1 of 44

PHÒNG VÀ XỬ TRÍ PHƠI NHIỄM VỚI MÁU� DỊCH CƠ THỂ, VẬT SẮC NHỌN TRONG TIÊM�

​

​

CN : ĐẶNG THỊ MƠ

2 of 44

�MỤC TIÊU�

  • Phát biểu đúng định nghĩa tiêm an toàn.
  • Kể được các hành vi tiêm chưa an toàn, nguy cơ và đề xuất các giải pháp thay đổi hành vi nhằm đảm bảo an toàn trong tiêm.
  • Biết cách xắp xếp một xe tiêm đúng quy định.
  • Biết các biện pháp phòng rủi ro do vật sắc nhọn và mô phỏng đủ, đúng quy trình xử lý sau phơi nhiễm với máu hoặc dịch cơ thể và tai nạn rủi ro do mũi kim tiêm.

​

CN. Đặng Thị Mơ

2

7/19/2024

3 of 44

Tiêm ?

CN. Đặng Thị Mơ

3

7/19/2024

4 of 44

Định nghĩa �tiêm an toàn�

​

Mũi tiêm an toàn là mũi tiêm không gây hại cho người được tiêm, người tiêm, người thu gom chất thải và cộng đồng.

​

CN. Đặng Thị Mơ

4

7/19/2024

5 of 44

Những hành vi nguy cơ �liên quan đến tiêm

  • Động tác thực hành gây nguy cơ cho người được tiêm:

- Bơm kim tiêm không vô khuẩn

- Không rửa tay, sát khuẩn tay nhanh trước khi chuẩn bị thuốc, trước khi đưa kim qua da.

- Kim lấy thuốc không đảm bảo vô khuẩn

- Tiêm thuốc không đúng chỉ định.Tiêm không đúng vị trí

- Tiêm không đúng góc kim so với mặt da. Tiêm không đúng độ sâu

- Không rút pit tông kiểm tra trước khi bơm thuốc

- Không bơm thuốc đảm bảo hai nhanh một chậm

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

CN. Đặng Thị Mơ

5

7/19/2024

6 of 44

Những hành vi nguy cơ �liên quan đến tiêm

  • Động tác thực hành gây nguy cơ cho người tiêm:

- Không mang găng khi tiêm tĩnh mạch, truyền dịch, truyền máu

- Không có hộp đựng vật sắc nhọn ở gần nơi tiêm.

  • Dùng hai tay đậy nắp kim.
  • Đưa hay chuyền dụng cụ trong khi sử dụng.

- Không cô lập ngay bơm kim tiêm đã nhiễm khuẩn trong hộp an toàn

​

CN. Đặng Thị Mơ

6

7/19/2024

7 of 44

Những hành vi nguy cơ �liên quan đến tiêm

​

​

​

​

​

​

​

​

​

  • Phân loại, thu gom, xử lý chất thải sau tiêm chưa đảm bảo an toàn.

​

CN. Đặng Thị Mơ

7

7/19/2024

8 of 44

Những lưu ý� thực hành tiêm an toàn

- Thực hiện 5 đúng.

- Khai thác tiền sử dị ứng thuốc và chuẩn bị hộp chống sốc.

- Đảm bảo kỹ thuật vô khuẩn.

- Phân loại, thu gom chất thải từ tiêm đúng quy định.

- Chỉ mang găng khi có nguy cơ tiếp xúc với máu và dịch tiết của người bệnh.

- Xử lý và khai báo đúng quy trình khi bị tổn thương do vật sắc nhọn.

​

CN. Đặng Thị Mơ

8

7/19/2024

9 of 44

Những điều không được làm �khi thực hành tiêm

​

  • Không chạm kim tiêm vào bất cứ bề mặt nào đã bị nhiễm bẩn.
  • Không cầm, nắm, đụng chạm tay vào pít tong, đầu ăm bu, thân kim tiêm trong quá trình chuẩn bị thuốc, tiêm thuốc.
  • Không sử dụng lại bơm tiêm, thậm chí nếu có thay đổi kim tiêm.
  • Không đụng chạm vào nắp lọ thuốc sau khi đã lau khử khuẩn bằng cồn.

CN. Đặng Thị Mơ

9

7/19/2024

10 of 44

CN. Đặng Thị Mơ

10

7/19/2024

11 of 44

Những điều không được làm �khi thực hành tiêm

  • Không dùng một bơm kim tiêm lấy thuốc cho nhiều lọ thuốc đa liều.
  • Không lưu kim lấy thuốc vào lọ thuốc đa liều.

