1 of 28

Circulaire economie

Openbare verlichting Nederland

Maarten Rigter

25-04-2023

1

2 of 28

2

Wat weet jij al over circulariteit?

Circulaire quiz

1

Quiz

Staan

Zitten

3 of 28

Quiz

Waar zit de meeste uitstoot bij een laptop?

Vraag 1

3

Produceren

Opladen

4 of 28

Quiz

Waar kan de restafvalbak het beste geplaatst worden?

Vraag 2

4

Bron: Bonton, Circulair in Bedrijf

Rechts

Links

5 of 28

Quiz

Wat is het duurzame alternatief voor papier?

Vraag 3

5

E-mail

Hennep

6 of 28

6

7 of 28

7

Nationaal Programma Circulaire Economie

World Overshoot day

2

Context

8 of 28

World overshoot day

Nederland

8

12 april

9 of 28

De sleutel tot het behalen van Parijs

9

NEMEN

MAKEN

GEBRUIKEN

WEGGOOIEN

LINEAIRE ECONOMIE

CIRCULAIRE ECONOMIE

Geïnspireerd door Management Impact

10 of 28

Ambities

Wat wil de overheid bereiken?

2030

2050

50% circulair

100% circulair

Maatregelen

Waarmee willen ze dit bereiken?

1. Vier knoppen voor circulariteit

Vermindering van grondstoffengebruik
Substitutie van grondstoffen
Levensduur-verlenging
Hoogwaardige verwerking

2. Drie soorten maatregelen

Belastend Stimulerend Normerend

Consumptie goederen

Kunststoffen

Bouw

Maakindustrie

3. Doelstellingen per prioritaire keten:

Implementatie

Ondersteunende maatregelen

Financiële middelen

Hoe worden de maatregelen succesvol geïmplementeerd?

MVI criteriatool
Financiële prikkels
Circulair Materialenplan
Introductie Circulaire Economiewet
Gedragsverandering en circulariteit in onderwijs

Mia / Vamil
Subsidies ambachtscentra
Subsidies repaircafés
Stimuleringsprogramma recycling
Circulaire ketenprojecten

Samenvatting nationaal programma CE

Ambities

50% circulair in 2030
100% circulair in 2050

“Concreet betekent dit dat in 2050 grondstoffen efficiënt worden ingezet en hergebruikt, zonder schadelijke emissies naar het milieu. Voor zover er nieuwe grondstoffen nodig zijn, worden deze op duurzame wijze gewonnen en wordt verdere aantasting van de sociale en fysieke leefomgeving en de gezondheid voorkomen. Producten en materialen worden zo ontworpen dat ze kunnen worden hergebruikt met zo min mogelijk waardeverlies en zonder schadelijke emissies naar het milieu” (Rijksoverheid, 2016).

Maatregelen

Belastend

Beprijzen van milieuschade 🡪 Vervuiler betaalt principe
Primaire fossiele grondstofheffing
Belasten afvalverbranding en storten

Stimulerend

Uitkeringen aan gemeenten voor circulaire ambachtscentra
Subsidiering voor ondersteuning van vrijwilligers repaircafé’s
Subsidieregeling Circulaire ketenprojecten en budgetverhoging MIA/VAMIL

Normerend

Meer en beter onderscheid tussen hoogwaardige en laagwaardeige recycling: inzet hoogwaardig
Wettelijke Eisen voor onderbouwing duurzaamheidsclaims (anti greenwashing wet)
Meer producten verplicht % recyclaat of biogrondstoffen

11 of 28

11

Voorbeeldcase speeltoestellen

R-ladder als handvat

3

R-strategieën

12 of 28

De R-ladder als handvat

12

IMPACT

(minimaliseren van afval)

2. Rethink (omdenken)

3. Reduce (verminderen)

4. Reuse (hergebruiken)

6. Recycle (herwinnen)

5. Repair & Repurpose (repareren & herbestemmen)

1. Refuse (afwijzen)

13 of 28

13

IMPACT

(minimaliseren van afval)

Nieuw speeltoestel

2. Rethink (omdenken)

3. Reduce (verminderen)

4. Reuse (hergebruiken)

6. Recycle (herwinnen)

5. Repair & Repurpose (repareren & herbestemmen)

1. Refuse (afwijzen)

14 of 28

Refuse

14

Hebben we echt een nieuw toestel nodig?
Kunnen we (onnodige) afvalproducten vermijden?

