Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Wat is een besloten ruimte?

Definitie

• Een besloten ruimte is een ruimte:
• die niet bestemd is voor het continu verblijf van werknemers
• met een besloten karakter
• waar een gevaarlijke atmosfeer aanwezig is of kan zijn
• Beperkte of moeilijke toegangsmogelijkheden en een beperkte natuurlijke ventilatie wijzen op een besloten karakter van een ruimte.
• Een gevaarlijke atmosfeer is een atmosfeer die kan aanleiding geven tot intoxicatie, brand of explosie, verstikking.

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Wat is een besloten ruimte?

Voorbeelden

• Tanks
• Tunnel of kruipruimte
• Schouw
• Silo
• Riool
• (Water)put

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Wat is een besloten ruimte?

mangat

ingang van een besloten ruimte waar maar 1 man door kan

video

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Gevaar van besloten ruimten

Werken in een besloten ruimte is gevaarlijk

• gevaarlijk voor gezondheid
• gevaarlijk voor veiligheid
• daarom zijn er veiligheidsmaatregelen

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Gevaar van besloten ruimten

Gevaar voor de gezondheid

• gevaar voor vergiftiging
• in een besloten ruimte kunnen gevaarlijke producten zitten
• ontstaan van giftige gassen en dampen
• komen in je lichaam door in ademen, via je mond en je huid
• vb. kuisproducten, verf, lijm,...
• verfdampen zijn zwaarder dan lucht en blijven onderaan de besloten ruimte hangen waardoor verluchting moeilijk is
• andere oorzaken: lassen, boren, ...

video

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Gevaar van besloten ruimten

Gevaar voor de gezondheid

• gevaar voor verstikking
• in een besloten ruimte zit er soms te weinig zuurstof in de lucht:
• normaal heeft een mens 21% zuurstof nodig
• op 19% wordt het moeilijk om te ademen
• bij 17% zuurstof stik je.
• De zuurstof in een besloten ruimte kan dalen door:
• lassen
• brand
• gassen van gevaarlijke producten
• inert gas CO₂
• meer dan 21% zuurstof in de besloten ruimte: gevaar dat er sneller brand ontstaat

video

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Gevaar van besloten ruimten

Gevaar voor de gezondheid

• gevaar voor lawaai
• een hamer of elektrische machines maakt veel lawaai
• een besloten ruimte versterkt dit lawaai
• gevaarlijk voor de oren
• gevaar voor warmte
• in een kleine ruimte kan de temperatuur snel oplopen

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Gevaar van besloten ruimten

Gevaar voor de veiligheid

• gevaar voor brand en explosie
• in besloten ruimten kunnen gevaarlijke producten zitten
• deze dampen kunnen zwaarder zijn dan lucht en blijven daarom onderaan in de besloten ruimte hangen (vb. verf)
• je krijgt deze gevaarlijke stoffen héél moeilijk uit de besloten ruimte
• deze gevaarlijke producten kunnen in brand vliegen of ontploffen wanneer er vuur is of een vonk
• gebruik steeds vonkveilig gereedschap

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Gevaar van besloten ruimten

Gevaar voor de veiligheid

• gevaar voor brand en explosie
• voorbeelden van vuur of vonk:
• lassen
• snijden
• slijpen
• kloppen met hamer

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Gevaar van besloten ruimten

Gevaar voor de veiligheid

• gevaar voor elektrocutie
• in een besloten ruimte bestaat gevaar voor elektrocutie wanneer:
• er water of waterdamp aanwezig is
• je in contact komt met de wanden van de besloten ruimte
• de besloten ruimte slecht geïsoleerd is
• je werkt met gewone elektrische machines

video

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Gevaar van besloten ruimten

Gevaar voor de veiligheid

• gevaar voor elektrocutie
• gebruik veilige, lage spanningen!
• LVS (lage veiligheidsspanning < 50 VAC of < 75 VDC)
• ZLVS (zeer lage veiligheidsspanning, bv. 24 VAC)
• gebruik hiervoor een transformator
• zet de transformator altijd buiten de besloten ruimte!

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Gevaar van besloten ruimten

Gevaar voor de veiligheid

• gevaar voor bewegende delen
• machines kunnen bewegen wanneer je ermee werkt
• vergrendel de elektriciteit zodat machines niet plots kunnen opstarten
• gevaar voor vallen, uitglijden en struikelen
• in een besloten ruimte is er weinig licht
• vloeren en muren van besloten ruimten kunnen glad zijn
• bij gebruik van trappen of ladders moet je opletten dat je niet valt

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Gevaar van besloten ruimten

Gevaar voor de veiligheid

• gevaar voor vallende voorwerpen
• iemand die boven jou werkt, kan hamer, bouten,… laten vallen

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Preventiemaatregelen

veiligheidswacht

• minimum 2 personen
• 1 persoon in de besloten ruimte
• 1 persoon houdt buiten de wacht (veiligheidswacht)
• alle personen die in een besloten ruimte werken of die de wacht houden moeten een opleiding gevolgd hebben

