÆPÀÛªÀ®è. ºÀjAiÀÄĪÀ ¤Ãj£À ¸ÀA¥ÀPÀð vÀ¦à¸À®Ä UÀÄqÀÄUÀĸÀ»vÀ ªÀÄ¼É ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è ¸ÁߣÀ ªÀiÁqÀĪÀÅzÀÄ ¸ÀÆPÀÛªÀ®è.
• «zÀÄåvï G¥ÀPÀgÀtUÀ¼ÁzÀ UÀtPÀAiÀÄAvÀæ, zÀÆzÀ±Àð£À (n.«) ªÀÄÄAvÁzÀªÀÅUÀ¼À «zÀÄåvï ¸ÀA¥ÀPÀð PÀrvÀUÉƽ¸À¨ÉÃPÀÄ. «zÀÄåvï¢Ã¥ÀUÀ¼ÀÄ GjAiÀħºÀÄzÀÄ. CªÀÅUÀ¼ÀÄ AiÀiÁªÀÅzÉà ºÁ¤AiÀÄ£ÀÄßAlĪÀiÁqÀĪÀÅ¢®è.

34

8/1/2020

«zÀÄåvï G¥ÀPÀgÀtUÀ¼ÁzÀ UÀtPÀAiÀÄAvÀæ, zÀÆÀgzÀ±Àð£À (n.«) ªÀÄÄAvÁzÀªÀÅUÀ¼À «zÀÄåvï ¸ÀA¥ÀPÀð PÀrvÀUÉƽ¸À¨ÉÃPÀÄ

35

8/1/2020

«ÄAZÀÄ ªÁºÀPÀUÀ¼ÀÄ

• «ÄAa¤AzÁUÀĪÀ ¥ÀjuÁªÀÄ¢AzÀ PÀlÖqÀUÀ¼À£ÀÄß gÀQë¸À®Ä G¥ÀAiÉÆÃV¸ÀĪÀ ¸ÁzsÀ£ÀªÉà «ÄAZÀÄ ªÁºÀPÀ.
• PÀlÖqÀ ¤ªÀiÁðt ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è PÀlÖqÀQÌAvÀ®Æ JvÀÛgÀªÁzÀ ¯ÉÆúÀzÀ ¸ÀgÀ¼À£ÀÄß UÉÆÃqÉUÉ C¼ÀªÀr¸À¯ÁVgÀÄvÀÛzÉ. ¸ÀgÀ½£À MAzÀÄ vÀÄ¢AiÀÄ£ÀÄß PÀlÖqÀ ªÉÄïÁãUÀzÀ UÁ½AiÀÄ°è ªÀÄvÉÆÛAzÀÄ vÀÄ¢AiÀÄ£ÀÄß ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ D¼ÀzÀ°è ºÀƼÀ¯ÁVgÀÄvÀÛzÉ (avÀæ 15.7).
• F ¸ÀgÀ¼ÀÄ «zÀÄåvï DªÉñÀUÀ¼À£ÀÄß ¨sÀÆ«ÄUÉ ªÀUÁð¬Ä¸À®Ä ¸ÀÄ®¨sÀªÀiÁUÀð PÀ°à¸ÀÄvÀÛzÉÉ. ¤ªÀiÁðt ºÀAvÀzÀ°ègÀĪÀ ¯ÉÆúÀzÀ ¸ÀÛA¨sÀUÀ¼ÀÄ, «zÀÄåvï vÀAwUÀ¼ÀÄ ºÁUÀÆ ¤Ãj£À PÉƼÀªÉUÀ¼ÀÆ ¸ÀºÀ ¸Àé®àªÀÄnÖUÉ £ÀªÀÄä£ÀÄß gÀQë¸ÀÄvÀÛªÉ. DzÀgÉ UÀÄqÀÄUÀĸÀ»vÀ ªÀÄ¼É ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è CªÀÅUÀ¼À£ÀÄß ¸Àà²ð¸À¨ÁgÀzÀÄ.

