BỘ SÁCH GIÁO KHOA

SỬ DỤNG THỐNG NHẤT TOÀN QUỐC

LỚP 5

� LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 5��

NHÓM TÁC GIẢ

PHẦN LỊCH SỬ

VŨ MINH GIANG (TỔNG CHỦ BIÊN XUYÊN SUỐT PHẦN LỊCH SỬ)

NGHIÊM ĐÌNH VỲ (TỔNG CHỦ BIÊN CẤP TIỂU HỌC PHẦN LỊCH SỬ)�NGUYỄN THỊ THU THUỶ (CHỦ BIÊN PHẦN LỊCH SỬ)

ĐÀO THỊ HỒNG, LÊ THỊ THU HƯƠNG

PHẦN ĐỊA LÍ

ĐÀO NGỌC HÙNG (TỔNG CHỦ BIÊN PHẦN ĐỊA LÍ)

TRẦN THỊ HÀ GIANG (CHỦ BIÊN PHẦN ĐỊA LÍ)�ĐẶNG TIÊN DUNG, DƯƠNG THỊ OANH

1

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ SGK LỊCH SỬ �VÀ ĐỊA LÍ 5

CẤU TRÚC SÁCH VÀ CẤU TRÚC BÀI HỌC

NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA SÁCH

NHỮNG THUẬN LỢI KHI SỬ DỤNG SGK LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 5

2

3

4

HỆ THỐNG TÀI NGUYÊN VÀ GÓC �HỖ TRỢ

5

CƠ SỞ, QUAN ĐIỂM BIÊN SOẠN, CÁCH TIẾP CẬN,

PHƯƠNG PHÁP BIÊN SOẠN

Phần 1

5

• Nghị quyết 29-NQ/TW năm 2013
• Nghị quyết 88/2014/QH13 năm 2014
• Quyết định số 404/QĐ-TTg năm 2015

Thống nhất cần phải đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo.

• Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 33/2017/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn, quy trình biên soạn, chỉnh sửa, thẩm định sách giáo khoa (SGK).
• Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Chương trình giáo dục phổ thông – Chương trình tổng thể (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 – 12 – 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo); Thông tư 17/2025/TT-BGDĐT về sửa đổi, bổ sung một số nội dung trong Chương trình ban hành kèm theo Thông tư 32/2018/TTBGDĐT.

QUAN ĐIỂM BIÊN SOẠN

SGK đáp ứng định hướng đổi mới GDPT, bám sát chương trình môn học, tiêu chuẩn SGK theo TT 33/2017, kế thừa ưu điểm của SGK năm 2006.

1

2

SGK chuẩn mực, khoa học, hiện đại

3

Kiến thức đưa vào SGK đảm bảo:

• Chính xác, phù hợp với HS tiểu học.
• Cơ sở để hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực.
• Tinh giản ở mức độ hợp lí, các đơn vị kiến thức dễ hiểu, dễ nhớ.
• Giúp người học giải quyết các vấn đề của cuộc sống.

CÁCH TIẾP CẬN

SGK là công cụ giúp HS phát triển năng lực và khả năng tự học.

1

SGK là công cụ giúp GV đổi mới phương pháp dạy học: Các bài học được thiết kế gồm HỆ THỐNG CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC.

2

Tích hợp nội môn và liên môn, trong đó chú trọng tích hợp liên môn.

3

4

Nội dung lịch sử và địa lí trình bày theo hướng mở rộng về không gian.

Thiết kế theo hướng mở, linh hoạt.

5

PHƯƠNG PHÁP BIÊN SOẠN

8

CẤU TRÚC SÁCH,

CẤU TRÚC BÀI HỌC

Phần 2

10

CẤU TRÚC SGK

MỤC LỤC

11

GV, HS dễ dàng tra cứu

Nội dung cuốn sách được chia thành 6 chủ đề với 28 bài học theo CTGDPT 2018.

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG SÁCH

13

Giúp HS nhớ lại, nắm bắt lại những kiến thức cơ bản thông qua các thuật ngữ được giải thích một cách cơ bản ngắn gọn, chính xác, đồng thời đó cũng là những gợi ý để các em tra cứu thêm nội dung liên quan trong các sách khác hay trên internet để mở rộng kiến thức.

GIẢI THÍCH KHÁI NIỆM,

THUẬT NGỮ

CẤU TRÚC BÀI HỌC

14

• Cấu trúc logic.
• Nội dung vừa phải phù hợp với nhận thức và tâm lí lứa tuổi HS lớp 5.
• Giải quyết một vấn đề của chương.

​

​

​

​

CẤU TRÚC BÀI HỌC

Khám phá:

• Nội dung chính của bài học, bao gồm kênh chữ (thông tin, tư liệu), kênh hình (tranh ảnh, lược đồ,…).
• Hệ thống các câu hỏi, bài tập.