Nieuw speeltoestel

1. Refuse (afwijzen)

Vermijden (onnodig) verpakkingen materiaal

15 of 28

Rethink

15

Wat proberen we te bereiken?
Wat is een speeltuin eigenlijk?
Kan het ook op een andere manier?

2. Rethink (omdenken)

Nieuw speeltoestel

Nieuwe speeltuin

16 of 28

Reduce

16

3. Reduce (verminderen)

Kunnen we speeltoestellen efficiënter gebruiken?
Hoe kunnen we zo efficiënt mogelijk materialen gebruiken?
Kunnen we de levensduur verlengen?

Dikte & materiaal van de ondergrond is geoptimaliseerd per toestel (Oosterkade, Groningen)

Door gebruik te maken van rekenprogramma’s voor spanningen en krachten, kan het materiaalgebruik worden geoptimaliseerd (en dus verminderd) (De IJslander)

Nieuwe speeltuin

17 of 28

Reuse

17

“Dat kan door speeltoestellen te rouleren: wanneer ze op de ene plek niet meer nodig zijn, maar nog wel in goede staat, kunnen ze ergens anders worden ingezet. Dat is ook nog eens kostenbesparend.”

Rinke Hilbrandie

(Senior Adviseur Assetmanagement, Verkeer en Openbare Ruimte van de Gemeente Amsterdam)

“In de nabije toekomst willen we gaan fungeren als een leverancier die een dienst levert: spelen en sporten in de openbare ruimte. Toestellen worden dan als het ware geleased, waarbij IJslander eigenaar blijft van de toestellen en verantwoordelijk is voor het onderhoud, beheer en waar nodig het wisselen van toestellen.”

John Franken

(Directeur van IJslander)

4. Reuse (hergebruiken)

Wat gebeurd er na gebruik met het toestel?
Kan het toestel opnieuw ergens anders worden ingezet?

Nieuwe speeltuin

18 of 28

Repair & repurpose

18

5. Repair & Repurpose (repareren & herbestemmen)

Nieuw toestel gemaakt van een eerder gebruikt toestel (Nieuw-Vennep)

Kunnen de onderdelen makkelijk worden gerepareerd/ vervangen?
Kunnen de onderdelen ergens anders opnieuw worden ingezet?

Individuele toestellen kunnen gemakkelijk worden vervangen (Click & Play van De Ijslander)

Nieuwe speeltuin

19 of 28

Recycle

19

6. Recycle (herwinnen)

Kunnen de grondstoffen na gebruik (hoogwaardig) worden gerecycled?

Speeltuintegels van oude matrassen (Donkergroen)

Oude windmolen wordt speeltuin (Wikado, Rotterdam)

Nieuwe speeltuin

20 of 28

R-ladder als handvat

20

2. Rethink (omdenken)

3. Reduce (verminderen)

4. Reuse (hergebruiken)

6. Recycle (herwinnen)

5. Repair & Repurpose (repareren & herbestemmen)

1. Refuse (afwijzen)

IMPACT

(minimaliseren van afval)

21 of 28

21

Circulair instrumentarium

MVOI

4

Implementatie

22 of 28

MVOI

Context

22

Manifest MVOI

Wetgeving

Nederland

Organisaties

Vertaling en invulling beleids- en inkoopdoelen

Vertaling handtekening naar resultaat en actie

Ondertekening Manifest

Toepassen en borging Manifest MVOI

Klimaatakkoord, Grondstoffenakkoord,

Wet Banenafspraak

Opstellen actieplan

MVOI staat voor Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen. MVOI geeft invulling aan beleids- en inkopendoelen. Het Manifest MVOI is opgesteld om samen als organisaties het duurzame verschil te maken.

Bullets points:

Het nieuwe MVOI Manifest is vorig jaar november uitgebracht. Tekenen daarvan geeft signaal af dat je met MVOI aan de slag gaat (bv door actieplan opstellen)
MVOI helpt invulling te geven aan bv het Klimaatakkoord, het Grondstoffenakkoord en de Wet Banenafspraak en het quotum arbeidsbeperkten.