​

36

8/1/2020

«ÄAa¤AzÁUÀĪÀ ¥ÀjuÁªÀÄ¢AzÀ PÀlÖqÀUÀ¼À£ÀÄß gÀQë¸À®Ä G¥ÀAiÉÆÃV¸ÀĪÀ ¸ÁzsÀ£ÀªÉà «ÄAZÀÄ ªÁºÀPÀ.

37

8/1/2020

«ÄAZÀÄ ªÁºÀPÀ

38

8/1/2020

¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ¼ÀÄ

• ¤ÃªÀÅ FUÀ UÀÄqÀÄUÀĸÀ»vÀ ªÀÄ¼É ªÀÄvÀÄÛ «ÄAa£À §UÉÎ w½zÀÄPÉÆArj. ZÀAqÀªÀiÁgÀÄvÀ (cyclones)UÀ¼ÀÄ £ÉʸÀVðPÀ «zÀåªÀiÁ£ÀUÀ¼ÀÄ ªÀiÁ£ÀªÀ£À fêÀ ºÁUÀÆ ¸ÀA¥ÀwÛ£À ªÉÄÃ¯É zÉÆqÀØ ¥ÀæªÀiÁtzÀ°è ºÁ¤ GAlĪÀiÁqÀ§ºÀÄzÀÄ. CzÀȵÀÖªÀ±Ávï, F «zÀåªÀiÁ£ÀUÀ¼À£ÀÄß ¸Àé®àªÀÄnÖUÉ H»¸À§ºÀÄzÀÄ.
• PÉ®ªÀÅ ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À°è UÀÄqÀÄUÀĸÀ»vÀ ªÀÄ¼É ©Ã¼ÀĪÀ §UÉÎ ºÀªÁªÀiÁ£À E¯ÁSÉAiÀÄÄ JZÀÑj¸ÀÄvÀÛzÉ. UÀÄqÀÄUÀĸÀ»vÀ ªÀÄ¼É §AzÁUÀ «ÄAZÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ZÀAqÀªÀiÁgÀÄvÀUÀ¼ÀÄ eÉÆvÉUÀÆr §gÀĪÀ ¸ÁzsÀÀåvÉ ºÉZÀÄÑ. ºÁUÁV F «zÀåªÀiÁ£À¢AzÀ GAmÁUÀĪÀ ºÁ¤UÀ½AzÀ £ÀªÀÄä£ÀÄß gÀQë¹PÉƼÀÄîªÀ, ¸ÀÆPÀÛ ¥ÀjºÁgÀ PÀAqÀÄPÉƼÀî®Ä £ÀªÀÄUÉ ¸ÀªÀÄAiÀÄ ¹UÀÄvÀÛzÉ.

39

8/1/2020

¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ¼ÀÄ

• CzÉãÉà DzÀgÀÆ, £ÀªÀÄä HºÉUÉà ¤®ÄPÀzÀ MAzÀÄ ¸Áé¨sÁ«PÀ «zÀåªÀiÁ£À«zÉ. CzÉà ¨sÀÆPÀA¥À.
• EzÀÄ ªÀiÁ£ÀªÀ£À fêÀ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀA¥ÀwÛUÉ Cw ºÉZÀÄÑ ¥ÀæªÀiÁtzÀ°è ºÁ¤AiÀÄÄAlĪÀiÁqÀÄvÀÛzÉ. ¨sÁgÀvÀzÀ GvÀÛgÀ PÁ²äÃgÀzÀ Gj ªÀÄvÀÄÛ xÀAUïzsÁgï (Uri and Tangdhar) ¥ÀlÖtUÀ¼À°è 2005 gÀ CPÉÆÖçgï 5 gÀAzÀÄ zÉÆqÀØ ¥ÀæªÀiÁtzÀ ¨sÀÆPÀA¥À ¸ÀA¨sÀ«¹vÀÄÛ (avÀæ 15.8).
• EzÀPÀÆÌ ªÉÆzÀ®Ä 2001 gÀ d£ÀªÀj 26 gÀAzÀÄ UÀÄdgÁvï£À §Äeóï (Bhuj) f¯ÉèAiÀÄ°èAiÀÄÆ zÉÆqÀØ ¥ÀæªÀiÁtzÀ ¨sÀÆPÀA¥À ¸ÀA¨sÀ«¹vÀÄÛ.