​

15

15

Khởi động:

Là tình huống, hình ảnh,… liên quan tới kiến thức mới, đi kèm là các câu hỏi tạo tình huống có vấn đề, nhằm định hướng sự chú ý, kích thích tư duy của HS đối với bài học mới, đồng thời cũng giúp định hướng nội dung bài mới.

CẤU TRÚC BÀI HỌC

16

Tuyến phụ:

Bao gồm Em có biết, Kết nối với địa lí, văn học, nghệ thuật, với ngày nay… là những nội dung mở rộng hoặc nâng cao, hoặc có tính tích hợp liên môn với các môn học khác nhằm bổ trợ cho nội dung chính.

CẤU TRÚC BÀI HỌC

Tư liệu: Là những tư liệu gốc, tư liệu phái sinh hoặc tư liệu được cung cấp bởi các tác giả SGK, tranh ảnh… kèm theo các câu hỏi, yêu cầu khai thác tư liệu, giúp HS rèn luyện kĩ năng tìm hiểu lịch sử.

17

CẤU TRÚC BÀI HỌC

Câu chuyện lịch sử:

Nội dung các sự kiện, nhân vật lịch sử được trình bày dưới dạng câu chuyện lịch sử làm cho tri thức lịch sử trở nên sinh động, hấp dẫn hơn.

18

CẤU TRÚC BÀI HỌC

19

19

Vận dụng:

Là các yêu cầu/bài tập mang tính vận dụng những kiến thức/kĩ năng đã có để giải quyết những bài tập nhận thức mới; đặc biệt có những bài tập nhằm lí giải/giải quyết những vấn đề của thực tiễn cuộc sống.

20

20

HÌNH THỨC TRÌNH BÀY

Sách thiết kế đẹp, các logo sinh động, thống nhất, dễ phân biệt và sử dụng, tranh ảnh đều có bản quyền, các lược đồ rõ, lồng ghép nhiều kiến thức để HS khai thác.,…

NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA SÁCH

Phần 3

Lịch sử: lựa chọn những sự kiện tiêu biểu trong tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc.

• Những quốc gia đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam (Văn Lang – Âu Lạc, Phù Nam, Champa)
• Xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam (Bắc thuộc, Lý, Trần, Hậu Lê, Nguyễn, Cách mạng �tháng Tám, Chiến dịch Điện Biên Phủ, Chiến dịch Hồ Chí Minh, Công cuộc Đổi mới).
• Văn hoá của Trung Quốc, Lào, Cam-pu-chia, ASEAN.
• Văn minh Ai Cập và Hy Lạp.
• Xây dựng thế giới hoà bình.

Địa lí: những nét tiêu biểu về địa lí Việt Nam và thế giới.

23

23

ĐIỂM MỚI VỀ CHƯƠNG TRÌNH LỊCH SỬ

24

24

ĐIỂM MỚI VỀ CHƯƠNG TRÌNH LỊCH SỬ

25

25

ĐIỂM MỚI VỀ NỘI DUNG ĐỊA LÍ

Câu chuyện lịch sử là điểm nổi bật trong các bài học. Một số nội dung bài học được trình bày theo lối dẫn chuyện hoặc câu chuyện về các nhân vật, sự kiện giúp HS có biểu tượng sinh động, hấp dẫn với bài học.

ĐIỂM MỚI VỀ CÁCH TIẾP CẬN

Tư liệu cũng là một điểm mới trong SGK Lịch sử và Địa lí 5. Đó là các đoạn văn bản, số liệu được trích dẫn từ các nguồn tư liệu khác nhau, là ngữ liệu để GV tổ chức các hoạt động dạy học, giúp HS tự nhận thức bài học và hứng thú hơn khi tìm hiểu bài học.

ĐIỂM MỚI VỀ CẤU TRÚC BÀI HỌC

• Kiến thức lịch sử được tinh giản (ở mức độ hợp lí) nhưng vẫn bám sát yêu cầu cần đạt trong Chương trình môn học.
• Đơn giản hoá kiến thức khoa học hàn lâm bằng lối diễn đạt ngắn gọn, dễ hiểu, sinh động, đi kèm có thể là bảng hệ thống kiến thức, sơ đồ hóa kiến thức, bản đồ, biểu đồ, trục thời gian,…

​

​

• Không chú trọng trình bày chi tiết diễn biến sự kiện lịch sử mà được thể hiện dưới dạng sơ đồ hoá hoặc infographic,… sinh động, dễ hiểu, dễ nhớ.

✓ Hệ thống hóa kiến thức bằng các timeline.

