Die opsomming

Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Dr. Cecilia Klopper

Curaparent.co.za

Hoe beantwoord ek die opsomming?

Die stappe om ‘n opsomming te doen

Stap 1: Lees die instruksies (instructions) baie noukeurig – word daar van jou verwag om sewe genommerde sinne te skryf of dalk ‘n paragraaf van sewe sinne? Uit hoeveel woorde moet jou opsomming bestaan?

Stap 2: Lees die opskrif (heading)- dit gee jou ‘n goeie idee van die inhoud van die teks.

Stap 3: Lees die teks en onderstreep ten minste 7 belangrike woorde/frases of sinne – (read the text and underline 7 important words/phrases). Dit sal jou help wanneer jy sewe sinne in jou eie woorde moet skryf oor die sewe belangrikste aspekte. 

Stap 4: Maak ‘n breinkaart (mind map) wat jou sewe belangrike punte bevat.

Stap 5: Skryf ‘n eerste poging (first draft) in jou eie sinne (paraphrase) – indien jy nie die woordgebruik in die teks/paragraaf/sin verstaan nie, mag jy gedeeltelik direk aanhaal, maar maak seker dat jou sinskonstruksie korrek is met ‘n onderwerp, gesegde (werkwoord) en voorwerp (indien daar een is).

Stap 6: Proeflees jou eerste poging baie krities en korrigeer die volgende: aantal woorde, spelling, woordorde, sinskonstruksie en woordgebruik (edit spelling, diction, word order, sentence construction and wordcount).

Stap 7: Skryf nou jou finale poging (final draft). Dui ook die aantal woorde regs onderaan  jou finale poging aan (word count at the bottom right). 

Stap 1 - Lees die instruksies baie noukeurig

• Lees die leesstuk Almal wonder oor Pluto, wat op die volgende skyfies volg, noukeurig deur en skryf dan 7 interessante feite (interesting facts) oor die planeet Pluto in jou eie volsinne neer. Geen telegramstyl (telegram style) is aanvaarbaar nie. 
• Jou sinne moet genommer (numbered) wees en uit ongeveer 70 woorde  bestaan. 
• Skryf die totale aantal woorde regs onder (write the total of words at the bottom right). 

Stap 2- Lees die opskrif (heading)

Almal wonder oor Pluto

Stap 3 -Lees die teks en onderstreep ten minste 7 belangrike woorde/frases of sinne

Almal wonder oor Pluto

Clyde Tombaugh was maar 25 jaar oud toe hy ‘n belangrike ontdekking by die Lowell-sterrewag in Arizona gemaak het. Hy het op 28 Februarie 1930 twee foto’s van dieselfde sterreveld vergelyk. Die foto’s is ses dae uitmekaar geneem. Clyde het gesien dat ‘n voorwerp teen die agtergrond van die sterre beweeg het. 

Die voorwerp is toe Planeet X, die negende planeet waarna Percival Lowell jare lank gesoek en waarvoor hy die Lowell-sterrewag gestig het. Die soektog het ná sy dood in 1916 voortgeduur tot Clyde se ontdekking jare later.

Stap 3 - vervolg

Pluto is vernoem na die  Romeinse naam vir die Griekse god van die onderwêreld. Die temperatuur op die oppervlak van Pluto is om en by –220 °C en dit neem die planeet 248 jaar om een wentelbaan om die son te voltooi.

Vandag word Pluto egter nie meer ‘n planeet genoem nie - dit is in 2006 as ‘n dwergplaneet herklassifiseer.

Dwergplanete het nes planete genoeg swaartekrag om rond te wees, maar is, soos die naam aandui, kleiner.

Terwyl hulle ook om die son wentel, het ‘n dwergplaneet se wentelbaan ook ander voorwerpe soos asteroïedes daarin. Planete het meestal hul pad om die son met hul swaartekrag skoongemaak.