40

8/1/2020

2001 gÀ d£ÀªÀj 26 gÀAzÀÄ UÀÄdgÁvï£À §Äeóï f¯ÉèAiÀÄ°èAiÀÄÆ zÉÆqÀØ ¥ÀæªÀiÁtzÀ ¨sÀÆPÀA¥À ¸ÀA¨sÀ«¹vÀÄÛ.

41

8/1/2020

42

8/1/2020

¨sÀÆPÀA¥À GAmÁUÀ®Ä PÁgÀtªÉãÀÄ?

• EªÀÅUÀ¼À£ÀÄß UÀÄgÀÄw¸À®Ä ¸ÁzsÀåªÁUÀĪÀÅ¢®è. zÉÆqÀØ¥ÀæªÀiÁtzÀ ¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ¼À ¸ÀA¨sÀ«¸ÀÄ«PÉAiÀÄÄ §ºÀ¼À «gÀ¼À. CªÀÅ PÀlÖqÀUÀ¼ÀÄ, ¸ÉÃvÀĪÉUÀ¼ÀÄ, CuÉPÀlÄÖUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ d£À¸ÁªÀiÁ£ÀåjUÀÆ C¥ÁgÀ ºÁ¤AiÀÄ£ÀÄßAlÄ ªÀiÁqÀÄvÀÛªÉ. EzÀjAzÀ CwzÉÆqÀØ ¥ÀæªÀiÁtzÀ°è fêÀ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀA¥ÀwÛUÉ £ÀµÀÖ GAmÁUÀÄvÀÛzÉ.
• ¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ¼ÀÄ ¥ÀæªÁºÀ, ¨sÀÆPÀĹvÀ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀÄ£Á«Ä C¯ÉUÀ¼À£ÀÄß GAlĪÀiÁqÀÄvÀÛªÉ. 2004gÀ r¸ÉA§gï 26 gÀAzÀÄ ¨sÁgÀvÀzÀ »AzÀƪÀĺÁ¸ÁUÀgÀzÀ°è CwzÉÆqÀØ ¥ÀæªÀiÁtzÀ ¸ÀÄ£Á«Ä GAmÁ¬ÄvÀÄ. ¸ÁUÀgÀ¢AzÀ ¸ÀÄvÀÄÛªÀjzÀ wÃgÀ¥ÀæzÉñÀUÀ¼ÀÄ EzÀjAzÀ Cw ºÉZÀÄÑ ºÁ¤UÉƼÀUÁzÀªÀÅ.

43

8/1/2020

¸ÀÄ£Á«Ä

44

8/1/2020

¨sÀÆPÀA¥À GAmÁUÀ®Ä PÁgÀtªÉãÀÄ?

• £Á«ÃUÀ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ ºÉÆgÀPÀªÀZÀªÁzÀ vÉÆUÀmÉAiÀÄ vÀ¼À¨sÁUÀzÀ°è CqÀZÀuÉ GAmÁzÁUÀ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ £ÀqÀÄPÀ GAmÁUÀÄvÀÛzÉ JAzÀÄ w½¢zÉÝÃªÉ (avÀæ 15.9)

​

45

8/1/2020

• ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ ºÉÆgÀPÀªÀZÀªÀÅ MAzÉà vÀÄtÄQ¤AzÁV®è. CzÀÄ czÀæUÉÆArzÉ (fragmented). ¥Àæw czÀæªÀÅ vÀmÉÖAiÀiÁVzÉ (avÀæ 15.10). F ¨sÀÆvÀmÉÖUÀ¼ÀÄ / ¨sÀÆ¥sÀ®PÀUÀ¼ÀÄ (earth plates) ¤gÀAvÀgÀªÁV ZÀ®£ÉAiÀÄ°èªÉ.
• F vÀmÉÖUÀ¼ÀÄ ¥ÀgÀ¸ÀàgÀ GfÓzÁUÀ CxÀªÁ ¥ÀgÀ¸ÀàgÀ vÀUÀÄ°zÁUÀ (avÀæ 15.11), ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ vÉÆUÀmÉAiÀÄ°è CqÀZÀuÉ CxÀªÁ £ÀqÀÄPÀ GAlĪÀiÁqÀÄvÀÛªÉ. F CqÀZÀuÉAiÉÄà ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ ªÉÄîàzÀgÀ°è GAmÁUÀĪÀ ¨sÀÆPÀA¥À.