​

CN. Đặng Thị Mơ

11

7/19/2024

12 of 44

Những điều không được làm khi thực hành tiêm

  • Không sử dụng túi hoặc chai dung dịch truyền tĩnh mạch để pha thuốc hoặc tiêm cho nhiều người bệnh.
  • Không dùng tay đậy nắp kim hoặc tháo kim tiêm.

​

CN. Đặng Thị Mơ

12

7/19/2024

13 of 44

CN. Đặng Thị Mơ

13

7/19/2024

14 of 44

TÁC HẠI TIÊM KHÔNG AN TOÀN

  • Shock phản vệ.
  • Gây hư hại thần kinh và những mô khác

=> abces, bại liệt, thương tích

  • Lây truyền:

- Virus

- Vi khuẩn

- Nấm

- Ký sinh trùng

​

CN. Đặng Thị Mơ

14

7/19/2024

15 of 44

Phòng nhiễm khuẩn trong �thực hành tiêm

- Sử dụng bơm kim tiêm vô khuẩn.

- Phòng nhiễm bẩn phương tiện tiêm và thuốc tiêm.

- Phòng ngừa thương tổn cho người nhận mũi tiêm

  • Phòng ngừa tiếp cận với kim tiêm đã sử dụng
  • Những nội dung thực hành khác

CN. Đặng Thị Mơ

15

7/19/2024

16 of 44

Sắp xếp xe tiêm

Nguyên tắc sắp xếp xe tiêm

  • Vệ sinh xe tiêm trước và sau khi kết thúc ca làm việc.
  • Sắp xếp dụng cụ ngăn nắp, thuận tiện để chống nhầm lẫn, đổ vỡ.
  • Sắp xếp đủ phương tiện tiêm.

​

CN. Đặng Thị Mơ

16

7/19/2024

17 of 44

Nhận xét?

CN. Đặng Thị Mơ

17

7/19/2024

18 of 44

​

Các phương thức

phơi nhiễm nghề nghiệp và

biện pháp phòng rủi ro do vật sắc nhọn cho nhân viên y tế

CN. Đặng Thị Mơ

18

7/19/2024

19 of 44

Phơi nhiễm?

  • Phơi nhiễm (HIV, HBV, HCV…)là thuật ngữ dùng để chỉ sự tiếp xúc niêm mạc hay da của người không bị bệnh với máu, mô hay các dịch cơ thể của người khác dẫn đến nguy cơ lây nhiễm (HIV , HBV, HCV…)

CN. Đặng Thị Mơ

19

7/19/2024

20 of 44

Các phương thức� phơi nhiễm nghề nghiệp

​

  • Vật sắc nhọn nhiễm khuẩn xuyên thấu da.
  • Máu, dịch cơ thể của người bệnh bắn vào các vùng da bị tổn thương của NVYT khi làm thủ thuật.
  • Da của nhân viên y tế bị xây xước tiếp xúc với máu, dịch sinh học của người bệnh.

​

CN. Đặng Thị Mơ

20

7/19/2024

21 of 44

Tai nạn do kim tiêm

  • HBV (kim xuyên da) 22-40%
  • HCV (kim xuyên da) 10%
  • HIV (kim xuyên da) 0,3%
  • HIV (niêm mạc) 0,09%
  • HIV (da không lành lặn) 0,01%

​

​

CN. Đặng Thị Mơ

21

7/19/2024

22 of 44

Các biện pháp dự phòng �cần thực hiện tại các cơ sở y tế �

​

​

​

​

​

​

  • Tuyên truyền trên các phương tiện thông tin công cộng về nguy cơ của tiêm .

�

CN. Đặng Thị Mơ

22

7/19/2024

23 of 44

Các biện pháp dự phòng �cần thực hiện tại các cơ sở y tế �

​

​

​

​

​

​

​

​

  • Sử dụng các thiết bị thay thế không kim để nối các phần của hệ thống đường truyền tĩnh mạch

​

CN. Đặng Thị Mơ

23

7/19/2024

24 of 44

Các biện pháp dự phòng�cần thực hiện tại các cơ sở y tế �

​

​

​

​

​

​

​

​

​

Đào tạo nhân viên y tế cập nhật các kiến thức thực hành tiêm an toàn.