​

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Preventiemaatregelen

taken van de veiligheidswacht tijdens de werken

• toezicht houden op het werk in de besloten ruimte
• onderhouden van de communicatie met de persoon in de besloten ruimte
• letten op de goede werking van de ventilatie-inrichting

taken van de veiligheidswacht bij een ongeval/gevaar

• eerst alarmeren van hulpdiensten
• daarna overgaan tot redding
• de betreder uit zijn levensbedreigende situatie halen:
• lucht (=zuurstof) toedienen
• het evacueren van het slachtoffer (=betreder)
• daarna komen de hulpdiensten om te helpen bij de redding of om de juiste verzorging toe te brengen

video

video

video

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Preventiemaatregelen

Werkvergunning ‘besloten ruimten’

• opdrachtgever geeft een vergunning aan jou / je baas om in de besloten ruimte te werken
• we gebruiken vergunningen om erop toe te zien dat veilig gewerkt wordt
• op de vergunning staan de regels/procedures waaraan je je moet houden
• somt alle risico’s op
• somt de preventiemaatregelen op:
• de voorwaarden hoe gewerkt moet worden
• omschrijft alle veiligheidsvoorschriften die vooraf en tijdens de werken dienen genomen te worden
• verleent toestemming om met het werk te beginnen als aan alle voorwaarden, vermeld op de vergunning voldaan is
• een veiligheidswacht moet toezicht houden

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Preventiemaatregelen

Wie ondertekent de werkvergunning?

• de opdrachtgever
• de contractor/uitvoerder (degene die in de besloten ruimte werkt)
• de veiligheidswacht

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Preventiemaatregelen - meten

Wat meten?

• hoeveel zuurstof in de lucht is (normaal 21%)
• is het zuurstofgehalte hoog genoeg in de besloten ruimte?
• hoeveel gevaarlijke producten en gassen in de lucht zijn
• ligt de concentratie van de schadelijke gassen en dampen in de besloten ruimte beneden de toegelaten grenswaarden?
• gevaar op explosie
• zijn er explosieve gassen aanwezig in de besloten ruimte?

video

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Preventiemaatregelen - meten

Wie mag meten?

Een bevoegd persoon die speciale opleiding heeft gevolgd.

Wanneer moet je meten?

• voor je in een besloten ruimte gaat
• ook tijdens de werken (= continu)
• staat allemaal op de werkvergunning

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Preventiemaatregelen - verluchting

Ventilatie/verluchting

• gevaarlijke gassen en dampen blijven onder in de besloten ruimte hangen
• je moet een besloten ruimte altijd goed verluchten
• verluchting verdrijft gevaarlijke gassen zodat verse lucht in de plaats komt
• bij groot gevaar moet je een kunstmatige ventilatie met afzuiging voorzien
• je moet ook de aangepaste PBM’s dragen (bv. lassen)

video

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Preventiemaatregelen - CBM

Collectieve beschermingsmiddelen

• signalisatie: bijvoorbeeld aanduiden rioolput, verstikkingsgevaar,…
• gevaarkaarten: daarop staan de risico’s van de producten waarmee je werkt
• ventilatie: zodat gevaarlijke dampen uit BR gaan en verse lucht erin

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Preventiemaatregelen - PBM

Persoonlijke beschermingsmiddelen

• tegen giftige gassen: adembescherming, handschoenen, beschermde kledij
• tegen vallende voorwerpen: veiligheidshelm
• tegen lawaai: oorbescherming
• bij lassen en slijpen: veiligheidsbril
• bij werken op hoogte: valbeveiliging (harnas, veiligheidslijn)

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Preventiemaatregelen

Toegang van besloten ruimten

• toegang moet gemakkelijk zijn
• toegang moet goed bereikbaar zijn
• toegang moet duidelijk aangeduid zijn (signalistie)

Toegang voor hulpdiensten

• deze drie eigenschappen zijn belangrijk voor de betreder van de BR
• nog belangrijker bij een ongeval: de hulpdiensten kunnen de besloten ruimte dan sneller betreden om het slachtoffer te redden

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Preventiemaatregelen

gebruik explosieveilig materiaal

• gevaarlijke gassen in een besloten ruimten zorgen voor explosiegevaar
• door het gebruik van gereedschap kunnen vonken ontstaan
• Je moet speciaal materiaal gebruiken zoals:
• vonkveilig gereedschap
• ex-materiaal (ATEX)

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Preventiemaatregelen

Gevaar elektrocutie

• in een besloten ruimte is er gevaar voor elektrocutie
• werk daarom altijd met een ZLVS
• gebruik dus een transformator en zet die buiten de besloten ruimte

Hoofdstuk 6 Besloten ruimten

Preventiemaatregelen

Afkoppelen / plaatsen flenzen

• voor je in een besloten ruimte mag gaan, zorg dat alle leidingen naar de besloten ruimte zijn afgesloten
• dit gebeurt door het loskoppelen of plaatsen van flensen
• doe dit zo dicht mogelijk bij de besloten ruimte
• er kunnen nu geen gevaarlijke producten meer in de BR komen