​

46

8/1/2020

avÀæ 15.10 ¨sÀÆvÀmÉÖUÀ¼ÀÄ avÀæ 15.11 ¨sÀÆvÀmÉÖUÀ¼À ZÀ®£É�

47

8/1/2020

£ÀªÀÄUÉ AiÀiÁªÀÅzÀjAzÀ ¨sÀÆPÀA¥À GAmÁUÀÄvÀÛzÉ JA§ÄzÀgÀ RavÀ ªÀiÁ»w EzÉAiÀiÁzÀgÀÆ, J°è ªÀÄvÀÄÛ AiÀĪÁUÀ ¸ÀA¨sÀ«¸ÀÄvÀÛzÉ JA§ÄzÀ£ÀÄß H»¸À®Ä ¸ÁzsÀå«®è.

¨sÁgÀvÀzÀ ¨sÀÆvÀmÉÖUÀ¼À ZÀ®£É

• eÁé¯ÁªÀÄÄTAiÀÄ ¸ÉÆàÃl (volcano erupt)¢AzÀ®Æ CxÀªÁ G¯ÉÌAiÀÄÄ ¨sÀÆ«ÄUÉ C¥ÀླྀÀĪÀÅzÀjAzÀ®Æ CxÀªÁ M¼À¨sÁUÀzÀ°è ¥ÀgÀªÀiÁtÄ ¸ÉÆàÃl (nuclear explosion) UÉÆAqÁUÀ®Æ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ ªÉÄÃ¯É £ÀqÀÄPÀ GAmÁUÀÄvÀÛzÉ. DzÀgÉ ºÉZÀÄÑ ¥ÀæªÀiÁtzÀ ¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ¼ÀÄ ¨sÀÆvÀmÉÖUÀ¼À ZÀ®£É¬ÄAzÀ GAmÁUÀÄvÀÛªÉ.
• ¨sÀÆvÀmÉÖAiÀÄ UÀr¨sÁUÀUÀ¼ÀÄ zÀħ𮠪À®AiÀÄ (weak zone) UÀ¼ÁVzÀÄÝ, CªÀÅUÀ¼À ZÀ®£É¬ÄAzÀ ¨sÀÆPÀA¥ÀzÀ ¸ÀA¨sÀªÀ¤ÃAiÀÄvÉAiÀÄÄ GAmÁUÀĪÀÅzÀÄ. F zÀħ𮠪À®AiÀÄUÀ¼Éà ¸ÉʹäPï(¨sÀÆPÀA¥À) CxÀªÁ £ÀÆå£ÀåvÁ ªÀ®AiÀÄUÀ¼ÀÄ (Seismic or fault Zones).
• ¨sÁgÀvÀzÀ°è ¨sÀAiÀÄ©üÃwAiÀÄ£ÀÄßAlÄ ªÀiÁqÀĪÀ ¥ÀæzÉñÀUÀ¼ÉAzÀgÉ PÁ²äÃgÀ, ¥À²ÑªÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ªÀÄzsÀå »ªÀiÁ®AiÀÄ, ¥ÀÆtð ¥ÀæªÀiÁtzÀ F±Á£Àå ¨sÁUÀ, RÄZï£À gÀ£Àß (Rann of Kutch) ¥ÀæzÉñÀ, gÁd¸ÁÜ£À ªÀÄvÀÄÛ ¨sÁgÀvÀzÀ UÀAUÁ £À¢ §AiÀÄ®Ä ¥ÀæzÉñÀ (Indo – Gangetic plane). zÀQët ¨sÁgÀvÀzÀ PÉ®ªÀÅ ¥ÀæzÉñÀUÀ¼ÀÆ ¸ÀºÀ C¥ÁAiÀÄ ªÀ®AiÀÄUÀ¼ÁVªÉ (avÀæ 15.12).

