1 of 17

Y Rhaglen Weithredu Genedlaethol ar Fawndiroedd – Ffocws ar Fioamrywiaeth

Dr Peter Jones MBE, Uwch Arbenigwr Mawndir / Senior Specialist Advisor, Peatland

Rob Bacon, Uwch Swyddog Arbenigol y RhWGF /

Senior Specialist Officer NPAP

National Peatland Action Programme Focus on Biodiversity

2 of 17

Polisi Cymru Policy in Wales

1. The Welsh Government’s future Peatland Policy ambition is:

  • ensuring “all peatlands with semi-natural vegetation are subject to favourable management / restoration (a min. estimated area of 30,000 ha)”
  • restoring “a minimum of 25% (~c. 5,000 ha) of the most modified areas of peatland”

2. Nature and Climate Emergencies

3. Net Zero Wales – Policy 72

1. Uchelgais polisi Llywodraeth Cymru ar fawnogydd yw:

  • sicrhau bod pob mawndir sydd â llystyfiant lled-naturiol yn cael ei adfer neu o dan reolaeth ffafriol (amcangyfrif lleiaf o 30,000ha)
  • adfer o leiaf 25% (~c. 5,000 ha) o’r mawndiroedd sydd wedi’u newid fwyaf

2. Argyfyngau Natur a Hinsawdd

3. Cymru Sero Net – Polisi 72

1. https://gov.wales/decision-reports-2019, Welsh Government Ministers Decision Report 26 June 2019.

3 of 17

6 Blaenoriaeth 6 Priorities

  1. Peatland erosion
  2. Peatland drainage
  3. Sustainable management of degraded lowland peatlands
  4. Sustainable management of degraded upland peatlands
  5. Afforested peatlands
  6. Gradual restoration of our highest carbon-emitting peatlands

  1. Erydiad mawndir
  2. Draenio mawndir
  3. Rheoli mawndiroedd yr iseldir yn gynaliadwy
  4. Rheoli mawndiroedd yr ucheldir yn gynaliadwy
  5. Adfer mawndiroedd wedi'u coedwigo
  6. Yn raddol, adfer mawndiroedd sydd â'r allyriadau carbon uchaf yn raddol

3 Thema Trawstoriadol 3 Cross-cutting Themes��

  1. National coordination
  2. Monitoring and capture
  3. Engagement

  1. Cydlynu Cenedlaethol
  2. Monitro a chofnodi
  3. Ehangu ymwneud

4 of 17

Adfer Mawndir Cymru ar y cyd yng Nghymru, ers 2020…

Coordinated Wales Peatland Action in Wales, since 2020…

  • £11.6m o gyllid gan Lywodraeth Cymru i ehangu a datblygu adfer mawndiroedd ledled Cymru gyda strategaeth ar gyfer gweithredu cydlynol.
  • >3,600ha o adfer mawndiroedd sydd bellach ar lwybr adferiad, gan ragori ar y targed flwyddyn yn gynnar yn 2024.
  • Manylion yn Adroddiadau Blynyddol y RhWGF ar gyfer Blynyddoedd 1, 2, 3, 4, a 5.

  • £11.6m Welsh Government funding to expand and progress peatland restoration across Wales with strategy for coordinated approach.
  • >3,600ha of peatland restoration, peatland that has now been set on a recovery pathway, exceeding the target a year early in 2024.
  • Details in NPAP Annual Reports for Years 1, 2, 3, 4, and 5.

5 of 17

Rhaglen Weithredu Genedlaethol ar Fawndiroedd strategol Cymru gyfan

NPAP 2020 - 2025

  • Establishes strategic and coordinated approach to restoration – 3,600 ha over 5 years
  • Creates effective and successful networks and a community of practitioners
  • Creates an effective activity capture and reporting system based on Peatlands of Wales map

NPAP 2025 & beyond

  • Restoration increases to 1,800ha p.a.
  • Scope of Programme broadens beyond restoration
      • Protection
      • Maintenance
  • Expanded monitoring and reporting functions
  • Policy and evidence functions
  • Heightened emphasis on biodiversity and the requirements of priority species
  • Strong focus on ecological resilience

The all-Wales strategic National Peatland Action Programme

RhWGF 2020 - 2025

  • Sefydlu dull strategol a chydlynol o adfer 3,600ha dros 5 mlynedd
  • Creu rhwydweithiau effeithiol a llwyddiannus a chymuned o ymarferwyr
  • Creu system gofnodi ac adrodd effeithiol yn seiliedig ar fap Mawndiroedd Cymru

RhWGF 2025 a thu hwnt

  • Cynyddu’r adfer i 1,800ha y flwyddyn
  • Rhaglen yn ehangu y tu hwnt i adferiad yn unig
      • Gwarchod
      • Cynnal a chadw
  • Ehangu swyddogaethau monitro ac adrodd
  • Swyddogaethau polisi a thystiolaeth
  • Pwyslais cynyddol ar fioamrywiaeth a gofynion rhywogaethau blaenoriaeth
  • Ffocws cryf ar wydnwch ecolegol

6 of 17

Elfennau nodweddiadol yr adnodd lled-naturiol 

Key elements of the semi-natural resource

Gorgors

Blanket Bog

Cyforgors

Raised bog

Ffeniau’r iseldir

Lowland Fens

Trylifiadau, ffeniau a chorsydd siglennaidd ar dir uchel

Upland fens, flushes and swamps

Coetir gwlyb

Wet woodland

7 of 17

Elfennau nodweddiadol yr adnodd lled-naturiol 

Key elements of the semi-natural resource

Ffen gyfoethog Rich fens

8 of 17

Elfennau nodweddiadol yr adnodd lled-naturiol 

Key elements of the semi-natural resource

Chico et al (2023). Nature Scientific Reports.