​

31

CẤU TRÚC MẠCH NỘI DUNG

32

MINH HOẠ MỘT BÀI TÍCH HỢP

33

MINH HOẠ MỘT BÀI TÍCH HỢP

34

MINH HOẠ MỘT BÀI ĐỊA LÍ

35

MINH HOẠ MỘT BÀI LỊCH SỬ

Học tập dựa trên vấn đề.

Học tập dựa trên nhiệm vụ.

• Học tập dựa trên vấn đề: là những câu hỏi, tình huống, thử thách tạo động lực cho người học

• Học tập dựa trên khám phá: các bài học chú trọng việc tạo điều kiện để HS tự phát hiện, khám phá kiến thức

Có nhiều nhiệm vụ học tập có thể vận dung kiến thức, kĩ năng đã học vào thực tiễn cuộc sống.

Nhiều bài học trong SGK yêu cầu HS đưa ra ý kiến cá nhân của mình.

Nhiều bài học trong SGK yêu cầu HS hoàn thành nhiệm vụ học tập.

​

• Coi trọng việc vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học vào cuộc sống

​

• Yêu cầu HS đưa ra ý kiến của mình

• HS hoàn thành nhiệm vụ: HS tạo ra sản phẩm sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

​

NHỮNG THUẬN LỢI KHI SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 5

Phần 4

44

44

44

44

44

45

45

NHỮNG THUẬN LỢI CHO CÔNG TÁC ĐÁNH GIÁ, HỖ TRỢ, TẬP HUẤN

✓ Mỗi hoạt động học tập trong sách đã được thiết kế theo các yêu cầu cần đạt về năng lực, phẩm chất và thang đánh giá theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Vì vậy, GV có thể sử dụng các yêu cầu học tập trong SGK để đánh giá thường xuyên và làm cơ sở để xây dựng câu hỏi, bài tập để đánh giá định kì quá trình học tập của học sinh.

✓ Sách được Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam hỗ trợ học liệu điện tử một cách tối đa trên website: https://taphuan.nxbgd.vn/trang-chu, qua đó hỗ trợ tích cực việc học tập và giảng dạy của học sinh và giáo viên.

✓ Các tác giả luôn đồng hành cùng các thầy cô, học sinh,… trong quá trình tập huấn và sử dụng sách để đạt mục tiêu giáo dục.

HỆ TÀI NGUYÊN TRỰC TUYẾN VÀ GÓC HỖ TRỢ

Phần 5

TÀI LIỆU BỔ TRỢ

SÁCH GIÁO VIÊN

Cấu trúc gồm hai phần:

– Phần một. Hướng dẫn chung: giới thiệu những vấn đề cơ bản như: chương trình môn Lịch sử và Địa lí; đặc điểm, mục tiêu môn học; quan điểm biên soạn; những đổi mới của SGK Lịch sử và Địa lí 6.

– Phần hai. Hướng dẫn dạy học các bài cụ thể: Nội dung hướng dẫn bám sát cấu trúc từng bài của SGK Lịch sử và Địa lí 6, giúp GV thực hiện các hoạt động dạy trên lớp một cách linh động và hiệu quả.

�

VỞ BÀI TẬP LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 5

​

– Câu hỏi và bài tập bám sát nội dung từng chương, bài trong SGK với nhiều hình thức khác nhau: trắc nghiệm (chọn đáp án đúng, lựa chọn câu đúng – sai, nối, điền khuyết), tự luận, câu hỏi rèn luyện kĩ năng,…

​

– Hướng dẫn sử dụng:

+ Có thể cho HS sử dụng sách bài tập ngay trên lớp để các em tương tác với sách.

+ HS có thể làm các bài tập trong sách ở nhà.

�

50

50

50

HỆ TÀI NGUYÊN TRỰC TUYẾN

• Giới thiệu sách
• Hướng dẫn sử dụng sách
• Ma trận kiến thức, kĩ năng
• Phân phối chương trình
• Kế hoạch giảng dạy tham khảo

• Tài liệu tập huấn
• Video giới thiệu bộ môn
• Video minh hoạ tiết dạy minh họa

GÓC HỖ TRỢ

• Ghi nhận các góp ý của bạn đọc, chuyển đến ban biên tập để tham khảo, phản biện và chỉnh sửa.
• Kết nối tập huấn giữa giáo viên với tác giả, chủ biên, tổng chủ biên các môn học.
• Hỗ trợ phát hành và công tác thư viện.

KẾT LUẬN

• Kiến thức tinh giản theo hướng lựa chọn “điểm”, trực quan, sinh động, phù hợp HS.
• Hỗ trợ đổi mới phương pháp tổ chức dạy học, lập kế hoạch �giáo dục.
• Nhiều hoạt động để phát triển năng lực và phẩm chất.
• Hỗ trợ quá trình kiểm tra, đánh giá thường xuyên và định kì.
• Dễ học, dễ dạy.