48

8/1/2020

¨sÁgÀvÀzÀ ¨sÀÆvÀmÉÖUÀ¼À ZÀ®£É.

49

8/1/2020

eÁé¯ÁªÀÄÄTAiÀÄ ¸ÉÆàÃl (volcano erupt)

50

8/1/2020

jPÀÖgï ªÀiÁ¥À£À (Richter Scale)

• ¨sÀÆPÀA¥ÀzÀ ¸ÁªÀÄxÀåðzÀ ¥ÀjªÀiÁtªÀ£ÀÄß jPÀÖgï C¼ÀvÉ ªÀiÁ¥À£ÀzÀ°è C¼ÉAiÀįÁUÀÄvÀÛzÉ.
• jPÀÖgï ªÀiÁ¥À£À (Richter Scale) zÀ C¼ÀvÉAiÀÄÄ 7 QÌAvÀ ºÉaÑzÀÝgÉ «£Á±ÀPÁj ¨sÀÆPÀA¥ÀªÁVgÀÄvÀÛzÉ.
• §Äeóï ªÀÄvÀÄÛ PÁ²äÃgÀzÀ°è ¸ÀA¨sÀ«¹zÀ ¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ¼À C¼ÀvÉAiÀÄÄ 7.5 QÌAvÀ®Æ ºÉaÑvÀÄÛ.

51

8/1/2020

¨sÀÆPÀA¥ÀzÀ ¸ÁªÀÄxÀåðzÀ ¥ÀjªÀiÁtªÀ£ÀÄß jPÀÖgï C¼ÀvÉ ªÀiÁ¥À£ÀzÀ°è C¼ÉAiÀįÁUÀÄvÀÛzÉ.

52

8/1/2020

jPÀÖgï ªÀiÁ¥À£À (Richter Scale)

53

8/1/2020

jPÀÖgï ªÀiÁ¥À£À (Richter Scale)

• «eÁÕ£ÀzÀ ¨ÉÃgÉ ªÀiÁ¥À£ÀUÀ¼ÀAvÉ jPÀÖgï ªÀiÁ¥À£ÀªÀÅ gÉÃTÃAiÀĪÀ®è (qɹ¨É¯ï ªÀÄvÉÆÛAzÀÄ GzÁºÀgÀuÉ). CAzÀgÉ 6 gÀµÀÄÖ ¥ÀjªÀiÁt«gÀĪÀ ¨sÀÆPÀA¥ÀªÀÅ 4 gÀµÀÄÖ ¥ÀjªÀiÁt«gÀĪÀ ¨sÀÆPÀA¥ÀQÌAvÀ MAzÀƪÀgÉ ¥ÀlÄÖ ºÉaÑ£À «£Á±ÀPÁj ±ÀQÛAiÀÄ£ÀÄß ºÉÆA¢gÀĪÀÅ¢®è.
• ªÁ¸ÀÛªÀªÁV ¥ÀjªÀiÁtzÀ°è 2 CA±ÀzÀ ºÉZÀѼÀªÉAzÀgÉ 1000 ¥ÀlÄÖ «£Á±ÀPÁj ±ÀQÛ JAzÀxÀð. CAzÀgÉ 6 gÀµÀÄÖ ¥ÀjªÀiÁtzÀ ¨sÀÆPÀA¥ÀªÀÅ 4 gÀµÀÄÖ ¥ÀjªÀiÁtzÀ ¨sÀÆPÀA¥ÀQÌAvÀ 1000 ¥ÀlÄÖ ºÉaÑ£À «£Á±ÀPÁj ±ÀQÛAiÀÄ£ÀÄß ºÉÆA¢gÀÄvÀÛzÉ.