Gorgors

Blanket Bog

Cymru sy’n gyfrifol ar lefel fyd-eang

A globally responsible Wales

9 of 17

‘Rhywogaethau mewn Perygl’ gyda chysylltiad cryf â mawndiroedd

‘Species in Peril’ with a strong peatland association

Taxonomic group

Nifer

Numbers

Insects

292

Spiders & allies

20

Molluscs

3

Crustaceans

1

Springtails

1

Birds

7

Vascular plants

9

Stoneworts

4

Mosses & liverworts

13

Fungi

8

Lichens

1

Total

353

Source: Bosanquet et al. (2025). Species in Peril. NRW.

Rhawn yr Ebol

Dwarf Stonewort Nitella tenuissima

Mursen Las Penfro

Southern Damselfly Coenagrion mercuriale

Grŵp tacsonomig

Trychfilod

Pryfaid cop &

Molysgiaid

Cramenogion

Cynffonnau sbonc

Adar

Planhigion fasgwlaidd

Rhawn yr ebol

Mwsoglau a llysiau’r afu

Ffwng

Cen

Cyfanswm

10 of 17

Beth yw ystyr mwy o ffocws ar rywogaethau?

  • Ensuring information on priority species is available at site selection and restoration planning stage.

  • Specific targeting of sites important for priority species.

  • Ensuring design of restoration reflects species needs.

  • More focussed measures to benefit specific taxa.

What does an enhanced focus on species look like?

  • Sicrhau bod gwybodaeth am rywogaethau blaenoriaeth ar gael yn ystod y cam dewis safle a chynllunio adfer.

  • Targedu safleoedd sy'n bwysig ar gyfer rhywogaethau blaenoriaeth yn benodol.

  • Sicrhau bod dyluniad adfer yn adlewyrchu anghenion rhywogaethau.

  • Mesurau yn canolbwyntio mwy er budd tacsonau penodol.

11 of 17

Polisi Cenedlaethol – Strategaeth Addasu i’r Hinsawdd��National Policy – Climate Adaptation Strategy

7 gweithred penodol LlywCym yn ymwneud â mawndir

7 specific WG actions relate to peatlands

p. 22

12 of 17

Mawndiroedd wedi'u difrodi a fframwaith DECCA��Damaged peatlands and the DECCA framework

Categori

DECCA

Sgôr

Score

Sylwadau

Comments

Amrywiaeth

Diversity

Amrywiaeth strwythurol a rhywogaethau yn gwanhau; mae maint elfennau cymunedol mewn cyflwr gwael yn aml yn uchel. Structural and species diversity impoverished; extent of community elements in poor condition often high.

Graddfa

Extent

Colli llawer, a’r safleoedd sy'n goroesi â ôl troed hydroecolegol llai na sy’n naturiol. Many lost, and surviving sites occupy a smaller hydroecological footprint than natural.

Cyflwr

Condition

Cyflwr gwael yn aml yn adlewyrchu dylanwad ansawdd dŵr is-optimaidd, dyddodiad atmosfferig, hydroleg anffafriol ac esgeulustod rheoli. Poor condition often reflects influence of sub-optimal water quality, atmospheric deposition, adverse hydrology and management neglect.

Cysylltedd

Connectivity

Cysylltedd gwael rhwng safleoedd, llawer wedi'u datgysylltu o brosesau ffurfiannol. Poor inter-site connectivity. Many sites disconnected from formative processes.

Addasrwydd

Aspects of resilience

Addasrwydd/adferiad/gallu i wrthsefyll wedi'u heffeithio gan yr uchod. Dim llawer o safleoedd bellach yn destun prosesau naturiol. Adaptability/recovery/resistance all impacted by above. Many sites no longer subject to natural processes.

13 of 17

Gwydnwch gwael 1

Poor resilience 1

14 of 17

Gwydnwch gwael 2

Poor resilience 2

Addasrwydd bioffisegol cyffredinol tir ar gyfer adfer yn gorgors.

Overall biophysical suitability of land for restoration to blanket bog.

Bell, 2020

15 of 17

Cynyddu gwydnwch 1

Increasing resilience 1

16 of 17

Increasing resilience 2 – role of peat bodies

Cors Fochno

cyforgors

iseldir

lowland raised bog

Cynyddu gwydnwch 2 – rôl mawndir

17 of 17

Increasing resilience 3 – significance of catchments

Cynyddu gwydnwch 3 – arwyddocâd dalgylchoedd

mawndir / peatland

coedwig & prysgwyrdd / woodland & scrub

glaswelltir wedi ei wella / improved grassland

rhostir / heathland

glaswelltir lled naturiol / SN/SI grassland

âr / arable

arall / other