Clyde is in 1997 oorlede en sy as was aan boord van die New Horizons-ruimtetuig toe dit in Januarie 2006 op ‘n sending na Pluto vertrek het. 

Bron: Huisgenoot, 24 Februarie 2022, bl. 75.

Stap 4 – maak ‘n breinkaart (mind map) wat jou 7 belangrike punte bevat 

​

Stap 5 - Skryf ‘n eerste poging in jou eie woorde

1. Die 25-jarige clyde Tombaugh het Pluto in Februarie 1935 ondek.

2. Dit is eers Planeet X genoem, maar later na die griekse god van die onderwereld vernoem.

3. Die temperatuur op Pluto is 220°C.

4. Dit neem Pluto 248 jaar om een wentelbaan om die son te voltooi.

5. In 2007 is Pluto as ‘n dwergplaneet herklassifiseer omdat dit so klein is.

6. Dit het genoeg swaartekrag om rond te wees.

7. Dit het asteroïedes in sy wentelbaan. 72 woorde

Stap 6 – Korrigeer jou eerste poging

1. Die 25-jarige Clyde Tombaugh het Pluto op 28 Februarie 1930 ontdek.

2. Dit is eers Planeet X genoem, maar later na die Griekse god van die onderwêreld vernoem.

3. Die temperatuur op Pluto is 220°C. Pluto se temperatuur is –220 °C.

4. Dit neem Pluto 248 jaar om een wentelbaan om die son te voltooi.

5. In 2006 is Pluto as ‘n dwergplaneet herklassifiseer omdat dit so klein is.

6. Dit het genoeg swaartekrag om rond te wees. 

7. Dit het asteroïedes in sy wentelbaan om die son. 70 woorde

Stap 7 – Skryf nou jou finale poging

1. Die 25-jarige Clyde Tombaugh het Pluto op 18 Februarie 1930 ontdek.

2. Dit is eers Planeet X genoem, maar later na die Griekse god van die onderwêreld vernoem.

3. Die temperatuur op Pluto is –220 °C.

4. Dit neem Pluto 248 jaar om een wentelbaan om die son te voltooi.

5. In 2006 is Pluto as ‘n dwergplaneet herklassifiseer omdat dit so klein is.

6. Dit het genoeg swaartekrag om rond te wees. 

7. Dit het asteroïedes in sy wentelbaan om die son.                           70 woorde

Hoe word jou opsomming nagesien (marked)?

• Die sewe feite moet gebaseer wees op die instruksie (7 facts should be based on the instruction).
• Geen opskrif is nodig nie (no heading).
• Skryf jou eie volledige sinne – geen telegramstyl word aanvaar nie (full sentences). 
• Jy mag woorde wat in die teks verskyn gebruik (you may use words found in the text).
• Dui duidelik aan watter jou finale poging is. Dit is selfs beter om ‘n lyn deur jou eerste poging te trek (draw a line through your first draft).
• Hou by die aantal woorde. Nasieners sal slegs tot by die 70e woord merk (graad 12) (Markers will only mark the first 70 words). Dui die aantal woorde onder regs aan.
• Punte word soos volg toegeken:          7 feite – 7 punte 

                                                                          Taal -       3 punte      Totaal: 10 punte

•  Toekenning van Taalpunte indien leerder nie woordeliks aangehaal het nie (learner's own sentences): 
• 1-3 feite korrek: ken 1 punt toe
• 4-5 feite korrek: ken 2 punte toe
• 6-7 feite korrek: ken 3 punte toe
•  Toekenning van Taalpunte indien leerder woordeliks aangehaal het (learner has quoted from the text):
• 6-7 direkte aanhalings: geen punte vir taal nie
• 4-5 direkte aanhalings: ken 1 punt vir taal toe
• 2-3 direkte aanhalings: ken 2 punte vir taal toe

​

​

​

​

​

​

Kontak my gerus

ceciliaklopper@gmail.com

DANKIE!