​

54

8/1/2020

¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ½AzÀ gÀPÀëuÉ

• ¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ½AzÀ gÀPÀëuÉ ¨sÀÆPÀA¥À ¸ÀA¨sÀ«¸ÀÄ«PÉAiÀÄ£ÀÄß H»¸À®Ä ¸ÁzsÀå«®èªÉAzÀÄ F »AzÉ C¨sÀå¹¹zÀ CA±ÀUÀ½AzÀ £ÀªÀÄUÉ w½¢zÉ. CªÀÅUÀ¼ÀÄ Cw ºÉZÀÄÑ «£Á±ÀPÁj JA§ÄzÀ£ÀÄß w½¢zÉÝêÉ. DzÀÝjAzÀ J¯Áè PÁ®zÀ®Æè £ÀªÀÄä£ÀÄß gÀQë¹PÉƼÀî®Ä CªÀ±Àå ªÀÄÄ£ÉßZÀÑjPÉ vÉUÉzÀÄPÉƼÀÄîªÀÅzÀÄ §ºÀĪÀÄÄRå.
• CwºÉZÀÄÑ ¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ¼ÀÄ ¸ÀA¨sÀ«¸ÀĪÀ ¸ÀA¨sÀªÀ¤ÃAiÀÄ ¸ÀܼÀUÀ¼ÁzÀ ¨sÀÆPÀA¥À ªÀ®AiÀÄUÀ¼À°è ªÁ¹¸ÀĪÀ d£À¸ÁªÀiÁ£ÀågÀ£ÀÄß «±ÉõÀªÁV vÀAiÀiÁjUÉƽ¸À¨ÉÃPÀÄ. ªÉÆzÀ®£ÉAiÀÄzÁV, F ¥ÀæzÉñÀzÀ°è£À PÀlÖqÀUÀ¼À£ÀÄß ¨sÁjà £ÀqÀÄPÀUÀ¼À£ÀÄß vÀqÉzÀÄPÉƼÀÄîªÀ jÃw «£Áå¸ÀUÉƽ¸À¨ÉÃPÀÄ. £ÀÆvÀ£À PÀlÖqÀ vÀAvÀæeÁÕ£À¢AzÀ EzÀÄ ¸ÁzÀå.

55

8/1/2020

56

8/1/2020

¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ½AzÀ gÀPÀëuÉ

• PÀA¥À£À - ¸ÀÄgÀQëvÀ ªÁV¸À®Ä PÀlÖqÀ ¤ªÀiÁðtªÀ£ÀÄß ¸ÀgÀ¼ÀUÉƽ¸À®Ä w½¸ÀĪÀÅzÀÄ.CºÀð ªÁ¸ÀÄÛ²°àUÀ¼À£ÀÄß ºÁUÀÆ gÀZÀ£Á C©üAiÀÄAvÀgÀgÀ£ÀÄß (structural engineer) ¸ÀA¥ÀQð¸ÀĪÀÅzÀÄ.
• ¨sÀÆPÀA¥À ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À°è, ¨sÁjà ¤ªÀiÁðt ¸ÁªÀiÁVæUÀ½VAvÀ®Æ ªÀÄtÄÚ ªÀÄvÀÄÛ ªÀÄgÀ §¼À¸ÀÄ«PÉ GvÀÛªÀÄ. ZÁªÀtÂAiÀÄ£ÀÄß ¸ÁzsÀåªÁzÀµÀÄÖ ºÀUÀÄgÀªÁV¸À¨ÉÃPÀÄ. EzÀjAzÀ PÀĹvÀzÀ ¸ÀªÀÄAiÀÄzÀ°è ºÁ¤AiÀÄ ¥ÀæªÀiÁt PÀrªÉÄ.

57

8/1/2020

ªÀÄtÄÚ ªÀÄvÀÄÛ ªÀÄgÀ §¼À¸ÀÄ«PÉ GvÀÛªÀÄ. ZÁªÀtÂAiÀÄ£ÀÄß ¸ÁzsÀåªÁzÀµÀÄÖ ºÀUÀÄgÀªÁV¸À¨ÉÃPÀÄ.

