2 of 14

Multidisciplinary strategic partnership providing innovative SolutIons to reduce pOllutants dispersion in WATER

Supporting a smarter Adriatic and Ionian region

Cilj projekta: Podsticanje inovacija među malim i srednjim preduzećima (MSP) kroz saradnju različitih aktera inovacionog ekosistema

Fokus na 4 komplementarna sektora:

Polimerna transformacija
Tekstil i odjeća
Kućni aparati
Prečišćavanje i tretman voda

Kreiranje Co-Innovation modela koji će omogućiti dugoročnu saradnju

Razvoj 20 inovativnih rješenja u oblasti sprečavanja i ublažavanja zagađenja voda

3 of 14

Booking.com izvještaj o održivosti u turizmu�Zašto je zagađenje voda važno za privredni sektor?

Svijest putnika brzo raste što je prilika da “zeleni turizam” postane norma.

Turizam i HORECA sektor moraju da se prilagode što predstavlja i izazov i priliku.

Putnici prepoznaju i pozitivne aspekte turizma, ali ističu i probleme: gužve, zagađenje, otpad, pritisak na lokalne resurse.

4 of 14

Booking.com izvještaj o održivosti u turizmu�Zašto je zagađenje voda važno za privredni sektor?

53% putnika sada su svjesni da turizam utiče ne samo na životnu sredinu , nego i na lokalne zajednice.

69% želi da “ostavi mjesto boljim nego što ga je zatekao”

očekuju održivo, odgovorno ponašanje i od smještaja / usluga.

Većina putnika stavlja održivost visoko na listu prioriteta pri planiranju putovanja.

Problemi sa plastikom i mikroplastikom utiču ne samo na resurse i životnu sredinu, već i na turizam, vode, obale, zajednice.

5 of 14

Širi EU kontekst�politike za održiv turizam

EU promoviše održivi i “pametni” turizam kroz strategije koje podstiču smanjenje plastike, otpada i negativnog uticaja na životnu sredinu i zajednice.

Turistički sektor ima podršku da se transformiše: cirkularna ekonomija, zelene investicije, rješenja za otpad i vodu, naročito relevantno za destinacije osjetljive na mikroplastiku i zagađenje.

Inicijative su posebno važne za obalne i mediteranske države kao što je Crna Gora.

EU uvodi zakone i regulative da zaštiti životnu sredinu, potrošače i transparentnost.

6 of 14

Regulative u kontekstu turizma i HORECA sektora�Pregled

Turistički objekti (hoteli, apartmani, kampovi, restorani) proizvode značajan otpad, naročito plastiku i jednokratne predmete.

regulative o plastici (SUPD), reciklaži, dizajnu proizvoda (ESPR) i transparentnosti (Empowering Consumers + GCD) direktno utiču na HORECA sektor.

“Zero-waste” i cirkularna ekonomija nisu samo trend već zakonska i tržišna potreba.

Turizam mora preći sa “jednokratne pogodnosti” na održive modele: reciklaža, smanjenje plastike, alternativni materijali, transparentnost prema gostima.

7 of 14

Razvoj EU zakonodavstva �Pregled

2022 – Prijedlog Empowering Consumers for the Green Transition Directive (EmpCo)

– inicijativa za zaštitu potrošača: transparentnost, zabrana greenwashinga, pravo na prave informacije o održivosti proizvoda

– zvanično usvajanje– objavljena 06. marta 2024., stupa na snagu 26. marta

- ciljem da zabrani lažne i neprovjerene „zelene“ tvrdnje i obezbijedi prave informacije o trajnosti, reciklaži, popravci i uticaju proizvoda na životnu sredinu

2023 – Prijedlog Green Claims Directive (GCD)

planirana direktiva za verifikovanje i standardizaciju ekoloških tvrdnji kompanija; još u procesu
ideja je da postane ključni standard za zelene tvrdnje

2023–2024 – Restrikcije mikroplastike (REACH + plastika regulativa)

– nova ograničenja upotrebe mikroplastike u proizvodima, deterdžentima, kozmetici i drugim sektorima — relevantno za ambalažu, turizam, potrošačke proizvode

2024 – Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR)

regulativa koja nameće da proizvodi budu dizajnirani da traju duže, budu popravljivi, reciklabilni i manje štetni
smanjenje potrošnje resursa i otpada

8 of 14

Direktiva o zelenim tvrdnjama�politike za održiv turizam

U martu 2023. Evropska komisija je usvojila prijedlog Direktive o zelenim tvrdnjama.

dopunjuje Direktivu o osnaživanju potrošača u zelenoj tranziciji i uspostavlja pravila kako kompanije smiju da komuniciraju ekološke tvrdnje.

Ključne mjere

jasna pravila za dokazivanje ekoloških tvrdnji

obavezna verifikacija od strane nezavisnog i akreditovanog tijela

stroža pravila za eko-oznake i certificate

uspostavlja se nadzor nad svim šemama ekološkog označavanja
moraju biti transparentne, pouzdane i utemeljene na dokazima
zabranjuju se privatne, netransparentne oznake koje zbunjuju potrošače

9 of 14

Primjer: Hotel Ribno Alpine Resort, �Bled, Slovenija

prvi Zero Waste hotel u Evropi, 21 generalnih + 27 hotelskih kriterijuma

Rezultati:

60% smanjanje otpada

90%+ odvajanje otpada

22% iz obnovljivih izvora energije

Minimalne genracije otpada od hrane

86% nabavki iz lokalnoh lanaca snabdijevanja

10 of 14

Situacija u Crnoj Gori

vode pod sve većim pritiskom

ograničena infrastruktura za odvajanje i reciklažu otpada

samo 2 sanitarne deponije i jedna kompostana u Kotoru

_ zagađenje zemljišta i voda

_ pritisak turizma

_ sezonski overload

_ otpadne vode

_ jednokratni plastični proizvodi i mikroplastika (veš mašine, deterdženati, kozmetika)

11 of 14

Situacija u Crnoj Gori�Stvorene količine otpada po djelatnostima i grupama otpada, �2011 - 2024, sektor uslužne djelatnosti, Monstat�

12 of 14

Mission4Water: �Drugi otvoreni poziv za dostavljanje prijedloga inovativnih projekata

Cilj: Razvoj inovativnih rješenja za smanjenje zagađenja voda

Ključne oblasti: 6 oblasti (tretman voda, inovacije, smanjenje zagađenja voda u tekstilnoj industriji, smanjenje zagađenja voda u oblasti kućnih aparata, uključivanje civilnog društva u smanjenje zagađenja voda, globalne najbolje prakse za saradnju u lancu vrijednosti)

Ko može učestvovati:

Mala i srednja preduzeća (MSP)
Istraživači i univerziteti
Obrazovne institucije
NVO i javne organizacije
Inovatori i zainteresovani pojedinci

Važno: Vodeći partner mora biti MSP

Više informacija: https://mission4water.interreg-ipa-adrion.eu/2025/09/16/mission4water-2nd-open-call-for-innovative-projects-submission-open/

13 of 14

Prednosti:

Stručna podrška i tehnička pomoć
Saradnja sa industrijom, akademskim sektorom i donosiocima politika
Dugoročne mogućnosti partnerstva

Ne dodjeljuju se finansijski grantovi, obezbjeđuju se inovacione usluge i tehnička podrška.