​

CN. Đặng Thị Mơ

24

7/19/2024

25 of 44

Các biện pháp dự phòng �cần thực hiện tại các cơ sở y tế

- Những người thực hiện các thủ thuật phải luôn luôn cảnh giác những nguy cơ tổn thương.

- Tránh chuyền tay các vật sắc nhọn.�- Bố trí bàn tiêm, bàn thủ thuật sao cho tất cả các dụng cụ đều trong tầm với của cả hai tay

CN. Đặng Thị Mơ

25

7/19/2024

26 of 44

Các biện pháp dự phòng �cần thực hiện tại các cơ sở y tế

  • Không đậy nắp kim tiêm

​

CN. Đặng Thị Mơ

26

7/19/2024

27 of 44

Các biện pháp dự phòng �cần thực hiện tại các cơ sở y tế

  • Không được để kim tiêm vương vãi ngoài môi trường.

-Thực hiện đúng quy trình thu gom vận chuyển rác thải y tế.

-Cung cấp đầy đủ các phương tiện tiêm thích hợp

​

CN. Đặng Thị Mơ

27

7/19/2024

28 of 44

Các biện pháp dự phòng �cần thực hiện tại các cơ sở y tế

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

  • Sử dụng các phương tiện thu gom vật sắc nhọn

đạt quy chuẩn.�

​

CN. Đặng Thị Mơ

28

7/19/2024

29 of 44

Các biện pháp dự phòng �cần thực hiện tại các cơ sở y tế

​

  • Trong phẫu thuật nên mang 2 găng.
  • Trao quyền cho người bệnh lên tiếng với NVYT
  • Đưa các tiêu chí đánh giá tiêm an toàn vào kiểm tra chất lượng BV hàng năm.
  • Tuân thủ quy trình báo cáo, theo dõi và điều trị sau phơi nhiễm.

​

​

CN. Đặng Thị Mơ

29

7/19/2024

30 of 44

Xử trí tai nạn rủi ro nghề nghiệp do phơi nhiễm với máu và �dịch cơ thể

​

  • Xử lý vết thương tại chỗ.
  • Báo cáo người phụ trách và làm biên bản.
  • Đánh giá nguy cơ phơi nhiễm theo mức độ tổn thương và diện tích tiếp xúc.
  • Xác định tình trạng HIV của nguồn gây phơi nhiễm.
  • Xác định tình trạng HIV của người bị phơi nhiễm.
  • Tư vấn cho người bị phơi nhiễm.
  • Điều trị dự phòng bằng thuốc ARV.

​

CN. Đặng Thị Mơ

30

7/19/2024

31 of 44

Xử lý vết thương tại chỗ

Tổn thương do kim tiêm hay vật sắc nhọn

​

​

​

​

  • Rửa ngay VT dưới vòi nước chảy bằng xà phòng.
  • Để VT tự chảy máu trong một thời gian ngắn, không nặn bóp VT.
  • Băng vết thương lại.

​

​

​

CN. Đặng Thị Mơ

31

7/19/2024

32 of 44

Xử lý vết thương tại chỗ

Bắn máu và/ hoặc dịch cơ thể lên da bị tổn thương

​

​

​

​

​

​

  • Rửa ngay vết thương dưới vòi nước chảy bằng xà phòng.
  • Băng vết thương lại.
  • KHÔNG sử dụng thuốc khử khuẩn trên da.
  • KHÔNG cọ hoặc chà khu vực bị tổn thương.

 

​

CN. Đặng Thị Mơ

32

7/19/2024

33 of 44

Xử lý vết thương tại chỗ

Bắn máu hoặc dịch cơ thể lên mắt

​

​

​

​

​

​

  • Rửa mắt bằng nước cất hoặc nước muối NaCl 0,9% liên tục trong 5 phút.
  • Không dụi mắt.

​

CN. Đặng Thị Mơ

33

7/19/2024

34 of 44

Xử lý vết thương tại chỗ

Bắn máu hoặc dịch cơ thể lên miệng, mũi

​

​

​

​

​

  • Nhổ, khạc ngay máu hoặc dịch cơ thể và xúc miệng bằng nước nhiều lần
  • Xỉ mũi và rửa, nhỏ mũi bằng nước cất hoặc dung dịch NaCl 0,9 %.
  • KHÔNG sử dụng thuốc khử khuẩn.
  • KHÔNG đánh răng.

​

CN. Đặng Thị Mơ

34

7/19/2024

35 of 44

Xử lý vết thương tại chỗ

Bắn máu hoặc dịch cơ thể lên da nguyên vẹn

  • Rửa khu vực bị vấy máu hoặc dịch cơ thể ngay bằng xà phòng và nước dưới vòi nước chảy.
  • KHÔNG chà xát khu vực bị vấy máu hoặc dịch.