58

8/1/2020

¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ½AzÀ gÀPÀëuÉ

• C¯ÉägÁUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ PÀ¥ÁlÄUÀ¼À£ÀÄß (shelves) UÉÆÃqÉUÉ eÉÆÃr¹zÀAvÉ ¤«Äð¸ÀĪÀÅzÀjAzÀ ¸ÀÄ®¨sÀªÁV PÀĹAiÀÄĪÀÅ¢®è

• ¨sÀÆPÀA¥ÀzÀ ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è UÉÆÃqÉ UÀrAiÀiÁgÀ, ¨sÁªÀavÀæzÀ ZËPÀlÄÖ, d®vÁ¥ÀPÀ ªÀÄÄAvÁzÀªÀÅUÀ¼À£ÀÄß ªÉÄÃ¯É ©Ã¼ÀzÀÀAvÉ eÁUÀgÀÆPÀvɬÄAzÀ £ÉÃvÀÄ ºÁPÀĪÀÅzÀÄ.

• ¨sÀÆPÀA¥ÀzÀ ¸ÀªÀÄAiÀÄzÀ°è, PÉ®ªÀÅ PÀlÖqÀUÀ¼ÀÄ ¨ÉAQUÉ DºÀÄwAiÀiÁUÀĪÀÅzÀjAzÀ, PÁAiÀÄð¤ªÀð»¸ÀĪÀ ¨ÉAQ £ÀA¢¸ÀĪÀ (CVß±ÁªÀÄPÀ) G¥ÀPÀgÀtªÀ£ÀÄß PÀlÖqÀUÀ¼À°è CzÀgÀ®Æè §ºÀÄ CAvÀ¹Û£À PÀlÖqÀUÀ¼À°è C¼ÀªÀr¹gÀĪÀÅzÀÄ ¸ÀÆPÀÛ.

59

8/1/2020

¨ÉAQ £ÀA¢¸ÀĪÀ (CVß±ÁªÀÄPÀ) G¥ÀPÀgÀtªÀ£ÀÄß PÀlÖqÀUÀ¼À°è CzÀgÀ®Æè §ºÀÄ CAvÀ¹Û£À PÀlÖqÀUÀ¼À°è C¼ÀªÀr¹gÀĪÀÅzÀÄ ¸ÀÆPÀÛ.

60

8/1/2020

¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ½AzÀ gÀPÀëuÉ

• gÀÆQðAiÀÄ°è£À PÉÃA¢æÃAiÀÄ PÀlÖqÀ ¸ÀA±ÉÆÃzsÀ£Á PÉÃAzÀæªÀÅ (The Central Building Research Institute, Roorkee) PÀA¥À£ÀgÀ»vÀ ªÀÄ£ÉUÀ¼À£ÀÄß ¤«Äð¸ÀĪÀÅzÀÄ ºÉÃUÉ JA§ vÀAvÀæeÁÕ£ÀªÀ£ÀÄß C©üªÀÈ¢Þ ¥Àr¹zÉ. ¨sÀÆPÀA¥ÀzÀ £ÀqÀÄPÀ ¸ÀA¨sÀ«¹zÁUÀ ¤ªÀÄä gÀPÀëuÉUÁV F PɼÀV£À PÀæªÀÄUÀ¼À£ÀÄß C£ÀĸÀj¸ÀĪÀÅzÀÄ.

61

8/1/2020

PÀA¥À£ÀgÀ»vÀ ªÀÄ£É

62

8/1/2020

(1) ¤ÃªÀÅ ªÀÄ£ÉAiÀÄ°èzÀÝgÉ.•£ÀqÀÄPÀ ¤®ÄèªÀªÀgÉUÉ ªÉÄÃf£À PɼÀ¨sÁUÀzÀ°è D±ÀæAiÀÄ ¥ÀqɬÄj.•¤ªÀÄä ªÉÄÃ¯É ©Ã¼À§ºÀÄzÁzÀ JvÀÛgÀªÁzÀ ªÀÄvÀÄÛ ¨sÁgÀªÁzÀ ªÀ¸ÀÄÛUÀ½AzÀ zÀÆgÀ«j.¤ÃªÀÅ ºÁ¹UÉAiÀÄ ªÉÄðzÀÝgÉ ªÉÄïÉüÀzÉ ¢A©¤AzÀ vÀ¯ÉAiÀÄ£ÀÄß gÀQë¹PÉƽîj. �

63

8/1/2020

¨sÀÆPÀA¥ÀUÀ½AzÀ gÀPÀëuÉ

• (2) ¤ÃªÀÅ ºÉÆgÀVzÀÝgÉ PÀlÖqÀUÀ¼ÀÄ, ªÀÄgÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ªÉÄð£À «zÀÄåvï vÀAwUÀ½AzÀ zÀÆgÀzÀ°ègÀĪÀ ¸ÀÆPÀÛ ¸ÀܼÀzÀ°è £É®zÀ ªÉÄÃ¯É PÀĽvÀÄPÉƽî.
• • PÁgÀÄ CxÀªÁ §¸ï£À°èzÀÝgÉ ºÉÆgÀ§gÀ¨ÉÃr. ZÁ®PÀ¤UÉ ¨sÀÆPÀA¥ÀªÀ®AiÀÄ¢AzÀ ¤zsÁ£ÀªÁV zÀÆgÀ ZÀ°¸À®Ä w½¹. £ÀqÀÄPÀ ¤®ÄèªÀªÀgÉUÀÆ ºÉÆgÀ §gÀ¨ÉÃrj.

64

8/1/2020

¤ÃªÀÅ PÀ°wgÀĪÀÅzÀÄ

​

• PÉ®ªÀÅ ªÀ¸ÀÄÛUÀ¼À£ÀÄß, ¨ÉÃgÉ PÉ®ªÀÅ ªÀ¸ÀÄÛUÀ½AzÀ GdÄÓªÀÅzÀgÀ ªÀÄÆ®PÀ DªÉñÀ¨sÀjvÀUÉƽ¸À§ºÀÄzÀÄ.

• JgÀqÀÄ «zsÀzÀ DªÉñÀUÀ¼ÀÄ zsÀ£ÀDªÉñÀ ªÀÄvÀÄÛ IÄtDªÉñÀ.

¸ÀeÁwÃAiÀÄ DªÉñÀUÀ¼ÀÄ MAzÀ£ÉÆßAzÀÄ «PÀ¶ð¸ÀÄvÀÛªÉ ªÀÄvÀÄÛ «eÁwÃAiÀÄ DªÉñÀUÀ¼À ¥ÀgÀ¸ÀàgÀ DPÀ¶ð¸ÀÄvÀÛªÉ. •

GdÄÓ«PɬÄAzÀ GAmÁzÀ «zÀÄåvï DªÉñÀUÀ½UÉ ¹ÜgÀDªÉñÀUÀ¼ÀÄ J£ÀÄߪÀgÀÄ.

DªÉñÀUÀ¼À ZÀ®£ÉAiÀÄÄ «zÀÄåZÀÒQÛAiÀÄ£ÀÄßAlÄ ªÀiÁqÀÄvÀÛzÉ.

• ªÀ¸ÀÄÛªÀÅ DªÉñÀ¨sÀjvÀªÁVzÉAiÉÄà CxÀªÁ E®èªÉà JA§ÄzÀ£ÀÄß «zÀÄåzÀݱÀðPÀ JA§ G¥ÀPÀgÀt¢AzÀ ¥ÀvÉÛ ªÀiÁqÀ§ºÀÄzÀÄ. •

DªÉñÀUÀ¼À£ÀÄß DªÉñÀ¨sÀjvÀ ªÀ¸ÀÄÛ«¤AzÀ ¨sÀÆ«ÄUÉ ªÀUÁð¬Ä¸ÀĪÀ ¥ÀæQæAiÉÄUÉ ¨sÀƸÀA¥ÀPÀðUÉƽ¸ÀĪÀÅzÀÄ J£ÀÄßvÉÛêÉ.

65

8/1/2020

​

​

END

66

8/1/2020