Probleem/Pijn: Waar moet ik starten? Ik zie door de bomen het bos niet meer, zoveel handreikingen, stappen, hoe weet ik de juiste mensen binnen mijn organisatie te bereiken?

Wat we aanbieden om pijn weg te nemen:

- Inhoudelijk en procesgerichte begeleiding om aan de slag te gaan met MVOI

Zo laten we je door de bomen het bos weer zien
Samen MVOI team oprichten en adhv 7 stappen een concreet actieplan opstellen
Dit door we door middel van workshops, trainingen of andere bijeenkomsten.

23 of 28

MVOI

Stappenplan

23

Stap 1-3 worden één keer uitgevoerd

Stap 4 - 7 worden elk jaar opnieuw uitgevoerd

Stap 6.

Jaarplanning

Stap 7.

Checklist

Welke stappen en

checks ga ik doorlopen?

Stap 7.

Evalueren

Stap 5.

MVOI � borging

Stap 4. �Aanbesteding� kalender

Stap 2.

Thema’s� kiezen

Stap 1.

Nulmeting

Stap 3.

Ambities & � Doelen

24 of 28

Take aways

Waar je vandaag mee kan beginnen

24

Nog niet het MVOI ondertekend? Doe dit en ga doelgericht te werk met circulaire aanbestedingen

Begin met afval scheiden, plaats de Bonton, Circulair in Bedrijf

Vraag naar de samenvatting Nationaal Programma Circulaire Economie

25 of 28

Maarten Rigter

m.rigter@bureau2030.nl

06 287 16 236

25

26 of 28

Overzicht instrumentarium

Beschrijft nationale ambities voor circulariteit.

Klimaatakkoord

Website 🡪

DE BASIS

Populair model om de circulaire economie uit te leggen.

Vlinderdiagram

Website 🡪

Model met verschillende circulaire methodes en hun impact.

R-Ladder

Website 🡪

Simpel stappen-plan voor circulair inkopen.

ikwilcirculairinkopen

Website 🡪

INKOPEN

Manifest om duurzame doelen te halen d.m.v. inkoop.

Manifest MVOI

Website 🡪

Uitgebreid boek over circulair inkopen.

Circulair inkopen in 8 stappen

Website 🡪

Uitgebreid document over circulair inkopen voor de bouw.

Leidraad circulair inkopen

Website 🡪

Stelt (duurzaam-heids)eisen voor de bouw van nieuwe gebouwen.

Bouwbesluit

Website 🡪

WETGEVING

Bevat nationale afspraken om de circulaire trans-itie te versnellen.

Grondstoffen-akkoord

Website 🡪

Geeft de milieu-belasting aan van materialen in gebouwen.

Milieu Prestatie Gebouwen

Website 🡪

Eisen m.b.t. energieverbruik bij nieuwe gebouwen.

(B)ENG eisen

Website 🡪

Inspirerende circulaire voorbeelden van producten en diensten.

Bouwcatalogus

Website 🡪

PRAKTIJK

Verkenning circulaire wijken

Website 🡪

Inventarisering van de leer-punten voor 20 circulaire wijken.

Voorbeelden van duurzame / circu-laire (gunnings) criteria.

MVI-Criteria tool

Website 🡪

CRITERIA

Voorbeelden van duurzame criteria in 21 subgroepen vanuit Europese Commissie.

EU GPP Criteria

Website 🡪

De milieukosten voor een product in één cijfer samengevat.

Milieukosten Indicator (& MPG)

Website 🡪

MILIEUKOSTEN & MONITORING

Rekeninstrum-ent die de milieukosten voor gebouwen berekent.

DuboCalc

Website 🡪

Berekenen van de MPG voor gebouwen & gebieds-ontwikkeling.

Rekeninstrumenten voor MPG

Website 🡪

Vergelijking van circulariteit van producten en/of leveranciers

Circular IQ

Website 🡪

Voetafdruk op bedrijf-niveau laten berekenen.

Ecochain

Website 🡪

Een materialen-paspoort bevat informatie over gebruikte onderdelen.

Madaster

Website 🡪

27 of 28

Quiz

Waar zit de meeste uitstoot bij boodschappen?

Vraag 2

27

Verpakking

Het eten

28 of 28

Quiz

Voor hoeveel miljard kopen overheden jaarlijks in?

Vraag 3

28

85 miljard

53 miljard