CN. Đặng Thị Mơ

35

7/19/2024

36 of 44

Báo cáo người phụ trách� và làm biên bản

Nêu rõ ngày giờ, hoàn cảnh xảy ra, đánh giá vết thương, mức độ nguy cơ của phơi nhiễm. Lấy chữ ký của những người chứng kiến và chữ ký của người phụ trách.

CN. Đặng Thị Mơ

36

7/19/2024

37 of 44

Đánh giá nguy cơ phơi nhiễm

Có nguy cơ: 

+ Tổn thương do kim có chứa máu đâm xuyên qua da gây chảy máu.

+ Tổn thương da sâu do dao mổ hoặc các ống nghiệm chứa máu và chất dịch cơ thể của người bệnh bị vỡ đâm phải.

+ Máu và chất dịch cơ thể của người bệnh bắn vào các vùng da, niêm mạc bị tổn thương viêm loét hoặc xây sát từ trước.

​

​

CN. Đặng Thị Mơ

37

7/19/2024

38 of 44

Đánh giá nguy cơ phơi nhiễm

​

Không có nguy cơ:

máu và dịch cơ thể của người bệnh bắn vào vùng da lành.

​

CN. Đặng Thị Mơ

38

7/19/2024

39 of 44

Xác định tình trạng HIV �của nguồn gây phơi nhiễm

Người bệnh đã được xác định HIV (+): Tìm hiểu

các thông tin về tiền sử và đáp ứng đối với thuốc ARV

  • Nếu chưa biết về tình trạng HIV của nguồn gây phơi nhiễm: Tư vấn và lấy máu xét nghiệm HIV.
  • Trường hợp không thể xác định được???

​

CN. Đặng Thị Mơ

39

7/19/2024

40 of 44

Xác định tình trạng HIV của� người bị phơi nhiễm

​

  • Tư vấn trước và sau khi xét nghiệm HIV theo quy định
  • Nếu ngay sau khi bị phơi nhiễm, người bị phơi nhiễm có HIV(+): đã bị nhiễm HIV từ trước, không phải do phơi nhiễm.
  • Nếu HIV (-): kiểm tra lại sau 3 và 6 tháng.

​

CN. Đặng Thị Mơ

40

7/19/2024

41 of 44

Tư vấn cho người bị phơi nhiễm

​

  • Nguy cơ nhiễm HIV, viêm gan B, C
  • Người bị phơi nhiễm cần được cung cấp các thông tin và được tư vấn thích hợp về dự phòng phơi nhiễm, lợi ích và nguy cơ.
  • Giới thiệu các tác dụng phụ của thuốc
  • Tư vấn Phòng lây nhiễm cho người khác
  • Tư vấn tuân thủ điều trị và hỗ trợ tâm lý

​

CN. Đặng Thị Mơ

41

7/19/2024

42 of 44

Điều trị dự phòng bằng ARV cho người bị phơi nhiễm

Chỉ định:

  • Tiến hành điều trị bằng thuốc ARV càng sớm càng tốt từ 2-6 giờ và trước 72 giờ sau khi bị phơi nhiễm.
  • Nếu nguồn gây PN có XN HIV (+): tiếp tục điều trị theo hướng dẫn.
  • Nếu nguồn gây PN có XN HIV (-): có thể dừng điều trị.
  • Nếu người bị PN có XN HIV (+): không điều trị dự phòng sau PN.
  • Nếu người bị PN có nguy cơ và XNHIV (-): tiếp tục điều trị theo  hướng dẫn.
  • Phơi nhiễm không có nguy cơ: không cần điều trị
  • Trường hợp không xác định được tình trạng HIV của nguồn gây PN: xử lý như là trường hợp PN với nguồn HIV (+).

CN. Đặng Thị Mơ

42

7/19/2024

43 of 44

Vì sao nhân viên y tế �có nguy cơ lây nhiễm cao?�

 

CN. Đặng Thị Mơ

43

7/19/2024

- NVYT thường xuyên phải tiếp xúc với máu và các dịch sinh học của người bệnh.

  • Do nhịp độ làm việc khẩn trương, căng thẳng mà các phơi nhiễm dưới da với máu xảy ra với tần xuất cao.

​

44 of 44

CN. Đặng Thị Mơ

44

7/19/2024